Nhằm góp phần bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hệ thống thanh toán, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, NHNN chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh thực hiện kiểm soát đối với[r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN 5
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH CẤP TỈNH ĐỐI VỚI DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT Error! Bookmark not defined 1.1 Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mạiError! Bookmark not defined
1.1.1.Khái niệm, đặc điểm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng
thương mại Error! Bookmark not defined
1.1.2 Phân loại dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại
Error! Bookmark not defined
1.1.3 Yêu cầu đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng
thương mại Error! Bookmark not defined 1.2 Kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mạiError! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch
vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
1.2.2 Mục tiêu và nguyên tắc kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh
đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
Trang 21.2.3 Nội dung kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ
thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
1.2.4 Bộ máy kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ
thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
1.2.5 Hình thức và công cụ kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối
với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
1.2.6 Quy trình kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ
thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined 1.3.1 Yếu tố thuộc ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnhError! Bookmark not defined
1.3.2 Yếu tố thuộc ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined 1.3.3 Yếu tố thuộc đối tượng sử dụng dịch vụ thanh toánError! Bookmark not defined
1.3.4 Các yếu tố khác thuộc môi trường của ngân hàng Nhà nướcError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH HÀ TĨNH ĐỐI VỚI DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠIError! Bookmark not defined
2.1 Giới thiệu sơ lược về Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà TĩnhError! Bookmark not defined
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined 2.1.2 Chức năng, quyền hạn Error! Bookmark not defined 2.1.3 Cơ cấu tổ chức Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined
Trang 32.2.1 Các ngân hàng thương mại cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined
2.2.2 Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại trên địa
bàn tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined 2.3 Thực trạng kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined
2.3.1 Thực trạng thực hiện nội dung kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh
tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.Error! Bookmark not defined
2.3.2 Thực trạng bộ máy kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh
đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
2.3.3 Thực trạng hình thức và công cụ kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh
tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.Error! Bookmark not defined
2.3.4 Thực trạng thực hiện quy trình kiểm soát Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined 2.4.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.4.2 Điểm yếu và nguyên nhân chủ yếu Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH HÀ TĨNH ĐỐI VỚI DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐẾN NĂM
2020 Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng hoàn thiện kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại đến năm 2020 Error! Bookmark not defined
Trang 43.1.1 Mục tiêu hoàn thiện kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh
đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đến năm 2020Error! Bookmark not defined
3.1.2 Phương hướng hoàn thiện kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà
Tĩnh Error! Bookmark not defined 3.2 Một số giải pháp hoàn thiện kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh
Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đến năm 2020 Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện thực hiện nội dung kiểm soát của ngân hàng nhà nước chi nhánh tỉnh
Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặtError! Bookmark not defined
3.2.2 Hoàn thiện bộ máy kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh
đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined
3.2.3 Hoàn thiện hình thức và công cụ kiểm soát của ngân hàng nhà nước chi nhánh
tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặtError! Bookmark not defined
3.2.4 Hoàn thiện thực hiện quy trình kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh
tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặtError! Bookmark not defined
3.2.5 Một số giải pháp khác Error! Bookmark not defined 3.3 Kiến nghị điều kiện thực hiện Error! Bookmark not defined 3.3.1 Kiến nghị với ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà TĩnhError! Bookmark not defined
