Với đề tài "Nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ" luận văn đã xây dựng được khung lý thuyết phân tích chất lượng đào tạo nghề từ bên ngoài,[r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, HỘP, HÌNH VẼ
TÓM TẮT LUẬN VĂN i
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TÀO NGHỀ TẠI CÁC TRƯỜNG NGHỀ Error! Bookmark not defined 1.1.Tổng quan về đào tạo nghề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm nghề Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đào tạo nghề Error! Bookmark not defined 1.1.3 Nội dung, phân loại và hình thức đào tạo nghề.Error! Bookmark not defined
1.2.Chất lượng đào tạo nghề Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm chất lượng đào tạo nghề Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nội dung phân tích chất lượng đào tạo nghề.Error! Bookmark not defined 1.2.3.Tiêu chí và phương pháp đánh giá chất lượng đào tạo nghề.Error! Bookmark not defined
1.3.Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghềError! Bookmark not
defined
1.3.1.Yếu tố thuộc các trường nghề Error! Bookmark not defined 1.3.2 Yếu tố khác từ phía bên ngoài Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI CÁC TRƯỜNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌError! Bookmark not defined 2.1 Một số đặc điểm cơ bản của tỉnh Phú Thọ Error! Bookmark not defined 2.1.1.Vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.3 Đặc điểm dân số và lực lượng lao động Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú ThọError!
Bookmark not defined
Trang 22.2.1.Hệ thống các trường nghề và tình hình tuyển sinh tại các trường nghề của tỉnh
Phú Thọ Error! Bookmark not defined 2.2.2 Kết quả đào tạo nghề của tỉnh Error! Bookmark not defined 2.3 Phân tích thực trạng chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Error! Bookmark not defined 2.3.1 Đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng kiến thức chuyên môn Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng kỹ năng thực hành và kỹ năng
mềm Error! Bookmark not defined 2.3.3 Đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng về thái độ nghề nghiệp Error! Bookmark not defined.
2.4 Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề Error! Bookmark not defined 2.4.1.Yếu tố thuộc các trường nghề Error! Bookmark not defined 2.4.2 Yếu tố khác từ phía bên ngoài Error! Bookmark not defined 2.5 Đánh giá chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề của tỉnh Phú Thọ.Error!
Bookmark not defined
2.5.1 Kết quả chủ yếu Error! Bookmark not defined 2.5.2 Những hạn chế chủ yếu và nguyên nhân.Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI CÁC TRƯỜNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ Error! Bookmark not defined
3.1 Quan điểm, định hướng phát triển đào tạo nghề ở tỉnh Phú Thọ Error!
Bookmark not defined
3.3.1 Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Phú Thọ.Error! Bookmark not defined
3.3.2 Quan điểm, định hướng phát triển đào tạo nghề ở tỉnh Phú Thọ Error! Bookmark not defined
3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Error! Bookmark not defined 3.2.1 Nâng cao nhận thức về đào tạo nghề của người họcError! Bookmark not defined
Trang 33.2.2 Tăng cường chất lượng tuyển chọn đầu vào của người học nghề Error! Bookmark not defined
3.2.3 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị.Error! Bookmark not defined
3.2.4 Phát triển đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined.
3.2.5 Đổi mới nội dung chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy, phương
pháp đánh giá kết quả học tập Error! Bookmark not defined 3.2.6 Đẩy mạnh liên kết đào tạo giữa trường nghề với doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
3.2.7.Gắn đào tạo nghề với thị trường lao độngError! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 4TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Lý do lựa chọn đề tài
Trong những năm qua công tác đào tạo nghề của Việt Nam nói chung và của tỉnh Phú Thọ nói riêng có tăng về qui mô nhưng nhưng chưa đi cùng với chất lượng Chất lượng đào tạo nghề chưa đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng lao động Xuất phát từ
tình hình thực tế đó, tôi chọn đề tài: "Nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ" làm đề tài nghiên cứu của mình
2 Tổng quan nghiên cứu
