Từ thực tế nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Một số giải pháp đầu tƣ góp phần phát triển bền vững tỉnh Hà Nam” làm đề tài nghiên cứu nhằm hệ thống hoá và góp phần hoàn thiện lý luận [r]
Trang 1CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Phát triển bền vững là một trong những mục tiêu thiên niên kỷ của thế giới và cũng là một mục tiêu hàng đầu trong phát triển ở Việt Nam hiện nay Tỉnh Hà Nam cũng không nằm ngoài xu hướng chung của đất nước cũng như toàn thế giới Thời gian qua, tỉnh Hà Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc tìm cho mình một mô hình phát triển, song trên thực tế, phát triển kinh tế - xã hội vẫn theo chiều rộng, tức là chủ yếu dựa nhiều vào vốn đầu tư và số lượng lao động rẻ, việc ứng dụng KH-CN mới chưa nhiều Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XVIII đã xác định mục tiêu phát triển giai đoạn 2011-2015: “Tập trung phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Chú trọng bảo vệ môi trường Đẩy mạnh cải cách hành chính Phấn đấu đến năm 2015, Hà Nam đạt thu nhập bình quân đầu người bằng mức bình quân chung cả nước”
Từ thực tế nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Một số giải pháp đầu tư góp phần phát triển bền vững tỉnh Hà Nam” làm đề tài nghiên cứu nhằm hệ thống hoá và góp
phần hoàn thiện lý luận về đầu tư phát triển tại đại phương; phân tích thực trạng đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh Hà Nam trên ba phương diện kinh tế, xã hội, môi trường, đánh giá những ưu điểm, nhược điểm; từ đó đề xuất một số giải pháp đầu tư góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, đảm bảo phát triển hiệu quả, bền vững đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN
VÀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐẾN SỰ PHÁT
TRIỂN BỀN VỮNG CỦA MỘT ĐỊA PHƯƠNG Phát triển địa phương theo hướng bền vững
Phát triển bền vững là sự phát triển vừa đáp ứng được nhu cầu của các thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến các thế hệ tương lai trong việc đáp ứng các yêu cầu của họ Phát triển địa phương theo hướng bền vững phải đảm bảo không tác động tiêu cực đến các khu bảo tồn thiên nhiên, không gây ảnh hưởng xấu và làm tổn hại đến di sản văn hóa vật thể, danh lam thắng cảnh, quần thể kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa học, phù hợp với bố trí quốc phòng và đảm bảo quốc phòng, an ninh, đảm bảo yêu cầu về môi trường, môi sinh và phát triển bền vững Đảm bảo đạt được sự đầy đủ về vật chất, sự giàu
có về tinh thần và văn hóa, sự bình đẳng của các công dân và sự đồng thuận của xã hội,
sự hài hòa giữa con người và tự nhiên
Trang 2Phát triển địa phương theo hướng bền vững phải kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa được ba mặt là phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường
Đầu tư phát triển tại một địa phương
Đầu tư phát triển là một bộ phận cơ bản của đầu tư, là việc chỉ dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (nhà xưởng, thiết bị…) và tài sản trí tuệ (tri thức, kỹ năng…), gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển
Đầu tư phát triển đòi hỏi rất nhiều nguồn lực Nguồn lực này bao gồm cả tiền vốn, đất đai, lao động, máy móc thiết bị, tài nguyên
Đầu tư phát triển tại một địa phương là quá trình sử dụng các nguồn lực ở hiện tại
để tiến hành các hoạt động nhằm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất, tài sản trí tuệ, gia tăng năng lực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, tạo việc làm và vì mục tiêu phát triển bền vững của địa phương đó
Nội dung đầu tư phát triển tại một địa phương bao gồm: đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng; đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh; đầu tư cho các hoạt động xã hội, bảo vệ môi trường
