Nâng cao chất lượng huy động vốn tại chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hoàng Mai

một số hộp thư thoại tự động giới thiệu về các sản phẩm, dịch vụ chính của chi nhánh NHNo. & PTNT Hoàng Mai và các thông tin này phải được cập nhật kịp thời[r]

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài:

Hệ thống Ngân hàng đóng một vai trò vô cùng quan trọng vào sự phát triển chung của nền kinh tế nước ta bằng việc huy động và phân phối vốn cho các thành phần kinh tế dưới nhiều hình thức khác nhau Do vậy, trong giai đoạn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay, việc đẩy mạnh huy động vốn qua hệ thống ngân hàng là một tất yếu Tuy nhiên, nguồn vốn huy động còn nhiều hạn chế Đứng trước nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, đòi hỏi hệ thống ngân hàng không chỉ tăng vốn đơn thuần về mặt số lượng mà phải nâng cao chất lượng nguồn vốn huy động

Xuất phát từ thực tế hoạt động của Chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai, luận văn này xin được đề cập đến các giải pháp “Nâng cao chất lượng huy động vốn của chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai” Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, chất lượng huy động vốn được xem xét là khả năng phù hợp giữa huy động vốn và sử dụng vốn dựa trên một số chỉ tiêu định tính, định lượng mang tính tham khảo

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG HUY

ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Ngân hàng thương mại (NHTM) và hoạt động của NHTM trong

nền kinh tế thị trường

1.1.1 Các hoạt động cơ bản của NHTM

 Huy động vốn:

Đây là hoạt động đầu tiên, quan trọng của một NHTM vì nhờ đó mà ngân hàng tạo ra nguồn vốn cho hoạt động kinh doanh của mình

 Hoạt động sử dụng vốn:

Đây là các hoạt động như cho vay, đầu tư, dự trữ chủ yếu là nhằm mục đích sinh lời và đảm bảo khả năng thanh toán cho ngân hàng

 Các hoạt động khác:

Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của mình, các NHTM đã tiến hành cung ứng các dịch vụ phục vụ khách hàng như: dịch vụ thanh toán, đại lý, tư vấn tài chính, trên cơ sở đó Ngân hàng thu phí dịch vụ

1.2 Chất lượng huy động vốn của NHTM

1.2.1 Quan niệm về chất lượng huy động vốn của NHTM

Ngân hàng là một doanh nghiệp dịch vụ hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ mà nghiệp vụ chủ yếu của nó là huy động, cho vay và thanh toán Vì các nghiệp vụ của ngân hàng đều có mối liên hệ mật thiết với nhau nên nếu coi chất lượng là “sự phù hợp với mục

đích và sự sử dụng” ta có thể hiểu “Chất lượng huy động vốn là sự phù hợp giữa khả năng

huy động vốn và nhu cầu sử dụng vốn của ngân hàng”

1.2.2 Các chỉ tiêu biểu hiện chất lượng huy động vốn của NHTM

1.2.2.1 Tính ổn định của quy mô và cơ cấu nguồn vốn huy động

Tính ổn định của nguồn vốn được thể hiện qua khối lượng, cơ cấu nguồn vốn và tốc độ tăng trưởng, xu hướng biến đổi của nguồn vốn đó

Khối lượng và cơ cấu vốn huy động được xem là căn cứ quan trọng để các nhà quản lý đề ra mục tiêu lâu dài và hoạch định chiến lược kinh doanh cho ngân hàng

Bên cạnh đó, ngân hàng cũng cần duy trì một mức độ tăng trưởng về nguồn vốn ổn định, một mặt để ngân hàng có thể quản lý được chi phí và tính thanh khoản, mặt khác giúp ngân hàng tránh được nguy cơ ứ đọng hoặc thiếu hụt về nguồn vốn

