Nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ba Đình

Chương này giới thiệu những vấn đề tổng quan về thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại, đưa ra các khái niệm về dự án đầu tư, hoạt động cho vay theo dự[r]

1 Sự cần thiết của đề tài:

Tại Ngân hàng TMCP Công thương Chi nhánh Ba Đình, số lượng các dự án vay vốn của DN được thẩm định và tài trợ vốn đã có sự tăng trưởng trong những năm qua, đặc biệt là trong giai đoạn 2012 - 2014 Tuy nhiên, vẫn chưa tương xứng với sự phát triển mạnh mẽ của DN trên địa bàn cũng như năng lực hiện tại của Chi nhánh Có nhiều nguyên nhân, cả khách quan lẫn chủ quan, trong đó những hạn chế trong công tác thẩm định dự án là một trong những nguyên nhân hàng đầu Trong thời gian tới, tình hình kinh

tế được dự kiến khả quan hơn, việc mở rộng khối lượng, quy mô cho vay dự án phải luôn gắn với chất lượng cho vay nhằm hạn chế tối đa những rủi ro, tổn thất cho ngân hàng Nhận thức được sự cần thiết phải nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong giai

đoạn hiện nay, em đã chọn đề tài "Nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình" để nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ kinh tế

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác thẩm định dự án vay vốn của doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại

- Phân tích và đánh giá thực trạng chất lượng công tác thẩm định dự án vay vốn của doanh nghiệp tại NHTMCP Công thương Chi nhánh Ba Đình giai đoạn từ năm 2011

- 2014

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định dự án vay vốn tại Ngân hàng TMCP Công thương Chi nhánh Ba Đình đến năm 2020

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay dự án của Ngân hàng TMCP Công thương Chi nhánh Ba Đình

Phạm vi nghiên cứu: Thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Chi nhánh Ba Đình, giai đoạn từ năm 2011 đến năm

2014

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu của luận văn là phương pháp thống kê và so sánh giữa các năm, các chỉ tiêu để thấy được những kết quả đạt được và hạn chế trong công tác thẩm định dự án trong hoạt động cho vay Đề tài cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng dựa trên dữ liệu thu thập được là dữ liệu

sơ cấp và thứ cấp, từ đó phân tích tổng hợp, đánh giá thực trạng phát triển, rút ra nguyên nhân và tìm hướng giải quyết

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Thẩm định dự án đầu tư và chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng chất lượng thẩm định dự án trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định dự án trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình

CHƯƠNG 1: THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN

HÀNG THƯƠNG MẠI

Chương này giới thiệu những vấn đề tổng quan về thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại, đưa ra các khái niệm về dự án đầu tư, hoạt động cho vay theo dự án, chất lượng thẩm định dự án đầu tư, đưa ra các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thẩm định dự án đầu tư và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định

dự án đầu tư

1.1 Những vấn đề về thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của NHTM

1.1.1 Dự án đầu tư:

Khái niệm dự án đầu tư: Dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ

vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những đối tượng nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định

Phân loại dự án đầu tư:

- Căn cứ vào quy mô và tính chất, loại công trình chính, dự án phân thành 4 loại:

dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C theo các tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tư công

- Căn cứ vào thời gian vay vốn: Dự án vay vốn ngắn hạn và dự án vay vốn trung

và dài hạn

- Căn cứ vào lĩnh vực đầu tư: dự án đầu tư cho lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực cơ sở hạ tầng, lĩnh vực dịch vụ, lĩnh vực văn hóa xã hội

- Căn cứ vào tính chất hoạt động đầu tư: Dự án đầu tư mới, dự án mở rộng sản xuất kinh doanh, dự án thay thế, dự án đầu tư chiều sâu

1.1.2 Hoạt động cho vay theo dự án của NHTM

Cho vay theo dự án của NHTM là hình thức cho vay, theo đó ngân hàng cho khách hàng sử dụng một khoản tiền nhất định để thực hiện dự án phát triển sản xuất kinh doanh, dịch vụ theo nguyên tắc hoàn trả cả gốc lẫn lãi theo thỏa thuận

Đặc điểm của hoạt động cho vay theo dự án của NHTM là số tiền cho vay lớn, thời gian cho vay dài, nhiều biến động do đó rủi ro cao và lãi suất cao

