TIẾT 77 : TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

Giá trị con người, con người quí hơn của cải Để diễn đạt ý này, câu tục ngữ đã dùng nghệ thuật gì?. Câu 1: - Nghệ thuật hoán dụ, đối lập, so sánh => Đề cao giá trị của con người:Con ngườ

Trang 2

-Đọc thuộc lòng 8 câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất.

-Theo em câu nào hay nhất? Vì sao? Câu nào khó hiểu nhất?

Trang 3

Tiết 77.

I/ Đọc và tìm hiểu chú thích.

II/ Đọc và tìm hiểu văn bản.

Một mặt người bằng mười mặt của

Câu 1:

Chỉ con người, tình người

giá trị con người (Hoán dụ)

Tiền của, vàng bạc Một mặt người bằng mười mặt của

Nghệ thuật: so sánh.

=> Đề cao giá trị của con người: Con

người là thứ của cải quí giá nhất

Em hiểu mặt người, mặt của là gì?

Hãy giải nghĩa câu tục

ngữ?

Giá trị con người, con người quí hơn của cải

Để diễn đạt ý này, câu tục ngữ đã dùng nghệ thuật gì?

Câu tục ngữ đề cao điều gì

Câu tục ngữ còn dùng trong những trường hợp nào nữa?

-Phê phán những người coi của cải hơn người -An ủa những người không may mất của

Tìm những câu tục ngữ có nội dung

tương tự?

Trang 4

Câu 1: Nghệ thuật: so sánh.

=> Đề cao giá trị của con người:Con ngư

ời là thứ của cải quí giá nhất.

Cái răng, cái tóc là góc con người

Câu 2:Cái răng, cái tóc là góc con người

-Thể hiện cách nhìn nhận , đánh giá,

bình phẩm con người qua hình thức

Là hình thức,tính tình, tư cách con người

Những gì thuộc hình thức bên ngoài con người đều thể hiện nhân cách của người đó

-Khuyên nhủ mọi người cần giữ gìn răng tóc

của mình

Em hiểu “ góc con người là gì?

Tại sao nói: “ Cái răng cái tóc là góc con người?

Cái răng cái tóc là một phần thể hiện hình thức tính cách con người

Câu tục ngữ này được vân dụng trong những trường hợp nào?

Trang 5

Tiết 77.

Văn bản: Tục ngữ về con người và xã hội

Câu 1: - Nghệ thuật hoán dụ, đối lập, so sánh

=> Đề cao giá trị của con người:Con người là

thứ của cải quí giá nhất

Câu 2:

Thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá, bình phẩm con ngư

ời.qua hình thức

Khuyên nhủ mọi người cần giữ gìn răng tóc của mình

Đói cho sạch, rách cho thơm

Nghèo khó, thiếu thốn

về vật chất

Phẩm chất trong sáng bên trong của con người, cần giữ gìn để vượt lên hoàn cảnh

Câu 3:

- Nghệ thuật đối

Đói cho sạch, rách cho thơmĐói cho sạch, rách cho thơm

-Con người luôn phải sống trong sạch ngay cả khi nghèo

-Nghĩa đen: Dù đói vẫn phải ăn uống sạch sẽ,

dù rách vẫn phải ăn mặc sạch sẽ giữ gìn cho thơm tho

-Nghĩa bóng: Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn phái sống trong sạch không vì nghèo khổ mà làm điều xấu xa tội lỗi

Nhận xét về hình thức nghệ thuật của câu tục ngữ?

Em hiểu “đói, rách, sạch, thơm”

như thế nào?

Em hãy giải nghĩa câu tục ngữ?

Từ đó câu tục ngữ

khuyên ta điều gì?

Tìm những câu tục ngữ có nội dung

tương tự?

ý nghĩa giáo dục của câu tục ngữ?

