Việc đưa ra giả thuyết nghiên cứu sẽ cho thấy những nhận định sơ bộ về kết quả tác động của biến độc lập chính là TTTD và biến độc lập khác đến. RRTD tại NHTM[r]
Trang 1MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN i CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 1.1 Lý do chọn đề tài Error! Bookmark not defined 1.2 Tổng quan một số nghiên cứu trong nước và quốc tếError! Bookmark not defined
1.2.1 Nghiên cứu của Robert T.Clair (1992)Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nghiên cứu của Laeven & Giovanni Majnoni (2003)Error! Bookmark not defined
1.2.3 Nghiên cứu của Amador và ctg (2013)Error! Bookmark not defined 1.2.4 Nghiên cứu của Foos và ctg (2010)Error! Bookmark not defined
1.2.5 Nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Diệp và Nguyễn Minh Kiều (2015)
Error! Bookmark not defined 1.3 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.6 Ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA TĂNG TRƯỞNGError!
Bookmark not defined
TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Error! Bookmark not defined 2.1 Tăng trưởng tín dụng Error! Bookmark not defined 2.1.1 Khái niệm về tăng trưởng tín dụngError! Bookmark not defined 2.1.2 Mục tiêu của tăng trưởng tín dụng Error! Bookmark not defined
Trang 22.1.3 Chỉ tiêu đo lường tăng trưởng tín dụngError! Bookmark not defined 2.2 Rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined
2.2.1 Các quan điểm về rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined
2.2.2 Các chỉ tiêu phản ảnh rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined 2.2.2.1 Nợ quá hạn Error! Bookmark not defined
2.2.2.2 Nợ xấu Error! Bookmark not defined
2.2.2.3 Dự phòng rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined
2.3 Tác động của tăng trưởng tín dụng tới rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined
Bảng 2.1 Tổng hợp một số nghiên cứu trướcError! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined
PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined 3.1 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3.2 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3.2.1 Tăng trưởng tín dụng và rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined 3.2.2 Quy mô ngân hàng và rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined 3.3 Mô hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3.3.1 Giới thiệu mô hình Error! Bookmark not defined
3.3.2 Xây dựng các biến số nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3.4 Dữ liệu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4 Error! Bookmark not defined
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TỔNG HỢP TẠI CÁCError! Bookmark not defined NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Error! Bookmark not defined
4.1 Sơ lược về NHTM Việt Nam Error! Bookmark not defined
4.1.1 Sự hình thành và phát triển của hệ thống ngân hàng Việt NamError! Bookmark not defined
4.1.2 Một số cơ hội và thách thức của NHTM Việt Nam trong thời kỳ hội nhập
quốc tế Error! Bookmark not defined
Trang 34.1.2.1 Cơ hội Error! Bookmark not defined 4.1.2.2 Thách thức Error! Bookmark not defined 4.2 Thực trạng TTTD ở NHTM Việt Nam Error! Bookmark not defined
