GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT ĐẦU TƯ VỐN NHÀN RỖI CỦA QUỸ BHXH TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM. ĐẾN NĂM 2020[r]
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm trên cơ sở hình thành và sử dụng một quỹ tiền tệ tập trung nhằm đảm bảo đời sống cho người lao động và gia đình họ, góp phần đảm bảo an toàn xã hội
BHXH là trụ cột cơ bản trong chính sách an sinh của quốc gia
Quỹ BHXH tác động mạnh mẽ tới hệ thống tài chính quốc gia, tới hoạt động của hệ thống tín dụng, tiền tệ, ngân hàng
Do đặc thù người tham gia BHXH đóng phí trong một thời gian dài và thường là rất lâu sau họ mới được hưởng các chế độ trợ cấp dài hạn đồng thời số người tham gia đóng phí và hưởng tại một thời điểm thường có chênh lệch dương (đôi khi khá lớn) nên Quỹ BHXH tại một thời điểm nhất định có số tiền kết dư lớn
BHXH Việt Nam thực hiện vai trò là cơ quan quản lý đầu tư tiền nhàn rỗi thuộc các quỹ bảo hiểm Tuy nhiên, công tác kiểm soát đầu tư Quỹ BHXH vừa qua vẫn chưa được quan tâm đúng mức, phạm vi và nội dung kiểm soát còn nhiều bất cập, quan hệ giữa các
bộ phận trong quá trình luân chuyển hồ sơ còn chưa rõ ràng
Trong điều kiện cả nước đang chú trọng tới công tác an sinh xã hội nhất là công tác quản lý Quỹ BHXH, việc tìm kiếm những giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ BHXH là vấn đề rất cấp thiết Đó cũng là lí do của việc lựa
chọn đề tài “Kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam”
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ VỐN
NHÀN RỖI CỦA QUỸ BẢO HIỂM XÃ HỘI
Để thực hiện nghiên cứu về vấn đề kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ BHXH, tác giả đã thực hiện công việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và các nội dung lý thuyết về quỹ bảo hiểm xã hội, về hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ BHXH Trong
đó trình bày các khái niệm về quỹ BHXH, nguồn hình thành quỹ BHXH, đặc điểm của quỹ BHXH, mục đích sử dụng quỹ BHXH Đối với hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi, tác
Trang 2giả trình bày về vốn nhàn rỗi và sự cần thiết đối với hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi, nguyên tác của hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi, các hình thức đầu tư vốn nhàn rỗi Hệ thống hóa lý thuyết về kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi gồm các nội dung về khái niệm, chủ thể kiểm soát, hình thức và quy trình kiểm soát Nêu lên các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động kiểm soát đầu tư gồm có các yếu tố bên ngoài, các yếu tố bên trong Trình bày kinh nghiệm về hoạt động kiểm soát đầu tư quỹ đối với một vài nước trên thế giới
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ VỐN NHÀN RỖI CỦA QUỸ BẢO HIỂM XÃ HỘI
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2010-2014
Trong nội dung Chương 2, để làm rõ thực trạng hoạt động kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ BHXH Việt Nam, tác giả đã đi sâu và trình bày các nội dung bao gồm:
- Sơ lược về Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Trong đó trình bày quá trình hình thành và phát triển Bảo hiểm xã hội Việt Nam, chức năng và nhiệm vụ Bảo hiểm xã hội Việt Nam
- Thực trạng vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam và hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014
Trong đó trình bày các nội dung:
+Thực trạng vốn nhàn rỗi và đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội
+Quy mô vốn đầu tư từ quỹ BHXH
+ Đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tư Quỹ BHXH giai đoạn 2010-2013