Giáo dục con người phải có lòng tự trọng, giữ gìn nhân của mình trong mọi hoàn cảnh

Trang 6

Câu 1: - Tác giả dân gian đã dùng nghệ thuật so sánh

=> Đề cao giá trị của con người.: Con người là thứ của cải quí giá nhát

Câu 2: Khuyên mọi người cần giữ gìn răng tóc của mình

Cách nhìn nhận, đánh giá, bình phẩm con người

Câu 3:- Nghệ thuật đối

-Con người luôn phải sống trong sạch ngay cả khi nghèo

Học ăn, học nói, học gói, học mở Câu 4:

- Vì nó thể hiện rõ trình độ văn hoá, nếp sống, tâm hồn của mỗi người

Học ăn, học nói, học gói, học mở - Từ học được lặp lại bốn lần, nhấn mạnh, mở

ra những điều mà con người cần phải học

- Con người cần phải học để biết đối nhân xử thế

trong cuộc sống

Câu tục ngữ có mấy vế, các vế có quan hệ vối nhau như thế nào?

Tác giả dân gian còn sử dụng nghệ thuật nào?

Nghệ thuật: 4 vế đẳng lập, điệp từ “học”

Tác dụng của điệp từ

“học”?

Em hiểu “học ăn, học nói” là gì? Vì

sao phải “học ăn học nói”Qua câu tục ngữ trên em hiểu

“học gói học mở” là gì?

Học để biết mọi việc, biết giữ mình và biết giao tiếp khéo léo

Giá trị của câu tục ngữ là gì?

Mọi cử chỉ hành vi đều thể hiện trình

độ văn hoá, hiểu biết tính cách tâm hồn của con người nên phải học

Học là một nghệ thuật

Câu tục ngữ khuyên ta

điều gì?

Trang 7

Không thầy đố mày làm nên

Người học, người tiếp nhận kiến thức

Làm được việc, thành công trong mọi việc

Học thầy không tày học bạn Câu 6:

Không bằng

Không thầy đố mày làm nên Không thầy đố mày làm nên Không thầy đố mày làm nên

- Khẳng định vai trò, công ơn của người thầy.

Học thầy không tày học bạn

- Đề cao vai trò học ở bạn nhưng

không hạ thấp việc học ở thầy

- Khuyến khích mở rộng phạm vi học, cách học.

Câu 5

Hãy giải thích những từ: “thầy”,

“mày”, “nên” có trong câu tục ngữ?

Câu tục ngữ khẳng định

điều gì?

Người truyền kiến

thức mọi mặt

“Không tày” là gì?

Câu tục ngữ đề cập đến

vấn đề gì?

Câu hỏi thảo luận:

Nội dung của câu này có mâu thuẫn với câu 5 không?

Hai câu tục ngữ trên nói về hai vấn đề khác nhau Một câu nhấn mạnh vai trò của thầy Một câu lại nói về tầm quan trọng của việc học bạn

Để cạnh nhau tưởng như chúng mâu thuẫn đối lập nhưng thực ra chúng bổ xung ý nghĩa cho nhau

Trang 8

Câu 1: Nghệ thuật so sánh

=> Đề cao giá trị của con người:Con người là thứ của cải quí giá nhất

Câu 2: Khuyên mọi người cần giữ gìn răng tóc của mình

Cách nhìn nhận đánh giá bình phẩm con người

qua hình thức

Câu 3: - Nghệ thuật đối

- Người ta luôn phải sống trong sạch ngay cả khi nghèo

Câu 4:- Con người cần phải học để biết đối nhân xử thế trong

cuộc sống.

Câu 5:

Câu 6:

- Đề cao vai trò học ở bạn nhưng không hạ thấp

việc học ở thầy

- Khuyến khích mở rộng phạm vi học, cách học

Thương người như thể thương thân Câu 7:

Tình thương dành

cho người khác

Tình thương dành cho chính mình

- Hãy sống bằng lòng vị tha nhân ái, không ích kỉ

Thương người như thể thương thân

Em hiểu:

“Thương người” là gì?

“Thương thân”là gì?

Nhận xét thứ tự các tiéng

“thương người” “thương thân”?

Vì sao?

Câu tục ngữ khuyên

ta điều gì?