1.1.3 Thẩm định dự án đầu tư

Thẩm định dự án trong hoạt động cho vay của NHTM là việc tổ chức, thẩm tra, xem xét, phân tích một cách khách quan, khoa học, hệ thống và toàn diện tất cả các khía cạnh liên quan đến tính pháp lý, tính khả thi, hiệu quả và khả năng trả nợ của dự án trước khi quyết định cho vay

Vai trò của việc thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của NHTM:

- Thẩm định hồ sơ cấp tín dụng diễn ra thống nhất, khoa học, hạn chế, phòng ngừa rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng, góp phần đáp ứng tốt hơn nhu cầu cấp tín dụng của khách hàng

- Dự đoán được những rủi ro có thể xảy ra ảnh hưởng tới quá trình triển khai thực hiện dự án Từ đó, đưa ra những biện pháp góp ý với doanh nghiệp nhằm giảm thiểu rủi

ro, đảm bảo tính khả thi của dự án

- Thông qua thẩm định tài chính dự án đầu tư, Ngân hàng có cơ sở tương đối vững chắc để xác định kết quả đầu tư, thời gian hoàn vốn và trả nợ từ dự án của chủ đầu

tư, xác định được giá trị khoản vay, thời hạn, lãi suất, hình thức thu nợ hợp lý, tạo điều kiện cho hoạt động dự án có hiệu quả nhất

- Thông qua thẩm định tài chính dự án đầu tư, Ngân hàng có cơ sở để kiểm tra

việc sử dụng vốn đảm bảo đúng mục đích và an toàn vốn

- Thông qua thẩm định tài chính dự án đầu tư, ngân hàng có thể lựa chọn và không bỏ sót những khách hàng tốt, những dự án tốt, có khả năng hoàn trả vốn để cho vay Bên cạnh đó, tư vấn cho khách hàng các giải pháp đảm bảo hiệu quả hoạt động của

dự án, giảm thiểu rủi ro cho khoản vay

1.1.4 Quy trình và nội dung thẩm định dự án trong hoạt động cho vay của NHTM

Quy trình thẩm định:

- Thu thập tài liệu, thông tin cần thiết

- Xử lý - phân tích - đánh giá thông tin

- Lập tờ trình thẩm định dự án đầu tư

Nội dung thẩm định dự án đầu tư:

- Thẩm định dự toán đầu tư và nguồn tài trợ

- Thẩm định kế hoạch doanh thu - chi phí - lợi nhuận hàng năm của dự án

- Thẩm định dòng tiền hàng năm của dự án

- Thẩm định hiệu quả tài chính dự án

- Thẩm định rủi ro

1.2 Chất lƣợng thẩm định dự án đầu tƣ tại NHTM

1.2.1 Khái niệm chất lượng thẩm định dự án đầu tư:

Chất lượng thẩm định dự án dưới góc độ NH thể hiện ở việc trên cơ sở phân tích, đánh giá một cách khách quan, toàn diện, sâu sắc, NH quyết định tài trợ cho dự án mà sau này dự án đó mang lại hiệu quả tài chính cũng như trả được gốc và lãi cho ngân hàng như dự kiến Có nghĩa là sau khi thẩm định, ngân hàng đánh giá được dự án nào là khả thi và có khả năng đảm bảo an toàn vốn cho ngân hàng Từ đó, nâng cao chất lượng cho vay, hỗ trợ việc ra quyết định cho vay với phương châm sinh lợi và an toàn

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thẩm định dự án đầu tư

1.2.2.1 Chỉ tiêu định tính:

Việc xem xét cho vay tuân thủ đúng quy trình thẩm định của NHTM

Mô hình tổ chức công tác quản lý cho việc thẩm định tài chính dự án có hiệu quả không Hơn nữa, mô hình tổ chức phải thực sự tinh giản, gọn nhẹ, tránh tình trạng chồng chéo công việc cũng như trách nhiệm

Nội dung thẩm định cần đảm bảo tính đầy đủ, cập nhật, đảm bảo xây dựng được

hệ thống chỉ tiêu tài chính một cách khoa học, đầy đủ, chính xác

Thông tin thu thập cần đảm bảo tính đầy đủ, đa dạng, cập nhật, uy tín và chính xác