4.3 Thực trạng RRTD tại NHTM Việt NamError! Bookmark not defined 4.4 Kết quả mô hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4.4.1 Thống kê mô tả các biến của mô hìnhError! Bookmark not defined 4.4.2 Phân tích hệ số tương quan giữa các biến sốError! Bookmark not defined
4.4.4 Kết luận Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 5 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
5.1 Định hướng của nhà nước về phát triển NHTM Việt Nam đến năm 2020 tầm
nhìn đến năm 2030 Error! Bookmark not defined
5.2 Một số định hướng của Ngân hàng nhà nước về TTTD, quản lý và xử lý nợ
xấu Error! Bookmark not defined
5.2.1 Một số định hướng về TTTD Error! Bookmark not defined
5.2.2 Một số định hướng về quản lý và xử lý nợ xấuError! Bookmark not defined
5.3 Giải pháp nhằm tăng trưởng tín dụng, giảm thiểu nợ xấuError! Bookmark not defined
5.3.1 Tăng trưởng tín dụng hợp lý tại các NHTM Error! Bookmark not
defined
5.3.2 Chuyển dịch cơ cấu tín dụng hợp lýError! Bookmark not defined
5.3.3 Ngân hàng nhà nước cần hỗ trợ, giám sát xử lý nợ xấu tại các NHTM
Error! Bookmark not defined
5.4 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined
5.5 Hạn chế của đề tài Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4PHỤ LỤC
Trang 5DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1 Số lượng ngân hàng Việt Nam qua các nămError! Bookmark not defined Bảng 4.2 Quy mô vốn chủ sở hữu của một số NHTM Việt NamError! Bookmark not defined
Bảng 4.4 Dư nợ cho vay của một số NHTM Việt Nam giai đoạn 2010 - 2015Error! Bookmark not defined
Bảng 4.5 Tỷ trọng quy mô tín dụng theo ngành nghề giai đoạn 2011-2016 Error! Bookmark not defined
Bảng 4.6 Tỷ lệ nợ xấu của hệ thống Ngân hàng Việt Nam Error! Bookmark not defined
Bảng 4.7 Tỷ lệ nợ xấu của một số NHTM giai đoạn 2010 - 2015Error! Bookmark not defined
Bảng 4.8 Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng của một số NHTM giai đoạn 2010 - 2015 Error! Bookmark not defined Bảng 4.9 Kết quả thống kê mô tả của các biến số định lượngError! Bookmark not defined
Bảng 4.10 Hệ số tương quan giữa các biến và kiểm định VIFError! Bookmark not defined
Bảng 4.11 Kết quả hồi quy nghiên cứu Error! Bookmark not defined Bảng 4.12 Kết quả hồi quy nghiên cứu khi LLR được đo bằng NPLError! Bookmark not defined
Bảng 4.13 Tỷ lệ nợ xấu tính theo phương trình hồi quyError! Bookmark not defined
Trang 6DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 4.1 Số lượng ngân hàng Việt Nam qua các nămError! Bookmark not defined
Biểu đồ 4.2 Quy mô vốn chủ sở hữu của một số NHTM Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015
Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 4.3 Dư nợ tín dụng và tốc độ TTTD của các TCTD năm 2010 - 2015Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 4.4 Tốc độ TTTD giữa các nhóm NHTM Việt NamError! Bookmark not defined
Biểu đồ 4.5 Tỷ trọng quy mô tín dụng theo ngành nghề giai đoạn 2011 - 2016
Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 4.6 Tỷ lệ nợ xấu của hệ thống Ngân hàng Việt NamError! Bookmark not defined
Biểu đồ 4.7 Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng của một số NHTM giai đoạn 2010 -
2015 Error! Bookmark not defined
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
