Đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam:.... Error![r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ
TÓM TẮT LUẬN VĂN i LỜI MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 KIỂM SOÁT RỦI RO ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THẺ TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Error! Bookmark not defined 1.1 Những vấn đề chung về thẻ: Error! Bookmark not defined
1.1.1 Lịch sử phát triển của thẻ: Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khái niệm và Phân loại thẻ Error! Bookmark not defined 1.1.3 Các chủ thể tham gia hoạt động thẻ Error! Bookmark not defined 1.1.4 Các nghiệp vụ trong hoạt động thẻ tín dụngError! Bookmark not defined.
1.2 Kiểm soát rủi ro đối với hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mạiError!
Bookmark not defined
1.2.1 Rủi ro đối với hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mại Error!
Bookmark not defined.
1.2.2 Kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mạiError!
Bookmark not defined.
1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined
1.3.1 Nhân tố khách quan Error! Bookmark not defined 1.3.2 Nhân tố chủ quan Error! Bookmark not defined.
Trang 2CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG THẺ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát thực trạng hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.1.1 Sự hình thành và phát triển thẻ tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần
Đầu tư và Phát triển Việt Nam Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Thực trạng hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư
và Phát triển Việt Nam Error! Bookmark not defined.
2.2 Thực trạng kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam: Error! Bookmark not defined
2.2.1 Nhận diện và đo lường rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của Ngân hàng
TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam: Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Phòng tránh rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư
và Phát triển Việt Nam: Error! Bookmark not defined 2.2.3 Xử lý rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng:Error! Bookmark not defined.
2.3 Đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam: Error! Bookmark not defined
2.3.1 Kết quả đạt được: Error! Bookmark not defined 2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân: Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG THẺ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ
VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Error! Bookmark not defined
3.1.1 Tiềm năng phát triển hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và
Phát triển Việt Nam Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Định hướng phát triển thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển
Việt Nam Error! Bookmark not defined.
Trang 33.2 Giải pháp tăng cường kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện công tác tổ chức đào tạo cho cán bộ nhân viên phụ trách nghiệp vụ
thẻ tín dụng Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Hạn chế tình trạng giả mạo trong hoạt động phát hành và thanh toán thẻ tín
dụng Error! Bookmark not defined 3.2.3 Nâng cao chất lượng công nghệ trong hoạt động thẻError! Bookmark not
defined.
3.2.4 Phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để phát hiện, bắt giữ tội phạm thẻ; phối hợp với ngân hàng bạn và các tổ chức thẻ trong nước trong công tác phòng ngừa rủi ro
thẻ Error! Bookmark not defined.
3.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
3.3.1 Với Chính Phủ Error! Bookmark not defined 3.3.2 Với Ngân hàng Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.3.3 Với Hiệp hội thẻ Việt Nam Error! Bookmark not defined 3.3.4 Với tổ chức thẻ quốc tế Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Thị trường Tài chính – Ngân hàng tại Việt Nam đã trải qua hơn 65 năm hình thành
và phát triển, với các lĩnh vực kinh doanh truyền thống là huy động vốn và cho vay Tuy nhiên hiện nay, theo xu hướng phát triển chung của thị trường tài chính khu vực và trên thế giới, tỷ trọng thu nhập mảng huy động vốn và tín dụng đang giảm dần trong cơ cấu thu nhập của các ngân hàng, thay vào đó là sự bùng nổ của các dịch vụ ngân hàng bán lẻ như dịch vụ thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử, ngân hàng trực tuyến đã và đang đem lại nhiều lợi nhuận cho các ngân hàng thương mại Thẻ tín dụng là một mảng kinh doanh tiềm năng như thế Nhưng đi cùng với hiện đại, tiện ích thì cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mang lại cho cả ngân hàng và khách hàng sử dụng thẻ tín dụng Vì thế, kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng là một vấn đề đang được quan tâm lớn tại các ngân hàng,