Đảm bảo vai trò tư vấn trong quá trình thẩm định

Dự báo được rủi ro có thể xảy ra và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời 1.2.2.2 Chỉ tiêu định lượng

Tỷ lệ dự án triển khai thành công trên thực tế

Tỷ lệ dự án phải điều chỉnh lại các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính so với những dự án ban đầu khi được phê duyệt

Chỉ tiêu cơ cấu dư nợ trung dài hạn

Chỉ tiêu nợ quá hạn trung và dài hạn

Chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng trung dài hạn

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định dự án đầu tư

1.3.1 Những nhân tố khách quan

Nhân tố từ phía doanh nghiệp vay vốn: tính trung thực và trình độ của chủ doanh nghiệp Tính trung thực ảnh hưởng tới chất lượng thông tin mà họ cung cấp Trình độ lập, thẩm định, thực hiện dự án của chủ doanh nghiệp kém cũng gây khó khăn cho ngân hàng trong công tác thẩm định dẫn đến giảm chất lượng thẩm định

1.3.2 Những nhân tố chủ quan

Bộ máy tổ chức, điều hành thẩm định: bố trí sắp xếp, phân công trách nhiệm quyền hạn cho từng cá nhân và cơ chế kiểm tra, giám sát

Chất lượng thông tin: bao gồm nhiều nguồn thông tin khác nhau: từ khách hàng, từ các cơ quan có thẩm quyền, từ NHNN và từ các nguồn khác như ti vi, báo chí…

Phương pháp thẩm định: quy trình thẩm định và cách áp dụng các chỉ tiêu thẩm định tài chính dự án

Trang bị kỹ thuật, cơ sở vật chất

Nhân tố con người: Trình độ và đạo đức của cán bộ thẩm định

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN

TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG

TMCP CÔNG THƯƠNG CHI NHÁNH BA ĐÌNH

2.1 Tổng quan về NHCT – Chi nhánh Ba Đình

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương –

Chi nhánh Ba Đình:

Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình chính thức ra đời tháng 7 năm 1988, là thành viên trực thuộc hệ thống ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam, hạch toán độc lập Hiện nay, Chi nhánh đặt trụ sở chính tại 34 Cửa Nam – Hoàn Kiếm – Hà Nội

Cơ cấu bộ máy tổ chức của NHCT Ba Đình hiện tại gồm có Giám đốc, 5 Phó giám đốc, 6 phòng ban và 12 phòng giao dịch Các phòng, tổ cụ thể như sau:

- Phòng Khách hàng doanh nghiệp lớn, Tổ tài trợ thương mại

- Phòng Khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ

- Phòng bán lẻ

- Phòng tổng hợp

- Phòng kế toán - tổ điện toán

- Phòng hành chính

- 12 phòng giao dịch Trong đó có 04 phòng giao dịch loại 1 và 08 phòng giao dịch loại 2

2.1.2 Những kết quả đạt được của NHCT Ba Đình trong thời gian qua (2011-2014)

Các hoạt động kinh doanh của Chi nhánh: hoạt động huy động vốn, hoạt động cho vay, hoạt động tài trợ thương mại, hoạt động kế toán

2.2 Thực trạng chất lượng thẩm định dự án trong hoạt động cho vay của NHCT

Ba Đình trong thời gian qua

2.2.1 Nội dung công tác thẩm định dự án

Quy trình thẩm định trong hệ thống NHCT được thực hiện qua các bước: Tìm kiếm và tiếp cận khách hàng, Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ đề nghị cấp tín dụng, Thẩm định và đề xuất quyết định tín dụng, Quyết định cấp tín dụng, Thông báo tín dụng cho khách hàng, ký kết hợp đồng tín dụng

Nội dung công tác thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại NHCT Chi

nhánh Ba Đình:

- Phân tích thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ đầu ra của dự án

- Đánh giá khả năng cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào của dự án

