Ngân hàng cần có các chính sách khuyến khích các cán bộ tự đào tạo như bố trí thời gian, trợ cấp học phí, hỗ trợ tiền mua tài liệu, sách tham khảo về thẩm định dự án của [r]
Trang 1CHƯƠNG 1 CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào một mục đích nào đó trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi
1.2 Hoạt động cho vay theo dự án của NHTM
Cho vay theo dự án là việc tài trợ để hình thành nên những tài sản được
dự tính sẽ mang lại thu nhập trong tương lai
* Đặc trưng của dự án cho vay của NHTM
- Dự án đầu tư không chỉ là một ý tưởng hay phác thảo mà còn hàm ý hành động với mục tiêu cụ thể
- Dự án không phải là một nghiên cứu trừu tượng hay ứng dụng mà phải nhằm đáp ứng một nhu cầu cụ thể đã được đặt ra, tạo nên một thực tế
- Dự án đầu tư tồn tại trong một môi trường không chắc chắn
- Dự án đầu tư bị khống chế bởi thời gian
- Dự án đầu tư chịu sự ràng buộc về nguồn lực
- Các dự án đầu tư thường có nhu cầu vốn vay lớn
- Các dự án đầu tư thường có thời hạn vay kéo dài và ẩn chứa rủi ro cao
- Dự án đầu tư phải có sự tham gia của nhiều bên
1.3 Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
1.3.1 Khái niệm thẩm định tài chính dự án cho vay của NHTM
Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của NHTM là việc tổ
chức một cách khoa học, hợp lý và tiến hành xem xét khách quan, toàn diện
mọi khía cạnh về tài chính liên quan đến tính khả thi của dự án từ đó đưa ra quyết định cho vay hay không cho vay đối với chủ đầu tư dự án đó
Trang 21.3.2 Sự cần thiết thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
Việc thẩm định tài chính dự án có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngân hàng vì nó giúp ngân hàng ra quyết định đầu tư chính xác, mang lại lợi nhuận cao và hạn chế rủi ro
1.3.3 Nội dung thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
- Thẩm định tổng nhu cầu vốn đầu tư và nguồn vốn tài trợ của dự án
- Thẩm định kế hoạch sản xuất kinh doanh của dự án về mặt tài chính
- Thẩm định dòng tiền của dự án
- Thẩm định lãi suất chiết khấu
- Thẩm định các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính
(1) Giá trị hiện tại ròng (NPV – Net Present Value)
(2) Tỷ suất nội hoàn (IRR – Internal Rate of Return)
(3) Tỷ suất nội hoàn điều chỉnh (MIRR – Modified Internal Rate of Return) (4) Thời gian hoàn vốn đầu tư (PP – Payback Period )
(5) Thời gian hoàn vốn vay
(6) Chỉ số doanh lợi (PI – Profitaility Index)
(7) Chỉ tiêu cân đối lợi ích – Chi phí (B/C)
(8) Lợi nhuận kế toán bình quân (APP)
(9) Điểm hòa vốn (BP)
- Thẩm định về rủi ro của dự án
1.4 Chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
Thẩm định tài chính dự án được coi là có chất lượng tốt khi nó thỏa mãn được các yêu cầu mà khách hàng và ngân hàng đặt ra
* Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng thẩm định tài chính dự án
- Thời gian thẩm định
Trang 3- Chi phí thẩm định
- Chất lượng báo cáo thẩm định
- Chất lượng các quyết định cho vay
- Việc cung cấp những tư vấn cho khách hàng
1.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thẩm định tài chính dự án
- Chất lượng công tác thẩm định
- Chất lượng của đội ngũ cán bộ
- Thông tin trong thẩm định
