Từ thực trạng nêu trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Hỗ trợ phát triển chính thức cho Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Cao Bằng” để nghiên cứu thực trạng về thu hút và sử dụng n[r]
Trang 1CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC
CHO NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TẠI MỘT ĐỊA
PHƯƠNG Error! Bookmark not defined
1.1 Khái niệm và đặc điểm của hỗ trợ phát triển chính thức đối với nông
nghiệp và phát triển nông thôn của một địa phươngError! Bookmark not defined
1.1.1 Khái niệm về hỗ trợ phát triển chính thức Error! Bookmark not defined
1.1.2 Đặc điểm của hỗ trợ phát triển chính thức Error! Bookmark not defined
1.1.3 Phân loại hỗ trợ phát triển chính thức Error! Bookmark not defined
1.2 Vai trò của hỗ trợ phát triển chính thức đối với nông nghiệp và phát triển
nông thôn Error! Bookmark not defined
1.2.1 Hỗ trợ phát triển chính thức góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông
nghiệp nông thôn Error! Bookmark not defined
1.2.2 Hỗ trợ phát triển chính thức tác động tới đổi mới tư duy và phương thức sản
xuất theo hướng thị trường Error! Bookmark not defined
1.2.3 Hỗ trợ phát triển chính thức góp phần thúc đẩy đa dạng hóa nông nghiệpError! Bookmark not defined
1.2.4 Hỗ trợ phát triển chính thức góp phần vào tăng trưởng toàn diện và xóa đói
giảm nghèo Error! Bookmark not defined
1.2.5 Hỗ trợ phát triển chính thức góp phần phòng chống và giảm thiệt hại thiên
tai, thích ứng với biến đổi khí hậu .Error! Bookmark not defined
1.2.6 Hỗ trợ phát triển chính thức góp phần nâng cao năng lực quản lý và chuyên
môn Error! Bookmark not defined
Trang 21.3 Nội dung thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông
nghiệp và phát triển nông thôn Error! Bookmark not defined
1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát
triển chính thức Error! Bookmark not defined
1.4.1 Các nhân tố khách quan Error! Bookmark not defined
1.4.2 Các nhân tố chủ quan Error! Bookmark not defined
1.5 Tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức vào
nông nghiệp và phát triển nông thôn Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG VỐN HỖ TRỢ
PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨCCHO NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN
NÔNG THÔN TỈNH CAO BẰNG Error! Bookmark not defined
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
2.1.2 Những khó khăn, thách thức và yêu cầu hỗ trợ đối với nông nghiệp và phát
triển nông thôn tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức vào nông
nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
2.2.1 Tình hình thu hút vốn hỗ trợ phát triển chính thức tại tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
2.2.2 Tình hình sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức tại tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined 2.3 Cơ cấu vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển
nông thôn tại tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
2.3.1 Cơ cấu vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông
thôn của tỉnh Cao Bằng theo lĩnh vực Error! Bookmark not defined
2.3.2 Cơ cấu nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển
nông thôn của tỉnh Cao Bằng theo nhà tài trợ Error! Bookmark not defined
2.4 Đánh giá kết quả thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho
nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
2.4.1 Đánh giá kết quả thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho
nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
2.4.2 Một số biện pháp chính sách chủ yếu mà tỉnh Cao Bằng đã sử dụng trong thu
hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức trong thời gian quaError! Bookmark not defined
Trang 32.4.3 Những hạn chế trong thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ và phát triển chính thức
cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
2.4.4 Nguyên nhân của những hạn chế trong thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát
triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 : GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH THU HÚT VÀ SỬ DỤNG VỐN HỖ
TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC CHO NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT
TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH CAO BẰNG Error! Bookmark not defined
3.1 Những mục tiêu phát triển nông nghiệp và nông thôn tỉnh Cao Bằng giai
đoạn 2016-2020 và định hướng đến 2025 Error! Bookmark not defined
3.2 Một số quan điểm và định hướngthu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ
phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn Cao Bằng giai
đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến 2025 Error! Bookmark not defined
3.2.1 Một số quan điểm trong thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển
chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
3.2.2 Định hướng sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và
phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
3.3 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng thu hút và sử dụng
vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn
tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
3.3.1 Nhóm các giải pháp chính sách để kêu gọi tăng cường khả năng thu hút và
sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn
tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
3.3.2 Nhóm giải pháp về kêu gọi vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp
và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
3.3.3 Nhóm giải pháp về quản lý và điều hành các chương trình, dự án vốn hỗ trợ
phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined 3.3.4 Nhóm giải pháp về nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined
3.3.5 Nhóm giải pháp về thông tin và chiến lược quy hoạch sử dụng vốn hỗ trợ
phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao BằngError! Bookmark not defined
Trang 43.3.6 Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức người dân vùng thụ hưởng từ các dự án vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined
3.3.7 Nhóm giải pháp về bố trí vốn đối ứng kịp thời cho các chương trình, dự ánvốn
hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng
Error! Bookmark not defined.