Ngành ngân hàng Việt Nam đang phát triển khá mạnh trong khoảng thời gian vài năm gần đây với giá trị vốn chủ sở hữu ngày càng lớn, thu hút sự quan tâm của nhiều thành phần trong xã hội Tuy nhiên, đây là ngành có nhiều đặc điểm riêng biệt so với các ngành nghề khác, đòi hỏi các đối tượng quan tâm phải được trang bị kiến thức chuyên ngành để có thể đánh giá được đầy đủ tình hình hoạt động của từng ngân hàng Về cơ bản, nguồn thu của ngân hàng hiện nay đến từ 4 hoạt động chính: Thu lãi cho vay, thu phí dịch vụ, đầu tư tài chính, và kinh doanh ngoại hối Do vậy, sự phát triển quy mô ngân hàng phụ thuộc nhiều vào sự phát triển của hoạt động tín dụng
Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng bậc nhất đối với NHTM, nó mang lại 70% - 90% thu nhập cho NHTM Hoạt động tín dụng nói chung và TTTD nói riêng giúp tăng trưởng kinh tế Theo DeLiz và cộng sự (2000) khi nghiên cứu chu kỳ phát triển của nền kinh tế thì đã chỉ ra rằng TTTD thường đi kèm với chu kỳ phát triển của kinh tế Tín dụng sẽ có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng GDP trong điều kiện kinh tế thuận lợi và giảm nhanh hơn đà giảm của GDP trong điều kiện
Trang 7kinh tế suy thoái Ngoài việc tác động làm gia tăng lạm phát, TTTD ảnh hưởng trước tiên
và mạnh nhất đến các hoạt động của chính các ngân hàng Nghiên cứu của Dell’Aricca & Marquez (2006) cho thấy sau thời kỳ TTTD nhanh sẽ xảy ra khủng hoảng trong ngành ngân hàng Ví dụ như các cuộc khủng hoảng đã xảy ra tại Argentina năm 1980, Chile năm 1982, Mexico năm 1994 và Thái Lan, Indonesia, Hàn Quốc năm 1997 Tương tự, theo Caprio & Klingebiel (1997), Kraft (2005) cũng cung cấp bằng chứng từ dữ liệu của nhiều quốc gia cho thấy bùng nổ tín dụng làm tăng khả năng khủng hoảng ngân hàng Mendoza & Terrones (2008) cũng nhận định không phải tất cả thời kỳ bùng nổ tín dụng đều đi đến khủng hoảng, nhưng nhiều cuộc khủng hoảng ở những nền kinh tế đang chuyển đổi hiện nay có quan hệ với sự bùng nổ tín dụng
Bên cạnh đó, các nhà quản trị NHTM không thể không đề cập đến những “tổn thất” và “hậu quả” cho nền kinh tế mà TTTD nóng gây ra như: lạm phát, nợ xấu… Lịch
sử đã chứng kiến nhiều vụ sụp đổ của các NHTM với quy mô lan rộng toàn cầu cũng như những hậu quả rất nặng nề mà nó đem lại, ví dụ như cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007 - 2009 là một minh chứng rõ nét nhất về việc TTTD quá nóng Những món vay không đủ tiêu chuẩn nhưng vẫn được phê duyệt đã dẫn đến chất lượng tín dụng đi xuống, gây ra những khoản nợ xấu mà NHTM không thể thu hồi được đầy đủ cả gốc và lãi, kéo nền kinh tế đi xuống và lâm vào khủng hoảng Theo nghiên cứu tại các TCTD ở Việt Nam của Nguyễn Thị Thu Hằng & Nguyễn Đức Thành (2011) đã chỉ ra rằng, TTTD làm gia tăng lạm phát, tăng RRTD thông qua những khoản nợ xấu Tuy nhiên nghiên cứu này mới chỉ nghiên cứu định tính bằng việc sử dụng lý thuyết để đưa ra kết luận Về mặt định lượng, TTTD bao nhiêu, sau thời gian bao nhiêu lâu thì sẽ gây nênnợ xấu và mức nợ xấu
là bao nhiêu là câu hỏi cần phải nghiên cứu và tìm câu trả lời
Qua quá trình tìm hiểu, khảo sát các nghiên cứu trước đây, tác giả thấy rằng có nhiều nghiên cứu xem xét, đánh giá sự tác động của TTTD tới RRTD tại NHTM Việt Nam Tuy nhiên có ít nghiên cứu trước đó xem xét sự tác động của TTTD tới RRTD với
độ trễ thời gian là bao nhiêu lâu Bên cạnh đó, chưa có sự thống nhất giữa các nghiên cứu
về khái niệm, cách xác định và đo lường TTTD, RRTD Xuất phát từ thực trạng trên, tác