Nguồn vốn đầu tư phát triển tại một địa phương bao gồm nguồn vốn trong nước và nguồn vốn nước ngoài
Tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của một đia phương
Đầu tư phát triển theo hướng bền vững là một nội dung cơ bản của đầu tư phát triển Đó là quá trình sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm duy trì hoặc tạo ra những tài sản vật chất, tài sản trí tuệ và nguồn nhân lực, gia tăng năng lực sản xuất kinh doanh, dịch vụ, tạo việc làm nhằm đáp ứng việc thực hiện 3 mục tiêu phát triển: bền vững về kinh tế, bền vững về xã hội và bền vững về môi trường
Đầu tư tại một địa phương theo hướng bền vững ảnh hưởng bởi các nhân tố: điều kiện tự nhiên của địa phương; đặc điểm văn hóa xã hội của địa phương; chất lượng và số lượng nguồn nhân lực của địa phương; hệ thống cơ chế, chính sách của địa phương; chiến lược phát triển bền vững của địa phương
Các tiêu chỉ đánh giá tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của địa phương:
Đánh giá các nội dung đầu tư và kết quả đầu tư:
Trang 3Một địa phương phát triển bền vững về kinh tế cần tập trung đầu tư vào các lĩnh vực sau:
+ Đầu tư chuyển đổi các mô hình sản xuất và tiêu dùng thân thiện với môi trường; + Đầu tư phát triển các ngành, lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng chất xám và khoa học công nghệ cao;
+ Thực hiện “công nghiệp hóa sạch” tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp + Phát huy thế mạnh của tỉnh và khắc phục những hạn chế, điểm yếu trong phát triển kinh tế của tỉnh
Một địa phương muốn phát triển bền vững về xã hội cần đầu tư cho các lĩnh vực chủ yếu sau:
+ Đầu tư xây dựng các công trình phúc lợi xã hội, xóa đói giảm nghèo, giải quyết các vấn đề việc làm cho người lao động;
+ Đầu tư phát triển cho giáo dục xây mới các trường học, lớp học đạt tiêu chuẩn; đầu tư đổi mới chương trình dạy học, nâng cao chất lượng giảng dạy, đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao dân trí và trình độ nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững;
+ Đầu tư phát triển y tế nâng cấp và mua sắm mới trang thiết bị hiện đại, đầu tư nâng cao chất lượng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, cải thiện điều kiện lao động cho người dân;
+ Đầu tư xây dựng, quy hoạch các khu đô thị mới văn minh, lịch sự
Để phát triển bền vững về môi trường một địa phương trong quá trình triển khai và
vận hành khai thác các dự án đầu tư cần đảm bảo những yêu cầu sau: chống tình trạng thoái hóa đất, sử dụng hiệu quả và bền vững nguồn tài nguyên đất; bảo vệ và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên nước; khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên khoáng sản; bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng; giảm ô nhiễm không khí ở các đô thị và khu công nghiệp; quản lý có hiệu quả chất thải rắn và chất thải nguy hại; bảo tồn đa dạng sinh học Ngoài ra, địa phương cũng cần dành một lượng vốn nhất định cho các công trình bảo vệ môi trường
Đánh giá tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của một địa phương
Tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của một địa phương về kinh tế:
Đầu tư tác động đến tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế của địa phương; Đầu tư tác
Trang 4động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương; Đầu tư tác động đến sự phát triển hoa học công nghệ của địa phương
Tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của một địa phương về xã hội:
Đầu tư tác động đến nâng cao chất lượng đội ngũ lao động của địa phương; Đầu tư giúp cải thiện, nâng cao chất lượng đời sống của người dân tại địa phương
Tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của một địa phương về môi trường: Đầu tư giúp bảo tồn các hệ sinh thái, đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường
sống của người dân
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỈNH HÀ NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2014 VÀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TỚI SỰ PHÁT
TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH HÀ NAM Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của tỉnh Hà nam
Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
Hà Nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội ở phía Bắc và Tây Bắc, phía Đông giáp tỉnh Hưng Yên và tỉnh Thái Bình, phía Nam giáp tỉnh Nam Định, phía Tây Nam giáp tỉnh Ninh Bình và phía Tây giáp tỉnh Hòa Bình Hà Nam là một tỉnh đồng bằng giáp núi nên địa hình có sự tương phản giữa địa hình đồng bằng và địa hình đồi núi; khí hậu mang đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm ướt Thuận lợi nổi bật nhất của Hà Nam
là các mỏ đá vôi rất gần các mỏ sét nên việc phát triển xi măng khá thuận lợi, không phải chuyên chở xa Tài nguyên khoáng sản của Hà Nam không lớn, không có những loại tài nguyên quan trọng đặc biệt khác với các tỉnh để tạo cho Hà Nam có khả năng phát triển đột biến
Đặc điểm kinh tế - xã hội
Hiện nay, tỉnh Hà Nam đang áp dụng 2 nhóm cơ chế chính sách chủ yếu để phát triển kinh tế - xã hội Một là, nhóm cơ chế chính sách chung bao gồm các quy định của các văn bản pháp luật hiện hành và hai là các quy định riêng của tỉnh Cơ cấu dân số tỉnh đang nằm trong “Thời kỳ dân số vàng”, là thời kỳ tỷ trọng dân số trong độ tuổi lao động cao hơn tỷ trọng dân số phụ thuộc Nguồn nhân lực phát triển khá cả về số lượng và chất lượng, đang ở thời kỳ khá thuận lợi cho tăng trưởng nhanh và phát triển kinh tế - xã hội
Chiến lược phát triển bền vững của tỉnh Hà Nam đặt ra trước năm 2008
Trang 5Nâng cao chất lượng tăng trường kinh tế trên cơ sở đổi mới mô hình tăng trưởng, gắn với sản xuất và tiêu dùng bền vững, phát triển công nghiệp sạch, đảm bảo an ninh lương thực và xây dựng nông thôn mới
Không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân, trên cơ sở nâng cao năng suất lao động xã hội, ổn định quy mô dân số và phát triển nhân lực, giảm nghèo, chăm lo sức khỏe cộng đồng và tăng cường công tác thanh thiếu niên
Phát triển xã hội hài hòa giữa lợi ích kinh tế với lợi ích môi trường sinh thái, để lại cho thế hệ mai sau một môi trường, môi sinh trong sạch
Thực trạng đầu tư phát triển tỉnh Hà Nam giai đoạn 2008 – 2014
Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2008 - 2014 đạt xấp xỉ 77.171 tỷ đồng, bình quân 10.981 tỷ đồng/năm Vốn đầu tư phát triển qua các năm đều có xu hướng tăng Nguồn vốn từ khu vực kinh tế nhà nước chiếm tỷ trọng cao nhất (chiếm khoảng 46,8%), tiếp đến là nguồn vốn từ khu vực kinh tế ngoài nhà nước (chiếm khoảng 9,23%),
và cuối cùng là nguồn vốn nước ngoài (chiếm khoảng 13,97%)
Nội dung đầu tư phát triển tỉnh Hà Nam
Nội dung đầu tư phát triển về kinh tế
Thực hiện chủ trương của tỉnh về chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng dần
tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, trong những năm qua,
cơ cấu đầu tư theo ngành của tỉnh Hà Nam đã có những biến đổi rõ rệt tập trung vào những lợi thế của tỉnh
Nội dung đầu tư phát triển về xã hội
Trong giai đoạn 2008 – 2014 tỉnh Hà Nam đạt được những thành tựu đáng kể về xóa đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, cải thiện chất lượng dịch vụ
về y tế, chăm sóc sức khỏe cho người dân và các vấn đề xã hội
Nội dung đầu tư phát triển về môi trường
Hà Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể về bảo vệ môi trường đất, nước, không khí