Các công trình nghiên cứu trên đã cung cấp cho tác giả cái nhìn tổng quan về chất lượng đào tạo nghề Đã có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau đã công bố liên quan tới đào tạo nghề ở các trường cao đẳng, trung cấp nghề nhưng các công trình đó chỉ đánh giá chất lượng đào tạo nghề ở bên trong chưa có công trình nghiên cứu nào về nâng cao chất lượng đào tạo nghề của các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ mà tiếp cận từ phía người sử dụng lao động ở các doanh nghiệp Đồng thời tác giả cũng nhận thấy nâng cao chất lượng đào tạo nghề có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao của tỉnh Phú Thọ do vậy mà tác giả đã lựa chọn đề tài: "Nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ"
3 Mục tiêu nghiên cứu
- Mục tiêu chung: Thông qua việc nhận diện những hạn chế về chất lượng đào
tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong những năm gần đây, luận văn sẽ đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề của tỉnh Phú Thọ
- Mục tiêu cụ thể
+ Xây dựng khung phân tích chất lượng đào tạo nghề của các trường nghề
+ Đánh giá thực trạng chất lượng dạy nghề ở các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
+ Xác định được nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
Trang 5+ Chỉ ra được hạn chế, nguyên nhân trong chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
+ Đưa ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề của tỉnh Phú Thọ
4.Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
- Luận văn có đối tượng nghiên cứu là chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ tiếp cận từ phía người sử dụng lao động ở các doanh nghiệp
- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2014 - 2016, định hướng và giải pháp đến năm 2020
5.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập dữ liệu
Với phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu thứ cấp về cơ sở lý luận về
chất lượng đào tạo nghề, thực tiễn đào tạo nghề tại Việt Nam và thế giới được thu thập từ sách, báo, internet, luận văn, luận án có liên quan Phương pháp này còn được sử dụng để thu thập dữ liệu về kết quả tuyển sinh, kết quả đào tạo nghề, trình độ giảng viên, cơ sở vật chất định hướng, mục tiêu phát triển đào tạo nghề ở tỉnh Phú Thọ; đặc điểm kinh tế xã hội, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Phú Thọ; qui mô dân số, lực lượng lao động thông qua các báo cáo của các trường nghề, sở lao động thương binh và xã hội, ủy ban nhân dân tỉnh, tổng cục thống kê
Với phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua
phỏng vấn và khảo sát bằng bảng hỏi đối với các doanh nghiệp có sử dụng lao động đã qua đào tạo tại các trường nghề của tỉnh Phú Thọ
Phương pháp phỏng vấn được sử dụng trong gặp gỡ trao đổi với lãnh đạo của doanh nghiệp để tìm hiểu thêm những khó khăn, tồn tại và giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề
Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi được thực hiện đối với: Lãnh đạo hoặc trưởng phòng tổ chức của doanh nghiệp có sử dụng lao động qua đào tạo tại các trường nghề về khả năng đáp ứng kiến thức, kỹ năng thực hành và kỹ năng mềm, thái độ trong công việc của người lao động sau khi tốt nghiệp các trường nghề
Trang 6Công cụ khảo sát: Bảng hỏi kết hợp với phỏng vấn trực tiếp
Qui trình khảo sát:
+ Thực hiện xây dựng bảng hỏi
+ Chọn mẫu: Lựa chọn mẫu theo phương pháp phân tầng, lấy 60 doanh nghiệp đang sử dụng người tốt nghiệp tại các trường nghề của tỉnh Trong đó: 15 DN nhóm nghề
kỹ thuật nông nghiệp, 15 DN nhóm nghề kỹ thuật công nghiệp, 15 DN nhóm nghề dịch
vụ du lịch, 15 DN nhóm nghề khác
+ Thực hiện khảo sát
+ Xử lý dữ liệu
- Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thu thập được sẽ được xử lý bằng phương
pháp thống kê, so sánh theo thời gian và so sánh chéo để phân tích
6.Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, danh mục chữ viết tắt thì nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề
Chương 2: Thực trạng chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TÀO NGHỀ
TẠI CÁC TRƯỜNG NGHỀ
- Chất lượng đào tạo nghề
Chất lượng đào tạo nghề là khả năng đáp ứng yêu cầu của cơ sở sử dụng nhân lực Nội dung phân tích chất lượng đào tạo nghề Trong hoạt động đào tạo nghề thì khách hàng có người sử dụng lao động do đó nội dung phân tích chất lượng đào tạo nghề được đề cập trong luận văn là sự hài lòng của người sử dụng lao động