3.4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao khả năng thu hút và sử dụng hiệu quả vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) cho lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn của Việt Nam trong hơn 20 năm qua là lĩnh vực nhận được rất nhiều sự quan tâm của các chính phủ cũng như tổ chức đa phương, phi chính phủ (NGO) trên toàn thế giới Những hỗ trợ này đã góp phần mang lại những thay đổi to lớn cho bộ mặt nông thôn Việt Nam cũng như tạo ra được nền tảng tốt cho tiến trình xóa đói, giảm nghèo của chính phủ
Từ năm 2010, khi chính thức chuyển sang giai đoạn nước có thu nhập trung bình, các nhà tài trợ truyền thống bắt đầu lập kế hoạch rút dần các khoản tài trợ chính thức không hoàn lại hoặc vay phát triển ưu đãi Dự kiến đến 2020, hầu hết các dự án tài trợ trực tiếp sẽ kết thúc và nước ta sẽ chuyển sang giai đoạn sử dụng vốn vay thương mại với hầu hết các nguồn vốn không hoàn lại sẽ không còn được cung cấp trực tiếp như trước đây Đa phần nguồn vốn phát triển sẽ được chuyển sang hình thức hỗ trợ ngân sách, lập quỹ hoặc tài trợ qua các tổ chức phi chính phủ Quốc tế/ địa phương Các nhà tài trợ sẽ không tham gia sâu vào hoạt động phát triển như trước mà sẽ chỉ thực hiện giám sát hiệu quả tài trợ/ cho vay dựa vào kết quả Đối tác thực hiện cũng sẽ có nhiều thay đổi trong đó tập trung chủ yếu vào lực lượng trong nước
Trang 5Sự chuyển hướng này, đương nhiên sẽ tạo ra những áp lực thay đổi lớn đối với đơn vị thụ hưởng vốn cũng như đơn vị quản lý hoạt động trực tiếp Thực tế này dẫn đến tình huống nếu không có sự chuẩn bị một cách bài bản, chắc chắn sẽ xảy ra tình trạng là có địa phương trước đây tràn ngập các nguồn vốn tài trợ nay sẽ chẳng còn nguồn nào cả và các kết quả giảm nghèo trước đây sẽ nhanh chóng mất đi do tình trạng tái nghèo, thiếu cơ chế, chính sách phù hợp trong hỗ trợ giảm nghèo, đồng hành cùng nhân dân
Cao Bằng là tỉnh thuộc khu vực miền núi phía Bắc với điều kiện kinh tế được coi là kém phát triển Thu hút nguồn đầu tư vào vùng Đông Bắc nói chung và Cao Bằng nói riêng là một vấn đề cấp bách và càng cấp bách hơn khi nguồn đầu tư nhà nước chỉ chiếm một mức nhất định, đầu tư tư nhân chưa thực sự phát triển, đầu tư trực tiếp nước ngoài thu hút được rất ít, do vậy ODA đang là một giải pháp hữu hiệu đối với việc huy động nguồn lực để phát triển phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Đời sống nhân dân trong tỉnh, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn và phần lớn phụ thuộc vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, do đó nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức, đặc biệt là nguồn vốn cho nông nghiệp và phát triển nông thôn sẽ là động lực thúc đẩy kinh tế và đời sống của nhân dân trong tỉnh
Vì những lý do trên tác giả chọn đề tài “Hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn Cao Bằng” làm nghiên cứu cho luận văn
thạc sĩ của mình
Luận văn tập trung nghiên cứu về thực trạng thu hút và sử dụng nguồn vốn
hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng giai đoạn từ năm 2011 đến 2016 và tầm nhìn đến 2025 nhằm để làm rõ bức tranh về huy động và sử dụng ODA, từ đó kiến nghị giải pháp đẩy mạnh thu hút và sử dụng vốn ODA của tỉnh Cao Bằng Giác độ nghiên cứu của luận văn ở tầm vĩ mô, trong
đó chủ thể thực hiện các giải pháp là phía tỉnh Cao Bằng
Trên cơ sở lý luận về ODA, vai trò của ODA đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn, các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút và sử dụng ODA, các tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn, tác giả
