thời tiết thiên tai; nguồn vốn ngân sách hỗ trợ đầu tư của Nhà nước, nguồn vốn vay các quỹ tín dụng; hoạt động bảo hiểm rủi ro tài sản, cơ sở vật chất, sản phẩm được các chủ thể tham [r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG
TÓM TẮT LUẬN VĂN i PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VIỆC KHAI THÁC SỬ DỤNG VÙNG ĐẤT BÃI BỒI VÀ ĐẤT MẶT NƯỚC VEN BIỂN Error! Bookmark not defined 1.1 Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined
1.1.1 Cơ sở lý luận khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
Error! Bookmark not defined 1.1.2 Nội dung khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển.Error!
Bookmark not defined
1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước
ven biển huyện Tiền Hải, tỉnh Thái bình Error! Bookmark not defined.
1.2 Cơ sở thực tiễn khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển Error! Bookmark not defined
1.2.1 Cơ sở pháp lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Kinh nghiệm ở một số địa phương trong nướcError! Bookmark not defined.
1.2.3 Những bài học rút ra từ nghiên cứu kinh nghiệm ở một số địa phương trong nước
về khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển cho huyện Tiền Hải
Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KHAI THÁC SỬ DỤNG VÙNG ĐẤT BÃI BỒI VÀ ĐẤT MẶT NƯỚC VEN BIỂN TẠI HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNHError!
Bookmark not defined
2.1 Khái quát về huyện Tiền Hải, tỉnh Thái BìnhError! Bookmark not defined
Trang 22.1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội.Error! Bookmark not defined
2.1.2 Đánh giá ảnh hưởng của các đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội đến khai thác sử
dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải.Error! Bookmark not
defined
2.1.3 Khái quát quá trình khẩn hoang, khai thác và sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt
nước ven biển của Tiền Hải trước đổi mới Error! Bookmark not defined.
2.2 Thực trạng khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined
2.2.1 Công tác quy hoạch khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Các hình thức tổ chức sản xuất khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt
nước ven biển Error! Bookmark not defined 2.2.3 Thực trạng về xác định phương hướng sản xuất, kinh doanh.Error! Bookmark
not defined
2.2.4 Tổ chức các biện pháp canh tác Error! Bookmark not defined.
2.2.5 Thực trạng về bảo vệ và cải tạo đất trong quá trình khai thác sử dụng vùng đất
defined
2.3 Đánh giá thực trạng khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined
2.3.1 Những kết quả đạt được trong quá trình khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất
mặt nước ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Những hạn chế trong quá trình khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt
nước ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Nguyên nhân của hạn chế trong quá trình khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và
đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KHAI THÁC SỬ DỤNG VÙNG ĐẤT BÃI BỒI VÀ ĐẤT MẶT NƯỚC VEN BIỂN HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH Error! Bookmark not defined
Trang 33.1 Phương hướng khai thác sử dụng tài nguyên vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
ven biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
3.2 Các giải pháp khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện công tác quy hoạch khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi trên địa bàn
huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Nhóm giải pháp xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất khai thác sử dụng vùng
đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Xác định rõ phương hướng kinh doanh của các chủ thể khai thác sử dụng vùng
đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải.Error! Bookmark not defined.
3.2.4 Giải pháp canh tác hợp lý đáp ứng yêu cầu khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và
đất mặt nước ven biển Error! Bookmark not defined.
3.2.5 Thực hiện tốt công tác bảo vệ và cải tạo đất vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven
biển huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 4DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp, lâm nghiêp, thủy sản huyện Tiền Hải
qua hai kỳ báo cáo của năm 2012 - 2016 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2 Hiện trạng các hộ, trang trại sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
vào nuôi trông thủy sản huyện Tiền Hải các năm 2012 - 2016Error! Bookmark not
defined
Bảng 2.3 Thực trạng nguồn cung cấp giống cho các cơ sở sử dụng vùng đất bãi bồi và
đất mặt nước ven biển vào nuôi trông thủy sản huyện Tiền Hải.Error! Bookmark not
defined
Bảng 2.4: Tổng doanh thu, tổng chi phí và lợi nhuận trên 1 ha canh tác của đất bãi bồi và
đất mặt nước ven biển các năm 2012- 2016 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.5 Tỷ lệ các kênh bán sản phẩm theo kết quả phỏng vấn cán bộ 44
Bảng 2.6: Tỷ lệ hình thức bán và thời điểm bán sản phẩmError! Bookmark not defined.
TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đất đai là tài sản vô cùng quá giá của Quốc gia Tài nguyên đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển với số lượng và diện tích có giới hạn, song những tiềm năng mang lại về kinh tế là vô hạn Do vậy, khai thác sử dụng hợp lý, đầy đủ và hiệu quả có ý nghĩa hết sức quan trọng Trong bối cảnh xu thế dân số ngày một tăng, quỹ đất sử dụng vào sản xuất và phát triển các hoạt động kinh tế, đặc biệt là đất phục vụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp Việc sử dụng quỹ đất vào các mục đích phi nông nghiệp một cách thái quá làm cho nguồn tài nguyên này ngày càng suy kiệt Vì vậy, yêu cầu sử dụng đúng đắn, hợp lý và hiệu quả nguồn tài nguyên đất ngày càng trở nên cấp thiết
Tiền Hải thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, là huyện có số lượng dân số đông, có truyền thống làm nghề nông nghiệp lúa nước và nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản, nên đất đai vùng ven biển có vai trò hết sức quan trọng Với ưu thế là huyện nằm ở cuối
Trang 5hệ thống sông Hồng, hàng năm được một lượng phù sa đổ về, bồi tụ thêm các bãi bồi ven biển tạo ra một tương lai mở rộng quỹ đất đưa vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái biển Đặc biệt là hoạt động khai thác sử dụng vùng đất bồi bãi và đất mặt nước biển vào nuôi trồng thủy hải sản có giá trị kinh tế cao
Hiện nay huyện Tiền Hải có diện tích vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển là 11.836,4 ha; trong đó diện tích đang được khai thác sử dụng vào nuôi trồng thủy sản là 4.753 ha bằng 32,8% diện tích sản xuất nông nghiệp Năm 2016, giá trị sản xuất khai thác nuôi trồng thủy hải sản đạt 953,095 tỷ đồng chiếm 39,6% giá trị sản xuất nông nghiệp Tuy nhiên, quá trình khai thác vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ở huyện Tiền Hải còn đặt
ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết Tiềm năng vốn có của vùng đất màu mỡ này chưa được khai thác triệt để và chưa được áp dụng với công nghệ cao, còn lãng phí nhiều diện tích tài nguyên đất Trong quá trình khai thác đang bộc lộ nhiều vấn đề như tính thiếu bền
vững, tính hiệu quả Xuất phát từ thực tế trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Khai thác sử
dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình” để
làm đề tài nghiên cứu
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung
- Luận văn thực hiện với mục tiêu: nghiên cứu thực trạng khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình để tìm ra giải pháp khai thác sử dụng tốt hơn
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận của việc khai thác sử dụng vùng đất bồi bãi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
- Đánh giá đúng thực trạng việc khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình hiện nay
- Đề xuất giải pháp khai thác sử dụng vùng đất bồi bãi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
3 Đối tƣợng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
Trang 63.1 Đối tượng nghiên cứu
- Khai thác sử dụng vùng đất bồi bãi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải,
tỉnh Thái Bình vào nuôi trồng thủy sản
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Không gian: Đề tài nghiên cứu tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
- Thời gian: Đề tài nghiên cứu từ năm 2012 đến nay
4 Phương pháp nghiên cứu
- Khảo cứu các tài liệu trong nước hình thành cơ sở lý luận về khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
- Luận văn sử dụng các số liệu thứ cấp từ các báo cáo, thống kê của các phòng, ban chuyên môn, báo cáo của UBND huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình Phân tích các báo cáo, thống kê kết quả sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước biển của huyện huyện Kim Sơn tỉnh Ninh Bình và Giao Thủy tỉnh Nam Định làm đối chứng
- Phương pháp phỏng vấn: ý kiến của 36 chủ cơ sở có quy mô lớn, quy mô nhỏ trực tiếp khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
