Nâng cao chất lượng cho vay dC vừa và nhỏ tại ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - chi nhánh Hoàng Quốc Việt

Đồng thời nhấn mạnh đến giải pháp để nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ là nhằm vào yếu tố con người - chính là sự nâng cao chất lượng phục vụ, nâng cao kh[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Trong hệ thống các Ngân hàng thương mại Việt Nam, Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (NHNo&PTNT) có nhiều lợi thế trong việc phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ, hướng đến trở thành một trong những Ngân hàng thương mại hàng đầu của Việt Nam trong việc cấp vốn trợ giúp phát triển cho các thành phần kinh tế

Là chi nhánh cấp I của hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam, NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt hoạt động và phát triển theo định hướng chung của toàn hệ thống Với những điều kiện thuận lợi của một ngân hàng đã hoạt động nhiều năm trên địa bàn, có mạng lưới giao dịch rộng khắp, NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt đã góp phần rất lớn vào sự phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn trên địa bàn

Hoạt động cho vay chiếm một vị trí rất quan trọng trong hoạt động của Ngân hàng, đặc biệt là hoạt động cho vay DNVVN Thu nhập của hoạt động cho vay chiếm phần lớn thu nhập của toàn chi nhánh nhưng thu nhập ngày càng giảm, thậm chí năm 2014 và 6 tháng đầu năm 2015 Nợ quá hạn và nợ xấu của chi nhánh ngày càng cao, trong đó nợ xấu của DNVVN lại chiếm tỷ trọng lớn, điều này cho thấy chất lượng hoạt động cho vay các DNVVN đang kém đi, ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động chung của Ngân hàng, thậm chí ảnh hưởng đến sự ổn định và tồn tại của NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt

Nhận thấy sự cần thiết của việc nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng cho

vay doanh nghiệp vừa và nhỏ, em đã chọn đề tài “Nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Hoàng Quốc Việt ” cho luận văn tốt nghiệp của mình

Phương pháp được sử dụng chủ yếu để thực hiện luận văn này là phương pháp thống kê, phân tích - tổng hợp, so sánh để nghiên cứu các vấn đề đặt ra

Phương pháp thống kê gồm hệ thống việc thu thập, tổng hợp và trình bày số liệu và tính toán các đặc trưng của đối tượng nghiên cứu, phục vụ cho việc phân tích

Phương pháp phân tích - tổng hợp: có thể hiểu đơn giản là phân chia đối tượng nghiên cứu thành những yếu tố cấu thành đơn giản hơn để nghiên cứu, giúp phát hiện ra từng thuộc tính, bản chất để hiểu được đối tượng nghiên cứu một cách mạch lạc hơn, sau

đó tổng hợp lại để có nhận thức đầy đủ, đúng đắn cái chung, tìm ra được bản chất, quy luật vận động của đối tượng nghiên cứu

Phương pháp so sánh: là phương pháp phổ biến, thông dụng nhất trong việc phân tích, làm rõ sự khác biệt hay những đặc trưng riêng của đối tượng nghiên cứu

Từ trước đến nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu về hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các Ngân hàng thương mại Nhưng tại mỗi ngân hàng, mỗi chi nhánh lại có hình thức hoạt động khác nhau và ở mỗi thời kì phát triển của nền kinh tế các phương thức cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng thay đổi

Trong phạm vi nghiên cứu chất lượng cho vay DNVVN tại NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt, luận văn đã chỉ ra những điểm mấu chốt ảnh hưởng đến chất lượng cho vay, xác định nguyên nhân và đưa ra giải pháp giải quyết đúng các điểm trọng tâm, giúp NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt giải quyết một phần những nhân tố đang làm suy giảm chất lượng cho vay DNVVN của Ngân hàng, góp phần đảm bảo an toàn và ổn định trong hoạt động của Ngân hàng