- Phương pháp thẩm định
- Cơ sở vật chất phục vụ công tác thẩm định
- Nhân tố từ phía chủ dự án
- Tính chất của dự án
- Môi trường pháp lý
- Môi trường kinh tế
- Sự cạnh tranh giữa các ngân hàng
Trang 4CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN CỦA NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO –
VIỆT CHI NHÁNH HÀ NỘI 2.1 Thực trạng chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của Ngân hàng Liên Doanh Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội
Ngày 27/03/2001, Chính phủ hài nước đã quyết định thành lập lại Ngân hàng theo quy chế doanh nghiệp của hai nước Ngân hàng đã tiến hành đổi mới về bộ máy tổ chức, đã giúp cho ban giám đốc tập trung sự chỉ đạo, nghiên cứu, hoạch định chiến lược kinh doanh sát với nền kinh tế thị trường
Biểu đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức công tác thẩm định dự án tại LVB Chi nhánh Hà Nội
KHÁCH HÀNG
Phòng Tín dụng
Tổ thẩm định DA
Giám đốc Chi nhánh
Ban Tổng giám đốc
Hội đồng tín dụng Chi nhánh
Hội đồng quản trị
Từ
chối
cho
vay
Hợp Đồng Tín dụng
Không
Không
Không
Đồng ý Đồng ý Đồng ý
Dự án
Dưới 1 triệu USD Trình
Trên 1,5 triệu USD Trên 1 triệu USD
Trang 5* Quy trình thẩm định dự án
- Hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ vay vốn, kiểm tra tính đầy đủ, hợp pháp của hồ sơ
- Thẩm định hiệu quả và khả năng trả nợ
- Quyết định cho vay
* Nội dung thẩm định tài chính dự án tại NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội
- Thẩm định tổng mức vốn đầu tư và nguồn tài trợ
Thứ nhất, là tổng vốn đầu tư của dự án được xây dựng đã hợp lý chưa Thứ hai, cán bộ tín dụng xem xét nguồn tài trợ của đơn vị có đảm bảo
không
- Thẩm định kế hoạch sản xuất kinh doanh của dự án về mặt tài chính
Trong quá trình thẩm định, cán bộ tín dụng có thể lập các bảng tính trung gian cần thiết như:
+ Bảng tính khấu hao
+ Bảng tính lãi vay
+ Bản tính Chi phí, doanh thu, lợi nhuận
+ Bảng cân đối trả nợ
+ Báo cáo kết quả kinh doanh
- Thẩm định dòng tiền và lãi suất chiết khấu
Trên cơ sở các bảng tính dự trù tài chính đã lập, cán bộ tính dòng tiền của dự án bao gồm vốn đầu tư ban đầu kể cả vốn lưu động ròng, thu nhập ròng cả đời dự án và dòng thu hồi sau đầu tư
- Thẩm định các chỉ tiêu hiệu quả tài chính dự án mà khách hàng đã xây dựng
- Phân tích rủi ro của dự án
2.2 Đánh giá chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay
2.2.1 Những kết quả đạt dược
Hoạt động cho vay, nhất cho vay theo dự án chưa thực sự là thế mạnh
Trang 6của Ngân hàng Liên doanh Lào - Việt Các văn bản pháp lý, quy trình điều kiện cho vay, thẩm định với các dự án được quy định thống nhất với nội dung ngày càng phong phú và chính xác hơn, chúng ta có thể thấy rõ kết quả đó thông qua một số chỉ tiêu ở bảng sau:
Bảng 2.1 Số lượng dự án được thẩm định và cho vay của NHLD Lào -
Việt Chi nhánh Hà Nội
Số lượng dự án lũy kế
Dự án đã thẩm định 3 10 18
(Nguồn: thống kê từ Phòng tín dụng – NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội)
* Về thời gian thẩm định
Thời gian thẩm định một dự án tại NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội thường từ 5-10 ngày
* Về báo cáo thẩm định