- Đánh giá, nhận xét các nội dung về phương diện kỹ thuật

- Đánh giá phương diện tổ chức, quản lý thực hiện dự án

- Thẩm định tổng vốn đầu tư và tính khả thi phương án nguồn vốn

- Thẩm định doanh thu, chi phí của dự án

- Đánh giá hiệu quả về mặt tài chính của dự án và khả năng trả nợ của dự án

- Phân tích rủi ro dự án

2.2.2 Phân tích chất lượng thẩm định dự án tại NH Công thương Chi nhánh Ba Đình 2.2.2.1 Theo chỉ tiêu định tính

Thứ nhất, về tuân thủ quy trình thẩm định: Chỉ tiêu này được đo lường dựa trên kết quả kiểm tra của Trụ sở chính NHCT thông qua các phòng ban: Kiểm tra kiểm soát nội bộ khu vực, Kiểm toán nội bộ NHCT đánh giá mức độ tuân thủ của chi nhánh thông qua Chỉ

số lỗi tuân thủ dựa trên kết quả theo dõi chi nhánh của các phòng nghiệp vụ Trụ sở chính

và bên ngoài Kết luận của các đoàn kiểm tra là chi nhánh không có hồ sơ vi phạm trọng

yếu về quy trình thẩm định

Thứ hai, về mô hình tổ chức quản lý Việc phân chia nhiệm vụ giữa cán bộ QHKH và CBTĐ tránh tình trạng chồng chéo, chuyên môn hóa hơn Song bên cạnh đó là những bất cập như thủ tục rườm rà, thời gian thẩm định lâu hơn, trong quá trình thẩm định có thể phát sinh những mâu thuẫn trong ý kiến đánh giá của các cán bộ khác nhau

Thứ ba, về nội dung thẩm định Nhìn chung nội dung thẩm định dự án mới chỉ dừng lại ở các nội dung chủ yếu đặc trưng nhất

Thứ tư, về thu thập thông tin Chủ yếu thông tin mà NHCT Ba Đình có được là từ phía khách hàng cung cấp Tuy nhiên, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam lại có một hệ thống trang thiết bị thông tin hiện đại, kết nối toàn hệ thống

Thứ năm, về vai trò tư vấn Hiện tại, những tư vấn còn chưa mang tính chất chuyên môn cao, mới chỉ là những đóng góp tương đối nhỏ và sơ bộ

Thứ sáu, về dự báo rủi ro và đưa ra các biện pháp khắc phục: việc cảnh báo rủi ro

chưa thực sự được chú trọng và chưa có đội ngũ phân tích một cách có hệ thống

2.2.2.2 Theo các chỉ tiêu định lượng

- Trong 4 năm trở lại đây, tỷ lệ dự án triển khai thành công trên thực tế đạt kết quả tốt và có xu hướng tăng trưởng Tỷ lệ này cho thấy chất lượng thẩm định tài chính tại ngân hàng tương đối tốt

- Tỷ lệ số lượng dự án phải điều chỉnh lại một số chỉ tiêu thấp, đều dưới 13% Tuy nhiên, tỷ lệ dư nợ phải điều chỉnh lại tương đối cao, năm 2013 chỉ 1 dự án điều chỉnh nhưng dư nợ điều chỉnh là 38% cho thấy chất lượng thẩm định các dự án lớn chưa đạt yêu cầu

- Tỷ lệ dư nợ trung dài hạn trên tổng dư nợ trong giai đoạn 2011-2014 tăng liên tục

từ 36,3% lên 47% Tỷ lệ này ngày càng tăng phần nào thể hiện tại ngân hàng các dự án đầu tư có chất lượng ngày càng được ngân hàng chấp nhận đầu tư

- Tỷ lệ nợ quá hạn tại NHCT Ba Đình cao nhất là năm 2011, đến năm 2012 đã giảm xuống 3,2% và 2013, 2014 giảm xuống dưới 2% Qua đây, có thể thấy được sự cố gắng của Chi nhánh trong việc nâng cao chất lượng thẩm định dự án trong những năm gần đây

- Chỉ tiêu vòng quay vốn trung dài hạn ở mức thấp 0,04 – 0,16 vòng

2.3 Đánh giá chất lƣợng thẩm định dự án trong hoạt động cho vay của NHCT Ba

Đình trong thời gian qua

2.3.1 Kết quả đạt được

- Nhờ có một quy trình tốt và sự tuân thủ nghiêm túc của cán bộ thẩm định, ta có thể thấy chất lượng thẩm định của NHCT Ba Đình ngày càng được nâng cao

- Các phòng ban được phân chia nhiệm vụ rõ ràng, không bị chồng chéo, có sự phối hợp hợp tác làm việc giữa các phòng ban từ đó có thể kiểm tra giám sát lẫn nhau và nâng cao chất lượng thẩm định