Trang 7Tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nghề gồm có:
Khả năng đáp ứng về kiến thức chuyên môn: Doanh nghiệp sẽ đánh giá sự hài lòng về kiến thức chuyên môn của người người lao động có đáp ứng được với thực tế yêu cầu của công việc liên quan đến một nghề cụ thể theo 5 mức độ từ rất thấp, thấp, bình thường đến khá, tốt
Khả năng đáp ứng về kỹ năng thực hành nghề nghiệp và kỹ năng mềm: Doanh nghiệp đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng kỹ năng mềm thông qua các tiêu chí như: Khả năng hợp tác trong công việc, khả năng thích ứng với sự thay đổi của công nghệ, khả năng sáng tạo, kỹ năng giao tiếp, trình độ về ngoại ngữ, tin học Khả năng đáp ứng về kỹ năng thực hành của một nghề cụ thể khi người lao động làm việc tại các doanh nghiệp và kết hợp với kỹ năng mềm trong quá trình lao động được doanh nghiệp đánh giá theo 5 mức độ: Rất thấp, thấp, bình thường, khá, tốt
Khả năng đáp ứng về thái độ nghề nghiệp: Thái độ làm việc của người lao động được đánh giá trên các khía cạnh: Đạo đức nghề nghiệp, cần cù, chăm chỉ trong công việc; Tinh thần, trách nhiệm trong công việc; Ý thức tổ chức kỷ luật; Ý thức tự giác trong công việc; Đảm bảo vệ sinh an toàn lao động Người sử dụng lao động đánh giá về thái
độ nghề nghiệp của người lao động theo 5 mức độ: Rất thấp, thấp, bình thường, khá, tốt
- Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề: Gồm có những yếu tố
thuộc về các trường nghề: Người học; chương trình, giáo trình, phương pháp dạy học; đội ngũ giảng viên; cơ sở vật chất, trang thiết bị của các trường nghề và những yếu tố khác từ phía bên ngoài: Thái độ của xã hội về học nghề; tăng trưởng kinh tế cùng với sự hội nhập; sự thay đổi về trình độ công nghệ
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI CÁC
TRƯỜNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ Thực trạng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
Hệ thống các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong những năm gần đây đã
phát triển rất đa dạng và phong phú với nhiều loại nghề khác nhau Tính đến 31/12/2016
Trang 8thì trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có tất cả 8 trường nghề thì có 4 trường cao đẳng nghề và 4 trường trung cấp nghề
Qui mô đào tạo: Trong qui mô đào tạo thì đào tạo nghề sơ cấp chiếm chủ yếu
khoảng 70%, đào tạo nghề trung cấp khoảng 20%, đào tạo nghề cao đẳng chỉ chiếm khoảng 10%
Ngành nghề đào tạo: Hiện nay tại các cơ sở đào tạo nghề tỉnh Phú Thọ đào tạo 102
nghề, với cơ cấu ngành nghề đào tạo khá phong phú và đa dạng
Kết quả đào tạo nghề của tỉnh
Kết quả học tập của người học nghề: Trong giai đoạn 2014 - 2016 thì tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại khá chiếm nhiều nhất, tiếp đến là tốt nghiệp loại trung bình, thấp hơn nữa là loại giỏi
Tỷ lệ người học ra trường có việc làm: Theo số liệu của sở LĐTBXH tỷ lệ HSSV
tốt nghiệp tại các trường nghề có việc làm qua các năm đều tăng: Năm 2014 là 70,62%, năm 2015 là 71,51%, năm 2016 là 72,82% và tỷ lệ này tương đối cao Do đó có thể thấy học nghề không khó xin việc Nhóm ngành nghề thuộc nhóm công nghệ kỹ thuật có số lượng HSSV có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp chiếm tỷ lệ cao như: Nghề điện công nghiệp, nghề hàn Như vậy có thể thấy nhu cầu về lao động qua đào tạo của tỉnh tăng nhanh bởi trong thời gian qua có nhiều doanh nghiệp, công ty được thành lập nhưng chất lượng đào tạo nghề chưa cao nên vẫn còn một bộ phận người học tốt nghiệp chưa có việc làm, có người có việc làm nhưng không đúng với chuyên ngành đào tạo Do vậy mà các trường nghề cần theo dõi sát sao về nhu cầu của thị trường lao động để điều chỉnh cơ cấu đào tạo, chương trình đào tạo nhằm tăng tỷ lệ người học ra trường làm việc đúng chuyên
ngành được đào tạo và tập trung vào đào tạo ngành mà doanh nghiệp có nhu cầu
Thực trạng chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
Đánh giá sự hài lòng của người sử dụng lao động
Đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng kiến thức chuyên môn: Kết quả khảo sát
cho thấy là đa số người học tốt nghiệp từ các trường nghề có kiến thức chuyên môn ở mức bình thường vẫn còn một tỷ không nhỏ còn thiếu kiến thức chuyên môn Như vậy kiến thức