1.2.2.2 Khả năng đáp ứng của nguồn vốn huy động với nhu cầu sử dụng vốn

Nếu các chỉ tiêu khối lượng và cơ cấu nguồn vốn phù hợp được với nhu cầu sử dụng vốn của ngân hàng thì ngân hàng mới đạt được được lợi nhuận tối ưu đồng thời đảm bảo được tính an toàn trong hoạt động kinh doanh

1.2.2.3 Sự đa dạng của hình thức huy động vốn

Đa dạng hóa hình thức huy động vốn thể hiện ở việc: đa dạng hóa các công cụ huy động vốn, đa dạng hóa các loại tiền tệ đưa vào sử dụng, đa dạng hóa về kỳ hạn và

iii

lãi suất Trong điều kiện cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng trở lên gay gắt, ngân hàng nào có khả năng đa dạng hóa các hình thức huy động vốn phù hợp với nhu cầu đa dạng của khách hàng thì ngân hàng đó sẽ thu hút được nhiều nguồn vốn đáp ứng các mục tiêu về lợi nhuận, khả năng cạnh tranh và mở rộng dịch vụ

1.2.2.4 Khả năng đáp ứng nhu cầu thanh khoản cho các tài sản của ngân hàng

Hoạt động đặc trưng của ngân hàng là nhận gửi để cho vay kiếm lời, và trong quá trình đó nó luôn phải đảm bảo cho mình khả năng thanh toán không chỉ cho khách hàng gửi tiền, hay những người cho ngân hàng vay khi họ rút tiền mà còn để thực hiện các khoản vay đã cam kết

1.2.2.5 Chi phí huy động vốn

Lợi nhuận của ngân hàng được hình thành từ chênh lệch giữa thu nhập và chi phí Chi phí huy động vốn của ngân hàng bao gồm chi phí trả lãi và các chi phí khác, trong đó chi phí trả lãi là khoản chi lớn nhất của NHTM Lãi suất luôn là mối quan tâm của bất kỳ ai tham gia vào hoạt động kinh tế Ngân hàng là trung gian tài chính phải tìm cách dung hoà lợi ích của

cả người gửi tiền lẫn người đi vay nhưng đồng thời vẫn phải đảm bảo mục tiêu lợi nhuận của chính mình

1.2.3 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng huy động vốn của NHTM

Huy động vốn là nghiệp vụ đầu tiên thiết yếu và cơ bản của mỗi ngân hàng, là cơ sở

để ngân hàng tiến hành các hoạt động sinh lời khác Nâng cao chất lượng huy động vốn sẽ giúp ngân hàng đạt được 3 mục tiêu sau:

- Cung cấp đủ vốn cho hoạt động sử dụng vốn nhằm đáp ứng các mục tiêu về lợi nhuận, khả năng cạnh tranh, mở rộng dịch vụ

- Có được các nguồn vốn có chi phí huy động vốn thấp và ổn định

- Có thêm nguồn thanh khoản tránh được rủi ro

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng huy động vốn của Ngân hàng thương mại

1.3.1 Các nhân tố thuộc về bản thân Ngân hàng

 Chiến lược kinh doanh của Ngân hàng:

Tuỳ thuộc vào đặc điểm và điều kiện của môi trường kinh doanh cũng như mục tiêu phát triển trong tương lai mà mỗi ngân hàng có chính sách khuyến khích hay hạn chế lượng tiền huy động vào hoặc thay đổi cơ cấu của một nguồn vốn cụ thể nào đó

 Cơ sở vật chất và đội ngũ nhân viên:

Thông thường các ngân hàng có trụ sở kiên cố và bề thế, và đội ngũ nhân viên lịch

sự, niềm nở, tinh thông nghiệp vụ thường thu hút được nhiều khách hàng hơn Bởi bên cạnh yếu tố thu nhập, yếu tố tâm lý cũng tác động mạnh mẽ đến ý muốn gửi tiền của khách hàng

 Các dịch vụ do Ngân hàng cung ứng:

Trong nền kinh tế hiện đại, cá nhân cũng như tổ chức không chỉ quan tâm đến lợi ích vật chất trực tiếp mà họ còn quan tâm đến các yếu tố khác như: thời gian giao dịch, thái độ của giao dịch viên, các thủ tục liên quan, tính trọn gói của sản phẩm dịch vụ, phí và lãi suất

 Uy tín của Ngân hàng: Một ngân hàng có tiếng tăm sẽ có lợi thế trong huy động vốn vì họ thường có bên mình một lượng lớn khách hàng trung thành

1.3.2 Các nhân tố thuộc về khách hàng

 Thu nhập của dân cư: Thông thường, thu nhập GDP bình quân trên một người dân càng cao thì khả năng thu hút tiền gửi của các ngân hàng càng lớn

 Tâm lý của người gửi tiền: Ngoài yếu tố thu nhập thì yếu tố tâm lý cũng là một nhân tố tác động đến ý muốn gửi tiền của khách hàng: thủ tục của ngân hàng nhiều khi còn rườm rà làm cho khách hàng ngại đến với ngân hàng

 Đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp

1.3.3 Các nhân tố thuộc về nền kinh tế

Đây là nhóm các nhân tố mang tầm vĩ mô tác động đến việc thu hút nguồn vốn của các NHTM Nhóm nhân tố này bao gồm: Môi trường pháp lý, tình trạng của nền kinh tế, điều kiện thị trường…

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI CHI

NHÁNH NHNo VÀ PTNT HOÀNG MAI

2.1 Tổng quan về hoạt động của Chi nhánh NHNNo & PTNT Hoàng Mai 2.1.1 Giới thiệu chung về chi nhánh NHNo&PTNT Hoàng Mai

Là một Chi nhánh trực thuộc NHNo&PTNT Việt Nam, Chi nhánh Hoàng mai được thành lập theo QĐ số 305/HĐQT – NHNoVN của Chủ tịch Hội đồng Quản trị NHNo&PTNT Việt Nam, và chính thức đi vào hoạt động kể từ ngày 15/12/2004

Qua bốn năm hoạt động NHNo&PTNT Hoàng Mai đã không ngừng phát triển, nâng cao và khẳng định vị thế vững mạnh của mình là một chi nhánh NHTM lớn trên địa bàn Thành phố

Hà nội cả về quy mô và phạm vị hoạt động Trụ sở của Chi nhánh đóng tại 813 đường Giải Phóng, Quận Hoàng Mai, Hà Nội

Hình 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức tại Chi nhánh Hoàng Mai

2.1.2 Một số kết quả hoạt động kinh doanh của NHNo & PTNT Hoàng Mai

2.1.2.1 Về hoạt động sử dụng vốn

Tính đến thời điểm 31/12/2008, tổng dư nợ cho vay của Chi nhánh là 1.124 tỷ đồng, đạt 104% kế hoạch giao, so với năm 2007 tăng 379 tỷ đồng, tốc độ tăng 50% Trong đó cho vay ngắn hạn là 628 tỷ đồng, cho vay trung và dài hạn là 496 tỷ đồng Tỷ lệ nợ xấu năm 2008 là: 2,7%

Ban Giám đốc

6 Phòng

giao

dịch

trực

thuộc

Phòng

Kế hoạch

- Kinh doanh

Phòng hành chính

- Nhân sự

Phòng

Kế toán

- Ngân Quĩ

Phòng Dịch vụ

-Marketin

g

Phòng Kinh doanh Ngoại hối

Phòng Kiểm tra, kiểm soát nội

bộ

Phòng Điện toán

2.1.2.2 Về kết quả hoạt động kinh doanh tại NHNo&PTNT Hoàng Mai

Nhờ những nỗ lực cố gắng của toàn thể cán bộ công nhân viên chi nhánh NHNo&PTNT Hoàng Mai, mặc dù tình hình kinh tế trong nước và thế giới trong thời gian qua có nhiều biến động nhưng kết quả tài chính của chi nhánh vẫn đảm bảo Hệ số lương năm 2006: 1,61; năm 2007 đạt 1,24 và năm 2008 là 1,0