đã đi sâu nghiên cứu thực trạng thu hút và sử dụng vốn ODA cho nông nghiệp và phát triển nông thôn của tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2011 – 2016, chỉ ra các ưu điểm,
Trang 6hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế trong thu hút và sử dụng vốn ODA của tỉnh và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường việc thu hút và sử dụng ODA của tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn đến 2025 cũng như kiến nghị một số điều kiện để thực hiện các giải pháp trên
Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu của tác giả được sử dụng trong quá trình thực hiện luận văn gồm tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê, kết hợp phương pháp định lượng và phương pháp định tính trong nghiên cứu lý luận cũng như trong đánh giá thực tiễn Nguồn số liệu được sử dụng cho luận văn là các số liệu trích dẫn, tổng hợp từ các báo cáo của các nhà tài trợ, các chương trình, dự án ODA, các văn bản nhà nước, địa phương liên quan đến ODA, số liệu từ báo cáo các dự án ODA của Sở kế hoạch và đầu tư tỉnh Cao Bằng và số liệu thống kê từ các trang web của tỉnh Cao Bằng qua các thời kỳ
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tại một địa phương
Chương 2: Thực trạng thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng
Chương 3: Giải pháp đẩy mạnh thu hút và sử dụng vốn hỗ trợphát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng
Nội dung chủ yếu của các chương như sau:
Chương 1:
Tác giả dẫn chiếu một số cơ sở lý luận về hỗ trợ phát triển chính thức và vai trò của hỗ trợ phát triển chính thức đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn gồm các khái niệm về hỗ trợ phát triển chính thức, đặc điểm của hỗ trợ và phát triển chính thức, các hình thức hỗ trợ phát triển chính thức, vai trò của hỗ trợ và phát triển chính thức đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn, các tiêu chí đánh giá
và các nhân tố ảnh hưởng đến việc thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức
Khái niệm về hỗ trợ phát triển chính thức: Theo khái niệm của tổ chức Hợp
tác và phát triển kinh tế (OECD) thì “ODA là một giao dịch chính thức được thiết lập với mục đích thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của các nước đang phát
Trang 7triển Điều kiện tài chính của giao dịch này có tính chất ưu đãi và thành tố viện trợ không hoàn lại chiếm ít nhất 25%”,
Theo nghị định 16/2016/ NĐ-CP về quản lý và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài của Chính phủ Việt Nam thì vốn ODA, vốn vay ưu đãi là nguồn vốn của nhà tài trợ nước ngoài cung cấp cho Nhà nước hoặc Chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam để hỗ trợ phát triển, bảo đảm phúc lợi và an sinh xã hội, bao gồm: (i) Vốn ODA viện trợ không hoàn lại là loại vốn ODA không phải hoàn trả lại cho nhà tài trợ nước ngoài; (ii) Vốn vay ODA là loại vốn ODA phải hoàn trả lại cho nhà tài trợ nước ngoài với mức ưu đãi về lãi suất, thời gian ân hạn và thời gian trả nợ, bảo đảm yếu tố không hoàn lại đạt ít nhất 35% đối với khoản vay có ràng buộc và 25% đối với khoản vay không ràng buộc; (iii) Vốn vay ưu đãi là loại vốn vay có mức ưu đãi cao hơn so với vốn vay thương mại, nhưng yếu tố không hoàn lại chưa đạt tiêu chuẩn của vốn vay ODA được quy định tại điểm b khoản này”
Đặc điểm của hỗ trợ phát triển chính thức: Hỗ trợ phát triển chính thức là