3.3.2 Kiến nghị đối với ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined 3.3.3 Kiến nghị ngân hàng trung ương và tổ chức liên quanError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 5TÓM TẮT LUẬN VĂN Phần mở đầu
Cùng với xu thế hội nhập kinh tế thế giới, nền kinh tế Việt Nam cũng không ngừng phát triển, nó đã và đang thực sự trở thành nền kinh tế thị trường Để bắt kịp nhịp độ phát triển kinh tế của các nước trong khu vực và thế giới, tất cả các ngành nghề đều phải không ngừng vận động để tồn tại và phát triển, việc trao đổi mua bán trong kinh doanh ngày càng phát triển, nhu cầu về thanh toán rất lớn, đặc biệt thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt đã và đang trở thành phương tiện thanh toán phổ biến, được nhiều quốc gia khuyến khích sử dụng, đặc biệt là đối với các giao dịch thương mại, các giao dịch có giá trị và khối lượng lớn Thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ thúc đẩy tăng trưởng cho hầu hết các lĩnh vực kinh tế mà còn góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp
Trang 6hóa, hiện đại hóa đất nước Hiện nay, các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đã phổ biến hơn rất nhiều trong nền kinh tế Việt Nam, đã quen dần đối với khu vực dân cư, các doanh nghiệp cũng đẩy mạnh việc thanh toán qua ngân hàng đối với khách hàng, trả lương cho cán bộ nhân viên, thanh toán hóa đơn, nộp ngân sách…
Trên thực tế, việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt đã thật sự mang đến nhiều lợi ích cho mỗi quốc gia: thu hút nhiều hơn các khoản tiền nhàn rỗi trong
xã hội; tăng nguồn vốn cho đầu tư, mở rộng sản xuất; tăng khả năng kiểm soát khối lượng tiền trong nền kinh tế của Ngân hàng Trung ương, góp phần thúc đẩy điều hành chính sách tiền tệ quốc gia; hỗ trợ các cơ quan chức năng tăng cường công tác phòng, chống tham nhũng, tội phạm kinh tế, nâng cao lòng tin của nhân dân vào Ðảng và Nhà nước Ðặc biệt, đối với những quốc gia có hệ thống ngân hàng chưa phát triển mạnh như Việt Nam hiện nay, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt còn góp phần tái cấu trúc hoạt động ngân hàng một cách thiết thực và hiệu quả thông qua việc đa dạng hóa các dịch vụ ngân hàng, đáp ứng đượccác yêu cầu ngày càng cao của xã hội trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng Ngoài ra, việc không
sử dụng tiền mặt trong lưu thông còn là một trong những thước đo quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin đối với các dịch vụ ngân hàng thương mại Bên cạnh những ưu điểm vượt bậc như nhanh chóng, thuận tiện và tiết kiệm chi phí, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) cũng tiềm ẩn rủi ro cho ngân hàng và cho khách hàng trong quá trình sử dụng dịch vụ khi phải đối mặt với các loại hình tội phạm công nghệ cao cùng phương thức và thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn Tấn công mạng hiện đã trở thành vấn đề an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu và là mối quan tâm chung của các quốc gia trên thế giới Hệ thống tài chính, ngân hàng, trong đó xương sống là hệ thống thanh toán là hệ thống rất quan trọng và nhạy cảm của nền kinh tế, đã và đang là đích ngắm hàng đầu của các đối tượng phạm tội công nghệ cao trên toàn thế giới, trong đó có cả ở Việt Nam Trong lúc đó, hệ thống kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Chi
Trang 7nhánh Hà Tĩnh đối với dịch vụ TTKDTM chưa được thường xuyên, liên tục, chỉ mới theo các kế hoạch đưa ra trong năm
Xuất phát từ những điểm trên,là cán bộ làm công tác kiểm soát lệnh chuyển tiền của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh Do đó, tôi chọn đề tài:
“Kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại” làm đề tài luận
văn thạc sỹ của mình
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm có 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố
đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các NHTM
Chương 2: Thực trạng kiểm soát của NHNN chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh đối với
dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các NHTM
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm soát của NHNN chi nhánh tỉnh Hà
Tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các NHTM đến năm
2020
Trong chương 1, Trên cơ sở tổng quan nghiên cứu có liên quan như Luận
văn thạc sỹ của tác giả Ngô Thị Thuý Lan (2011) với đề tài: “Hoàn thiện hệ thống
kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam” Luận văn thạc sỹ của tác giả Phùng Văn Dương (2012) với đề tài: “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ với tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nhà Hà Nội” Luận văn thạc sỹ của tác giả Ngô Thị Thanh Huyền
(2010) với đề tài: “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ với tăng cường kiểm soát
tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Thành Công”
Vànâng cao dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt ở các NHTM, trong đó có thể
kể đến nghiên cứu của TS Dương Hồng Phương với bài viết “Thanh toán không
dùng tiền mặt đang phát triển mạnh” đăng trên thời báo ngân hàng, nghiên cứu
đánh giá phân tích những hình thức thanh toán đang áp dụng tại Việt Nam
Cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về kiểm soát của NHNN đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các NHTM Vì vậy, đề tài sẽ góp