Trang 4nhằm giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định và khẳng định thương hiệu trên thị trường
Trong những năm qua, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam đã luôn chú trọng tới công tác kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng, đưa vào công tác quản lý rủi ro của toàn hệ thống các chi nhánh Song với những tiến bộ nhanh chóng của công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật, các thủ đoạn tội phạm ngày càng tinh vi, khó phát hiện, tại BIDV vẫn để xảy ra rủi ro thẻ tín dụng, gây thiệt hại cho khách hàng và tổn
thất cho cả ngân hàng Xuất phát từ thực tế đó, tác giả đã chọn đề tài “Kiểm soát rủi ro
trong hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu
Với mục đích nêu ra sự cần thiết phải kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng, trên cơ sở đó tìm ra giải pháp cải thiện, nâng cao chất lượng kiểm soát rủi ro hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV Luận văn đã trình bày cơ sở lý thuyết cơ bản về rủi ro và kiểm soát rủi ro hoạt động thẻ tín dụng, nêu ra thực trạng rủi ro thẻ tín dụng tại BIDV và thực trạng công tác kiểm soát rủi ro hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV, đánh giá được những ưu điểm, cũng như nhận thức được hạn chế trong vấn đề này tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Từ đó, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng cho BIDV Ngoài Lời mở đầu, Mục lục, Danh mục bảng, Danh mục sơ đồ, biểu đồ, hình vẽ, Danh mục tài liệu tham khảo,…nội dung chính của luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Kiểm soát rủi ro đối với hoạt động thẻ tín dụng của các ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
Chương 3: Giải pháp tăng cường kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
Trong chương 1, Luận văn trình bày cơ sở lý thuyết về kiểm soát rủi ro trong hoạt
động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mại, nêu ra lịch sử hình thành và phát triển của thẻ, các khái niệm về thẻ thanh toán, thẻ tín dụng, phân loại các loại thẻ trên thị truờng,
Trang 5trình bày các chủ thể tham gia hoạt động thẻ, và các nghiệp vụ cơ bản trong hoạt động thẻ tín dụng
Sau khi nêu được khái niệm về rủi ro, tác giả tiến hành phân loại các hình thức rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mại, bao gồm Giả mạo thông tin, Rủi
ro tín dụng, Rủi ro kỹ thuật, và Rủi ro đạo đức Trong đó, giả mạo thông tin là loại rủi ro phổ biến nhất, và hay gặp phải nhất trong quá trình phát hành và sử dụng thẻ tín dụng Luận văn cũng nêu được các nội dung cơ bản trong công tác kiểm soát rủi ro hoạt động thẻ tín dụng của các ngân hàng thương mại Theo đó, công tác kiểm soát rủi ro phải được tiến hành theo các bước Nhận diện rủi ro => Đo lường rủi ro => Phòng tránh rủi ro =>
Xử lý rủi ro Trong đó, đo lường rủi ro được cho là khâu quan trọng và khó nhất đối với các ngân hàng, đòi hỏi phải có hệ thống các tiêu chí lượng hóa được rủi ro, để từ đó xác định phương án phòng tránh và xử lý kịp thời
Phần cuối chương 1, tác giả cũng chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mại, chia ra thành các nhân tố khách quan
và các nhân tố chủ quan, để làm cơ sở phân tích thực trạng ở phần sau của luận văn
Trong chương 2, sau khi khái quát về sự hình thành và phát triển thẻ tín dụng tại
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, giới thiệu về những đặc điểm cơ bản, những ưu đãi đặc biệt dành cho chủ thẻ tín dụng BIDV, luận văn tập trung phân tích thực trạng hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV, thực trạng phát hành thẻ, thực trạng thanh toán thẻ, và thực trạng rủi ro, kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV thông qua các chỉ tiêu định lượng, sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh số liệu, đối chiếu dữ liệu theo thời gian thông qua các biểu đồ, sơ đồ, hình ảnh
Các chỉ tiêu định lượng chính được đề cập trong luận văn:
Số lượng thẻ phát hành qua các năm
Giai đoạn từ năm 2012 – tháng 6/2017, quy mô thẻ thanh toán nói chung và thẻ tín dụng nói riêng của BIDV đều tăng với tốc độ ổn định trên 20%/năm, từ con số gần 4,9 triệu thẻ tăng lên gần 14,4 triệu thẻ, tăng gấp gần 3 lần trong vòng 4 năm Điều này cho thấy BIDV đã có chính sách phù hợp trong định hướng phát triển các sản phẩm thẻ thanh toán, hợp tác với các đơn vị hành chính, các tổ chức kinh tế để liên kết phát hành thẻ trả