các khoản viện trợ không hoàn lại, viện trợ có hoàn lại hoặc tín dụng ưu đãi, có các đặc điểm: Được cung cấp bởi các tổ chức chính thức hoặc đại diện của các tổ chức chính thức, tổ chức chính thức bao gồm các nhà nước mà đại diện là Chính phủ, các
tổ chức liên chính phủ hoặc liên quốc gia và các tổ chức phi chính phủ hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận; Có mục tiêu chính là giúp các nước đang phát triển phát triển kinh tế, nâng cao phúc lợi xã hội; Mang tính chất ưu đãi
Các hình thức hỗ trợ phát triển chính thức: Theo tính chất nguồn vốn thì hỗ
trợ phát triển chính thức gồm viện trợ không hoàn lại, viện trợ có hoàn lại và viện trợ hỗn hợp; Theo mục đích sử dụng thì hỗ trợ phát triển chính thức gồm hỗ trợ cơ bản, hỗ trợ kỹ thuật; Theo điều kiện ràng buộc gồm hỗ trợ phát triển chính thức không ràng buộc và hỗ trợ phát triển chính thức ràng buộc; Theo nguồn cung cấp gồm viện trợ song phương và viện trợ đa phương
Vai trò của hỗ trợ phát triển chính thức đối với nông nghiệp và phát triển
nông thôn: Góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn; Tác
động tới đổi mới tư duy và phương thức sản xuất theo hướng thị trường; Góp phần thúc đẩy đa dạng hóa nông nghiệp; Góp phần vào tăng trưởng toàn diện và xóa đói
Trang 8giảm nghèo; Góp phần phòng chống và giảm thiệt hại thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; Góp phần nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn
Nội dung huy động và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn: Việc thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn
vay ưu đãi phải được xem xét, cân đối và lựa chọn trong tổng thể các nguồn vốn đầu tư phát triển, phải bám sát các mục tiêu của chiến lược nợ công và nợ nước ngoài của quốc gia, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch đầu tư công và kế hoạch tài chính đảm bảo các chỉ số nợ công, nợ Chính phủ và mức bội chi ngân sách nhà nước trong giới hạn cho phép và phải cân đối trong tổng thể nhu cầu vốn cho phát triển của ngành
Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức: Các nhân tố khách quan gồm tình hình kinh tế chính trị ở quốc gia tài
trợ, chính sách, quy chế của nhà tài trợ và môi trường cạnh tranh; Các nhân tố chủ quan gồm tình hình kinh tế chính trị ở quốc gia tiếp nhận viện trợ, quy trình và thủ tục của nước tiếp nhận viện trợ, năng lực của cán bộ hoạt động trong lĩnh vực thu hút và sử dụng vốn ODA và năng lực tài chính của các nước tiếp nhận viện trợ
Các tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn: Thu hút ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn dựa trên một số
chỉ tiêu định lượng như tổng số ODA cam kết, ODA ký kết; Đánh giá sử dụng ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn dựa trên một số tiêu chí như : hiệu quả,
hiệu suất, tác động, phù hợp và bền vững của hỗ trợ phát triển chính thức
Chương 2:
Tác giả tập trung nghiên cứu thực trạng thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng giai đoạn
2011 – 2016 Trước hết tác giả chỉ ra một số đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế
xã hội của tỉnh Cao Bằng, những khó khăn, thách thức và yêu cầu hỗ trợ đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn của tỉnh, cụ thể:
Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên: Cao Bằng là tỉnh miền núi biên giới ở vùng
Đông Bắc Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 670.786 ha.Với 333 km tiếp giáp tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) ở phía Bắc và Đông Bắc, Cao Bằng là tỉnh có đường biên giới với Trung Quốc dài nhất của Việt Nam.Địa hình Cao Bằng chia cắt mạnh và