Đánh giá tác động của đầu tư đến sự phát triển tỉnh Hà Nam theo hướng bền vững
Kết quả đầu tư phát triển tại tỉnh Hà Nam
Trang 6Tổng sản phẩm trong nước (GDP) lên tục tăng, năm sau cao hơn năm trước Giá trị tài sản cố định của các doanh nghiệp cũng liên tục tăng Trong đó giá trị tài sản cố định trong ngành công nghiệp và xây dựng chiếm tỷ trọng cao nhất, tiếp đến là giá trị tài sản cố định ngành thương mại – dịch vụ và cuối cùng là ngành nông, lâm, thủy sản
Đánh giá tác động của đầu tư tới sự phát triển bền vững của một địa phương Đánh giá tác động về kinh tế
Tốc độ tăng trưởng kinh tế thời gian qua tuy khá cao, nhưng vẫn dưới tiềm năng
và chất lượng tăng trưởng chưa cao Có thể thấy phần nào qua phân tích một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng tăng trưởng sau đây: Hệ số ICOR của tỉnh Hà Nam thấp hơn so với trung bình cả nước Song với mức tăng trưởng và hệ số ICOR có thể xem kinh tế tỉnh chưa có hiệu quả; Tỷ trọng vốn đầu tư so với GDP cao trong nhiều năm, chứng tỏ khả năng duy trì tăng trưởng cao của tỉnh Song nó cũng chứa đựng yếu tố mất bền vững khi nền kinh tế theo mô hình tăng trưởng về chiều rộng “khát vốn”
Cơ cấu kinh tế dịch chuyển theo hướng tỷ trọng GDP khu vực nông nghiệp và tỷ trọng lao động của khu vực nông nghiệp giảm
Năng lực cạnh tranh của tỉnh Hà Nam chưa được cải thiện, mà còn bị tụt hạng so với 63 tỉnh thành trong cả nước Sự tụt hạng cho thấy, những nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh là chưa nhiều
Đánh giá tác động về xã hội
Năng suất lao động xã hội của tỉnh đã có chiều hướng tăng đáng kể Vấn đề toàn dụng lao động tỉnh Hà Nam đang vào thời kỳ dân số vàng, dân số vàng trong tỉnh đã gây
áp lực đối với phát triển kinh tế Đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể, nhưng mức
độ cải thiện chưa đồng đều
Đánh giá tác động về môi trường
Môi trường sinh thái được chú ý nhiều hơn, nhưng nguy cơ ô nhiễm vẫn còn cao
Sự quan tâm của xã hội đến các vấn đề môi trường trong những năm gần đây đã có những chuyển biến rất tích cực Tuy vậy, quản lý môi trường còn nhiều bất cập cả về lý luận lẫn thực tiễn
Một số hạn chế và nguyên nhân trong đầu tư phát triển tỉnh Hà Nam giai đoạn 2008 – 2014 theo hướng bền vững
Trang 7Hạn chế: Hoạt động huy động và sử dụng vốn chưa thực sự hiệu quả; Cơ cấu vốn
đầu tư chưa thực sự hợp lý; Công tác quy hoạch, lập quy hoạch còn hạn chế và chưa có tính đồng bộ; Công tác quản lý, thực hiện hoạt động đầu tư còn nhiều hạn chế và hiệu quả chưa cao; Cơ chế chính sách gây phiền hà cho các nhà đầu tư
Nguyên nhân: Kế hoạch huy động và sử dụng vốn chưa thực sự hiệu quả; Năng
lực lập quy hoạch của tỉnh còn yếu vì thiếu các thông số tin cậy cho việc lập quy hoạch;
Cơ chế chính sách còn chồng chéo; Trình độ, năng lực đội ngũ lao động chưa cao, không đáp ứng được yêu cầu phát triển
CHƯƠNG 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẦU TƯ GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
TỈNH HÀ NAM ĐẾN NĂM 2020
* Hoàn thiện cơ chế chính sách, công tác quy hoạch của địa phương; Huy động và
nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư; Tăng cường hoạt động quản lý đầu tư
* Lựa chọn các ngành, lĩnh vực và sản phẩm động lực để ưu tiên đầu tư; Phát triển
các mô hình kinh tế tiên tiến và hiệu quả cho các ngành kinh tế; Tăng cường liên kết kinh
tế tỉnh Hà Nam với các tỉnh lân cận
* Phát triển nguồn nhân lực trong toàn tỉnh; Phát triển toàn diện các lĩnh vực văn
hóa, xã hội, phục vụ tích cực nhiệm vụ chính trị và đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân
* Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người nhân về bảo vệ
môi trường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài nguyên, tăng cường phòng ngừa, xử
lý ô nhiễm môi trường