Trang 6lương cho cán bộ nhân viên để gia tăng số lượng thẻ cho ngân hàng Về thẻ tín dụng, BIDV cũng đa dạng hóa các sản phẩm, phân loại từng sản phẩm theo từng đối tượng khách hàng, tập trung vào phân khúc khách hàng có thu nhập trung bình khá, khách hàng trẻ, có nhiều nhu cầu mua sắm, tiêu dùng sản phẩm dịch vụ theo phong cách hiện đại, không dùng tiền mặt Đây là phân khúc khách hàng tiềm năng mà BIDV cần tiếp tục khai thác để phát triển dịch vụ thẻ và các dịch vụ tiện ích đi kèm khác Quy mô thẻ tín dụng của BIDV cũng tăng nhanh chóng từ 129.417 thẻ năm 2012 lên 480.856 thẻ vào tháng 06/2017 So với quy mô thẻ tín dụng của Việt Nam, thì con số này còn khá khiêm tốn, nguyên nhân do xuất phát điểm của BIDV muộn hơn so với các ngân hàng bạn, chủ trương giai đoạn đầu còn chưa thực sự chú trọng vào mảng thẻ tín dụng
Doanh số giao dịch thẻ qua các năm
Về mảng thanh toán thẻ, chủ yếu các giao dịch trên thiết bị của BIDV là giao dịch banknet, đem lại doanh thu phí giao dịch lớn cho ngân hàng Trong số các giao dịch trên thiết bị ATM, POS, thì giao dịch rút tiền chiếm đa số, khoảng 80% trong tổng số giao dịch Ngoài ra, tại thiết bị của BIDV cũng chấp nhận các giao dịch thẻ của các tổ chức thẻ MasterCard, Visa, JCB, giúp đa dạng hóa nguồn thu cho BIDV, cũng như mở rộng quảng
bá thương hiệu ngân hàng tới khách hàng
Tình trạng gian lận giả mạo thẻ tại BIDV
Tình trạng gian lận giả mạo thẻ là hình thức rủi ro phổ biến nhất trong hoạt động thẻ tín dụng của BIDV, bao gồm giả mạo trong phát hành thẻ và giả mạo trong thanh toán thẻ Tỷ lệ giả mạo trong nghiệp vụ phát hành thẻ và thanh toán thẻ được tính bằng tỷ lệ FSV (Fraud to Sales Volume) Tỷ lệ này tại BIDV từ năm 2014 – 06/2017 nhìn chung thấp hơn so với mức trung bình của Việt Nam, của khu vực châu Á Thái Bình Dương, và của thế giới, dao động ở mức 0,0001 – 0,001 Tỷ lệ này của Việt Nam trung bình khoảng
từ 0,006 – 0,097
Tuy nhiên, số lượng các vụ giả mạo thông tin thẻ tại BIDV vẫn còn nhiều, và mức độ ngày càng nghiêm trọng, thủ đoạn tội phạm ngày càng tinh vi và khó nhận diện, gây ra nhiều khó khăn cho cán bộ ngân hàng trong việc phát hiện và phòng ngừa rủi ro
Tình trạng quá hạn thẻ tín dụng tại BIDV
Trang 7Tình trạng để quá hạn dư nợ thẻ tín dụng tại BIDV là không nhiều Năm 2012, số
dư nợ quá hạn thẻ tín dụng là 1,91 tỷ đồng, năm 2013 là 2,76 tỷ đồng, đến 06/2017 là 4,37 tỷ đồng Nhờ những nỗ lực của cán bộ thẻ trong công tác nhắc nợ, thu nợ, tận thu nợ của khách hàng, nên số dư nợ quá hạn thẻ tín dụng chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ so với tổng
dư nợ quá hạn của cả hệ thống BIDV
Ngoài ra, tác giả cũng trình bày thực trạng các loại rủi ro kỹ thuật, rủi ro đạo đức trong hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV, từ đó nêu ra thực trạng công tác phòng tránh, và
xử lý rủi ro hoạt động thẻ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Qua đó, tác giả đánh giá những kết quả đạt được, và chỉ ra những mặt hạn chế, tìm ra nguyên nhân của hạn chế trong công tác kiểm soát rủi ro hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV
Trong chương 3, sau khi phân tích thực trạng ở trên, nêu ra định hướng phát
triển thẻ tín dụng của BIDV trong tương lai, luận văn có đề xuất một số giải pháp tăng cường kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng cho BIDV
Thứ nhất, hoàn thiện công tác tổ chức đào tạo cho cán bộ nhân viên phụ trách
nghiệp vụ thẻ tín dụng
Thứ hai, hạn chế tình trạng giả mạo trong hoạt động phát hành và thanh toán thẻ
tín dụng, bằng cách:
- Xây dựng hệ thống cấm điểm và phân loại khách hàng
- Hướng dẫn rộng rãi cho khách hàng sử dụng thẻ an toàn
- Thiết lập hạn mức sử dụng và chấp nhận thẻ phù hợp với từng đối tượng khách hàng
- Tăng cường công tác kiểm tra tại các đơn vị chấp nhận thẻ
- Thường xuyên theo dõi các báo cáo rủi ro của các tổ chức thẻ quốc tế
- Nâng cao chất lượng thẻ (chất lượng vật lý)
Thứ ba, nâng cao chất lượng công nghệ trong hoạt động thẻ
Thứ tư, phối hợp chặt chẽ với Bộ công an để phát hiện, bắt giữ tội phạm thẻ; phối
hợp với ngân hàng bạn và các tổ chức thẻ trong nước trong công tác phòng ngừa rủi ro thẻ
Trang 8Bên cạnh đó, tác giả cũng mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước, Hiệp hội thẻ Việt Nam và các tổ chức thẻ quốc tế, nhằm tăng cường chất lượng kiểm soát rủi ro trong hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV
Qua ba chương luận văn cho thấy, thẻ tín dụng đã và đang trở thành một mảng kinh doanh đem lại nhiều lợi nhuận cho ngân hàng, song cùng với đó là tiềm ẩn nhiều rủi
ro, gây ra thiệt hại cho khách hàng, ảnh hưởng đến uy tín và hình ảnh của ngân hàng Dựa vào cơ sở lý thuyết chung về thẻ tín dụng, nghiệp vụ thẻ, rủi ro và kiểm soát rủi ro hoạt động thẻ tín dụng của ngân hàng thương mại, luận văn đã phân tích thực trạng hoạt động thẻ tín dụng tại BIDV, nghiên cứu các rủi ro trong nghiệp vụ thẻ tín dụng của ngân hàng
và tìm ra nguyên nhân, đề xuất giải pháp, đưa ra kiến nghị nhằm tăng cường kiểm soát rủi
ro trong hoạt động thẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam