Nâng cao chất lượng phân tích tài chính dự án tại công ty tư vấn xây dựng công nghiệp và đô thị Việt nam

Các nhân tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng phân tích tài chính tại DN Đối với doanh nghiệp, kết quả phân tích tài chính dự án trong quá trình lập báo cáo đầu tư xây dựng công [r]

MỞ ĐẦU

Là Doanh nghiệp loại I của Nhà nước, Công ty tư vấn xây dựng Công nghiệp và đô thị Việt Nam có trên 37 năm kinh nghiệm về cung cấp các dịch

vụ tư vấn xây dựng trong đó có hoạt động phân tính tài chính dự án Đây là một trong những hoạt động có đóng góp quan trọng vào chất lượng nói chung của quá trình lập dự án công trình xây dựng Chất lượng của hoạt động này tốt

sẽ đảm bảo cho chủ đầu tư cũng như các bên liên quan có được những nhận định chính xác về tương lai của dự án, từ đó đưa ra những quyết định đầu tư phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả của dự án Chính vì vậy, để đáp ứng những yêu cầu mà ngành xây dựng đặt ra cũng như chiến lược phát triển của

các công ty tư vấn xây dựng, đề tài "Nâng cao chất lượng phân tích tài chính

dự án tại Công ty tư vấn xây dựng Công nghiệp và đô thị Việt Nam" được

chọn để nghiên cứu và hoàn thành luận văn thạc sĩ kinh tế

Ngoài phần mở đầu và kết luận, kết cấu của luận văn bao gồm:

Chương 1: Chất lượng phân tích tài chính dự án của doanh nghiệp; Chương2: Thực trạng chất lượng phân tích tài chính dự án tại Công ty

tư vấn xây dựng công nghiệp và đô thị Việt Nam;

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng phân tích tài chính dự

án tại Công ty tư vấn xây dựng công nghiệp và đô thị Việt Nam

CHƯƠNG 1 CHẤT LƯỢNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DỰ ÁN CỦA DN

1.1 Khái niệm, mục tiêu, nội dung của phân tích tài chính của DN

1.1.1 Khái niệm

Phân tích tài chính dự án của doanh nghiệp là rà soát, đánh giá một cách khoa học và toàn diện mọi khía cạnh tài chính của dự án trên giác độ của nhà đầu tư, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế khác, các cá nhân Nếu như

Chính phủ, các cơ quan quản lý vĩ mô quan tâm nhiều hơn tới hiệu quả kinh

tế xã hội của dự án thì các nhà đầu tư này lại quan tâm nhiều hơn tới khả năng sinh lãi của dự án Phân tích tài chính dự án là nội dung rất quan trọng trong quá trình lập dự án

1.1.2 Mục tiêu của phân tích tài chính dự án

Khi đầu tư xây dựng công trình, chủ đầu tư phải tổ chức lập báo cáo đầu tư xây dựng công trình để làm rõ về sự cần thiết phải đầu tư và hiệu quả đầu tư xây dựng công trình

Khác với công tác thẩm định tài chính dự án, phân tích tài chính dự án đầu tư trong công tác lập dự án là những nghiên cứu đầu tiên liên quan tới điều kiện kinh tế của dự án và cả những thay đổi về tài chính Những nội dung phân tích này cùng với những nội dung nghiên cứu khác trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư góp phần hình thành báo cáo đầu tư xây dựng công trình

Báo cáo đầu tư xây dựng là văn kiện chính làm cơ sở cho quyết định đầu tư,

và trình lên cơ quan có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư

1.2 Chất lƣợng phân tích tài chính dự án của DN

1.2.1 Quan niệm về chất lƣợng phân tích tài chính dự án của DN

Dưới góc độ của doanh nghiệp tư vấn, chất lượng của hoạt động phân tích tài chính dự án chính là khả năng đảm bảo cung cấp cho chủ đầu tư những phân tích, dự báo tài chính tin cậy trong khoảng thời gian đã thoả thuận, giúp cho chủ đầu tư kịp thời phát hiện ra các cơ hội đầu tư và xây dựng được dự án đầu tư có hiệu quả, đồng thời đảm bảo chi phí tư vấn hợp lý

để đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp tư vấn

1.2.2 Một số chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng phân tích tài chính của DN 1.2.2.1 Thời gian thực hiện phân tích tài chính dự án

Chất lượng phân tích tài chính của doanh nghiệp tư vấn được thể hiện

ở chỗ hoạt động này phải được hoàn thành kịp thời trong khoảng thời gian dự

định để giúp chủ đầu tư (khách hàng) có thể đưa ra quyết định đầu tư đúng lúc, tận dụng được cơ hội thị trường, tiết kiệm chi phí để nâng cao hiệu quả của dự án

1.2.2.2 Chi phí và doanh thu từ hoạt động phân tích tài chính dự án của

DN

Lợi nhuận từ hoạt động của một doanh nghiệp tư vấn ở bất kỳ thời điểm nào đều là chênh lệch giữa tiền phí dịch vụ tư vấn thu được và chi phí cho hoạt động (chi phí trực tiếp và gián tiếp) Cách tốt nhất để tăng lợi nhuận

là tăng tiền phí dịch vụ hoặc giảm chi phí hoạt động hoặc đồng thời cả hai cách này

Nếu việc giảm chi phí được làm một cách đúng đắn thì chất lượng của sản phẩm cuối cùng không hề bị ảnh hưởng Ngược lại việc giảm chi phí lại nâng cao chất lượng bằng cách nhấn mạnh vào nơi quan trọng và hạn chế tối

đa những chỗ không quan trọng

Về cơ bản, việc giảm chi phí, kết hợp với quản lý chi phí sẽ khiến cho phân tích tài chính dự án trở nên hiệu quả hơn và tránh dược những vấn đề không cần thiết và lãng phí

1.2.2.3 Mức độ hài lòng của khách hàng và các bên liên quan về kết quả phân tích tài chính dự án của DN

Hoạt động phân tích tài chính có chất lượng cao khi mà các kết quả phân tích tài chính giúp cho chủ đầu tư tìm ra được phương án đầu tư đem lại lợi ích lớn nhất cho doanh nghiệp, tránh lãng phí nguồn lực và đảm bảo việc

sử dụng vốn đầu tư có hiệu quả

Chất lượng phân tích tài chính dự án còn được thể hiện ở sự chấp nhận của các đối tượng có liên quan như cơ quan chủ quản, ngân hàng, đối tác góp vốn, các nhà đầu tư khác… Nếu các thông tin này được các đối tượng thẩm

định, đánh giá là chính xác, khách quan có nghĩa là việc phân tích tài chính dự

án đạt chất lượng tốt

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng phân tích tài chính tại DN

Đối với doanh nghiệp, kết quả phân tích tài chính dự án trong quá trình lập báo cáo đầu tư xây dựng công trình (lập dự án) phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố Do có rất nhiều khâu tham gia, nên cũng có rất nhiều các nhân

tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động này Các nhân tố bao gồm các nhân tố chủ quan từ phía doanh nghiệp như trình độ năng lực của chủ nhiệm dự án, của cán bộ phân tích tài chính, tổ chức hoạt động phân tích tài chính và các nhân tố khách quan từ bên ngoài như sự can thiệp của cơ quan quản lý, các

biến động về kinh tế, chính trị, thị trường Tất cả các nhân tố này đều có tác động trực tiếp hay gián tiếp tới chất lượng hoạt động phân tích tài chính dự

án

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TẠI CÔNG TY TƯ VẤN XÂY DỰNG CÔNG NGHIỆP VÀ ĐÔ THỊ VN 2.1 Phân tích tài chính dự án của công ty tư vấn xây dựng

Trong luận văn này, khi xem xét dưới góc độ của Công ty tư vấn đầu tư

xây dựng (đơn vị lập dự án) thì phân tích tài chính dự án là hoạt động nằm trong quá trình soạn thảo dự án, lập báo cáo nghiên đầu tư xây dựng công trình cho dự án Công tác này được thực hiện ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, nó

dựa trên các thông tin ban đầu về dự án để dự tính toàn bộ nhu cầu vốn đầu tư cần thiết để thực hiện đầu tư, xác lập cơ cấu (quy mô, tiến độ) huy động các nguồn tài trợ; dự tính toàn bộ những chi phí bỏ ra và lợi ích thu được khi vận hành dự án nhằm đảm bảo dự án thu được hiệu quả về mặt tài chính