2.2 Thực trạng chất lượng huy động vốn tại chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai 2.2.1 Quy mô và cơ cấu nguồn vốn huy động

Quy mô và cơ cấu nguồn vốn là một trong những chỉ tiêu đánh giá chất lượng huy động vốn Nguồn vốn phải đạt đến một quy mô nhất định thì mới tài trợ được cho các hoạt động cho vay và đầu tư cũng như việc mở rộng các dịch vụ khác của ngân hàng Nguồn vốn cũng cần phải có một cơ cấu vốn hợp lý giữa vốn nội tệ và ngoại tệ, vốn ngắn hạn và vốn dài hạn Tính ổn định của quy mô, cơ cấu nguồn vốn và tốc độ tăng trưởng, xu hướng biến đổi của nguồn vốn đó cũng là một vấn đề cần được quan tâm

2.2.1.1 Quy mô nguồn vốn huy động

Tính đến 31/12/2008, tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh là 1.528 tỷ đồng, tăng 2,24 lần so với năm 2005 (845 tỷ đồng), tăng 1,6 lần (tăng 612 tỷ đồng) so với năm 2006, tăng 1,2 lần so với năm 2007 (tăng 242 tỷ đồng) Nguồn vốn huy động có sự tăng trưởng khá nhanh tạo điều kiện cho chi nhánh chủ động vốn trong việc đáp ứng nhu cầu vay vốn đa dạng của khách hàng

2.2.1.2 Cơ cấu nguồn vốn huy động

Để đánh giá chất lượng huy động vốn của chi nhánh Hoàng Mai, luận văn xem xét cơ cấu nguồn vốn huy động qua các chỉ tiêu sau:

- Cơ cấu nguồn vốn huy động theo loại tiền

- Cơ cấu nguồn vốn theo kỳ hạn

- Cơ cấu nguồn vốn theo đối tượng khách hàng

- Cơ cấu tiền gửi trong dân cư

Qua việc xem xét các chỉ tiêu trên cho thấy nguồn vốn huy động của chi nhánh phần nào đã đáp ứng được nhu cầu vay vốn đa dạng của khách hàng nhưng chưa đáp ứng nhu cầu tối thiểu hóa chi phí huy động cũng như yêu cầu mở rộng và phát triển đa dạng các loại hình dịch vụ đặc biệt là dịch vụ thanh toán quốc tế Bởi trong tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh, chủ yếu là nguồn có kỳ hạn nội tệ, là nguồn vốn

có tính ổn định cao hơn nhưng lại là nguồn vốn có chi phí cao, cơ cấu nguồn vốn có chi phí rẻ: nguồn vốn không kỳ hạn, nguồn vốn ngoại tệ của chi nhánh còn rất thấp

2.2.2 Mối quan hệ giữa huy động vốn và sử dụng vốn

Nguồn vốn huy động của chi nhánh ngày càng được sử dụng có hiệu quả hơn thể hiện bằng việc cho vay ra các thành phần kinh tế tăng lên và luôn đảm bảo quy định về tính thanh khoản của NHNN là: dùng tối đa khoảng 30% - 40% vốn ngắn hạn để cho vay trung dài hạn

2.2.3 Chi phí huy động vốn và khả năng tiết kiệm chi phí

Do cơ cấu nguồn vốn huy động của chi nhánh phần lớn là những nguồn vốn có chi phí cao, mặc dù hoạt động sử dụng vốn đã ngày càng phát huy hiệu quả, tuy nhiên để tiết kiệm chi phí huy động, chi nhánh chưa có được biện pháp thu hút nguồn vốn có chi phí thấp để có thể tận dụng những nguồn này cho sử dụng vốn.Hơn nữa, khi chi nhánh đưa ra biện pháp nâng cao được chất lượng dịch vụ, chi nhánh sẽ không phải chạy theo cuộc đua lãi suất, mà vẫn giữ chân khách hàng cũ và thu hút nhiều khách hàng mới., giữ được nguồn vốn ổn định cho mình

