Dựa theo bộ các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay đã đưa ra ở Chương 1 như: các tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản, tỷ trọng tài sản bảo đảm thuộc sở hữu của c[r]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
***
CHU XUÂN HÒA
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÀI SẢN BẢO ĐẢM CỦA HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM –
CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ
Hà Nội, Năm 2017
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
“Hoạt động cho vay là một mảng hoạt động lớn và đóng một vai trò hết sức quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ngân hàng thương mại (NHTM) Tính quan trọng của hoạt động cho vay được thể hiện trước hết ở nguồn thu nhập lớn mà nó mang lại cho NHTM, bên cạnh đó nhờ hoạt động này mà NHTM có thể bán chéo sản phẩm, tạo nền tảng thu hút hỗ trợ cho các hoạt động khác như thanh toán quốc tế, chuyển tiền Tuy nhiên, hoạt động cho vay có mang lại hiệu quả cao như vai trò vốn
có của nó hay không thì còn phụ thuộc vào những rủi ro tiềm ẩn do nó mang lại Những rủi ro này không những làm cho hoạt động của NHTM kém hiệu quả, mà hơn nữa nó làm cho NHTM mất đi tính thanh khoản vốn hết sức cần thiết và nhạy cảm, gây ra những tổn thất lớn thậm chí là sự phá sản đối với một NHTM.”
Một trong những biện pháp hữu hiệu để giảm thiểu rủi ro cũng như những tổn thất trong hoạt động cho vay mà các NHTM áp dụng là yêu cầu khách hàng vay phải
có tài sản bảo đảm Tài sản bảo đảm sẽ nguồn thu nợ bổ sung cho các NHTM khi mà khách hàng vay không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ, từ đó giảm thiểu những tổn thất trong hoạt động cho vay
Luận văn “Nâng cao chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại
Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch” đi sâu vào
nghiên cứu thực trạng chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch giai đoạn 2012 – 2016 qua đó nghiên cứu và đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng tài sản bảo đảm củahoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kết cấu của luận văn bao gồm:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động
cho vay tại ngân hàng thương mại
Trang 3Chương 2: Thực trạng chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại
Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho
vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch
Trong chương 1, luận văn trình bày khái quát những vấn đề cơ bản về chất
lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại
Luận văn đưa ra khái niệm, đặc điểm và cách phân loại hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại Sau đó, luân văn đi vào nghiên cứu tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại, bao gồm: khái niệm tài sản bảo đảm, cách phân loại tài sản bảo đảm, vai trò của tài sản bảo đảm và quá trình thẩm định, quản lý và xử lý tài sản bảo đảm tại các ngân hàng thương mại
Trọng tâm của chương 1 chính là nội dung về chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại Luận văn đã đưa ra quan niệm: “Chất lượng tài sàn bảo đảm là tổng thể các đặc tính, đặc điểm của tài sản bảo đảm có ảnh hưởng đến khả năng thu hồi nợ vay của NHTM”, đồng thời cũng đưa ra hướng tiếp cận chất lượng tài sản bảo đảm của tổng thể hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại dựa trên chất lượng của toàn bộ danh mục tài sản bảo đảm của ngân hàng
Để đánh giá chất lượng tài sản bảo đảm của ngân hàng, luận văn đã đưa ra bộ các chỉ tiêu đánh giá bao gồm:
Các tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản như: tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản, tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản của các khoản nợ xấu, tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản theo đối tượng khách hàng và tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản theo kỳ hạn nợ Các chỉ tiêu này sẽ phản ánh sự tương quan giữa tổng giá trị của danh mục tài sản bảo đảm với tổng dư nợ cho vay của ngân hàng, đồng thời xem xét chi tiết hơn mối tương quan này theo các khoản nợ xấu, theo đối tượng khách hàng và theo kỳ hạn nợ
Tỷ trọng tài sản bảo đảm thuộc sở hữu của chính người đi vay: để bảo đảm cho
Trang 4nghĩa vụ trả nợ, người đi vay có thể sử dụng chính tài sản thuộc sở hữu của mình hoặc tài sản thuộc sở hữu của bên thứ ba để làm tài sản bảo đảm Khi tài sản bảo đảm thuộc sở hữu của bên thứ ba thì việc xử lý tài sản bảo đảm của Ngân hàng sẽ phức tạp và phát sinh nhiều rủi ro hơn so với trường hợp tài sản bảo đảm thuộc sở hữu của chính người đi vay Tỷ trọng TSBĐ thuộc sở hữu của chính người đi vay sẽ phản ánh cơ cấu theo tính chất sở hữu của toàn bộ sanh mục tài sản bảo đảm tại Ngân hàng