Luận văn đã nêu nổi bật được thực trạng chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHNo&PTNT Chi nhánh Hoàng Quốc Việt Đồng thời nhấn mạnh đến giải pháp để nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ là nhằm vào yếu tố con người - chính là sự nâng cao chất lượng phục vụ, nâng cao khả năng tư vấn nghiệp vụ, khả năng kiểm tra kiểm soát những rủi ro có thể xảy ra đến từ khách hàng và

từ chính tác nghiệp của ngân hàng (thực hiện đầy đủ quy trình nghiệp vụ, giám sát khách hàng, thẩm định kỹ lưỡng và chính xác…), nhờ đó có thể giảm thiểu được rủi ro và tăng lợi nhuận cho ngân hàng Có thể nói đây là kim chỉ nam mà NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt cần chú tâm thực hiện trong thời đại mới- thời đại của dịch vụ chuyên sâu

Do hạn chế về mặt số liệu theo thời gian nên luận văn chỉ nghiên cứu được từ thời điểm năm 2012, chưa thể đánh giá hết cả quá trình cho vay để đưa ra những nhận định sâu hơn Tuy nhiên, với những kết quả đạt được của NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt cho đến thời điểm nghiên cứu và diễn biến đến thời điểm hiện tại thì luận văn cũng đã nêu bật được thực trạng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ của chi nhánh

MỘT SỐ NỘI DUNG CỦA LUẬN VĂN

CHƯƠNG I MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA

VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Chất lượng cho vay là tổng hợp các chỉ tiêu phản ánh mức độ thích nghi của Ngân hàng thương mại với sự thay đổi của môi trường khách quan, nó thể hiện sức mạnh của một Ngân hàng trong quá trình cạnh tranh để tồn tại Chất lượng cho vay được xác định

qua nhiều yếu tố, thu hút được nhiều khách hàng, thủ tục đơn giản, thuận tiện mức độ an toàn vốn vay, chi phí về tổng lãi suất, chi phí về nghiệp vụ, chất lượng cho vay là kết quả của một quy trình kết hợp hoạt động của cán bộ trong tổ chức giữa các tổ chức với nhau vì mục đích chung

Chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại

là khả năng đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu cầu về vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, đảm bảo các yếu tố an toàn và lợi nhuận của ngân hàng, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội

Để có thể đánh giá đúng đắn về chất lượng cho vay của các khoản mục nói riêng

và danh mục cho vay của Ngân hàng thương mại nói chung có thể sử dụng các nhóm chỉ tiêu sau:

- Lợi nhuận từ hoạt động cho vay các DNVVN

- Nợ quá hạn

- Nợ xấu (từ nhóm 3-5)

- Mức độ hài lòng của khách hàng

Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay DNVVN của Ngân hàng thương mại bao gồm:

Nhân tố chủ quan:

- Quy mô và cơ cấu nguồn vốn

- Chính sách cho vay

- Năng lực thẩm định dự án

- Năng lực giám sát và xử lý tình huống cho vay của Ngân hàng

- Trình độ chuyên môn và tư cách đạo đức của đội ngũ cán bộ nhân viên

- Công nghệ ngân hàng, trang thiết bị kỹ thuật

- Công tác kiểm soát nội bộ

- Công tác quản trị rủi ro

Nhân tố khách quan:

- Chính trị xã hội

- Môi trường pháp lý

- Môi trường kinh tế và các chính sách vĩ mô

- Doanh nghiệp vừa và nhỏ

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI

NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HOÀNG QUỐC VIỆT

Lợi nhuận cho vay các DNVVN:

Lợi nhuận từ hoạt động cho vay các DNVVN chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng lợi nhuận từ hoạt động cho vay của ngân hàng bình quân khoảng 78% trong tổng lợi nhuận sau thuế từ hoạt động cho vay và có xu hướng ổn định qua các năm Tỷ lệ này năm

2013 là 77,17%, năm 2014 là 78,58% và 6 tháng đầu năm 2015 là 73,45% Tuy nhiên tỷ

lệ năm 2014 và 6 tháng năm 2015 là âm do lợi nhuận âm, phản ánh lợi nhuận âm chủ yếu xuất phát từ cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ Điều này thể hiện chất lượng cho vay của doanh nghiệp vừa và nhỏ là rất thấp và đáng báo động nhưng cũng chỉ ra để giảm lợi nhuận âm phải xuất phát từ việc giảm lợi nhuận âm từ cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ

là chủ yếu

Tình hình nợ quá hạn:

Năm 2012 tỷ lệ này chỉ là 4,2% nhưng đến năm 2013 đã tăng lên mức 5,8%, và năm 2014 lên tới con số 17,8%, 6 tháng đầu năm 2015 là 18,5%- một con số lớn nhất kể

từ khi thành lập chi nhánh Nợ quá hạn liên tục tăng cả về số tương đối và tuyệt đối là dấu hiệu cho thấy chất lượng cho vay giảm sút Việc thu hồi các khoản nợ quá hạn của

NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt trong thời gian tới cần thực hiện nghiêm túc, nhanh chóng và khẩn trương để giảm thiểu rủi ro cho hoạt động của chi nhánh

Tỷ lệ nợ xấu ở các DNVVN:

Tỷ lệ nợ xấu ngày càng tăng lên từ 2012-30/6/2015, thậm chí tăng rất cao, xu hướng này là hiện tượng rất xấu trong hoạt động của chi nhánh và cần nhanh chóng có các biện pháp khắc phục bởi xu hướng này càng tăng thì hoạt động của chi nhánh gặp rất nhiều rủi ro

Công tác trích lập dự phòng trong những năm qua tương đối tốt, việc trích lập cho từng nhóm nợ được thực hiện nghiêm túc theo Quyết định số 493/2005/QĐ- NHNN ngày 22/4/2005 và Văn bản hợp nhất số 22/VBHN-NHNN ngày 4/6/2014 (có hiệu lực kể từ ngày 1/6/2014) Các khoản trích lập dự phòng đều tăng qua từng năm cho ngoài việc do

dư nợ và nợ xấu tăng thì còn cho thấy ngân hàng đã chú tâm hơn tới phương thức dự phòng này, đã thực hiện đúng quy định để bảo đảm an toàn cho các khoản vay Tuy nhiên, các khoản dự phòng tăng lên thì chi phí cũng tăng lên, làm giảm lợi nhuận của chi nhánh, kết quả là năm 2014 và 6 tháng năm 2015 kết quả kinh doanh lỗ Vì vậy, để giảm thiểu khoản mục này thì chi nhánh cần tập trung giảm thiểu các khoản nợ xấu

Mức độ hài lòng của khách hàng:

Mức độ hài lòng được cấu thành từ hai thành phần, thứ nhất là sự thỏa mãn khi đạt được do sử dụng dịch vụ đạt chất lượng và giá cả phù hợp, thứ hai là mối quan hệ

có được từ quá trình giao dịch tích lũy theo thời gian như sự tin tưởng vào nhà cung cấp dịch vụ, cụ thể là dịch vụ của ngân hàng, khả năng chuyên môn của nhân viên, thái độ phục vụ khách hàng…

Tuy nhiên, theo báo cáo khảo sát của phòng kế hoạch kinh doanh thì mức độ hài lòng của khách hàng về sản phẩm dịch vụ của ngân hàng ngày càng giảm Dựa trên phiếu khảo sát (chấm điểm theo mức độ thỏa mãn) do NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt thực hiện đối với 300 khách hàng có giao dịch trực tiếp với Ngân hàng (trong đó

có 112 DNVVN) có thể thấy chất lượng cung cấp sản phẩm của NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt chưa đáp ứng được nhu cầu của khách hàng Trong phạm vi đề tài ta quan

tâm đến đánh giá của 112 DNVVN như sau:

Nhìn chung chất lượng cho vay của NHNo&PTNT Việt Nam chi nhánh Hoàng Quốc Việt đang gặp nhiều khó khăn và rủi ro trong việc thu hồi nợ, có nhiều nguyên nhân dẫn tới kết quả này, có nguyên nhân chủ quan và khách quan, do vậy, NHNo&PTNT Việt Nam chi nhánh Hoàng Quốc Việt cần phải chủ động để giảm bớt các nguyên nhân chủ quan phát sinh từ chính ngân hàng (quy trình cho vay, cán bộ thẩm định, bộ phận kiểm tra kiểm soát nội bộ ) đảm bảo các rủi ro phát sinh từ phía ngân hàng là ít nhất

CHƯƠNG III GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI

NHÁNH HOÀNG QUỐC VIỆT

Nâng cao hiệu quả công tác Quản trị rủi ro:

Mục tiêu hoạt động cho vay của NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt trong thời gian tới là tăng trưởng cho vay một cách thận trọng và bền vững, đi đôi với nâng cao chất lượng cho vay, phấn đấu bằng mọi biện pháp thu hồi được các khoản nợ xấu Do vậy, để thực hiện được các mục tiêu trên, công tác quản trị rủi ro phải được thực hiện một cách chuẩn mực, đặc biệt là lĩnh vực cho vay:

- Nhận diện rủi ro: là quá trình xác định liên tục và có hệ thống Bất kỳ khoản vay nào cũng có thể có vấn đề, việc sớm nhận biết vấn đề và có những biện pháp theo dõi nhanh chóng, chuyên nghiệp giúp các vấn đề, tổn thất có thể giảm đến mức thấp nhất

- Đo lường: là việc xây dựng mô hình thích hợp để lượng hoá mức độ các rủi ro cũng như biết được xác suất xảy ra rủi ro, mức độ tổn thất khi rủi ro xảy ra để xem xét khả năng chấp nhận nó của ngân hàng

- Kiểm soát: Các kỹ thuật kiểm soát rủi ro thông thường được sử dụng, gồm: Né tránh; ngăn ngừa rủi ro; giảm thiểu tổn thất; đa dạng hóa sản phẩm nhằm phân tán rủi ro

- Đưa ra các giải pháp giải quyết rủi ro: như không giải ngân đối với các hợp đồng không tuân thủ các điều kiện tài chính, không chấp nhận các hợp đồng có độ rủi ro cao (tài sản thế chấp không đảm bảo, mục đích vay vốn không rõ ràng…)

Nâng cao chất lượng thẩm định cho vay:

Thẩm định có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động cho vay, nó quyết định xem

hồ sơ vay vốn của khách hàng có được phê duyệt không Để có thể giảm thiểu đến mức thấp nhất những khoản nợ xấu và đưa ra quyết định phù hợp, thẩm định là một trong

những khâu quan trọng trong việc ra quyết định cho vay giúp ngân hàng phòng ngừa được rủi ro đối với các khoản nợ

- Tổ chức, điều hành công tác thẩm định hợp lý, phù hợp với nhân lực

- Bồi dưỡng, nâng cao trình độ kiến thức của đội ngũ cán bộ thẩm định

- Tăng chất lượng việc thu thập thông tin

- Nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra, kiểm soát

Tăng cường kiểm tra sau cho vay và giám sát khách hàng:

- Tăng cường kiểm tra sau cho vay: Sau khi giải ngân tiền cho vay, Ngân hàng thường chỉ chú ý xem nguồn trả nợ từ đâu Điều này rất nguy hiểm vì Ngân hàng sẽ không nắm bắt được thời điểm khi doanh nghiệp bắt đầu gặp trục trặc trong kinh doanh, đến khi phát hiện đã quá muộn

- Tăng cường công tác giám sát khách hàng: Thu thập thông tin, chứng cứ liên quan đến việc sử dụng vốn vay của khách hàng; Kiểm tra thực tế nơi sử dụng vốn; Đối chiếu với mục đích vay ghi trong hợp đồng cho vay; Kiểm tra, phân tích hiệu quả vốn vay, theo dõi, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch, tình hình tài chính và đảm bảo cho vay của khách hàng; Kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, vật tư đảm bảo nợ

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực:

- Đào tạo bồi dưỡng, cập nhật kiến thức kinh doanh cơ bản cho cán bộ hiện có nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng phức tạp và chịu áp lực cạnh tranh ngày càng cao của môi trường kinh doanh

- Chú trọng việc đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng quản lý cho cán bộ quản lý cấp

trung và cấp cao nhằm tạo sự đột phá về tư duy và kỹ năng quản lý, tạo tiền đề cho việc triển khai các kế hoạch cải cách và chấp nhận sự thay đổi ở các cấp điều hành và cấp thực hiện

- Chú trọng công tác tuyển dụng, tuyển chọn

- Có kế hoạch, chiến lược đẩy mạnh đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

ngành tài chính, nâng cao tính chuyên nghiệp trong các hoạt động kinh doanh

- Mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về đào tạo nhân lực, qua đó tranh thủ tối đa sự hỗ trợ về tài chính, chương trình, nội dung đào tạo, giảng viên và phương pháp giảng dạy

Hoàn thiện quy trình cho vay :