Trung bình chênh lệch giữa lãi suất đầu ra và đầu vào của chi nhánh vẫn còn ở mức thấp đạt: 0,27%/tháng vào năm 2006, 2007, còn 0,25%/tháng vào năm 2008

Sự thay đổi trong tỷ lệ tương quan giữa thu nhập từ lãi và chi phí từ lãi qua các năm tại Chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai theo xu hướng thu nhập từ lãi ngày càng tăng so với chi phí trả lãi chỉ trừ năm 2008 do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu

2.3 Đánh giá chung về chất lượng huy động vốn tại chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai 2.3.1 Những kết quả đạt được

2.3.1.1 Về các hình thức huy động vốn

Nhiều hình thức huy động vốn đã được chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai triển khai, cung cấp cho khách hàng trong thời gian vừa qua như: Tiền gửi không kỳ hạn; tiền gửi có kỳ hạn; Các hình thức tiết kiệm bằng đồng Việt Nam và bằng ngoại tệ; Các kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi bằng đồng Việt Nam và bằng ngoại tệ Đồng thời trong các quá trình đó,

kỳ hạn huy động vốn cũng đa dạng hơn

2.3.1.2 Về quy mô và cơ cấu nguồn vốn

 Về quy mô nguồn vốn huy động

Tổng nguồn vốn huy động có tốc độ tăng trưởng khá cao chủ yếu là do nguồn có kỳ hạn từ

12 tháng trở lên tăng Sự tăng lên của quy mô tiền gửi có kỳ hạn cũng tạo điều kiện cho chi nhánh thực hiện chiến lược phát triển giải ngân các dự án trung và dài hạn, một hình thức tăng thu truyền thống và đây cũng là nguồn thu chủ yếu của hầu hết các NHTM Việt Nam hiện nay

 Về cơ cấu nguồn vốn theo đối tượng khách hàng

Việc huy động vốn từ các khách hàng là tổ chức kinh tế và cá nhân luôn luôn là động lực tạo vốn cơ bản của ngân hàng và chính sách lãi suất, tiếp thị khách hàng… vẫn phải hướng chủ yếu vào đối tượng này

2.3.1.3 Sự đa dạng của các công cụ và đối tượng huy động vốn

Hiện tại, mạng lưới trong công tác huy động vốn ở chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai bao gồm :

▫ Thứ nhất: Khối phòng tham gia huy động tiền gửi giao dịch và tiền gửi phi giao

dịch của tổ chức kinh tế và tổ chức tín dụng là phòng kế toán ngân quỹ, phòng

kế hoạch kinh doanh, phòng dịch vụ marketing và các phòng giao dịch trực thuộc chi nhánh

▫ Thứ hai: Khối phòng tham gia huy động tiền gửi thanh toán của cá nhân : Bao gồm Phòng kế toán

ngân quỹ, phòng dịch vụ marketing và hệ thống các phòng giao dịch

▫ Thứ ba: Khối phòng tham gia huy động tiền tiết kiệm là: gồm phòng kế toán

ngân quỹ, phòng dịch vụ maketing và hệ thống các phòng giao dịch

2.3.1.4 Mối quan hệ giữa huy động vốn và sử dụng vốn hợp lý

Có thể nói mối quan hệ này của chi nhánh tương đối thích hợp, huy động vốn gắn chặt chẽ với việc sử dụng vốn có hiệu quả Ngay từ khi mới thành lập chi nhánh luôn đề cao nhiệm

vụ huy động vốn và cũng đạt được một số thành công đáng kể Trong hoạt động sử dụng vốn, khả năng cho vay đối với nền kinh tế chiếm tỷ trọng ngày càng tăng