Thứ tự ưu tiên bình quân khi xử lý tài sản bảo đảm: một tài sản bảo đảm có thể được dùng để bảo đảm cho nhiều nghĩa vụ tại nhiều ngân hàng khác nhau, khi
xử lý tài sản bảo đảm thì tùy theo thứ tự ưu tiên trong các hợp đồng bảo đảm giữa bên bảo đảm với các ngân hàng mà số tiền thu được từ xử lý tài sản bảo đảm sẽ được dùng thực hiện lần lượt các nghĩa vụ trả nợ cho các ngân hàng Do
đó, thứ tự ưu tiên khi xử lý tài sản bảo đảm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hồi nợ từ tài sản bảo đảm của ngân hàng
Tỷ trọng tài sản bảo đảm có mức độ hao mòn vô hình cao: tài sản bảo đảm có mức độ hao mòn vô hình cao là các tài sản cố định như: máy móc, thiết bị, dây truyền công nghệ… Các tài sản này thường bị hao mòn vô hình về công nghệ
và mức độ hao mòn khó dự đoán trước được Qua thời gian, hao mòn vô hình
có thể làm cho giá trị còn lại của tài sản bảo đảm giảm đi rất nhiều so với khi được định giá ban đầu, điều này có thể làm cho ngân hàng không thể thu hồi được toàn bộ nợ vay khi sử dụng tài sản là nguồn thu hồi nợ thứ hai
Chương 1 của luận văn cũng chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại, bao gồm hai nhóm nhân tố là nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan Những nhân tố chủ quan thuộc về chính ngân hàng như: trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp của cán bộ ngân hàng; chính sách tín dụng và chính sách bảo đảm tín dụng của ngân hàng; qui trình thẩm định, quản lý và xử lý tài sản bảo đảm của ngân hàng; cơ chế kiểm soát hoạt
Trang 5động tín dụng và hoạt động bảo đảm tiền vay của ngân hàng Ngoài những nhân tố chủ quan thì chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại còn chịu ảnh hưởng của các nhân tố khách quan như: uy tín và đạo đức của khách hàng vay và bên bảo đảm; hệ thống văn bản pháp luật có liên quan đến hoạt động bảo đảm tiền vay tại các ngân hàng thương mại; mức độ phát triển của thị trường giao dịch tài sản; những yếu tố tự nhiên như : thiên tai , chiến tranh , hoả hoạn , dịch
bê ̣nh…
Trong chương 2, luận văn trình bày thực trạng chất lượng tài sản bảo đảm của
hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở
giao dịch
Đầu tiên, luận văn khái quát về hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch Được thành lập và trực thuộc Hội
sở chính Vietcombank năm 1991, tách ra hoạt động độc lập năm 2006, đến nay, trải qua hơn 25 năm hoạt động, VCB – Chi nhánh Sở giao dịch đã có những bước phát triển vững chắc và trở thành chi nhánh lớn có đóng góp quan trọng cho sự lớn mạnh của toàn hệ thống ngân hàng Vietcombank Trong giai đoạn 2012 -2016, cùng với sự biến động về tình hình kinh tế xã hội thì hoạt động kinh doanh của VCB- Chi nhánh
Sở giao dịch cũng có những biến động Tuy nhiên, nhìn chung thì hoạt động kinh doanh của VCB- Chi nhánh Sở giao dịch những năm gần đây đều có sự tăng trưởng tốt trong tất cả các mảng hoạt động như: hoạt động huy động vốn, hoạt động cho vay, hoạt động bảo lãnh, hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu và các hoạt động dịch vụ khác
Tiếp theo, luận văn đi sâu nghiên cứu thực trạng chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch
Qua các thời kỳ, tương ứng với những thay đổi của các văn bản pháp luật có liên quan cũng như những thay đổi trong thực tế hoạt động bảo đảm tín dụng
Trang 6Vietcombank đã ban hành chính sách bảo đảm tín dụng và các văn bản hướng dẫn phù hợp để làm định hướng chung cho toàn hệ thống Vietcombank đã có quy định chi tiết
về các loại tài sản và điều kiện đối với tài sản để ngân hàng nhận làm tài sản bảo đảm
Dựa theo bộ các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay đã đưa ra ở Chương 1 như: các tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản, tỷ trọng tài sản bảo đảm thuộc sở hữu của chính người đi vay, thứ tự ưu tiên bình quân khi xử lý tài sản bảo đảm, tỷ trọng tài sản bảo đảm có mức độ hao mòn vô hình cao, luận văn đã thống
kê, tổng hợp số liệu liên quan trong giai đoạn 2012 – 2016 và lần lượt đưa ra phân tích
để làm nổi bật thực trạng chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch Qua các phân tích chỉ tiêu, luận văn đã rút ra những đánh giá kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch như sau:
Kết quả đạt được:
- Giá trị tổng TSBĐ đã tăng cùng với việc tăng tổng dư nợ cho vay