về nội dung nghiên cứu, những vấn đề cần giải quyết trong quá trình nghiên cứu Cụ thể, phỏng vấn ông Ngô Xuân Chiến, kỹ sư Nông nghiệp, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện phụ trách ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Tiền Hải; ông Trần Minh Tiến, kỹ sư Nông nghiệp, Phó Chủ tịch UBND huyện phụ trách ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Tiền Hải; Phỏng vấn 4 Trưởng các phòng chuyên môn bao gồm; Trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Tiền Hải, Trưởng phòng Tài nguyên và môi trường, Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất, Chi cục trưởng chi cục thống kê huyện Tiền Hải, Phó trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Tiền Hải phụ trách ngành nuôi trồng thủy sản Phỏng vấn 8 cán bộ quản lý của 8
xã vùng ven biển Tiền Hải là xã Đông Hải, Đông Long, Đông Hoàng, Đông Minh, Nam Cường, Nam Thịnh, Nam Phú, Nam Hưng
Chương 1: Cơ sở khoa học về vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
Chương này trình bày các vấn đề về lý thuyết bao gồm:
Trang 71 Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu
1.1 Cơ sở lý luận
* Khái niệm, vai trò và đặc điểm của khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
* Nội dung khai thác vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển bao gồm:
- Quy hoạch sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
- Lựa chọn các hình thức tổ chức sản xuất
- Xác định phương hướng kinh doanh và bố trí sản xuất
- Tổ chức các biện pháp canh tác
- Bảo vể và cải tạo đất
* Các nhân tố ảnh hưởng đến khai thác vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển biển bao gồm: các nhân tố ảnh hưởng bên trong và các nhân tố ảnh hưởng bên ngoài
- Các nhân tố ảnh hưởng bên trong: là các chính sách của Nhà nước; trình độ khoa học kỹ thuật; trình độ sản xuất, canh tác của các chủ thể tham gia vào hoạt động khai thác
sử dụng các vùng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
- Các nhân tố ảnh hưởng bên ngoài: là các đặc điểm về địa lý, thổ nhưỡng; khí hậu, thời tiết thiên tai; nguồn vốn ngân sách hỗ trợ đầu tư của Nhà nước, nguồn vốn vay các quỹ tín dụng; hoạt động bảo hiểm rủi ro tài sản, cơ sở vật chất, sản phẩm được các chủ thể tham gia vào sản xuất, canh tác, kinh doanh trên các vùng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
2 Cơ sở thực tiễn khai thác vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
2.1 Cơ sở pháp lý
Là các văn bản quy định của Nhà nước về sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
2.2 Kinh nghiệm ở một số địa phương trong nước về khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
2.3 Những bài học rút ra từ nghiên cứu kinh nghiệm ở một số địa phương trong nước về khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển cho khai thác sử dụng vùng
Trang 8đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
Chương 2: Thực trạng khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Tiền Hải và vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
- Đánh giá sự ảnh hưởng về đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Tiền Hải đến khai thác sử dụng vùng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
- Khái quát quá trình khẩn hoang và những chính sách của Nhà nước đã được tỉnh Thái Bình, huyện Tiền Hải triển khai về khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
2 Nêu thực trạng khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải, bao gồm: Thực trạng công tác quy hoạch; các hình thức tổ chức sản xuất; xác định phương hướng kinh doanh; các biện pháp canh tác và thực trạng về bảo vệ, cải tạo đất trong quá trình khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển của huyện Tiền Hải
3 Đánh giá thực trạng, những kết quả đạt được, những hạn chế và nêu nên nguyên nhân những hạn chế trong quá trình khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
* Những kết quả đạt được:
Thứ nhất, các địa phương có vùng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển đã
huy động được khối lượng lớn, sức người, sức của cho công cuộc khẩn hoang phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội
Thứ hai, các địa phương ven biển trong huyện đã đẩy mạnh hoạt động khai thác sử
dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển vào sản xuất nông, lâm, thủy sản với quy mô ngày càng cao
