Kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam thịnh vượng

Tiếp tục hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng theo nguyên tắc Basel về quản lý nợ xấu, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ [r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Đề tài: "Kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng" được lựa chọn nghiên cứu làm Luận văn thạc sĩ

nhằm nghiên cứu một cách có hệ thống về KSNB nói chung và KSNB tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPbank) nói riêng, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận thực tiễn, từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng trong ngân hàng

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn được chia làm 4 chương:

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu

Chương 2: Lý luận chung về kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại

các ngân hàng thương mại

Chương 3: Thực trạng kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng

Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng

Trong chương 1, Tác giả nêu lên tính cấp thiết của việc thực hiện đề tài

Tổng quan về các công trình nghiên cứu, trong đó đánh giá khái quát những thành tựu của các công trình này và đưa ra vấn đề cần bổ sung của luận văn nghiên cứu Tiếp theo Tác giả trình bày các vấn đề về: mục tiêu, câu hỏi, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa của đề tài và cuối cùng là kết cấu của đề tài nghiên cứu

Chương 2, Tác giả trình bày về khái niệm, bản chất của kiểm soát nội bộ; bao

gồm các khái niệm về kiểm soát nội bộ, mục tiêu của hệ kiểm soát nội bộ, các yếu

tố cấu thành kiểm soát nội bộ Tiếp theo, Tác giả trình bày sơ lược về NHTM và

các nghiệp vụ cơ bản của NHTM, rủi ro tín dụng và các nguyên nhân dẫn đến rủi

ro tín dụng, hệ thống lý luận về kiểm soát nội bộ ngân hàng theo báo cáo Basel về mục tiêu và vai trò của các nguyên tắc kiểm soát nội bộ ngân hàng, đề cập đến 13 nguyên tắc thiết kế và đánh giá kiểm soát nội bộ ngân hàng theo Ủy ban Basel Đồng thời, Tác giả đi sâu vào nghiên cứu về kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng trong ngân hàng - công cụ quan trọng trong hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng của các NHTM qua các yếu tố cơ bản của kiểm soát nội bộ, chỉ ra mối quan

hệ giữa yếu tố của kiểm soát nội bộ trong mối quan hệ với tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng tại các NHTM

Chương 3, Tác giả khái quát về quá trình hình thành, phát triển của VPbank,

các lĩnh vực hoạt động của VPbank Tác giả nêu ra các đặc điểm của VPbank ảnh hưởng tới kiểm soát nội bộ, đồng thời đi sâu và phân tích, đánh giá thực trạng kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại VPbank qua các yếu tố: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, hệ thống thông tin truyền thông, cuối cùng là giám sát tại VPbank

Chương 4: Tác giả luận bàn về kết quả nghiên cứu và đưa ra các giải pháp

nghiên cứu nhằm hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại VPbank, nêu bật được những kết quả đạt được về việc kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng như:

Tháng 10/2013, Moody's đã xếp hạng tín nhiệm của VPbank ở mức B3 và vượt triển vọng ổn định Moody's đánh giá tích cực việc triển khai phê duyệt tín dụng tập trung tại VPbank Theo phân tích của tổ chức này, rủi ro tiềm ẩn về chất lượng tài sản của VPbank sẽ giảm đi nhờ những nỗ lực thực hiện hiện đại hóa hệ thống quản trị rủi ro, bao gồm nâng cấp hạ tầng CNTT, sử dụng hệ thống chấm điểm tín dụng cho khách hàng thuộc phân khúc bán lẻ và SME Moody's cũng tin rằng, những cải tiến này sẽ giúp cho VPbank có cái nhìn rõ ràng hơn về chất lượng tài sản, đưa ra những giải pháp và điều chỉnh tiêu chuẩn cấp tín dụng một cách phù

hợp Cho vay khách hàng năm 2013 tại ngân hàng đạt 52.474 tỷ đồng, tăng 15.571

tỷ đồng (tương đương 42%) so với năm 2012, đánh dấu sự tăng trưởng vượt bậc so với mức bình quân trong vòng 3 năm qua và tăng cao hơn nhiều so với tăng trưởng toàn ngành Cho vay khách hàng doanh nghiệp đạt 29.524 tỷ đồng và cho vay cá nhân đạt 22.950 tỷ đồng tương ứng mức tăng trưởng 54% và 29% so với năm