Trang 9phức tạp, hình thành 4 tiểu vùng kinh tế sinh thái: tiểu vùng núi đá vôi ở phía bắc và đông bắc chiếm 32%, tiểu vùng núi đất ở phía tây và tây nam chiếm 18% tiểu vùng núi đất thuộc thượng nguồn sông Hiến chiếm 38%, tiểu vùng bồn địa thị xã Cao Bằng và huyện Hoà An dọc sông Bằng chiếm 12% diện tích tự nhiên của tỉnh.Khí hậu Cao Bằng mang tính chất nhiệt đới, gió mùa lục địa núi cao
Tổng diện tích là 670.786 ha, trong đó đất nông nghiệp có 629.362 ha, chiếm 93,82% diện tích đất tự nhiên nhưng có khoảng 140.942 ha đất có khả năng phát triển nông nghiệp, chiếm 21% diện tích tự nhiên Phần lớn đất được sử dụng để phát triển cây hàng năm, chủ yếu là cây lương thực, cây ăn quả, cây công nghiệp còn ít Hiệu quả sử dụng đất còn thấp, hệ số sử dụng đất mới đạt khoảng 1,3 lần
Về dân số: Dân số toàn tỉnh hiện nay là trên 520,2 nghìn người Mật độ dân
số 78 người/km², với 95% là đồng bào dân tộc thiểu số, các dân tộc ở Cao Bằng gồm Tày (chiếm 41,0% dân số), Nùng (31,1 %), H’Mông (10,1 %), Dao (10,1 %), Việt (5,8 %), Sán Chay (1,4 %) Có 11 dân tộc có dân số trên 50 người
Về kinh tế: Là tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, kinh tế xã hội phát triển ở
mức trung bình so với các địa phương trong cả nước nhưng trong những năm qua tỉnh Cao Bằng luôn phấn đấu tăng trưởng kinh tế, nâng cao mức sống bình quân, thay đổi diện mạo của tỉnh nhà
Thực trạng nông nghiệp và phát triển nông thôn của tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2011-2016: sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn đã có nhiều chuyển biến
tích cực, tốc độ tăng trưởng sản xuất nông lâm nghiệp bình quân đạt 3,8%, giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 35 triệu đồng/ha
Những khó khăn, thách thức và yêu cầu hỗ trợ đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng: Đây là vùng có điều kiện khí hậu, địa hình khắc
nghiệt, ngành nông nghiệp luôn đứng trước những thách thức to lớn: thiên tai, lũ lụt, cháy rừng, dịch bệnh xảy ra liên tiếp, gây tổn thất lớn về người và tài sản, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp; Đất đai, thổ nhưỡng của tỉnh chủ yếu là đất đồi dốc nên khó phát triển lúa năng suất cao như các tỉnh khác; Rừng sản xuất của tỉnh chủ yếu là rừng nghèo kiệt; Nguồn tiềm năng to lớn trong nông nghiệp, nông thôn nhất là đất đai, lao động chưa được khai thác hợp lý và có hiệu quả, đầu ra của
Trang 10nông sản tiếp tục khó khăn; Cơ sở hạ tầng nông thôn trong vùng còn yếu kém; Vốn đầu tư từ ngân sách và trái phiếu chính phủ dành cho phát triển nông nghiệp thấp
Đặc biệt tại Chương 2, tác giả cũng dành thời gian nghiên cứu kỹ thực trạng thu hút và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức vào nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng:
Tình hình thu hút vốn hỗ trợ phát triển chính thức tại tỉnh Cao Bằng: Trong
giai đoạn 2015 trở về trước, hầu hết các dự án ODA được thực hiện tại Cao Bằng đều xuất phát từ nỗ lực từ trung ương và sự giới thiệu từ các Bộ, ngành hoặc trực tiếp từ sự tiếp cận của các nhà tài trợ
Giai đoạn 2010 - 2016, tỉnh được Chính phủ cấp vốn từ nguồn vay ODA để thực hiện 28 dự án thuộc các lĩnh vực: giao thông, thủy lợi, cấp nước sinh hoạt, giáo dục, y tế, văn hóa, du lịch Tổng số vốn ký kết là khoảng 2.659 tỷ đồng Trong cơ cấu vốn đầu tư phát triển của tỉnh, tỷ lệ đóng góp của vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là ODA trong vốn đầu tư phát triển rất nhỏ, trung bình mỗi năm ODA chỉ đóng góp 1.15% trong tổng lượng vốn
Tình hình ký kết nguồn vốn ODA theo các nhà tài trợ:Vốn ODA chủ yếu
