Tiet 12 thuc tien va vai tro cua thuc tien doi voi nhan thuc

Mác lại quan niệm : niệm : nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy mĩc, thụ động về sự vật, hiện tượng.. Nhận thức cảm tính Vậy nhận thức c

1 Thế nào là phủ định biện chứng ?

Nêu đặc điểm của phủ định biện chứng.

2 Vận dụng quan điểm phủ

định biện chứng để phân tích phản ứng trao đổi của a-xit clo- hi-đric và xut sau đây :

HCL + NaOH = NaCL + H2O

3 Chúng ta phải luôn luôn

đổi mới phương pháp học tập Theo em, đây có phải là yêu cầu của phủ định biện chứng không ? Tại sao ?

4 Trong cuộc sống hằng ngày,

ta cần phải phê bình và tự

phê bình như thế nào mới phù hợp với quan điểm phủ định

biện chứng ?

5 Em hãy nhận xét một vài

biểu hiện sự phủ định biện

chứng trong việc thờ cúng, lễ

hội, ma chay, cưới xin ở nước ta hiện nay

Thực tiễn và vai trò của

thực tiễn đối với nhận thức

Bài 7 (2tiết)

Noọi Dung Baứi Hoùc

a Thực tiễn là cơ sở của nhận

thức.

b Thực tiễn là động lực của nhận thức.

c Thực tiễn là mục đích của

nhận thức.

d Thực tiễn là tiêu chuẩn của

Bàn về nhận thức, từ xưa đến nay cĩ nhiều quan điểm khác nhau :

 Các nhà triết học duy tâm cho rằng : Các nhà triết học duy tâm cho rằng : nhận thức nhận thức

do bẩm sinh hoặc do thần linh mách bảo mà cĩ.

 Các nhà triết học duy vật trước C Mác lại quan niệm :

niệm : nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy mĩc, thụ động về sự vật, hiện tượng.

Em cĩ nhận xét gì về hai quan điểm nêu trên ?

 Triết học duy vật biện chứng cho

rằng, nhận thức bắt nguồn từ thực

tiễn, quá trình nhận thức diễn ra rất phức tạp, gồm 2 giai đoạn : nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính.

Hãy diễn tả bằng lời các hình ảnh sau :

Linh trưởng

Gấu trúc Voi

Sếu đầu đỏ

Hổ Bò tót

Qua các hình ảnh trên, cho biết tại sao các em đoán được các vật

đó ?

cảm giác

Tri giác

Biểu tượng

Nhờ

Nhận thức được thể hiện

bằng các giác quan :

cảm giác –tri giác – biểu tượng

thì gọi là nhận thức gì ?

Nhận thức cảm tính

Vậy nhận thức cảm tính

Tuy vậy, nĩ vẫn chưa phản ánh được bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng.

Nhờ đi sâu phân tích, người ta tìm ra cấu trúc tinh thể của muối, cơng thức hĩa học của muối, điều chế được muối.

Nhận thức

lý tính

Vậy, nhận thức

lý tính là gì ?

Em hãy cho biết ví dụ trên nĩi lên nhận thức nào ?

- Nhận thức lý tính : Là giai đoạn nhận thức tiếp theo, dựa trên các tài liệu do nhận thức

cảm tính đem lại, nhờ các thao tác của tư duy như phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát

hoá… tìm ra bản chất, quy luật của

sự vật, hiện tượng.

Nhận thức là quá trình phản ánh sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan vào bộ ĩc con người,

để tạo nên những hiểu biết về chúng.

Ngµy mïa - Cao

B»ng

§¸nh chiÕm s©n bay T©n S¬n

NhÊt Nghiªn cøu vµ trång thö nghiÖm

c©y d a Mü

Ví dụ 1: Ông cha ta đã dựa vào cơ sở

nào để đúc kết thành các câu ca dao,

tục ngữ sau :

 Nhất nước, nhì phân, tam cần,

tứ giống.

 Chuồn chuồn bay thấp thì mưa,

Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm

 Chớp đông nhay nháy, gà gáy

thì mưa.

 Mấy đời bánh đúc có xương,

Mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng.

Ông cha ta

đã dựa vào

kinh nghiệm thực tiễn

để đúc kết thành các câu ca dao, tục ngữ trên.

VÝ dô 2 :

Em có nhận xét gì về các hoạt động trên của con người ?

* Con ng êi nghiªn cøu khoa häc øng

dông vµo cuéc sèng

Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử - xã hội của

con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội.

Em có nhận xét gì các hoạt động trong những bức ảnh trên và cho biết chúng thuộc các hoạt động

Cỏc hỡnh thức cơ bản của hoạt động thực tiễn:

phục vụ hoạt động cơ bản này.

Hoạt động nào là cơ bản nhất?

Ng ời nông dân đang hái chè

ứng dụng trồng giống cà chua mới

trong nhà kính

Bác Hồ tham gia kháng chiến

Có lần một sinh viên hỏi Clốt Béc-na (1813 – 1878), nhà sinh lí học người Pháp :

- Thưa thầy, điều gì quan trọng nhất trong y học ?

- Những sự kiện thực tiễn ! - ông rành rọt trả lời.

Dựa vào hiểu biết của mình em hãy cho biết :

a) Ý kiến của Clốt Béc-na đúng hay sai ?

Nhóm 1 : Vì sao nói thực tiễn là cơ sở của nhận thức ? Nêu 1 ví dụ để chứng minh ?