Trang 9

Một số hình ảnh hoạt động cụ thể

Trang 10

=> Đề cao giá trị của con người: Con người là thứ của

cải quí giá nhất

Câu 2:Khuyên mọi người cần giữ gìn răng tóc của mình

-Cách nhìn nhận, đánh giá, bình phẩm con người

qua hình thức

- Con người luôn phải sống trong sạch ngay cả khi nghèo

Câu 4:-Nghệ thuật: 4vế bình đẳng điệp từ “học”

Con người cần phải học

để biết đối nhân xử thế trong cuộc sống

Câu 5:

Câu 6:

Câu 7:- Hãy sống bằng lòng vị tha nhân ái, không ích kỉ.

Trang 11

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây Câu 8:

Nghĩa đen:

Trái ngon quả ngọt

vật chất do lao động

tạo nên

Cây trồng (Sinh ra hoa quả)

Nghĩa đen:

Người trồng trọt, chăm sóc cây

Thắp hương mộ liệt sĩ Thắp hương tổ tiên Bông hồng tặng cô

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Nghĩa bóng:

Là những thành

quả, những giá trị

tinh thần trong

cuộc sống

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Nghĩa bóng:

Những người đi trước

Những người tạo dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc cho nhân dân

ăn quả nhớ kẻ trồng cây

“Ăn quả”, “kẻ trồng cây” là

gì?

Tác giả dân gian đã

dùng nghệ thuật gì?

Từ đó nhắc nhở chúng ta

điều gì?

Nghệ thuật: ẩn dụ, từ nhiều nghĩa

Trang 12

qua hình thức

Câu 5:

Câu 6:

Câu 7: - Hãy sống bằng lòng vị tha nhân ái, không ích kỉ.

Câu 8: Nghệ thuật:ẩn dụ, từ nhiều nghĩa

Nhắc nhở con người được hưởng thành quả nào đó

thì phải biết ơn người tạo dựng nên nó

Trang 13

Hình ảnh sau thể hiện nội dung câu tục ngữ nào?

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Câu 9: Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Chỉ sự đơn lẻ

Chỉ sự liên kết, nhiều

- Nghệ thuật: ẩn dụ, đối lập

- Đoàn kết sẽ tạo ra sức mạnh, chia rẽ sẽ thất bại

Nhận xét cách nói của câu tục

ngữ này?

Cách nói tưởng như vô lí.Một cây thì không thể nên rừng chứ sao lại “nên non”? Ba cây chụm lại thì có thể nên rừng chứ sao lại “nên hòn núi cao”

Vậy cái hay trong cách diễn đạt ở đây là gì?Tác giả dân gian đã sử dụng nghệ thuật gì?

Câu tục ngữ nêu lên một chân lí gì?

Trang 14

qua hình thức

Câu 5:

Câu 6:- Khẳng định vai trò, công ơn của người thầy- Đề cao vai trò học ở bạn nhưng không hạ thấp .

Câu 7:- Hãy sống bằng lòng vị tha nhân ái, không ích kỉ.

Câu 8: Nghệ thuật: ẩn dụ, từ nhiều nghĩa

Nhắc nhở con người được hưởng thành quả nào đó

thì phải biết ơn người tạo dựng nên nó

Câu 9 -Nghệ thuật: ẩn dụ, đối lập

-Đoàn kết sẽ tạo ra sức mạnh, chia rẽ thì sẽ thất bại

III Tổng kết: Ghi nhớ (SGK-trang13)

Chọn ý đúng nói về đặc điểm câu tục ngữ:

- Diễn đạt bằng so sánh

- Diễn đạt bằng hình ảnh ẩn dụ

- Từ và câu có nhiều nghĩa

Những câu tục ngữ trên đề cập tới những vấn đề nào của con người

và xã hội:

1 Phẩm chất đạo đức

2 Học tập tu dưỡng

3 Quan hệ ứng xử của con người trong xã hội

4 Cả 3 đáp án trên

Trang 15

Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc ghi nhớ SGK

- Nắm chắc nội dung, hình thức nghệ thuầt của 9 câu tục ngữ

- Chuẩn bị bài:”Rút gọn câu” :

+ Đọc ví dụ

+ Tìm các thành phần câu bị rút gọn + Tác dụng của việc rút gọn câu

Tiêu đề	Tiết 77: Tục ngữ về con người và xã hội
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	giáo án

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	731 KB