Ban Giám đốc của Chi nhánh cần phải nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động cho vay, định hướng nhiệm vụ quản lý và kiểm soát sao cho nghiệp vụ này ngày

càng phát triển cả về quy mô và chất lượng Do vậy yêu cầu hoàn thiện quy trình cho vay

và nâng cao chất lượng thẩm định dự án là công việc được Ban Giám đốc đặt lên hàng đầu

Hoàn thiện quy trình cho vay là công việc thường xuyên và liên tục, để xây dựng được một quy trình cho vay hiệu quả NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt cần thực hiện những giải pháp sau:

- Rà soát và cập nhật lại toàn bộ quy trình cho vay, từng bước trong quy trình từ lập hồ sơ vay vốn, phân tích cho vay, ra quyết định cho vay, giải ngân, giám sát và thanh

lý hợp đồng cho vay để phù hợp với những quy định mới của pháp luật và Ngân hàng Nhà nước

- Cần tổ chức hội thảo xem xét lấy ý kiến tham gia của cán bộ, đặc biệt là những người trực tiếp làm công tác cho vay bởi đây là những người trực tiếp tiếp cận quy trình cho vay, sẽ biết được những hạn chế của quy trình và cách thay đổi để phù hợp hơn

- Đối với những điểm hạn chế và cần thay đổi, NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt cần có ý kiến đối với NHNo&PTNT Việt Nam để thay đổi quy trình cho vay cho phù hợp với thực tế áp dụng

Coi trọng điều kiện đảm bảo:

- Xây dựng một quy định, quy trình chuẩn mực về tài sản bảo đảm, đảm bảo tuân theo quy định của Pháp luật và phù hợp với đặc điểm của Ngân hàng

- Đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ hiểu về tầm quan trọng của tài sản bảo đảm, tập huấn để có đủ trình độ xử lý các vấn đề liên quan đến tài sản bảo đảm

- Có bộ phận giám sát hệ thống tài sản bảo đảm mà Ngân hàng nhận làm tài sản, thường xuyên kiểm tra cả sổ sách và thực tế để đánh giá thực trạng cũng như giá trị của tài sản

- Ngân hàng cần chú tâm trong việc định giá tài sản bảo đảm như việc thuê Công

ty thẩm định giá để định giá, đảm bảo tính khách quan trong việc định giá

Tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ ngân hàng:

Hiện nay, Công nghệ ngân hàng Việt Nam nói chung là rất lạc hậu so với các nước trong khu vực thế giới Việt Nam đã là thành viên chính thức của WTO, trong thời gian chúng ta không cải tiến áp dụng công nghệ mới chắc chắn sẽ không thể cạnh tranh được với các Ngân hàng nước ngoài Hoạt động ngân hàng đang phát triển theo hướng “ngân

hàng điện tử” Chính vì vậy, việc thực hiện các dịch vụ ngân hàng như: homebanking, internetbanking là điều tất yếu sẽ xảy ra Đó là những đòi hỏi, thách thức đối với NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt trong điều kiện cạnh tranh và hội nhập hiện nay

Từ khi nền kinh tế nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì các DNVVN phát triển mạnh mẽ cả về số lượng lẫn chất lượng, chúng đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội của đất nước Một trong những điều kiện quan trọng hàng đầu để các DNVVN có thể phát triển mạnh là vốn, đặc biệt là vốn vay ngân hàng Hoạt động cho vay của NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt đã tạo điều kiện để các doanh nghiệp này có thể phát triển sản xuất kinh doanh

Việc nâng cao chất lượng hoạt động cho vay các DNVVN là rất cần thiết, nó không chỉ giúp cho hoạt động cho vay của Ngân hàng ngày càng hiệu quả hơn mà còn giúp cho các DNVVN dễ dàng hơn trong việc vay vốn, hoạt động kinh doanh có hiệu quả Bên cạnh các kết quả đạt được thì hoạt động cho vay các DNVVN của NHNo&PTNT chi nhánh Hoàng Quốc Việt cũng có một số hạn chế nhất định Do vậy, đòi hỏi phải có sự cố gắng nỗ lực từ bản thân ngân hàng, khách hàng và sự phối hợp đồng

bộ giữa các cấp, các ngành cơ quan để tạo ra một hành lang vững chắc cho Ngân hàng phát huy có hiệu quả