- Thực trạng kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam giai đoạn 2010 - 2014
Trong đó trình bày các nội dung:
+Cơ sở pháp lý của kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ Bảo hiểm xã hội
+ Chủ thể kiểm soát quỹ đầu tư vốn nhàn rỗi của Bảo hiểm xã hội Việt Nam
+ Hình thức và quy trình kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Trang 3- Đánh giá kiểm soát hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014
+ Đánh giá thực hiện mục tiêu kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014
+ Điểm mạnh của kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam
- Về quy trình kiểm soát hoạt động đầu tư tương đối chặt chẽ
- Về hình thức kiểm soát hoạt động đầu tư: Các hình thức kiểm tra đa dạng, phù hợp với từng giai
- Về công cụ kiểm soát hoạt động đầu tư: Hệ thống văn bản pháp lý đang được hoàn thiện, nâng cấp
- Bộ máy kiểm soát cũng ngày càng được nâng cao về quyền hạn, trình độ, trang thiết bị, cơ sở vật chất
+ Điểm yếu của kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Thứ nhất, Việc kiểm soát hoạt động đầu tư chủ yếu kiểm soát tình hình sử dụng vốn
dựa trên kế hoạch đặt ra, mà chưa căn cứ vào các yếu tố bên ngoài như GDP, chỉ số giá tiêu dùng
Thứ hai, Việc kiểm soát hoạt động đầu tư chưa thực sự hiệu quả và kịp thời, đa số
các hoạt động đầu tư tăng trưởng do ưu tiên đầu tư vào các hạng mục an toàn, đảm bảo tính thanh khoản cho nên tạo ra tâm lý chủ quan, đến khi xảy ra sự cố thì các cơ quan ban ngành mới vào thanh kiểm tra, đẩy sự việc vào thế sự đã rồi
Thứ ba, Quá trình kiểm soát hoạt động đầu tư trong giai đoạn lập kế hoạch chưa
được quan tâm đúng mức, có khi chỉ dựa vào báo cáo
Thứ tư, công tác quản lý có một số vấn đề sau: Hội đồng Quản lý chỉ là một tổ chức
gồm các thành viên kiêm nhiệm chứ không phải là chuyên trách
Thứ năm, Về nhân lực chúng ta còn thiếu về cả số lượng và chất lượng cán bộ có
chuyên môn
+ Nguyên nhân của những điểm yếu
Trang 4Nguyên nhân chủ quan:
Về bộ máy quản lý: hoạt động chưa hiệu quả Chức năng chưa rõ ràng Bộ máy kiểm soát bên trong quá ít
Về tuyển dụng, sử dụng và quản lý nguồn nhân lực: chưa thực sự được chú trọng, đặt nặng vấn đề bằng cấp
Cơ sở hạ tầng, vật chất kỹ thuật còn yếu kém, lạc hậu
Thực tế chưa rút ra được bài học từ các mô hình tiên tiến trên thế giới, hoặc giả là
có nhưng chỉ là rút kinh nghiệm xong để đấy, hoặc tiếp thu nửa vời
Nguyên nhân khách quan:
Hệ thống pháp luật chưa sát với thực tế, các chính sách chưa thực sự thông thoáng Các văn bản pháp lý, chính sách chưa được thống nhất, tầm nhìn ngắn hạn
Môi trường kinh tế của nước ta cũng không thực sự tốt
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT ĐẦU TƯ VỐN NHÀN RỖI
CỦA QUỸ BHXH TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM
ĐẾN NĂM 2020
Từ những thực trạng công tác kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ BHXH Việt Nam, tác giả đã tiến hành xây dựng các giải pháp nhằm mục tiêu hoàn thiện công tác này
Để có được các giải pháp đó, tác giả đã đưa ra các nội dung bao gồm:
- Mục tiêu, nhiệm vụ phát triển của Bảo hiểm xã hội Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
- Giải pháp hoàn thiện kiểm soát kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của Quỹ Bảo hiểm
xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam đến năm 2020
+ Giải pháp hoàn thiện bộ máy
+ Giải pháp hoàn thiện công cụ kiểm soát đầu tư
+ Giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm soát đầu tư vốn nhàn rỗi của quỹ bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam
+ Các giải pháp khác
- Điều kiện thực hiện các giải pháp
Trang 5+ Về phía Nhà nước