2012 Tỷ trọng cho vay khách hàng doanh nghiệp chiếm 56% trong tổng dư nợ ( trong đó chủ yếu là cho vay khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ) Điều này hoàn toàn đi theo đúng chiến lược bán lẻ của VPBank đó là phát triển hỗ trợ phân khúc khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ

Song song với việc tăng trưởng tín dụng, VPBank đã và đang áp dụng nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng tài sản và kiểm soát chất lượng tín dụng Điển hình là việc hoàn tất triển khai quy trình xử lý và phê duyệt tín dụng tập trung, đẩy mạnh và chuyên môn hóa công tác thu hồi nợ Vì vậy mà tỷ lệ nợ xấu luôn được duy trì ở mức an toàn 2,81% cuối năm 2013

Về môi trường kiểm soát:

Ban lãnh đạo VPbank đã tạo điều kiện thuận lợi về môi trường kiểm soát, đưa ra các chính sách tín dụng nhằm hạn chế các rủi ro trong hoạt động tín dụng, ban hành các chuẩn mực về đạo đức, quy chế hoạt động, đào tạo, khen thưởng cán

bộ nhân viên làm việc tại VPbank

Chính sách tín dụng của VPbank áp dụng trong toàn hệ thống, định hướng rõ ràng về phân khúc khách hàng, thị trường mục tiêu, phương thức cạnh tranh, cơ cấu tín dụng, ngành nghề kinh doanh đảm bảo cho hoạt động của toàn hệ thống đi đúng hướng, an toàn hiệu quả, kiểm soát được rủi ro Thành lập phòng quản lý và cải tiến quy trình tín dụng tham mưu cho Ban lãnh đạo VPbank về chính sách tín dụng và danh mục tín dụng trong từng thời kỳ

Về cơ cấu tổ chức

Thực hiện cơ cấu tổ chức có sự phân cấp, phân quyền rõ ràng tạo ra sự

chuyên môn hóa trong công việc tránh được sự chồng chéo, xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng đơn vị, từng cán bộ theo phân cấp ủy quyền và chức năng nhiệm vụ được giao Bên cạnh đó, nâng cao tinh thần trách nhiệm ở mỗi phòng ban, từng bộ phận, từng cán bộ nhằm đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, quy định của VPbank, nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng

Về chính sách nhân sự

VPbank xây dựng hoàn thiện có hệ thống văn bản thống nhất quy định chi tiết về quy trình tuyển dụng cán bộ, đào tạo, quy trình đánh giá chất lượng cán bộ, khen thưởng và các chế độ đãi ngộ khác cho nhân viên

Hàng năm, VPbank có kế hoạch đào tạo cán bộ nguồn, cán bộ lãnh đạo của ngân hàng TMCP VPbank nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của cán

bộ nhân viên trong ngân hàng

Về công tác kế hoạch

VPbank chủ động xây dựng các kế hoạch cho từng năm, cho các giai đoạn trước những biến động từ trong nội tại và sự thay đổi của môi trường bên ngoài, từ đó đưa ra các mục tiêu, đẩy mạnh xây dựng nền tảng và theo sát các cơ hội trên thị trường

Về hệ thống thông tin

VPbank đã xây dựng được hệ thống thông tin tương ứng đầy đủ, đáp ứng nhu cầu thông tin và hoạt động của ngân hàng Cung cấp dữ liệu đầu vào hữu ích trong công tác phân tích, lập kế hoạch, dự báo và ra quyết định điều hành đối với Ban quản lý

Về thủ tục kiểm soát

Thủ tục kiểm soát trong hoạt động tín dụng được áp dung trong toàn hệ thống và thực hiện chặt chẽ Nâng cấp hệ thống chấm điểm tín dụng làm cơ sở nền tảng, đánh giá, xét duyệt và đo lường rủi ro của các khoản vay

Hoạt động tín dụng tăng trưởng ổn định, tăng cường kiểm soát sau giải ngân,

bảo đảm sử dụng vốn đúng mục đích và chất lượng tín dụng Tỷ lệ nợ quá hạn cuả VPbank trong tầm kiểm soát và thấp hơn so với mức quy định của ngân hàng nhà nước, đồng thời trích lập dự phòng đầy đủ để đảm bảo an toàn hoạt động

Hoạt động giám sát

Phòng KTNB đã đóng góp rất lớn trong việc thực hiện kiểm toán các hoạt động trong toàn hệ thống VPbank, phát hiện kịp thời các sai sót, đưa ra các biện pháp xử lý, khắc phục, đề ra các biện pháp phòng ngừa rủi ro mang lại hiệu quả cao