Các mẫu báo cáo thẩm định dự án được bổ sung, điều chỉnh nhiều lần nhằm đảm bảo tính khoa học, nhất quán và thể hiện đầy đủ các đánh giá cần thiết
* Về chất lượng các quyết định cho vay dự án
Những năm gần đây NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội đã ra được khá nhiều quyết định tài trợ dư án Các dự án được giải ngân vốn theo đúng tiến
độ và đi vào hoạt động một cách hiệu quả
Điều đó góp phần tạo nên sự tăng trưởng trong hoạt động cho vay dự án tại NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội Doanh số cho vay, doanh số thu nợ
và dư nợ hoạt động cho vay dự án ngày càng tăng
Trang 7Bảmg 2.2 Tình hình hoạt động cho vay dự án của NHLD Lào - Việt Chi
nhánh Hà Nội
Đơn vị: Nghìn USD
Mục
Số tiền % tăng
giảm
Số tiền % tăng
giảm
giảm
Dư nợ cho vay dự án 6.427 -11 8.440 +31 14.110 +67 Doanh số cho vay Dự án 1.399 -59 4.646 +232 9.425 +103 Doanh số dự nợ dự án 2.192 0 2.633 +20 3.755 +42 NQH cho vay dự án (%) 2,03 -7 1,46 -28 1,25 -14
(Nguồn: Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh của NHLD Lào –Việt năm 2005- 2007)
Dư nợ cho vay dự án tại NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội tăng trưởng với tốc độ bình quân là 29%
Nhiều dự án mà ngân hàng đã tài trợ vốn khi đi vào hoạt động có kết quả sát với các kết luận thẩm định Mức cho vay được xác định hợp lý nên các dự
án đủ vốn để đầu tư dự án Ngân hàng dự tính được dòng tiền của dự án chính xác nên thời gian cho vay và giải ngân phù hợp đảm bảo ngân hàng thu hồi đủ
nợ gốc và lãi đúng hạn
2.2.2 Một số hạn chế và nguyên nhân
* Hạn chế
- Về thời gian thẩm định
Cho đến nay điều mà khách hàng than phiền nhiều nhất đối với các khoản vay theo dự án là thời hạn họ phải chờ đợi, đây có thể nói là một hiện tượng chung ở tất cả các NHTM
- Về chi phí thẩm định
NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội chưa thực hiện tốt mức chi phí thẩm định tối ưu mà chỉ hướng tới mục tiêu tối thiểu hóa chi phí Có thể nói đây là
Trang 8một tồn tại không chỉ ở riêng NHLD Lào - Việt mà hầu như phổ biến trong toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam
- Về báo cáo thẩm định
Mặc dù có hướng dẫn của NHLD Lào - Việt Hội sở chính về việc lập và trình bày báo cáo thẩm định dự án, nhưng các báo cáo thẩm định tại NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội vẫn chưa hoàn toàn thống nhất Mỗi cán bộ có cách trình bày báo cáo thẩm định khác nhau, tuy đã có tham khảo hướng dẫn nhưng không có sự áp dụng nhất quán trong toàn ngân hàng
- Chất lượng các quyết định cho vay dự án
Nhiều dự án đã được ngân hàng cho vay nhưng các quyết định tài trợ của ngân hàng như thời gian cho vay, thời gian và kế hoạch thu nợ, kế hoạch giải ngân
- Việc cung cấp các tư vấn cho khách hàng:
Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc đưa ra những tư vấn cho khách hàng đối với các dự án nhưng vẫn chưa thỏa mãn được tối đa nhu cầu của khách hàng
Trang 9CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TẠI NHLD LÀO - VIỆT
CHI NHÁNH HÀ NỘI 3.1 Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của Ngân hàng Liên Doanh Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội
3.1.1 Nâng cao nhận thức về vai trò của chất lượng thảm định tài chính dự