+ Về phía Bảo hiểm xã hội Việt Nam
KẾT LUẬN
Với xu thế phát triển nhanh chóng của thị trường như hiện nay, để có thể bảo toàn
và tăng trưởng quỹ BHXH, để tạo ra được một quỹ BHXH ổn định, vững chắc và thực hiện tốt các nhiệm vụ chi trả chế độ BHXH dài hạn và ngắn hạn cho người lao động, đồng thời góp phần tích cực trong việc phát triển kinh tế, an sinh xã hội chung của đất nước thì hoạt động đầu tư Quỹ BHXH ở nước ta hiện nay cần được quan tâm của Nhà nước nói chung và sự quản lý, kiểm soát chặt chẽ của Quỹ BHXH nói riêng
Kiểm soát hoạt động đầu tư Quỹ BHXH là một cách thức cụ thể nhất nhằm đảm bảo cho Quỹ BHXH thực hiện công tác đầu tư một cách an toàn và theo kế hoạch, hạn chế tới mức thấp nhất việc thất thoát quỹ BHXH cũng như nguy cơ vỡ quỹ BHXH Nhiệm vụ của công tác kiểm soát đầu tư Quỹ cũng vô cùng quan trọng thể hiện trong việc thường xuyên bám sát và đo lường các kết quả đầu tư, so sánh đánh giá với các tiêu chuẩn đã được định sẵn, từ đó có các biện pháp để hỗ trợ hoạt động đầu tư Quỹ BHXH được thực hiện một cách đúng đắn và có hiệu quả
Trong quá trình phân tích thực trạng hoạt động đầu tư Quỹ BHXH cũng như công tác kiểm soát hoạt động đầu tư này, tác giả đã nhận thấy một số mặt tích cực, hạn chế cũng như tìm hiểu về nguyên nhân của các hạn chế, từ đó đưa ra các kiến nghị tích cực về các giải pháp nhằm góp phần trong việc nâng cao hiệu quả công tác đầu tư cũng như kiểm soát hoạt động đầu tư của Quỹ BHXH tại BHXH Việt Nam
Cụ thể điểm mạnh trong công tác quản lý đầu tư quỹ hiện nay là hệ thống pháp luật
và chính sách về quản lý hoạt động đầu tư tăng trưởng quỹ đang ngày càng được hoàn thiện, việc quản lý quỹ bảo hiểm xã hội thông qua Hội đồng quản lý BHXH Việt Nam có
sự tham gia của rất nhiều các cơ quan, là các đơn vị có liên quan trực tiếp đến bảo hiểm
xã hội tạo ra liên minh vững chắc giúp kiểm soát tốt hoạt động của Quỹ BHXH Việt Nam, hoạt động đầu tư quỹ luôn bám sát mục tiêu, kế hoạch hàng năm Hoạt động đầu tư bảo toàn, phát triển Quỹ BHXH được thực hiện theo đúng quy định tại Luật BHXH
Trang 6Điểm yếu trong công tác quản lý quỹ là: Hệ thống pháp luật đầu tư nói chung và đầu tư quỹ BHXH nói riêng chưa sát với thực tế, các chính sách chưa thực sự thông thoáng, việc kiểm soát hoạt động đầu tư chủ yếu kiểm soát tình hình sử dụng vốn dựa trên kế hoạch đặt ra, mà chưa căn cứ vào các yếu tố bên ngoài như GDP, chỉ số giá tiêu dùng Mặc dù BHXH Việt Nam đã có sự nỗ lực trong việc đầu tư quỹ, được quản lý một cách cẩn trọng nhưng thực tế, giá trị của quỹ đã giảm vì trong những năm qua cho thấy, lãi suất bình quân thường thấp hơn tỷ lệ lạm phát bình quân trong năm Hội đồng quản lý
có vẻ có đủ thành phần trên văn bản; có cơ cấu, nhiệm vụ rõ ràng tuy nhiên, đây vẫn chỉ
là một tổ chức gồm các thành viên kiêm nhiệm chứ không phải là chuyên trách Về nhân lực chúng ta còn thiếu về cả số lượng và chất lượng cán bộ có chuyên môn sâu để giúp các thành viên hội đồng quản lý phân tích tình hình thực hiện BHXH Năng lực làm việc của các cán bộ các cơ quan liên quan đến kiểm soát hoạt động đầu tư chưa thực sự cao
Từ những hạn chế trên đây, tác giả đã đưa ra một số giải pháp như tăng cường hiệu quả quản lý thông qua việc nâng cao chất lượng nhân sự, hoàn thiện bộ máy tổ chức, kiến nghị với các cơ quan chức năng trong việc xây dựng hệ thống pháp lý cho công tác quản
lý quỹ
Do nghiên cứu được thực hiện trong thời gian ngắn cũng như trình độ của tác giả còn có nhiều hạn chế nên luận văn sẽ không tránh khỏi các thiếu sót, do đó tác giả rất mong nhận được sự đóng góp của các thầy, cô để bài luận văn được hoàn thiện hơn