được bố trí cho Cao Bằng thông qua các nhóm nhà tài tợ chính với các nhóm dự án sau:Dự án cấp quốc gia, có nhiều địa phương thụ hưởng; Dự án tài trợ song phương
do các nhà tài trợ tiếp cận trực tiếp; Dự án do các tổ chức phi chính phủ quốc tế (INGO) thực hiện Về phía nhà tài trợ thì Thụy Sĩ là nhà tài trợ song phương lớn nhất tại Cao Bằng với một số dự án lớn được thực hiện trong giai đoạn 2005-2015, tổng nguồn viện trợ không hoàn lại 12,6 khoảng triệu USD, tương đương với khoảng 250 tỷ đồng; Trong các tổ chức viện trợ đa phương trong giai đoạn 2005 –
2015, ADB là tổ chức cung cấp viện trợ phát triển lớn nhất qua 8 dự án thuộc 5 lĩnh vực với tổng vốn ký kết hơn 674 tỷ đồng
Tình hình ký kết nguồn vốn ODA theo ngành:Trong giai đoạn 2011-2016, vốn
ODA cho tỉnh Cao Bằng tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn (45%) Nguồn vốn này đã giúp cải thiện rõ rệt kết cấu hạ tầng nông thôn (điện, đường, trường, trạm, thủy lợi, cơ sở sản xuất vv); Lĩnh vực thu hút ODA nhiều thứ hai của tỉnh là cấp thoát nước và phát triển đô thị với tỷ lệ chiếm 23%
Trang 11Tình hình sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức tại tỉnh Cao Bằng: Thời kỳ 2010 - 2016, tỉnh Cao Bằng được Chính phủ cấp vốn từ nguồn vay
ODA để thực hiện 28 dự án thuộc các lĩnh vực: giao thông, thủy lợi, nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt, giáo dục, y tế, văn hóa, du lịch Tổng số vốn ký kết 2.659 tỷ đồng, đã giải ngân 1.645 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân là 61,9% Như vậy có thể thấy tiến độ giải ngân vốn ODA chưa thực sự hiệu quả, thấp hơn nhiều so với tiến độ giải ngân chung của Việt Nam (78%) trong cùng thời kỳ Nguyên nhân chủ yếu của tỷ lệ giải ngân vốn ODA thấp là do một số đơn vị, cơ quan trên địa bàn tỉnh được giao làm chủ khoản viện trợ nhưng chưa thực sự nắm vững các quy định của nhà nước về tiếp nhận, sử dụng và quản lý các khoản viện trợ từ các tổ chức phi chính phủ nước ngoài Nhiều dự án còn chậm bố trí vốn đối ứng làm chậm tiến độ giải ngân chung Ngoài ra, một số đơn vị, tổ chức, nhà đầu tư nước ngoài còn chưa chủ động trong việc liên hệ với sở Kế hoạch và Đầu tư của tỉnh để thực hiện tốt công tác chuẩn bị hồ sơ dự án, dẫn tới chuẩn bị còn thiếu, chưa chính xác, làm kéo dài thời gian thẩm định và giải ngân
Cơ cấu vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho NN&PTNT của tỉnh Cao Bằng
theo lĩnh vực: Trong cơ cấu vốn ODA cho NN&PTNT của tỉnh thì 100% đều là vốn
vay ưu đãi hoặc viện trợ không hoàn lại và được thực hiện theo phương thức hỗ trợ
dự án, cụ thể: Lĩnh vực NN & PTNT chiếm tỷ trọng cao nhất là 83% với tổng số vốn đầu tư 1022,9 tỷ; Ngành Thủy lợi với 02 dự án, chiếm tỷ trọng 14%; Các dự án cho Lâm nghiệp trong giai đoạn này đều là dự án hỗ trợ kỹ thuật và năng cao năng lực và chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ là 3%
Cơ cấu ODA cho nông nghiệp và phát triển nông thôn của tỉnh Cao Bằng theo nhà tài trợ: Trong tổng số các nhà tài trợ đã từng tài trợ ODA cho tỉnh thì riêng vốn
cho lĩnh vực NN&PTNT đến từ 4 nhà tài trợ chính, bao gồm: Ngân hàng Thế giới là nhà tài trợ lớn nhất với chỉ 1 dự án là “Dự án cạnh tranh ngành chăn nuôi và an toàn thực phẩm” với tổng lượng vốn đầu tư tại Cao Bằng cho cả 2 giai đoạn 2011 – 2015
và 2016 – 2020 là 1696,6 tỷ đồng; Hỗ trợ của Quỹ hỗ trợ về phát triển nông nghiệp (IFAD) với tổng nguồn vốn là khoảng 8,7 triệu USD trong giai đoạn 2008 – 2014;
Hỗ trợ của Thụy Sĩ tại Cao Bằng thông qua 3 dự án với tổng nguồn vốn khoảng