Trang 8giả đã lựa chọn vấn đề “Mối quan hệ giữa Tăng trưởng tín dụng và rủi ro tín dụng,
nghiên cứu tại các Ngân hàng thương mại ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu
Chương 2 : Cơ sở lý thuyết về mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng
và rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại
2.1 Tăng trưởng tín dụng
Ở nội dung này, tác giả đưa ra một số khái niệm về TTTD và từ đó đưa ra quan điểm của tác giả Theo tác giả, tăng trưởng là khái niệm đo lường sự tăng thêm về khối lượng trong một khoảng thời gian nhất định TTTD của NHTM là sự gia tăng khối lượng tín dụng của NHTM (dư nợ) để đáp ứng nhu cầu của các chủ thể trong nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định
2.2 Rủi ro tín dụng
Ở nội dung này, tác giả đã đưa các các quan điểm khác nhau về RRTD và từ đó tổng hợp lại và đưa ra quan điểm về RRTD, RRTD sẽ xảy ra khi Ngân hàng không thu hồi được đầy đủ cả gốc và lãi đúng kỳ hạn theo cam kết trong hợp đồng tín dụng ký với khách hàng, dẫn đến tổn thất cho ngân hàng RRTD không những trong hoạt động cho vay mà còn trong các hoạt động khác như: bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính
…
2.3 Tác động của tăng trưởng tín dụng tới rủi ro tín dụng
Ở nội dung này, tác giả đưa ra hai quan điểm trái ngược nhau về tác động của TTTD đến RRTD là: TTTD sẽ tác động cùng chiều với RRTD và quan điểm TTTD sẽ tác động ngược chiều với RRTD
Chương 3: Phương pháp và mô hình nghiên cứu
3.1 Phương pháp nghiên cứu
Để phù hợp với yêu cầu, mục đích và nội dung của đề tài nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phương pháp nghiên cứu định lượng
Trang 9và ứng dụng mô hình kinh tế lượng để đánh giá tác động của TTTD, quy mô ngân hàng đến RRTD tại các NHTM, phân tích thực trạng TTTD và RRTD tại một số NHTM Việt Nam giai đoạn 2010 – 2015 Trên cơ sở đã kế thừa những nghiên cứu thực nghiệm trong nước và quốc tế
3.2 Giả thuyết nghiên cứu
Theo Jackson (2009), giả thuyết nghiên cứu (hay còn gọi là giả thuyết khoa học) là một kỳ vọng hay dự đoán về kết quả của một nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ tiềm năng giữa ít nhất hai biến Việc đưa ra giả thuyết nghiên cứu sẽ cho thấy những nhận định sơ bộ về kết quả tác động của biến độc lập chính là TTTD và biến độc lập khác đến RRTD tại NHTM
3.3 Mô hình nghiên cứu
Tác giả đưa ra mô hình nghiên cứu có phương trình:
LLRi,t = βo + β1LGi,t+ β2LGi,t-1 + β3LGi,t-2+ β4SIZEi,t + εi,t
Chương 4 : Kết quả nghiên cứu tổng hợp tại các
Ngân hàng thương mại Việt Nam
4.1 Thực trạng TTTD ở NHTM Việt Nam
Theo nghiên cứu của Học viện Ngân hàng trong Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành “Đánh giá thực trạng tín dụng thời gian qua Định hướng và giải pháp điều hành cho giai đoạn từ nay đến năm 2015”, nhóm tác giả đã đưa ra bốn đánh giá về thực trạng TTTD của NHTM trong thời gian qua
Thứ nhất, TTTD giai đoạn 2010 - 2015 có xu hướng giảm và bám sát với mục tiêu của chính sách điều hành của Ngân hàng nhà nước
Thứ hai, tốc độ TTTD giai đoạn 2010 - 2015 đã có sự đồng đều hơn giữa các nhóm NHTM
Trang 10 Thứ ba, cơ cấu tín dụng tăng trưởng đồng đều, đa dạng hóa danh mục tín dụng, chuyển dịch theo hướng tích cực theo mục tiêu của Chính phủ