Thứ ba, ở các xã ven biển trình độ khai thác vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển
ngày càng được nâng cao Huyện đã tập trung các điều kiện đẩy mạnh thâm canh nuôi trồng
Trang 9thủy, sản trên vùng đất bãi bồi ven biển Vì thế, nuôi trồng thủy sản ở vùng bãi bồi và đất mặt nước ven biển của huyện Tiền hải đã có tốc độ tăng trưởng khá cao
Thứ tư, các danh nghiệp, chủ trang trại, hộ gia đình tham gia vào hoạt động khai
thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển đều có nguồn thu ngày một cao Đây là nguồn kích thích lớn cho các thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động đầu tư khai thác
Thứ năm, hoạt động khai thác, sản xuất nuôi trồng thủy sản có sự kết hợp với
trồng rừng chắn sóng tạo môi môi trường sinh thái, giúp các sinh vật biển, các loại phù du phát triển tạo nguồn thức ăn tự nhiên cho các loại hải sản nuôi Các dự án khu du lịch sinh thái Đồng Châu, Cồn Vành góp phần vào quảng bá và tiêu thụ sản phẩm khai thác trên vùng đất bãi bồi
Thứ sáu, kết quả đem lại một giá trị kinh tế lớn từ hoạt động khai thác sử dụng
vùng đất bãi bồi đã vẽ lên bức tranh về kinh tế, văn hóa, xã hội ở các địa phương vùng ven biển cũng như huyện Tiền Hải đẹp và phát triển mang lại cho một vùng nông thôn sự trù phú, sầm uất và nhộn nhịp
* Những hạn chế:
Một là, Những năm qua Nhà nước và tỉnh Thái Bình đã có rất nhiều chính sách
nhằm phát triển khai thác đối vùng tài nguyên vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển Huyện Tiền Hải tích cực chỉ đạo thực đã đạt được kết quả đáng kể Tuy nhiên, trên thực tế các trang trại, chủ đầm nuôi chưa thực sự được hưởng những chính sách của Nhà nước và của tỉnh đã ban hành, như hỗ trợ đầu tư cứng hóa kênh mương trong vùng đầm ao nuôi, hỗ trợ giống, vốn và hóa chất, thuốc phòng trừ dịch bệnh Hỗ trợ vốn vay như quyết định 126 của Chính phủ hiện nay hầu như không được quan tâm, nên các chủ đầu tư sản xuất, hộ gia đình nuôi vô cùng khó khăn về vốn
Hai là, Huyện Tiền Hải đã có quy hoạch các vùng khai thác, sản xuất và nuôi
trồng thủy sản, song chưa được đồng bộ Công tác quản lý nhà nước cấp tỉnh, huyện và các địa phương có đất bãi bồi chưa được phân định chức năng, trách nhiệm quản lý rõ
Trang 10ràng, còn nhiều vùng hiện nay bỏ bỏ hoang chưa được khai thác như vùng bãi bồi các xã Nam Hưng, Nam Phú, Nam Thịnh với số diện tích đất rất lớn
Ba là, các trang trại, đầm, vùng nuôi trồng thủy sản xuất, nuôi trồng thủy sản có
diện tích đất khai thác nhỏ lẻ, manh mún nên khó có thể phát triển sản xuất chăn nuôi theo hướng công nghệ cao
Bốn là, Hiện tượng thời tiết, khí hậu: nóng, lạnh khắc nghiệt, mưa, bão biến đổi
thất thường gây thiệt hại và rủi ro lớn về cơ sở vật chất cây trồng, con vật nuôi cho các chủ đầu tư trang trại, các hộ nuôi trồng thủy sản khu vực bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải
Năm là, Các chất xả thải của các nhà máy từ khu công nghiệp, chất thải của các
trang trại chăn nuôi ở ven sông lớn đổ nước ra cửa biển làm ô nhiễm các vùng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển làm chết các loại hải sản nuôi và làm cho lượng phù du
là nguồn thức ăn của các loại hải sản bị giảm
Sáu là, các trang trại, vùng đầm sản xuất, khai thác, nuôi trồng thủy hải sản chủ
yếu là các hộ dân trong vùng ban đầu là tham gia sản xuất là do tự phát khi nhận thức thấy nguồn lợi to lớn vùng bãi bồi đem lại Do vậy, trình độ, phương pháp thâm canh và khả năng xử lý các vấn đề kỹ thuật, công nghệ còn yếu kém dẫn đến hiệu quả thấp
Bảy là, công tác quản lý nhà nước chưa đảm bảo về kiểm soát nguồn giống, nguồn
dịch bệnh, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn con vật nuôi của các trang trại, các hộ gia đình tham gia khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi
Tám là, Thị trường của sản phẩm sản xuất ra gặp rất khó khăn ở khâu tiêu thụ, chủ
yếu bán qua thương lái để xuất đi Trung Quốc rất bấp bênh không ổn định Khi Trung Quốc không tiêu thụ hàng hóa bị ứ đọng, giá cả tiêu thụ nội địa giảm sâu gây thiệt hại nặng nề cho người sản xuất
* Nguyên nhân của những hạn chế
Hoạt động khai thác sử dụng vùng đất bãi bồi và đất mặt nước ven biển huyện Tiền Hải trong những năm qua có những bước phát triển mạnh Kết quả và nguồn lợi