án trong hoạt động cho vay
- Đối với lãnh đạo ngân hàng: lãnh đạo Ngân hàng cần đánh giá đúng
ý nghĩa của công tác thẩm định tài chính dự án, đặt kết quả thẩm định ở vị trí xứng đáng với tầm quan trọng của nó trong việc ra quyết định cho vay theo dự án
- Đối với cán bộ thẩm định: cán bộ thảm định cần phải nhận thức rõ
chỉ có hiệu quả của bản thân dự án mới là sự đảm bảo tốt nhất cho khả năng thu nợ, tài sản thế chấp, nhưng không thể tiến hành phát mại được, do
đó vẫn không thu hồi được vốn
3.1.2 Hoàn thiện công tác tổ chức thẩm định dự án
Ngân hàng nên bố trí những dự án có quy mô lớn, tính chất phức tạp cho các cán bộ chủ chốt có trình độ, kinh nghiệm, còn những dự án đơn giản hơn có thể giao cho các cán bộ trẻ mới vào nghề
Phân công công tác phải gắn chặt với trách nhiệm của mỗi cán bộ thẩm định và kết quả của mỗi dự án mà người đó đảm nhiệm vì như thế trách nhiệm của cán bộ thẩm định mới ngày được nâng cao
Ngân hàng cũng nên rà soát lại đội ngũ cán bộ thẩm định, chuyển sang làm các nhiệm vụ khác đối với cán bộ không đáp ứng được yêu cầu công việc, bổ sung thêm CBTĐ cho những chi nhánh còn thiếu
Ngân hàng nên thiết lập một cơ chế liên hệ giữa các phòng này để sử dụng kết quả mà phòng Khách hàng có được
Trang 10Cần có sự kết hợp giữa ngân hàng mẹ và các Chi nhánh NHLD Lào - Việt Chi nhánh Hà Nội sẽ là nơi chỉ đạo toàn bộ hoạt động về nghiệp vụ thẩm định, ra các văn bản pháp lý trong hệ thống ngân hàng
Bên cạnh đó, Ngân hàng cần hình thành một mối quan hệ về thẩm định với Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục đầu tư, bộ phận thẩm định ở các Ngân hàng thương mại quốc doanh lớn, để trao đổi học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau trong hoạt động thẩm định dự án
Hàng năm, trên cơ sở kế hoạch chung, Ngân hàng cần xây dựng một chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ cho công tác thẩm định và có tổ chức tổng kết, đánh giá để rút kinh nghiệm
3.1.3 Hoàn thiện phương pháp và nội dung thẩm định
+ Về phương pháp thẩm định:
Tùy theo yêu cầu đối với từng Dự án, Ngân hàng có thể tiến hành lựa chọn thẩm định theo các phương pháp khác nhau, nhưng Ngân hàng cần hướng dẫn cụ thể để cán bộ thực hiện có thể thực hiện tốt
+ Về nội dung thẩm định:
- Về thẩm định tổng vốn đầu tư và nguồn tài trợ: Ngoài việc thẩm
định độ chính xác của tổng vốn đầu tư, cán bộ thẩm định phải chú ý đến vốn đầu tư bổ xung (tái đầu tư đối với tài sản cố định đã khấu hao hết trong thời gian thực hiện thẩm định,
- Về thẩm định dòng tiền dự án: Dòng tiền của dự án phải được xác
định chính xác hơn Cần đưa chi phí cơ hội và thu hồi từ tài sản cố định hay vốn lưu động ròng vào dòng tiền
Ngoài ra, cán bộ tín dụng cũng không được bỏ qua phần thu hồi sau đầu tư của vốn lưu động ròng và tài sản cố định
Trang 11- Về xác định tỷ lệ chiết khấu: không nên lựa chọn tỷ lệ chiết khấu một
cách tùy tiện như hiện nay mà cần có sự thống nhất về quan điểm để có thể đánh giá so sánh các dự án với nhau