Thứ tư, TTTD ngoại tệ giảm mạnh so với TTTD nội tệ trong năm 2012, 2013 nhưng diễn biến này đã đảo chiều trong năm 2014, 2015
4.2 Thực trạng RRTD tại NHTM Việt Nam
Năm 2011, lần đầu tiên Ngân hàng nhà nước chủ động công bố tỷ lệ nợ xấu trong các NHTM, theo đó nợ xấu hoàn hệ thống ngân hàng ở mức 3,4 - 4,8% tổng dư nợ Trong khi đó các tổ chức đánh giá độc lập cho rằng con số này cao hơn nhiều so với thực
tế công bố
4.3 Kết quả mô hình nghiên cứu
Hệ số tương quan giữa các biến và kiểm định VIF cho thấy:
- Tất cả các biến độc lập đều có tác động cùng chiều lên biến LLRi,t
- Biến LGi,t-2 không có ý nghĩa thống kê (vì hệ số tương quan là 0,192 < 0,2)
lượt là 0,451; 0,412
- Không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng (tự tương quan giữa các biến độc lập trong mô hình) do các hệ số tương quan có giá trị tương đối thấp (giá trị cao nhất
là 0,512< 0,8) Kết quả nghiên cứu này phù hợp với nhiều kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước và phù hợp với kỳ vọng của tác giả trong thời gian nghiên cứu tại NHTM Việt Nam
- Kiểm định đa cộng tuyến bằng hệ số nhân tử phóng đại phương sai cho thấy kết quả VIF < 2, do đó hiện tượng đa cộng tuyến được đánh giá là không nghiêm trọng
Mối quan hệ giữa RRTD, TTTD, quy mô ngân hàng của mô hình nghiên cứu được
thể hiện bằng phương trình hồi quy sau:
LLRt = -0,5691 + 0,009LGt + 0,021LGt-1 + 0,107SIZEt + εt 4.4 Kết luận
Trang 11Kết quả của mô hình nghiên cứu còn có ý nghĩa rằng, TTTD cùng với những khoản cho vay chất lượng thấp trước đó, các ngân hàng có quy mô lớn hoạt động không hiệu quả đã làm gia tăng RRTD của các NHTM Cụ thể, nếu TTTD năm nay tăng 1% (với các điều kiện khác không đổi) sẽ làm gia tăng RRTD năm nay là 0,009% và gia tăng RRTD năm sau (độ trễ một năm) 0,021% và ngược lại Quy mô ngân hàng (tổng dư nợ cho vay khách hàng) tăng 1% (với các điều kiện khác không đổi) thì RRTD tăng 0,107%
và ngược lại
Chương 5: Kết luận và khuyến nghị
5.1 Định hướng của nhà nước về phát triển NHTM Việt Nam đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030
Tăng cường năng lực thể chế (cơ cấu lại tổ chức và hoạt động)
Tăng cường năng lực tài chính (cơ cấu lại tài chính)
5.2 Một số định hướng của Ngân hàng nhà nước về TTTD, quản lý và xử lý nợ xấu
Các TCTD rà soát, đẩy nhanh tiến độ phê duyệt cấp tín dụng đối với các dự án sản xuất, kinh doanh hiệu quả, có khả năng thu hồi vốn cao, đồng thời xử lý, trình các cơ quan có thẩm quyền quyết định việc cấp tín dụng vượt giới hạn cho phép đối với các dự
án trọng điểm quốc gia, các dự án phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế xã hội
Phấn đấu đến năm 2020 đưa tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống các TCTD, nợ xấu
đã bán cho Công ty quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) và nợ xấu đã thực hiện các biện pháp phân loại nợ xuống dưới 3% (không bao gồm nợ xấu của các NHTM yếu kém được Chính phủ phê duyệt xử lý theo phương án riêng)
5.3 Giải pháp nhằm tăng trưởng tín dụng, giảm thiểu nợ xấu
Ngân hàng nhà nước định hướng và kiểm soát tốc độ TTTD (có điều chỉnh phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế) TTTD hợp lý được xây dựng đặt trên mối quan hệ với tăng trưởng tổng phương tiện thanh toán, hướng tới bảo đảm các mục tiêu về tăng trưởng kinh tế và lạm phát Trên cơ sở tốc độ TTTD toàn hệ thống, yêu cầu các TCTD,