Trong chương này, tác giả cũng đề cập đến những tồn tại trong kiểm soát nội bộ

đối với hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng như:

Môi trường kiểm soát:

Mặc dù mô hình hoạt độnh tín dụng đã phân định chức năng giữa các bộ phận, nhưng chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong việc trao đổi liên quan đến khách hàng, đôi khi còn xuất hiện tính ỳ, thiếu nhiệt tình trong việc hỗ trợ lẫn nhau

Về nguyên tắc, bộ phận thẩm định tín dụng không được tiếp xúc với khách hàng, nhưng do sự thiếu hụt cũng như tính minh bạch của thông tin về khách hàng thấp, bộ phận TĐTD vẫn phải phối hợp với phòng phát triển khách hàng tiếp xúc với khách hàng, do đó làm giảm tính khách quan trong việc đưa ra các quyết định tín dụng đúng đắn và hợp lý

Chính sách nhân sự

VPbank chưa xây dựng được đội ngũ thẩm định tín dụng mạnh mẽ, việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ nhân viên chỉ mang tính hình thức, không xét duyệt hiệu quả của công tác đào tạo do đó chi phí bỏ ra thì nhiều, nhưng kết quả thu được thì không được xem xét

Thủ tục kiểm soát

Thủ tục cho vay của VPbank chưa được linh hoạt, nhất là các thủ tục về cầm

cố, thế chấp.; thời gian xét duyệt quyết định cho vay còn kéo dài Việc chấp hành quy trình tín dụng chưa được coi trọng, nhiều khi chỉ là hình thức đối với cả khách hàng và bản thân cán bộ tín dụng

Hoạt động giám sát

KTNB trên lý thuyết thuộc sự điều hành của HĐQT và Ban kiểm soát, tuy nhiên về các hoạt động ảnh hưởng rất lớn bởi Tổng giám đốc và Giám đốc các chi nhánh, đặc biệt là đối với các kiểm toán viên làm việc tại các chi nhánh

Công tác kiểm tra - kiểm soát cũng chỉ mang tính chất hậu kiểm, chưa thực

sự nhìn thấy những rủi ro tiềm ẩn và cảnh báo rủi ro như yêu cầu của công tác kiểm tra - kiểm soát

Tác giả cũng nêu ra các nguyên nhân của những hạn chế trong kiểm soát nội

bộ đối với hoạt động tín dụng của VPbank, từ đó nêu bật sự cần thiết và định hướng hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại VPbank, đề xuất các giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại VPbanh:

Hoàn thiện môi trường kiểm soát

Quan điểm điều hành quản lý của lãnh đạo VPbank

Mục tiêu trở thành ngân hàng bán lẻ hàng đầu Việt Nam, tăng cường phát triển phân khúc khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng luôn đặt an toàn tín dụng lên hàng đầu, các hoạt động kiểm soát rủi ro trong hoạt động tín dụng phải được tiến hành chặt chẽ, phát huy ưu điểm mô hình quản lý rủi ro về tín dụng Chính từ quan điểm đó đã tạo nên sự " cứng nhắc và khuôn mẫu" trong hoạt động tín dụng, giảm tính cạnh tranh trong toàn hệ thống, mục tiêu tín dụng sẽ không đạt được như mong muốn Vi vậy, Ban lãnh đạo cần tạo sự linh hoạt trong hoạt động của hệ thống, không nên quá cứng nhắc, khuôn mẫu trong đánh giá tài chính, phương án vay vốn, đánh giá năng lực và các quyết định về khách hàng

Cơ câu tổ chức quản lý rủi ro tín dụng

Tại VPbank, mô hình tổ chức quản lý rủi ro tín dụng là mô hình tập trung, được xây dựng trên cơ sở ứng dụng nguyên tắc Basel về quản lý nợ xấu, có sự tách biệt giữa các phòng ban Về cơ bản, mô hình này là xu hướng chung của các ngân hàng hiện đại và chuẩn quốc tế, tuy nhiên cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm pháp lý của các bộ phận, không áp đặt ý kiến của bộ phận này lên bộ phận khác, tạo sức ép phải cho vay vì mục tiêu doanh số Mỗi bộ phận, phòng ban trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình cần thiết lập các mục tiêu trong hoạt động tín dụng như: số lượng và nhóm khách hàng cần phát triển/tháng, mức độ tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ nợ xấu chấp nhận được Tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp nhịp nhàng, nhanh chóng giữa các phòng ban nhằm tránh những xung đột tiềm tàng giữa các bộ phận hay giữa các cán bộ trong cùng bộ phận với nhau