2.2 Giới thiệu chung về Công ty tƣ vấn xây dựng công nghiệp và đô thị Việt Nam

Công ty tư vấn xây dựng công nghiệp và đô thị Việt Nam, viết tắt là VCC, là doanh nghiệp loại I của Nhà nước, được thành lập theo Quyết định

số 161A/BXD-TCLĐ ngày 5/5/1993 của Bộ trưởng VCC đã có 37 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn xây dựng công nghiệp và đô thị Từ chỗ chỉ hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, khảo sát, thiết kế các công trình công nghiệp, đến nay đã mở rộng hoạt động tư vấn xây dựng trên hầu hết các loại hình tư vấn theo thông lệ quốc tế

2.3 Thực trạng chất lƣợng phân tích tài chính dự án tại Công ty VCC

Lập dự án bao gồm rất nhiều khâu trong đó có phân tích tài chính dự

án Để đảm bảo các nội dung của dự án theo Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 07/02/2005 của Chính phủ về "Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình", quy trình thực hiện phân tích tài chính dự án của Công ty bao gồm

những bước sau:

* Nhận nhiệm vụ lập dự án

* Thu thập thông tin, dữ liệu đầu vào

* Lập đề cương kế hoạch, chất lượng

*Triển khai lập bản thảo

* Hoàn thiện hồ sơ

2.4 Đánh giá chất lƣợng phân tích tài chính dự án tại Công ty VCC

2.4.1 Những kết quả đạt đƣợc

Nhìn một cách tổng quát, hoạt động phân tích tài chính tại Công ty đã

có những kết quả nhất định dưới đây:

Trước hết là quy trình quản lý và kiểm tra chất lượng sản phẩm tư vấn được vận hành theo hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001-2000, đã đảm bảo

và duy trì mọi hoạt động có trình tự thống nhất, đồng bộ, được kiểm soát quản

lý có hệ thống

Về phương pháp và nội dung phân tích tài chính dự án cũng đã đảm bảo đúng theo các quy định hiện hành của Nhà nước và về cơ bản đáp ứng được yêu cầu của chủ đầu tư Việc xác định vốn đầu tư, chi phí, ưu đãi đầu tư đều được tính toán căn cứ vào các văn bản luật hiện hành có liên quan Việc phân tích tài chính được dựa chủ yếu vào 3 chỉ tiêu NPV, IRR, Th Các chỉ tiêu này được tính toán theo nhiều trường hợp khác nhau dựa vào những số liệu dự báo để đánh giá được những rủi ro mà dự án có thể gặp phải Việc xem xét này chứng tỏ những nội dung phân tích tài chính của Công ty được thực hiện khá tỉ mỉ, đảm bảo phản ánh trung thực, chính xác các kết quả nghiên cứu về kinh tế, kỹ thuật, cung cấp những cơ sở cần thiết giúp chủ đầu

tư ra những quyết định đầu tư có hiệu quả

2.4.2 Những hạn chế

Thời gian phân tích tài chính dự án bị kéo dài: Có những dự án mất

khá nhiều thời gian vào việc thu thập số liệu và việc phân tích tài chính dự án phải làm đi, làm lại nhiều lần đã gây ảnh hưởng rất nhiều đến tiến độ chung

mà chủ đầu tư đã đặt ra cho toàn bộ dự án Không những thế, việc chậm trễ hoàn thành phân tích tài chính dự án còn khiến cho chủ đầu tư phải đối mặt với rất nhiều rủi ro như rủi ro về giá cả (giá cả của nguyên, nhiên, vật liệu, nhân công có thể tăng lên), rủi ro về lãi suất (lãi suất cho vay vốn tăng lên), rủi ro chậm tiến độ (tiến độ thi công, tiến độ giao hàng )

Những thất bại trong thực hiện công việc đúng tiến độ còn có thể tạo nên những khoản nợ thực tế về tài chính cho chính Công ty Không thực hiện được theo điều khoản tiến độ của hợp đồng làm cho Công ty có khả năng phải chấm dứt hợp đồng và bị đòi bồi thường thiệt hại