Với dòng tiền dự án hàng năm là lợi nhuận sau thuế và khấu hao thì lãi suất chiết khấu áp dụng cho dự án là lãi suất bình quân để xác định lãi suất cho phần vốn tự có của doanh nghiệp rất phức tạp, hơn nữa phần vốn này thường chiếm tỷ lệ nhỏ nên ngân hàng có thể dùng lãi suất cho vay áp dụng với dự án cộng thêm một phần bù rủi ro nhất định
- Về hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính: Bên cạnh các
chỉ tiêu đã áp dụng như NPV, IRR, thu nhập trung bình, thời gian hoàn vốn, điểm hoà vốn trung bình năm cần bổ sung thêm một số chỉ tiêu khác như: hệ số hoàn vốn nội bộ hiệu chỉnh (MIRR), tỷ lệ lợi ích chi phí (B/C), chỉ số doanh lợi PI, điểm hòa vốn của dự án
-Về lập các bảng dự trù tài chính: Để đánh giá dự án được toàn diện, bên
cạnh báo cáo kết quả kinh doanh cần lập thêm các bảng tài chính như: báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bảng cân đối kế toán cả đời dự án
- Về phân tích rủi ro của dự án:
* Phân tích độ nhạy: Khi phân tích độ nhạy, ngân hàng không chỉ phân
tích ảnh hưởng của chỉ một yếu tố đến các chỉ tiêu NPV, IRR mà cần xem xét
sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố Điều này sẽ mang lại đánh giá rủi ro
chính xác hơn vì trong thực tế, ít khi chỉ một yếu tố thay đổi
* Phương pháp phân tích tình huống: Phương pháp này sẽ đặt ra tình
huống xấu nhất, tốt nhất hoặc dễ xẩy ra nhất có thể xẩy ra đối với dự án và đem so sánh với tình huống cơ sở
* Phương pháp phân tích mô phỏng: phương pháp này xem xét chỉ tiêu
Xi là một biến liên tục chứ không phải biến rời rạc như trong phương pháp tình huống
Trang 123.1.4 Nâng cao chất lượng công tác thu thập và xử lý thông tin phục vụ thẩm định
Chất lượng thẩm định dự án phụ thuộc nhiều vào chất lượng nguồn thông tin thu nhập được Do vậy việc xây dựng, củng cố, phát triển một hệ thống thông tin đảm bảo cung cấp chính xác, kịp thời, đầy đủ các thông tin phục vụ công tác thẩm định là yêu cầu bức thiết của ngân hàng
Ngân hàng nên tiến tới nghiên cứu, ứng dụng các phần mềm tin học, đủ mạnh về quản lý lưu trữ, phân tích và chuyển tin nhằm đảm bảo chính xác kịp thời của thông tin phục vụ cho công tác thẩm định
3.1.5 Tăng cường số lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thẩm định
- Vấn đề tuyển dụng cán bộ: Ngân hàng cần có chính sách tuyển dụng
cán bộ hợp lý để có thể thu hút được những người có năng lực và trình độ, đặc biệt là những sinh viên xuất sắc, có khả năng về chuyên ngành tài chính ngân hàng hoặc về thẩm định dự án đầu tư ở các trường đại học uy tín
- Vấn đề bồi dưỡng cán bô: Ngân hàng cần thực hiện đào tạo và đào tạo
lại để nâng cao trình độ, năng lực của tất cả các cán bộ thẩm định Hàng năm, Ngân hàng nên tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo ngắn hạn cho các cán bộ thẩm định với sự tham gia giảng dạy của các chuyên gia hoặc các cán bộ có trình độ, năng lực của chính Ngân hàng
- Vấn đề đãi ngộ: ngân hàng nên có chính sách ưu đãi cho cán bộ thẩm
định để khuyến khích trách nhiệm, ý thức, tinh thần trách nhiệm vươn lên hoàn thiện của mỗi cán bộ Ngân hàng cần có các chính sách khuyến khích các cán bộ tự đào tạo như bố trí thời gian, trợ cấp học phí, hỗ trợ tiền mua tài liệu, sách tham khảo về thẩm định dự án của nước ngoài, áp dụng khung lương thưởng hợp lý đối với những cán bộ đã bảo vệ thành công luận án thạc
sỹ, tiến sỹ