Chính sách nhân sự

Ngân hàng cần nâng cao chất lượng của cán bộ tín dụng, xây dựng đội ngũ tín dụng chuyên nghiệp Về khâu tuyển dụng: ngoài những tiêu chuẩn như tốt nghiệp đại học ở các trường uy tín, có phẩm chất đạo đức thì việc tuyển dụng cần một số yêu cầu như: tốt ngiệp các khối kinh tế, quản trị kinh doanh, ngân hàng, tài chính, đầu tư, ưu tiên tốt nghiệp các chuyên ngành Marketing, có các kỹ năng về bán hàng, giới thiệu sản phẩm, đám phán và giao tiếp, hiểu biết về xã hội, khả năng giao tiếp Cán bộ thẩm định phải có ít nhất từ 2 - 3 năm kinh nghiệm làm trong lĩnh vực tín dụng, mở rộng phạm vi tuyển dụng bao gồm các khối chuyên ngành kỹ thuật như: xây dựng, mỏ địa chất, hàng hải Tiếp tục hoàn thiện hệ thống các chỉ

số đánh giá nhân viên: KPI ( key performance index) và xếp loại nhân viên một cách rõ ràng, khách quan Có chính sách, đãi hộ khen thưởng phù hợp với năng lực làm việc của nhân viên, VPbank cần khuyến khích và có những phần thưởng xứng đáng cho tinh thần sáng tạo, có những sáng kiến mới ứng dụng trong ngân hàng

Hàng năm, hoặc chu kỳ 6 tháng 1 lần, tổ chức các cuộc đánh giá năng lực làm việc của cán bộ nhân viên trong ngân hàng, xét duyệt tăng lương, thưởng phù

hợp với thành quả mà họ đạt được

Chính sách tín dụng

Đa dạng hóa về loại hình tín dụng, với phương châm "lấy hiệu quả kinh doanh của khách hàng" làm mục tiêu phục vụ, VPbank phải đưa ra những loại hình tín dụng phù hợp với từng yêu cầu của khách hàng, cần đẩy mạnh cho vay trung hạn và dài hạn nhằm giúp khách hàng, doanh nghiệp có thể đầu tư TSCĐ, máy móc thiết bị hiện đại phù hợp với mô hình kinh doanh của doanh nghiệp Nên bổ sung loại hình cho thuê tài sản đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo điều kiện cho các doanh nghiệp không đủ điều kiện mua tài sản, tránh tình trạng mua phải tài sản lỗi thời, lạc hậu Linh hoạt trong hoạt động cho vay đối với từng đối tượng khách hàng, đa dạng hóa phương thức hoàn trả, các hình thức tín dụng Đối với khách hàng truyền thống cần phải có các chính sách ưu đãi về lãi suât, sự linh động trong các thủ tục

Hoàn thiện thủ tục kiểm soát

Trong quá trình thẩm định tín dụng, cần phải tập trung phân tích các nội dung như: năng lực pháp lý của khách hàng, năng lực tài chính của khách hàng, hiệu quả của phương án vay vốn, khả năng trả nợ, phân tích và dự báo ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến phương án vay vốn, trả nợ của khách hàng, cuối cùng là đánh giá các bảo đảm tiền vay

Ngoài ra, VPbank cần hoàn thiện hệ thống thông tin đánh giá khách hàng, việc đo lường rủi ro tín dụng cần được xem xét tới các yếu tố như: tính chất của khoản tín dụng, các điều kiện tài chính trong hợp đồng như thời hạn, lãi suất tham chiếu, rủi ro có thể xảy ra

Hoàn thiện hoạt động giám sát

Trước hết, để đáp ứng quy mô hoạt động của VPbank ngày càng được mở rộng thì số lượng nhân viên làm công tác kiểm tra, kiểm toán nội bộ cần phải dược tăng cường thêm Ưu tiên tuyển dụng những người có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, nhiều năm công tác trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng

Khuyến khích các nhân viên làm công tác kiểm tra - kiểm toán chủ động tự đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn

Xây dựng sổ tay kiểm toán nội bộ, nhằm tạo hành lang hoạt động và định hướng thống nhất trong kiểm toán nội bộ của ngân hàng

Sổ tay kiểm toán nội bộ gồm năm phần:

Cấu phần thứ nhất: Giới thiệu chung

Trong phần này, Sổ tay kiểm toán nội bộ giới thiệu về sự cần thiết, mục đích, cấu trúc của Sổ tay kiểm toán nội bộ cũng như phương pháp tra cứu

Cấu phần thứ hai: Chính sách kiểm toán nội bộ

Tại phần này Sổ tay kiểm toán nội bộ đề cập các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ, đó là những nội dung về quan điểm, định hướng, giải pháp đối với lĩnh vực kiểm toán nội bộ; các khuôn khổ hoạt động kiểm toán nội bộ được Hội đồng quản trị phê duyệt nhằm làm cơ sở cho việc xây dựng và tổ chức quản lý, thực hiện các cơ chế, quy chế, quy định, quy trình hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM

Cấu phần thứ ba: Cơ cấu tổ chức, điều hành và hoạt động của Kiểm toán nội bộ

Phần này đề cập các nội dung về cơ cấu tổ chức bộ máy và điều hành hoạt động cũng như mối quan hệ giữa các bộ phận kiểm toán nội bộ và giữa bộ phận kiểm toán nội bộ với các bên có liên quan

Cấu phần thứ tư: Quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ

Tại phần này, Sổ tay kiểm toán nội bộ đề cập cụ thể nội dung quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ nhằm hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ về hồ

sơ kiểm toán và các bước thực hiện trong quy trình cũng như các thủ tục kiểm toán nội bộ

Cấu phần thứ năm: Hướng dẫn kiểm toán nội bộ một số nghiệp vụ

Tại phần này được xây dựng độc lập và tách ra thành từng Phụ lục của Sổ tay kiểm toán nội bộ, theo đó hướng dẫn cụ thể về kiểm toán nội bộ một số nghiệp

vụ của NHTM Cùng với những hướng dẫn chung về quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ đã đề cập tại các cấu phần của Sổ tay kiểm toán nội bộ

Để thực hiện được các giải pháp đã đề ra, tác giả cũng đưa ra một số kiến nghị với chính phủ, ngân hàng nhà nước và ngân hàng VPbank như sau:

Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước

Thực hiện chế độ kiểm toán bắt buộc đối với các doanh nghiệp Xây dựng môi trường thông tin minh bạch, thiết lập cơ chế trao đổi thông tin hiệu quả giữa các bộ, ngành, NHNN và các TCTD Tiếp tục đưa ra các giải pháp cơ cấu lại nền kinh tế, tập trung thúc đẩy hoạt động đầu tư, củng cố và phát triển thị trường tài chính, thị trường chứng khoán và ngân hàng Cải thiện môi trường thu hút đầu tư, bao gồm cả đầu tư nước ngoài vào nền kinh tế và khu vực ngân hàng sao cho phát triển phù hợp với cơ sở hạ tầng tài chính trong nước, hoàn thiện và nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của trung tâm thông tin tín dụng., hoàn thiện và vận dụng vào thực tiễn khung sổ tay tín dụng theo chuẩn quốc tế để quản trị thống nhất chỉ tiêu báo cáo đồng bộ Xây dựng và hoàn thiện các định chế và công cụ bảo hiểm tín dụng

Kiến nghị với VPbank

Tiếp tục hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng theo nguyên tắc Basel về quản lý nợ xấu, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ nhân viên trong ngân hàng, tăng cường quản trị rủi ro, xây dựng hệ thống quản lý và cập nhật thông tin hiệu quả, duy trì một quá trình đo lường, theo dõi tín dụng thích hợp, đáp ứng yêu cầu thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng

Xây dựng nền tảng công nghệ hiện đại, đảm bảo các yêu cầu về quản trị nội

bộ ngân hàng, thỏa mãn yêu cầu phát triển của các hoạt động kinh doanh ngày càng đa dạng, yêu cầu quản lý rủi ro, quản lý thanh khoản, có khả năng kết nối với các ngân hàng khác Phát triển các dịch vụ ngân hàng trên cơ sở đảm bảo chống rủi

ro, bảo mật và an toàn

Mặc dù Tác giả đã cố gắng nghiên cứu song Luận văn không tránh khỏi