Tuy nhiên do hoạt động đầu tư công tại địa phương có phạm vi nghiên cứu khá rộng, nên trong luận văn tác giả chỉ tập trung nghiên cứu đến nguồn vốn và cơ cấu vốn cho đầu [r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN i CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2 Tổng quan tài liệu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2.1 Tài liệu nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.2.2 Tài liệu trong nước Error! Bookmark not defined 1.3 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4.2 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.6 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ CÔNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH Error! Bookmark not defined 2.1 Khái niệm, vai trò và đặc điểm của đầu tư côngError! Bookmark not defined
2.1.1 Khái niệm đầu tư công Error! Bookmark not defined 2.1.2 Vai trò của đầu tư công Error! Bookmark not defined 2.1.3 Đặc điểm của đầu tư công Error! Bookmark not defined
Trang 22.1.4 Phân loại đầu tư công Error! Bookmark not defined 2.2 Nguồn vốn đầu tư công tại địa phương Error! Bookmark not defined 2.2.1 Thu ngân sách Nhà nước Error! Bookmark not defined 2.2.2 Nguồn vốn vay của địa phương Error! Bookmark not defined 2.3 Quản lý hoạt động đầu tư công Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐẦU CÔNG TẠI QUẢNG BÌNH GIAI ĐOẠN 2011 - 2016 Error! Bookmark not defined 3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, tiềm năng kinh tế và tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình Error! Bookmark not defined
3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tiềm năng kinh tế của tỉnh
Quảng Bình Error! Bookmark not defined
3.1.2 Khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình
Error! Bookmark not defined 3.2 Thực trạng đầu tư công tại Quảng Bình giai đoạn 2011-2016 Error!
Bookmark not defined
3.2.1 Nhu cầu vốn và nguồn vốn cho đầu tư tại Quảng Bình Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Quy mô vốn đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011 -
2016 Error! Bookmark not defined
3.2.3 Nguồn vốn đầu tư công tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011 - 2016
Error! Bookmark not defined 3.2.4 Cơ cấu phân bổ vốn đầu tư công Error! Bookmark not defined 3.3 Quản lý hoạt động đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình Error!
Bookmark not defined
3.4 Đánh giá hoạt động đầu tư công tại Quảng BìnhError! Bookmark not defined
3.4.1 Các kết quả đạt được Error! Bookmark not defined
Trang 33.4.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐẦU TƯ CÔNG TẠI QUẢNG BÌNH GIAI ĐOẠN TỪ NAY ĐẾN 2020 Error!
Bookmark not defined
4.1 Kế hoạch đầu tư công trung hạn đến 2020Error! Bookmark not defined
4.2.1 Định hướng và mục tiêu đầu tư trong trung hạnError! Bookmark not defined
4.1.2 Một số nguyên tắc lập kế hoạch đầu tư công trung hạn đến 2020
Error! Bookmark not defined
4.1.3 Dự kiến kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020
Error! Bookmark not defined 4.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động đầu tư công ở Quảng Bình Error! Bookmark not defined
4.2.1 Cải cách và đổi mới các quan điểm trong hoạt động đầu tư công tại
địa phương Error! Bookmark not defined 4.2.2 Tăng cường huy động nguồn lực cho đầu tư công Error! Bookmark not defined
4.2.3 Tăng cường công tác quản lý đề nâng cao hiệu quả sử dụng các
nguồn lực cho đầu tư công Error! Bookmark not defined
4.2.4 Nâng cao chất lượng công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và phát huy hiệu quả các dự án đầu tư công
Error! Bookmark not defined
4.2.5 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tham gia vào quá trình quản lý
đầu tư công tại địa phương Error! Bookmark not defined
4.2.6 Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, chống thất thoát, lãng phí
trong đầu tư công Error! Bookmark not defined
Trang 44.2.7 Tăng cường xử lý nợ đọng XDCB của địa phương trong kế hoạch
đầu tư công trung hạn 5 năm 2016-2020 Error! Bookmark not defined
4.2.8 Phát huy dân chủ và phát huy vai trò của thông tin đại chúng trong
giám sát dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnhError! Bookmark not defined
4.2.9 Từng bước thực hiện xã hội hóa trong đầu tư ở Quảng Bình thời
gian tới để giảm “gánh nặng cho đầu tư công”Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 5CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Theo định lý phân quyền của Oates (1972), phân cấp tài chính cho chính quyền địa phương sẽ khiến cho phân bổ nguồn lực và cung cấp các hàng hóa, dịch
vụ công địa phương hiệu quả hơn hơn vì chính quyền địa phương nắm rõ thông tin cũng như thị hiếu của dân chúng hơn Do đó, các chính quyền địa phương có vai trò chính trong đầu tư công, từ đó thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, xã hội
ở hầu hết các quốc gia Ở Việt Nam, vốn đầu tư công cũng được phân bổ theo hai cấp ngân sách là ngân sách TW và ngân sách địa phương, trong đó đầu tư công của địa phương chiếm 50% trên tổng vốn đầu tư công Tuy nhiên, chính quyền địa phương phải đối mặt với hàng loạt thách thức như sự phân tán trên nhiều cấp độ, lĩnh vực cũng như thiếu khả năng lập kế hoạch đầu tư, đặc biệt là trong dài hạn Bên cạnh đó các quy trình thủ tục và sự điều tiết từ Trung Ương cũng là những thách thức lớn đối với đầu tư công ở địa phương, thường xảy ra chủ yếu ở các khu vực nhỏ
Quảng Bình là một trong 18/63 tỉnh thành có quy mô thu chi ngân sách nhỏ, dưới 10.000 tỷ đồng (theo Bộ Tài chính, 2017) Theo đó, quy mô chi đầu tư công chủ yếu tập trung vào chi đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và một tỷ lệ rất nhỏ dành cho hỗ trợ doanh nghiệp và đa số các dự án đầu tư ở địa phương đều phải trong chờ vào nguồn bổ sung từ NSTW Điều này dẫn đến sự tách rời giữa việc tỉnh quyết định về dự án đầu tư, trong khi việc bố trí vốn phụ thuộc vào NSTW và sự thiếu tính chủ động linh hoạt ở địa phương Bên cạnh đó nguồn vốn khai thác tại Quảng Bình rất hạn hẹp do các yếu tố khách quan như vị trí địa lý và điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt cũng như những hạn chế trong trình độ quản lý đầu tư và theo xếp hạng năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Quảng Bình chỉ xếp thứ 44/63 năm 2016 (theo website pcivietnam.org) Thực trạng hoạt động đầu tư công ở Quảng Bình trong những năm qua cũng cho thấy tình trạng đầu tư dàn trải, bố trí vốn chậm, nhỏ giọt, kéo dài vẫn còn xảy ra, quản lý đầu tư thiếu chặt chẽ gây lãng phí và giảm
Trang 6hiệu quả sử dụng vốn đầu tư Vì vậy nghiên cứu đến hoạt động đầu tư công tại Quảng Bình sẽ đóng vai trò quan trọng đến sự tăng trưởng và phát triển của địa phương Nhưng hiện nay, chưa có một công trình nào nghiên cứu cụ thể và chi tiết
về hoạt động đầu tư công tại Quảng Bình
Từ thực tế và tầm quan trọng của đầu tư công tại địa phương, tác giả lựa chọn đề tài luận văn thạc sỹ là “Hoạt động đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011 -2020” nhằm hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hoạt động đầu tư công, phân tích thực trạng hoạt động đầu tư công tại Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay, định hướng và đề xuất một số giải pháp cho hoạt động đầu tư công Quảng Bình đến năm 2020
Do cơ sở dữ liệu và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế nên luận văn còn nhiều thiếu sót Rất mong Hội đồng đánh giá và các độc giả đóng góp ý kiến để tác giả có thể hoàn thiện nghiên cứu tốt hơn
Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Tài liệu nước ngoài
Nghiên cứu ““The impact of fiscal and political decentralization on local public investment in Indonesia” Krisztina và Bambang (2017);
Nghiên cứu “Optimal design of federal grants to localities” Heng-fu zou (1993) ;
Nghiên cứu “Does Decentralization Increase Government Responsiveness to Local Needs? Evidence from Bolivia” Jean-Paul Faguet (2004) ;
Nghiên cứu của OECD “Multi-level Governance of Public Investment: Lessons from the Crisis” do Allain-Dupré, D (2011) ;
Luận văn thạc sỹ “The Effects of China’s Local Government Investment on Economic Growth and Excessive Investment Issue” Zhang Jinxuan (2013)
Tài liệu trong nước
Trang 7- Cuốn sách về “Đầu tư công: Thực trạng và Tái cơ cấu” của tác giả Vũ Tuấn Anh, Nguyễn Quang Thái do NXB Từ điển Bách Khoa phát hành
- Luận văn Thạc sỹ kinh tế “Hiệu quả quản lý đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh: Vấn đề và Giải pháp” của tác giả Nguyễn Hoàng Anh ;
- Luận văn Thạc sỹ “Tác động của Đầu tư công đến tăng trưởng của Tỉnh Long An” của tác giả Ngô Lý Hoá ;
- Đề tài “Hoàn thiện phân cấp ngân sách gắn với sửa đổi luật NSNN cho thời
kỳ mới” của tác giả Nguyễn Văn Hào (2014) ;
- Luận án tiến sỹ “Đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh
Hà Nam” của Phan Thị Thu Hiền (2015) ;
- Luận án tiến sỹ “ Hoàn thiện phân cấp quản lý đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng nguồn vốn ngân sách của thành phố Hà Nội đến năm 2020” của Nguyễn Thị Thanh (2016)
Luận văn sẽ phân tích và hệ thống hoá các vấn đề cơ bản về hoạt động đầu
tư công, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình Trong đó tập trung phân tích về nguồn vốn và cơ cấu vốn cho đầu tư công tại Quảng Bình Trên cơ sở đó đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn tiếp theo
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động đầu tư công của tỉnh Quảng Bình Tuy nhiên do hoạt động đầu
tư công tại địa phương có phạm vi nghiên cứu khá rộng, nên trong luận văn tác giả chỉ tập trung nghiên cứu đến nguồn vốn và cơ cấu vốn cho đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình
Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian: trên địa bàn tỉnh Quảng Bình
Trang 8- Về thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu trong giai đoạn từ năm 2011 -
2016, từ đó làm cơ sở để phần giải pháp hướng tới hoạt động đầu tư công đến năm
2020
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu trong giai đoạn đầu tiếp cận đề tài nhằm thu thập các thông tin liên quan đến cơ sở lý thuyết về đầu tư công
Do giới hạn về nguồn lực và số liệu, tác giả lựa chọn phương pháp nghiên cứu định tính để tiến hành nghiên cứu
Nguồn dữ liệu của luận văn là nguồn dữ liệu thứ cấp có sẵn từ Sở Kế hoạch
và đầu tư Quảng Bình, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình bao gồm: Các báo cáo
dự toán và quyết toán của tỉnh Quảng Bình trong phạm vi nghiên cứu, báo cáo đánh giá, định hướng cho hoạt động đầu tư công ở Quảng Bình Một số thông tin được thu thập từ các nghiên cứu đã được thực hiện liên quan đến hoạt động đầu tư công từ nguồn tạp chí, sách và websites chuyên ngành
Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp xử lý và phân tích số liệu khác nhau bao gồm: phương pháp đối chiếu, so sánh, phương pháp diễn dịch, phương pháp quy nạp
Kết cấu của luận văn:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
Chương 2: Tổng quan về hoạt động đầu tư công tại địa phương cấp tỉnh Chương 3: Thực trạng hoạt động đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình giai đoạn
2011 - 2016
Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động đầu tư công tại tỉnh Quảng Bình đến năm 2020
CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ CÔNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH
Khái niệm đầu tư công
Trang 9“Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ kinh tế - xã hội.”
Vai trò của đầu tƣ công
Vai trò của đầu tư công đối với nền kinh tế
Vai trò của đầu tư công được thể hiện trên ba khía cạnh quan trọng sau:
- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên việc đầu tư cho các công trình hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật
- Góp phần tạo lập tính công bằng trong phân phối thu nhập, giảm khoảng cách giàu nghèo, giảm bất bình đẳng, bất công trong xã hội
- Đầu tư công còn góp phần ổn định và tăng cường quốc phòng an ninh
Ảnh hưởng của đầu tư công tại địa phương
Ở Việt Nam, vốn đầu tư công đóng vai trò chủ đạo trong việc thu hút các nguồn lực về vốn cho đầu tư phát triển tại địa phương Từ đó giúp nâng cấp kết cấu
hạ tầng kinh tế xã hội, thay đổi diện mạo của địa phương, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng sống và phúc lợi cho nhân dân trên địa bàn Tuy nhiên cũng cần cân nhắc và đánh giá thận trọng các khoản đầu tư công địa phương
do có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực như lạm phát, nợ công, các vấn đề liên quan đến tham nhũng và lựa chọn chính trị
Đặc điểm của đầu tƣ công
- Đầu tư công cung cấp hàng hóa dịch vụ công cộng
- Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước
- Nguồn vốn của đầu tư công là từ nhà nước
- Mục tiêu của hoạt động đầu tư công là các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội
- Kết quả trực tiếp của đầu tư công là gia tăng số lượng và chất lượng tài sản
cố định, gia tăng giá trị tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân
Trang 10Phân loại đầu tư công
- Đầu tư vào kết cấu hạ tầng kinh tế -xã hội
- Đầu tư phục vụ hoạt động của khu vực công như trụ sở, các chi phí mua sắm, sửa chữa tài sản cố định ở địa phương
- Đầu tư hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích như : vệ sinh công cộng, nước sạch, chiếu sáng công cộng…
- Đầu tư nhà nước trong các dự án hợp tác công tư
Nguồn vốn đầu tư công tại địa phương
Nguồn vốn cho đầu tư công tại địa phương bao gồm 3 nguồn chủ yếu: thu ngân sách địa phương, các khoản bổ sung từ NSTW và vốn vay
Quản lý hoạt động đầu tư công
- Lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư;
- Lập, thẩm định, quyết định chương trình, dự án đầu tư công;
- Lập, thẩm định, phê duyệt, giao, triển khai thực hiện kế hoạch đầu tư;
- Quản lý, sử dụng vốn đầu tư công; theo dõi và đánh giá, kiểm tra, thanh tra
kế hoạch, chương trình, dự án đầu tư công
Những nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư công
- Đặc điểm tự nhiên , kinh tế xã hội của địa phương tác động đến đầu tư công ở địa phương
- Cơ chế chính sách trong hoạt động đầu tư công ở địa phương
- Công luận và thái độ của các nhóm có liên quan
- Mức độ phân cấp ngân sách giữa Trung ương và địa phương
- Năng lực của chính quyền địa phương
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐẦU CÔNG TẠI QUẢNG BÌNH GIAI ĐOẠN 2011 - 2016
Mặc dù điều kiện tự nhiên, khí hậu khắc nghiệt, nhưng Quảng Bình vẫn tiềm
ẩn những tiềm năng phát triển về kinh tế