Nhóm 2 : Vì sao nói thực tiễn là động lực của nhận thức ? Lấy ví dụ trong học tập để chứng minh ?

Nhóm 3 : Vì sao nói thực tiễn là mục đích của nhận thức? Lấy ví dụ để chứng minh ?

Nhóm 4 : Vì sao thực tiễn được coi là tiêu chuẩn của chân lý ? Lấy ví dụ để chứng minh ?

Thảo luận nhóm : 5 phút.

Cá nhân tự đọc các mục a, b, c, d trong SGK/41-43

a Thực tiễn là cơ sở của nhận thức :

Ví dụ: Người thợ nhuộm, do nhiều lần nhuộm quần áo, đã cĩ thể phân biệt 12 mầu đen khác nhau;

Khi biết chế tạo và sử dụng cơng cụ LĐ, bàn tay con

Ví dụ : Từ sự đo đạc ruộng đất, đo lường vật thể mà con người cĩ tri thức về tốn học.

- Mọi sự hiểu biết của con người đều trực tiếp nảy sinh từ thực tiễn.

- Thông qua hoạt động thực tiễn các giác quan được hoàn thiện, khả năng nhận thức

ngày càng sâu sắc, đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng

b Thực tiễn là động lực của nhận thức :

- Thực tiễn luôn luôn đât ra những yêu cầu

mới cho nhận thức  thúc đẩy

nhận thức phát

triển.Vd : Bác sĩ Đặng Văn Ngữ

nghiên cứu tìm ra kháng sinh

(SGK trang 41-42).

GS BS ĐẶNG VĂN NGỮ &

PENNICILIN

Ví dụ : Việc học tập đặt ra yêu cầu học sinh

phải giải bài tập và học kiến thức mới, khĩ…khi

giải quyết được những bài tập khĩ đĩ thì nhận thức

của em sẽ được nâng cao hơn.

- Thực tiễn còn tạo ra các tiền đề vật chất cần thiết cho

nhận thức.

Häc sinh trong giê thùc Trång thö nghiÖm gièng lóa N©ng cao n¨ng suÊt mÝa ® êng Mét sè thµnh tùu cña ngµnh Chanh cho qu¶ tr¸i mïa Rau s¹ch

c Thực tiễn là mục đích của nhận thức :

- Các tri thức khoa học chỉ có gía trị khi nó được vận dụng vào thực tiễn Mục đích của nhận

thức là cải tạo hiện thực khách quan, đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của con người - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã

từng nói : “Lí luận mà không liên hệ với thực tiễn là lí luận suông”.Ví dụ : Nhà bác học Điêzen đã viết giả thuyết về động cơ sử dụng chất thải cơng nghiệp

làm nhiên liệu và giả thuyết của ơng đã được ứng dụng để chế tạo ra các loại động cơ chạy dầu như bây giờ.

d Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí :

- Nhận thức của con người có thể đúng đắn

hoặc sai lầm Chỉ có đem những

tri thức thu nhận

được kiểm nghiệm qua thực tiễn

mới đánh giá

được tính đúng đắn hay sai lầm

của chúng.

Ví dụ : Thuyết Nhật tâm của Cô-péc-níc cho

rằng, Trái đất quay xung quanh

Mặt trời Nhờ có kính viễn vọng

tự sáng chế và kiên trì quan sát

bầu trời, Ga-li-lê (1564 – 1642) đã

khẳng định Thuyết Nhật tâm

của Cô-péc-níc là đúng và còn

bổ sung : Mặt trời còn tự quay

xung quanh trục của nó.

äm nhằ

m mục đích

Tóm lại :

Thực tiễn là cơ sở, là động lực,

là mục đích của nhận thức và

là tiêu chuẩn để kiểm tra kết

quả của nhận thức.

Bài tập 1

Họat động thực tiễn cơ bản nhất của con người là :

a.- Họat động sản xuất vật chất

b.- Họat động chính trị - xã hội

c.- Họat động thực nghiệm khoa học

d.- Họat động văn hóa, nghệ thuật, giáo dục

a

Bài tập 2

Cơ sở của sự thống nhất giữa nhận thức cảm tính và lý tính là :

a.- Thế giới vật chất tồn tại khách quan.

b.- Tài liệu cảm tính có thể tin cậy, phong phú c.- Thực tiễn xã hội

d.- Tính năng động chủ quan của con người.

Bác có viết :

“ Tiếc vì các kế họach đó

đều là chủ quan, không căn cứ

vào thực tế, cho nên một khi gặp sự thử thách như

trận địch tấn công vừa rồi thì

tán loạn hết.”

Trong nội dung đoạn văn trên,

chủ tịch Hồ Chí Minh muốn

nhấn mạnh vai trò nào

của thực tiễn?

Bài tập

3

A Tiêu chuẩn của chân lí

B

Cơ sở của nhận thức

C Động lực của nhận thứùc

D Mục đích của nhận thức A

Điền vào chỗ trống những cụm từ thích hợp :

Lí luận rất cần thiết, nhưng nếu cách học tập không đúng thì sẽ không có kết quả Do đó, trong

học tập lí luận, chúng ta cần nhấn mạnh: Lí luận

phải …(1)… với thực tiễn Thống nhất giữa lí luận

và thực tiễn là …(2)… của chủ nghĩa Mac – Lênin

Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn là …(3)…

Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là …(4)…

a.- Thực tiễn mù quáng

b.- Lý luận suông

c.- Một nguyên tắc căn bản

Bài tập