2.3.2 Những hạn chế

2.3.2.1 Nguồn vốn huy động ngoại tệ của chi nhánh còn hạn chế chưa đáp ứng

yêu cầu mở rộng và phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế

Mặc dù tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai tăng trưởng khá đều đặn trong các năm qua nhưng cơ cấu từng nguồn vốn lại có nhiều biến động Trạng thái biến động của VNĐ và ngoại tệ hầu như luôn ngược chiều nhau và phụ thuộc rất nhiều vào sự thăng trầm của lãi suất thị trường

2.3.2.2 Chưa đưa ra giải pháp hiệu quả để thu hút nguồn tiền gửi dân cư

Như ta đã biết, nguồn vốn huy động từ dân cư là nguồn vốn có tính ổn định nhất trong các nguồn vốn mà ngân hàng huy động Tuy nhiên, tại chi nhánh NHNo&PTNT Hoàng Mai, nguồn vốn huy động từ dân cư còn thấp, bản thân chi nhánh chưa đưa ra giải pháp hữu hiệu tăng cường huy động nguồn vốn này

2.3.2.3 Nguồn tiền gửi không kỳ hạn còn thấp làm tăng chi phí huy động vốn

Nguồn vốn không kỳ hạn chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng vốn huy động Điều này làm cho chi phí huy động vốn của chi nhánh cao ảnh hưởng rất lớn đến kết quả tài chính của chi nhánh

2.3.2.4 Lãi suất và chi phí huy động vốn chưa hợp lý

Chi nhánh chưa nhạy bén trong chính sách lãi suất huy động

Chi nhánh chưa quan tâm cũng như chưa đầu tư đúng mức đến các khoản chi khác ngoài chi lãi như: chi cho công tác Marketing, tuyên truyền, quảng cáo tiếp cận tiếp thị khách hàng, chi phí về trang thiết bị và cơ sở vật chất …

2.3.2.5 Chưa chủ động đưa ra các hình thức huy động vốn mới thu hút sự quan

tâm của khách hàng

Nếu không kể các đợt huy động: tiết kiệm dự thưởng, tiết kiệm việt nam đồng đảm bảo giá trị theo giá vàng, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu… của NHNo & PTNT Việt Nam thì các hình thức huy động vốn của chi nhánh NHNo & PTNT chưa thật sự phong phú Các kỳ hạn trả lãi chưa thật sự thu hút khách hàng Tại chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai hiện chỉ đang lưu hành hình thức trả lãi đơn thuần là trả lãi cuối kỳ truyền thống

2.3.3 Những hạn chế trên là do các nguyên nhân sau:

2.3.3.1 Về phía Ngân hàng:

- Chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng nhu cầu của các khách hàng

- Chưa đầu tư đúng mức cho các bộ phận giao dịch trực tiếp kể cả trung tâm và các phòng giao dịch

- Chính sách Marketing chưa được quan tâm đầy đủ

- Chưa kết hợp tốt lợi ích cá nhân với lợi ích chung toàn cơ quan

- Chi nhánh NHNo & PTNT Hoàng Mai là một chi nhánh mới thành lập trên một địa bàn các ngân hàng cạnh tranh khốc liệt, trụ sở làm việc phải đi thuê, đời sống dân cư chưa phát triển như một số quận lâu đời khác

- Công nghệ ngân hàng chưa theo kịp trình độ phát triển và đòi hỏi về dịch vụ của khách hàng

2.3.3.2 Các nguyên nhân khác

- Cạnh tranh lãi suất giữa các ngân hàng ngày càng gay gắt

- Sự tham gia ngày càng mạnh mẽ và hiệu quả vào nền kinh tế của các trung gian tài chính như các công ty chứng khoán, các công ty tài chính, các công ty bảo hiểm, tiết kiệm bưu điện… đã dẫn đến sự chia sẻ nguồn lực của các ngân hàng

- Về mặt tâm lý nếu muốn đầu tư dài hạn người dân có xu hướng đầu tư vào các tài sản thuộc loại lâu bền như bất động sản, nhà cửa, hay các loại tài sản khác