Trang 8phần làm phong phú thêm tình hình nghiên cứu khoa học ở lĩnh vực này và sẽ có ý nghĩa thực tế
Từ đó, tác giả đưa ra định hướng nghiên cứu Luận văn về mục tiêunghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phươngpháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn
Trong phần cơ sở lý luận, luận văn trình bày khái niệm đặc điểm chung về thanh toán không dùng tiền mặt, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các NHTM, kiểm soát của ngân hàng nhà nước về thanh toán không dùng tiền măt Bên cạnh đó phân loại loại hình dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm :Thanh toán bằng ủy nhiệm chi, Thanh toán bằng ủy nhiệm thu, Thanh toán bằng séc, Thanh toán bằng thư tín dụng, Thanh toán bằng thẻ thanh toán Nêu ra các yêu cầu đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại như Yêu cầu đối với khách hàng: Khi tham gia dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt thì mọi khách hàng phải thực hiện đầy đủ, nghiêm chỉnh các quy định của NHTM về các thủ tục giao dịch, các giấy tờ thanh toán
Trong phần này luận văn nêu lên khái niệm và mục tiêu của kiểm soát của ngân hàng nhà nước cấp tỉnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại Kiểm soát của ngân hàng nhà nước cấp tỉnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại tập trung vào các nội dung :
Mục tiêu và nguyên tắc kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
Thứ nhất, đảm bảo các NHTM tuân thủ các quy định của NHNN Việt Nam về dịch vụ TTKDTM
Thứ hai, trong quá trình kiểm soát dịch vụ TTKDTM nhận biết những vướng mắc, hạn chế của chính sách TTKDTM nhằm kiến nghị đối với Chính phủ, NHNN Việt Nam đổi mới, hoàn thiện chính sách và dịch vụ TTKDTM
- Tuân thủ pháp luật: Kiểm soát dịch vụ TTKDTM để đảm bảo cho các NHTM thực hiện dịch vụ hoạt động hợp pháp, theo đúng quy định của NHNN
Trang 9Việt Nam về dịch vụ TTKDTM Căn cứ vào các quy định, NHNN tiến hành kiểm soát thường xuyên, liên tục việc tuân thủ các quy định của các NHTM trong thực hiện dịch vụ TTKDTM
- Chính xác, khách quan: Tuân thủ nguyên tắc này, trong quá trình kiểm soát, NHNN quán triệt các cán bộ thực hiện kiểm soát phải trung thực, khách quan trong quá trình tác nghiệp; cần phải thu thập đầy đủ thông tin, chọn lọc để loại bỏ những thông tin thiếu chính xác và không cần thiết gây ảnh hưởng đến kết quả kiểm soát Căn cứ vào tình hình hoạt động và số liệu báo cáo định kỳ của đơn
vị để phản ánh đúng sự thật, không sai lệch và bóp méo sự thật
- Công khai, minh bạch: NHNN công khai các chính sách kiểm soát để đơn vị vận hành, thành viên tham gia và các nhà cung ứng dịch vụ hoạt động phù hợp với các mục tiêu kiểm soát đã đề ra
- Phải mang tính đồng bộ: NHNN kiểm soát toàn bộ hệ thống thanh toán, bao gồm mọi cấu phần liên quan ảnh hưởng đến sự hoạt động liên tục, an toàn và hiệu quả của hệ thống thanh toán, cụ thể: cơ sở pháp lý, các quy tắc, chuẩn mực, thỏa thuận, quy trình, thủ tục thanh toán; các phương tiện, cơ sở hạ tầng kỹ thuật của hệ thống thanh toán; các tổ chức quản lý, vận hành và tham gia sử dụng hệ thống thanh
Bộ máy kiểm soát của ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
Giám đốc NHNN tỉnh chịu trách nhiệm chung, chỉ đạo điều hành công tác kiểm soát TTKDTM Phê duyệt kế hoạch thanh tra, kiểm tra, kiểm soát hàng năm
do TTGS chi nhánh trình lên
Nhân sự kiểm soát
-Kiểm soát dịch vụ TTKDTM là một hoạt động mang tính tác nghiệp và chuyên môn hoá sau, vì vậy đòi hỏi đội ngũ cán bộ thực hiện công việc kiểm soát có đầy đủ các yêu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ năng và phẩm chất đạo đức Yếu tố con người luôn là yếu tố có tầm quan trọng đối với mọi hoạt động
Hình thức kiểm soát và công cụ kiểm soát
Trang 10-Giám sát trực tuyến thông qua sử dụng các phần mềm, thực hiện truy cập từ
xa vào các thông tin, dữ liệu hoạt động của hệ thống thanh toán trên nguyên tắc đảm bảo tính an toàn, bảo mật thông tin và không làm gián đoạn hay ảnh hưởng đến tốc độ xử lý của hệ thống
-Cán bộ giám sát làm việc trực tiếp với đơn vị quản lý, vận hành và các thành viên tham gia hệ thống hoặc giám sát tại địa điểm tổ chức trung tâm quản lý, vận hành và tại các thành viên tham gia hệ thống
- Báo cáo của các NHTM: Định kỳ hàng tháng, quý, năm, các NHTM báo cáo tình hình cung cấp dịch vụ TTKDTM, NHNN căn cứ báo cáo của NHTM làm công
cụ kiểm soát
Trong chương 2,Đã đi sâu phân tích thực trạng kiểm soát của ngân hàng nhà nước chi nhánh tỉnh Hà tĩnh đối với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng thương mại trên địa bàn
Về chức năng, quyền hạn
-NHNN Chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh là đơn vị phụ thuộc của NHNN Việt Nam, chịu sự lãnh đạo và điều hành tập trung, thống nhất của Thống đốc NHNN Việt Nam, có chức năng tham mưu, giúp Thống đốc quản lý Nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng trên địa bàn và thực hiện một số nghiệp vụ Ngân hàng Trung ương theo uỷ quyền của Thống đốc
Về cơ cấu tổ chức
- Cơ cấu tổ chức của NHNN Chi nhánh tỉnh Hà Tĩnh bao gồm: Giám đốc Chi nhánh, 2 Phó Giám đốc phụ trách bộ phận và 5 phòng ban theo chức năng, với tổng
số cán bộ định biên là 51 người