- Nội dung thẩm định dự án nói chung hay nội dung thẩm định tài chính dự án nói riêng trong tờ trình thẩm định được coi là cơ sở vững chắc cho việc đưa ra quyết định cho vay của cấp có thẩm quyền

- Việc áp dụng khoa học công nghệ được chi nhánh chú trọng và quan tâm

2.3.2 Hạn chế

- Mô hình tổ chức tại chi nhánh còn đang rất mới và cần có thời gian hơn nữa để đánh giá cụ thể hơn mức độ hiệu quả của nó Bên cạnh đó, mô hình này còn có nhược điểm là cần nhiều thủ tục hơn, thời gian thẩm định lâu hơn và không tránh khỏi việc bất đồng ý kiến trong đánh giá giữa CBQHKH và CBTĐ

- Trong quá trình thẩm định tài chính dự án, một số nội dung thẩm định còn rập khuôn trong việc phân tích, đánh giá

- Thông tin chủ yếu mang tính chất chủ quan của người cung cấp mà phần lớn là

từ khách hàng vay vốn

- CBTĐ chưa đưa ra những ý kiến tư vấn cho nhà đầu tư để dự án đảm bảo tính khả thi và hiệu quả hơn

- Vấn đề dự báo và đưa ra phương pháp phòng ngừa rủi ro chưa thực sự hiệu quả, việc đưa ra giải pháp vì thế cũng chưa cụ thể và chưa hạn chế được rủi ro tới mức thấp nhất

2.3.3 Nguyên nhân

- Nguyên nhân chủ quan: Do cơ chế tín dụng hiện hành, Hạn chế trong việc thu thập thông tin, Trình độ thẩm định dự án tại Chi nhánh chưa cao, chưa chuyên nghiệp

- Nguyên nhân khách quan: Hệ thống thông tin giữa các Ngân hàng chưa phát triển, Hệ thống văn bản pháp luật còn nhiều bất cập, chưa đầy đủ và đồng bộ; Tình trạng thiếu trung thực và năng lực hạn chế của các chủ đầu tư

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

THẨM ĐỊNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI

NHTMCP CÔNG THƯƠNG CHI NHÁNH BA ĐÌNH

3.1 Định hướng phát triển của NHTMCP Công thương Ba Đình

- NHCT Ba Đình đang hướng đến mục tiêu trở thành một trong những chi nhánh phát triển mạnh nhất của hệ thống NHCT

- Về hoạt động tín dụng, Chi nhánh chú trọng công tác phát triển và mở rộng mạng lưới hoạt động ở những khu vực tiềm năng, đa dạng hóa các sản phẩm cho vay phù hợp với từng đối tượng khách hàng, tiếp tục đào tạo đội ngũ nhân viên giỏi, có tính cạnh

tranh cao

- Về hoạt động huy động vốn, nhằm đảm bảo chủ động hoàn toàn về nguồn vốn, đáp ứng kịp thời, đầy đủ vốn cho hoạt động cho vay,Chi nhánh định hướng đa dạng hoá các loại hình huy động, điều hành lãi suất huy động linh hoạt, phù hợp với mặt bằng huy động vốn trên địa bàn

- Định hướng tài trợ vốn cho các dự án vay vốn: Đa dạng hoá các loại hình và lĩnh vực cho vay đầu tư dự án, Tăng cường công tác thẩm định, quản lý, giám sát tín dụng đảm bảo tăng trưởng tín dụng đi liền với chất lượng tín dụng

NHTMCP Công thương Chi nhánh Ba Đình

3.2.1 Giải pháp

Hoàn thiện quy trình thẩm định và công tác tổ chức thẩm định dự án

Hoàn thiện nội dung thẩm định dự án trong hoạt động cho vay

Nâng cao chất lượng cán bộ

Hoàn thiện hệ thống thu thập và xử lý thông tin

Hiện đại hoá trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phục vụ công tác thẩm định dự án

3.2.2 Kiến nghị

Từ những giải pháp được đưa ra, đặt ra yêu cầu cần phải có sự chỉ đạo sát sao và hỗ trợ tích cực từ phía Chính phủ; đồng thời, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng liên quan Tác giả cũng nêu một số kiến nghị đối với một số Bộ, Ngành chính trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện các giải pháp như: Chính phủ và bộ ngành liên