Trang 9chuyên môn của HSSV tốt nghiệp tại các trường nghề chưa thực sự đáp ứng tốt với yêu cầu công việc của các doanh nghiệp đề ra Nhiều doanh nghiệp cho rằng người học tốt nghiệp tại các trường nghề trong tỉnh hiện nay được đào tạo bài bản hơn nhưng lại mang tính tổng quát, chương trình học nặng lý thuyết
Đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng kỹ năng thực hành và kỹ năng mềm: Nhiều
doanh nghiệp đánh giá kỹ năng thực hành của HSSV ở mức thấp Như vậy chương trình học nghề còn nặng lý thuyết, ít thực hành do đó các trường cần tiếp tục chỉnh sửa chương trình đào tạo tăng kỹ năng thực hành Các trường cũng cần tập trung đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại để thực hành bám sát với thực tế của doanh nghiệp và đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp để ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường người học đã được làm quen với môi trường làm việc tại doanh nghiệp do đó sẽ không bỡ ngỡ khi rời ghế nhà trường
Còn kỹ năng mềm quan trọng nhưng trong chương trình đào tạo của các trường nghề lại rất ít quan tâm đến vấn đề này Vì vậy nhà trường cần tạo điều kiện, cơ hội và kêu gọi nguồn lực để phát triển các hoạt động đoàn hội, ngoại khóa
Đánh giá sự hài lòng về khả năng đáp ứng về thái độ nghề nghiệp: Thái độ nghề
nghiệp của HSSV tốt nghiệp tại các trường nghề được doanh nghiệp đánh giá tương đối khá Trong quá trình làm việc luôn cần cù, chăm chỉ, có tinh thần trách nhiệm, có ý thức
tổ chức kỷ luật, tự giác trong công việc
Yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại các trường nghề
Yếu tố thuộc các trường nghề
Người học: Công tác tuyển sinh ở trường nghề trong thời gian qua gặp nhiều khó khăn Do đó chất lượng đầu vào của HSSV ở các trường nghề còn thấp bởi các trường nghề không thu hút được người học nên chủ yếu là những người có khả năng học văn hoá yếu
Chương trình, giáo trình, phương pháp đào tạo nghề
Chương trình đào tạo được xây dựng theo qui định Hằng năm, các trường đều rà soát để bổ sung, điều chỉnh nhưng quá trình rà soát này mới chủ yếu chỉ thực hiện trong phạm vi nội bộ từng trường chứ chưa lấy được nhiều ý kiến phản hồi từ phía bên ngoài
Trang 10Hệ thống giáo trình và tài liệu phục vụ giảng dạy đã được các trường nghề quan tâm Nhưng số lượng giáo trình bài giảng dành cho đào tạo vẫn còn ít và thiếu Việc thu thập ý kiến đóng góp, nhận xét về giáo trình, bài giảng của các chuyên gia từ các doanh nghiệp, các nhà sử dụng lao động và các ý kiến phản hồi của người học chưa nhiều, đặc biệt là ở các nghề mới Các giáo trình, bải giảng nhiều khi chưa cập nhật kiến thức mới, công nghệ mới nên chất lượng chưa cao
Phương pháp giảng dạy của giảng viên cũng có những sự đổi mới nhất định nhưng chỉ một bộ phận ở các trường nghề áp dụng Còn ít giảng viên dạy được theo phương pháp tích hợp và việc đổi mới phương pháp chỉ mang tính khuyến khích chứ chưa bắt buộc nên chỉ có ít người thực hiện
Đội ngũ giảng viên: Trong những năm qua đã không ngừng phát triển nhưng còn thiếu về số lượng, chất lượng vẫn chưa được cải thiện nhiều đặc biệt là kỹ năng nghề nghiệp Trình độ tin học, ngoại ngữ cũng còn nhiều hạn chế do vậy làm cho khả năng biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy của giáo viên dạy nghề, khả năng nghiên cứu khoa học, cập nhật kiến thức, khoa học công nghệ và ứng dụng tin học vào công tác giảng dạy chưa hiệu quả Công tác bồi dưỡng giáo viên đã được Tỉnh, các cấp quản lý dạy nghề và của các trường nghề quan tâm, nhưng sự chuyển biến còn chậm
Cơ sở vật chất, trang thiết bị: Phần lớn cơ sở vật chất của các cơ sở dạy nghề vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác đào tạo
Trang thiết bị cho đào tạo nghề rất đa dạng về chủng loại về chất lượng Tuy nhiên,
số trang thiết bị hiện đại mà các trường có được còn ít so với tổng số thiết bị hiện có cũng như so với số nhu cầu sử dụng Còn lại các trang thiết bị tương đối cũ, lạc hậu và còn thiếu nhiều Với trang thiết bị mới thì không được đưa ra thực hành vì các trường nghề còn thiếu giảng viên có tay nghề cao, giảng viên tiếp cận với máy móc hiện đại nên không có người hướng dẫn Việc ít được thực hành và thực hành trên máy móc tương đối cũ là một trong những nguyên nhân khiến người học ra trường doanh nghiệp không sử dụng được luôn mà phải mất thời gian để đào tạo lại