- Xét theo đối tượng khách hàng tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch thì tỷ lệ bảo đảm có mức độ tăng dần theo thứ tự: khách hàng doanh nghiệp lớn, khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa, khách hàng cá nhân là phù hợp
- Hai đối tượng khách hàng có rủi ro lớn nhất là khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa và khách hàng cá nhân có tỷ lệ bảo đảm khá tốt Nhờ đó, dù tỷ lệ nợ xấu của hai nhóm đối tượng này phát sinh nhiều nhưng đa phần ngân hàng đều có thể thu hồi được toàn bộ nợ đã cho vay bằng xử lý tài sản bảo đảm, mức độ tổn thất là rất thấp
- Tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản của các khoản vay trung dài hạn qua các năm đều lớn hơn các khoản vay ngắn hạn là phù hợp Nhìn chung Tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản của các khoản vay trung dài hạn ở mức tương đối tốt
Trang 7- Các tài sản bảo đảm tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch phần lớn thuộc sở hữu của chính bên vay, tạo điều kiện thuận lợi khi xử lý tài sản bảo đảm, hạn chế các rủi ro phát sinh liên quan đến bên thứ ba
- Các tài sản bảo đảm tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch hầu hết có mức độ ưu tiên khi xử lý tài sản bảo đảm cho VCB – Chi nhánh Sở giao dịch là lớn nhất, điều này tạo điều kiện thuận lợi khi thu hồi nợ vay bằng xử lý tài sản bảo đảm
- Số lượng các tài sản bảo đảm chịu hao mòn vô hình tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch chiếm tỷ trọng thấp, nên tính bảo toàn giá trị của toàn bộ danh mục TSBĐ của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch sẽ tốt hơn
Hạn chế:
- Tốc độ tăng của tổng giá trị TSBĐ chậm hơn tốc độ tăng của tổng dư nợ, dẫn tới tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản giảm, giảm xuống dưới 100% vào năm 2016
- Tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản của các khoản nợ xấu thấp, đều nhỏ hơn 100%, điều này cho thấy nếu chỉ dựa vào việc xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ xấu thì VCB – Chi nhánh Sở giao dịch sẽ không thể thu hồi được hết nợ xấu
- Đối tượng khách hàng doanh nghiệp lớn có tốc độ tăng tổng tài sản bảo đảm chậm hơn tốc độ tăng tổng dư nợ, theo đó tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản của đối tượng này đã giảm xuống mức thấp (54% năm 2016)
- Trong khi tổng dư nợ ngắn hạn tăng thì tổng giá trị TSBĐ của nợ ngắn hạn lại giảm, theo đó tỷ lệ bảo đảm của các khoản nợ ngắn hạn đã giảm và ở mức thấp (53% năm 2016)
- Tỷ trọng TSBĐ thuộc sở hữu của chính người đi vay có xu hương giảm qua các năm
Nguyên nhân của những hạn chế:
- Nguyên nhân chủ quan:
+ Chất lươ ̣ng đô ̣i ngũ cán bô ̣ tín du ̣ng tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch không đồng đều và còn tồn tại những hạn chế nhất định
Trang 8+ Danh mục tài sản bảo đảm tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch tuy đã được đa dạng hóa, tuy nhiên mức độ đa dạng vẫn còn thấp
+ Công tác thẩm định, định giá tài sản bảo của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch còn nhiều hạn chế
+ Công tác quản lý tài sản bảo đảm của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch còn nhiều hạn chế
+ Công tác xử lý tài sản bảo đảm của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch còn nhiều hạn chế
- Nguyên nhân khách quan:
+ Những vấn đề pháp lý về bảo đảm tiền vay còn nhiều ha ̣n chế , phức ta ̣p
và chưa đồng bộ nên đã gây khó khăn cho ngân hàng trong viê ̣c cho vay vốn và thực hiê ̣n vấn đề liên quan đến tài sản bảo đảm
+ Mức độ phát triển của thị trường giao dịch tài sản như: thị trường bất động sản, thị trường chứng khoán, thị trường hàng hóa… còn thấp nên gây khó khăn cho ngân hàng trong việc xác định giá trị tài sản cũng như
xử lý tài sản bảo đảm
+ Áp lực chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian qua đối với VCB – Chi nhánh Sở giao dịch là khá lớn, kéo theo mức độ chấp nhận rủi ro của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch đã được đẩy lên cao, theo đó ngân hàng
đã tăng cường cho vay tín chấp, mức độ yêu cầu về tài sản bảo đảm giảm, tỷ lệ bảo đảm bằng tài sản cũng giảm theo, đặc biệt là đối với những khách hàng doanh nghiệp lớn
“ Trong chương 3, sau khi đã phân tích và đánh giá được kết quả đạt được,
những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở
giao dịch, luận văn tập trung nghiên cứu và chỉ ra các giải pháp và kiến nghị nhằm
chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại
Trang 9Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch.”
“Trước khi đưa ra giải pháp và kiến nghị để nâng cao chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch, luận văn đã tìm hiểu định hướng hoạt động chung và định hướng hoạt động cho vay và công tác bảo đảm tiền vay của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch,
cụ thể như sau:”
Định hướng hoạt động chung:
- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: tập trung đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ nhân viên nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trước mắt và lâu dài của VCB – Chi nhánh Sở giao dịch Bên cạnh đó cần xây dựng các tiêu chuẩn hóa nghiệp vụ để có kế hoạch quy hoạch, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho phù hợp
- Hiện đại hóa kỹ thuật và công nghệ ngân hàng: phối hợp với Hội sở chính VCB từng bước triển khai các dự án hiện đại hóa công nghệ ngân hàng theo hướng xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển của một ngân hàng kinh doanh đa năng trong nền kinh tế thị trường
- Nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm dịch vụ, ngoài các sản phẩm truyền thống, tập trung đẩy mạnh, đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ phi tín dụng để đổi mới cơ cấu tỷ trọng tín dụng- dịch vụ theo hướng đột phá
- Đổi mới mô hình tổ chức kinh doanh theo hướng NHTM hiện đại với bộ máy tinh gọn, phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa các quy trình kỹ thuật nghiệp vụ
Định hướng hoạt động cho vay và công tác bảo đảm tiền vay:
- Tổng dư nợ đến 31/12/2020 là 45.000 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trên 20%
- Đẩy mạnh cho vay đối tượng khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đóng góp tích cực vào việc đưa VCB trở thành ngân hàng số 1 về
Trang 10bán lẻ tại Việt Nam vào năm 2020, cụ thể tổng dư nợ cho vay khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa đến 31/12/2020 phải đạt trên 12.000 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trên 25% Để làm được điều này, VCB – Chi nhánh Sở giao dịch phải hoàn thành triển khai hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa đến toàn bộ các Phòng giao dịch của chi nhánh trước 31/12/2017 (năm 2016 các Phòng giao dịch của VCB – Chi nhánh
Sở giao dịch chỉ được cho vay khách hàng cá nhân, hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa được tập trung về Phòng Khách hàng SMEs tại trụ sở chi nhánh)
- Nợ xấu (nợ từ nhóm 3 - 5): dưới 2% tổng dư nợ
- Chuyển đổi thành công mô hình hoạt động tín dụng đối với khách hàng bán buôn trước 31/12/2018, và đối với khách hàng bán lẻ trước 31/12/2019 Việc chuyển đổi này sẽ là tiền đề cho sự phát triển bền vững của hoạt động tín dụng trong giai đoạn tiếp theo
- Công tác bảo đảm tiền vay là một phần trong hoạt động cho vay và công tác này sẽ luôn được chú trọng tại VCB – Chi nhánh Sở giao dịch VCB – Chi nhánh Sở giao dịch có chủ trương phát triển cho vay một cách an toàn và hiệu quả, trong đó đặc biệt phải không ngừng nâng cao chất lượng tài sản bảo đảm
để đảm bảo khả năng thu hồi nợ cho vay, không để xảy ra những tổn thất nghiêm trọng cho Ngân hàng, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng
Các giải pháp nhằm chất lượng tài sản bảo đảm của hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch:
Nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức của đội ngũ cán bộ ngân hàng, cụ thể:
- Công tác tuyển dụng: VCB – Chi nhánh Sở giao dịch cần rà soát lại cán bộ tín dụng để đưa ra phương án tuyển dụng bổ sung các cán bộ có trình độ chuyên môn tốt, am hiểu nhiều về pháp luật, về thị trường giao dịch của các loại tài sản