Chi phí cho việc phân tích tài chính dự án không hợp lý: Các chi phí

cho các khâu trong quá trình lập dự án mặc dù đều có định mức nhưng chỉ mang tính hình thức Trên thực tế, các chi phí không được phân bổ một cách hợp lý Có những hoạt động gây lãng phí thì lại tiêu tốn rất nhiều kinh phí, trong khi những hoạt động cần thiết thì lại bị cắt giảm chi phí Việc cắt giảm những chi phí hợp lý đều không được tính đến trong tất cả các khâu của quá trình lập báo cáo đầu tư xây dựng, trong đó có hoạt động phân tích tài chính

dự án

Mức độ hài lòng của khách hàng về kết quả phân tích tài chính dự án chưa cao do có rất nhiều hạn chế trong quá trình xác định các chỉ tiêu phân

tích tài chính, thiếu các phương pháp khoa học, tiên tiến, hiện đại Việc tính toán một số khoản mục chưa chính xác và không rõ ràng, mang tính chất chủ quan làm ảnh hưởng tới các chỉ tiêu hiệu quả của dự án Do đó, những kết luận về hiệu quả tài chính chưa thực sự đáng tin cậy, các cơ hội đầu tư có thể chưa được đánh giá đúng Ngoài ra, những đánh giá đưa ra trong phần kết luận rất sơ sài, mang tính hình thức

2.4.3 Nguyên nhân

2.4.3.1 Nguyên nhân chủ quan

Chủ nhiệm dự án: Lực lượng cán bộ có khả năng làm chủ nhiệm dự án

của Công ty còn mỏng Nhiều chủ nhiệm dự án được giao nhiệm vụ nhưng lại thiếu kiến thức tổng hợp, khả năng triển khai, phối hợp công việc giữa các nhóm chuyên môn

Trình độ chuyên môn của cán bộ phân tích tài chính: Mặc dù Công ty

có đội ngũ cán bộ đông đảo, trong đó cũng có nhiều người có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động phân tích tài chính nhưng nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm mà không trau dồi những kiến thức mới thì những kinh nghiệm đó sẽ không đem lại hiệu quả Thực tế, những sai sót trong tính toán các khoản mục

tài chính, hạn chế trong phương pháp dự báo, khả năng phân tích hiệu quả tài chính của dự án cho thấy các kiến thức về tài chính của các cán bộ chưa đáp

ứng được đầy đủ các yêu cầu của công tác phân tích tài chính

Dây chuyền tổ chức hoạt động phân tích và lập dự án: Thực tế việc

thực hiện quy trình này mang tính hình thức và đối phó nhiều hơn Có rất nhiều dự án do yêu cầu tiến độ gấp của chủ đầu tư, do chủ nhiệm dự án, chủ trì bộ môn bận các công tác khác đã bỏ qua khâu kiểm soát chất lượng ở cấp

1 và 2 Do đó, chất lượng của dự án gần như chỉ trông chờ vào khâu kiểm soát chất lượng cuối cùng, cấp 3, kiểm của phòng quản lý kĩ thuật Tuy nhiên lực lượng cán bộ của phòng quản lý kĩ thuật lại rất ít, nên việc kiểm soát chất lượng ở khâu cuối cùng này cũng không được tỉ mỉ và nhanh chóng, đôi khi

bỏ sót nhiều lỗi không đáng có

Dây chuyền tổ chức hoạt động phân tích tài chính dự án chưa hợp lý còn thể hiện ở việc phân công công việc của lãnh đạo Công ty Trong khi có nhiều đơn vị được giao thực hiện rất nhiều dự án cùng một lúc thì lại có những đơn vị rỗi rãi, không có dự án mà làm

Việc thu thập và xử lý thông tin: ở cấp Công ty, hiện chưa có một hệ

thống cơ sở dữ liệu tổng hợp về pháp lý, chính sách, về kinh tế, chính trị, quy hoạch ngành, tiêu chuẩn kĩ thuật để các đơn vị có thể chia sẻ và thu thập thông tin

Nội dung và phương pháp phân tích không đồng bộ: Cho đến nay,

những công cụ được sử dụng chủ yếu vẫn là những công cụ giản đơn, mà chưa thử nghiệm được nhiều các công cụ cao hơn như mô hình hoá, mô phỏng hay các hệ thống trợ quyết định Công ty cũng chưa xây dựng một hệ thống các yêu cầu về chất lượng mà hồ sơ dự án cần phải đạt được

Cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho phân tích chưa hoàn chỉnh: Chất lượng hoạt

động phân tích tài chính bị hạn chế rất nhiều bởi hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ

thuật (phần cứng cũng như phần mềm) chưa hoàn chỉnh của Công ty Hiện tại vẫn còn có khá nhiều máy tính đã lỗi thời, tốc độ xử lý chậm Trong khi đó, Công ty chỉ trang bị cho các cán bộ phân tích tài chính một phần mềm đơn giản nhất là Microsoft Excel

2.3.3.2 Nguyên nhân khách quan

Đây là những nhân tố từ bên ngoài Công ty tác động vào quá trình hoạt động phân tích tài chính của Công ty, nó bao gồm:

* Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách của Chính phủ:

Sự thay đổi liên tục của các thông tư, quyết định, nghị định mới hay sửa đổi thi hành về chính sách thuế, chính sách tỷ giá, chính sách đầu tư, quy hoạch, về xuất nhập khẩu, về ưu đãi đầu tư, luật xây dựng, các quy định về đơn giá xây dựng khiến cho các chuyên gia phân tích tài chính bị mất thời gian nghiên cứu những quy định mới và nhiều khi quy định mới lại không rõ ràng làm họ lúng túng khi áp dụng

Giá tư vấn trong một số trường hợp còn bất hợp lý, đôi khi quá thấp, điều này không những ảnh hưỏng bất lợi cho bản thân doanh nghiệp tư vấn

mà nói rộng ra là hiệu quả đầu tư, chất lượng của công trình

* Sự can thiệp của các cơ quan chủ quản đầu tư, cơ quan quảnh lý Nhà nước:

Phần lớn các dự án Công ty thực hiện đều là các dự án được tài trợ bằng vốn ngân sách Nhà nước Do vậy bất kỳ một dự án nào khi thuê Công ty lập, các chủ đầu tư đều đặt ra một yêu cầu duy nhất là dự án cuối cùng phải được các cơ quan thẩm tra phê duyệt, cho phép chủ đầu tư tiến hành thực hiện

dự án Do vậy việc phân tích tài chính dự án chỉ mang tính hình thức, không phản ánh đúng kết quả khách quan

* Ảnh hưởng từ các yếu tố thị trường:

Sự biến động của các yếu tố thị trường có tác động rất lớn tới chất lượng hoạt động phân tích tài chính Có những dự án khi tính toán không

lường được hết những biến động này khiến cho rất nhiều dự án bị vượt ngân sách khi phải mua sắt thép với giá cao gấp nhiều lần, nhập khẩu thiết bị khi đồng ngoại tệ lên giá rất nhiều so với đồng Việt Nam

* Chất lượng nguồn thông tin còn nhiều hạn chế:

Nhiều thông tin, số liệu đã lỗi thời, không được cập nhật một cách đầy

đủ Nhiều số liệu không có nguồn để khai thác mà chỉ có thể ước đoán và lấy các dự án tương tự để tham khảo Thậm chí cả những thông tin về chính sách như thuế đất và vấn đề chính sách ưu đãi cho dự án khi đi vào hoạt động như thế nào cũng chưa thể có ngay để đưa vào tính toán được

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÂN TÍCH TÀI

CHÍNH DỰ ÁN TẠI CÔNG TY VCC 3.1 Định hướng phát triển của Công ty VCC

Trong bầu không khí phát triển chung của toàn ngành, Công ty có cơ hội lớn để phát triển Mục tiêu kế hoạch phát triển giai đoạn 2001-2005-2010: Xây dựng Công ty đủ năng lực đảm nhận các công tác tư vấn trong lĩnh vực xây dựng công nghiệp và đô thị ngang tầm với các đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước Từng bước, cùng với các Công ty tư vấn trong nước vươn lên đảm nhận toàn bộ các công tác tư vấn trong nước thay cho tư vấn nước ngoài, tiến tới xuất khẩu tư vấn trong khu vực và quốc tế

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân tích tài chính dự

án tại công ty VCC

* Đối với đội ngũ chủ nhiệm dự án:

- Lập các tiêu chuẩn cụ thể đối với các chủ nhiệm dự án