tiến hành phân tích, xếp hạng, làm rõ các chỉ tiêu phân tích, các phương pháp dùng trong XHTD doanh nghiệp; kinh nghiệm XHTD của một số tổ chức ở các nước phát triển có quy trình xếp h[r]
Trang 1MỤC“LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIểU Đồ, BẢNG
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI TỔ CHỨC XẾP HẠNG TÍN DỤNG Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan về tổ chức xếp hạng tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm và vai trò của tổ chức xếp hạng tín dụngError! Bookmark not
defined
1.1.2 Các hoạt động cơ bản của tổ chức XHTD Error! Bookmark not defined
1.1.3 Quá trình hình thành và phát triển của các tổ chức xếp hạng tín dụng doanh
nghiệp trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.4 Kinh nghiệm của một số tổ chức xếp hạng tín dụng doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
1.2 Nội dung cơ bản của xếp hạng tín dụng doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
1.2.1 Các phương pháp xếp hạng tín dụng doanh nghiệpError! Bookmark not
defined
1.2.2 Các tiêu chí đánh giá quá trình xếp hạng tín dụng doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
1.3.1 Nhân tố khách quan Error! Bookmark not defined 1.3.2 Nhân tố chủ quan Error! Bookmark not defined
1.4 Bài học kinh nghiệm cho Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Viêt Nam -
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined TÓM TẮT CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN TÍN DỤNG QUỐC GIA VIỆT NAM – NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM Error! Bookmark not defined
2.1 Khái quát về Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam - Ngân hàng Nhà
nước Việt Nam Error! Bookmark not defined.
Trang 22.1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt
Nam - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.1.3 Bộ máy tổ chức của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam -
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.1.4 Khái quát về kết quả hoạt động của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia
Việt Nam - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong những năm gần đây Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng về hoạt động xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Viêt Nam - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not
defined
2.2.1 Quá trình thực hiện nghiệp vụ xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm
Thông tin tín dụng Quốc gia Viêt Nam - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam .Error! Bookmark not defined
2.2.2 Thực trạng xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin tín dụng
Quốc gia Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.3 Đánh giá thực trạng xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung Tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam-Ngân hàng Nhà nước Việt NamError! Bookmark not
defined
2.3.1 Những ưu điểm trong hoạt động XHTD Doanh nghiệp tại CIC Error! Bookmark not defined
2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong hoạt động XHTD Doanh
nghiệp tại CIC Error! Bookmark not defined TÓM TẮT CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN TÍN DỤNG QUỐC GIA VIÊT NAM – NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng hoạt động xếp hạng tín dụng doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
3.1.1 Định hướng phát triển của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2020Error! Bookmark
not defined
3.1.2 Định hướng hoạt động xếp hạng tín dụng doanh nghiệp trong thời gian tới
Error! Bookmark not defined
Trang 33.2 Giải pháp hoàn thiện xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam – Ngân hàng Nhà nướcViệt NamError! Bookmark not
defined
3.2.1 Nhóm giải pháp trực tiếp liên quan tới nội dung, phương pháp xếp hạng tín
dụng doanh nghiệp Error! Bookmark not defined 3.2.2 Nhóm các giải pháp hỗ trợ Error! Bookmark not defined 3.3 Một số kiến nghị, đề xuất Error! Bookmark not defined 3.3.1 Kiến nghị đối với Chính phủ Error! Bookmark not defined 3.3.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.3.3 Kiến nghị đối với Ngân hàng Thương mạiError! Bookmark not defined TÓM TẮT CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC
Trang 4“DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT”
Chữ viết tắt Nguyên nghĩa
BCTC Báo”cáo tài chính”
CIC
Trung tâm“Thông tin Tín dụng”Quốc gia Việt Nam (Credit Information Center)
CSH Chủ sở hữu
DN Doanh nghiệp
NHNN Ngân hàng Nhà Nước
NHTM Ngân hàng thương mại
NVCSH Nguồn vốn chủ sở hữu
SXKD Sản xuất kinh doanh
TCTD Tổ chức tín dụng
TSCĐ Tài sản cố định
TSĐB Tài sản đảm bảo
TSLĐ Tài sản lưu động
TTTD Thông“tin tín dụng
XHTD Xếp hạng tín dụng
NHTƢ Ngân hàng”Trung Ương
Trang 5DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIểU Đồ, BẢNG”
Sơ đồ:
Sơ đồ 1.1 - Các bước tiến hành xếp hạng tín dụng doanh nghiệpError! Bookmark not defined
Sơ đồ 1.2 - Quy trình XHTD doanh nghiệp của Moody’sError! Bookmark not defined.
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức bộ máy của CIC Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ:
Biểu đồ 2.1: Số lượng cung cấp bản XHTD qua các nămError! Bookmark not defined Biểu đồ 2.2: Số lượng cung cấp bản XHTD qua các năm 2006-2016Error! Bookmark not defined.
Bảng:
Bảng 2.1: Kết quả hoạt động của CIC qua các năm Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Bảng tính các chỉ tiêu tài chính Error! Bookmark not defined Bảng 2.3: Chỉ tiêu xét điều chỉnh điểm tài chính Error! Bookmark not defined Bảng 2.4: Bảng các chỉ tiêu phi tài chính Error! Bookmark not defined Bảng 2.5: Bảng các chỉ tiêu thông tin khác Error! Bookmark not defined Bảng 2.6: Chỉ tiêu vay nợ và trả lãi Error! Bookmark not defined Bảng 2.7: Bảng tính điểm các chỉ số tài chính Error! Bookmark not defined Bảng 2.8: Bảng tính điểm cácchỉ tiêu phi tài chính Error! Bookmark not defined Bảng 2.9: Kết quả xếp hạng tương ứng với khoảng điểmError! Bookmark not defined Bảng 2.10: Kết quả cung cấp báo cáo XHTD doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
Bảng 3.1: Bổ sung một số chỉ tiêu tài chính sử dụng để chấm điểm xếp hạng tín dụng
doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
Bảng 3.2: Bổ sung một số chỉ tiêu phi tài chính sử dụng để chấm điểm xếp hạng tín dụng
Error! Bookmark not defined
Trang 6Bảng 3.3: Bảng điều chỉnh kết quả xếp hạng tín dụng theo nhóm nợError! Bookmark not defined.
MỞ ĐẦU
Thế giới đang trong giai đoạn toàn cầu hoá với nhiều biến chuyển sâu sắc Chúng“ta đang sống trong giai đoạn chứng kiến những sự thay đổi nhanh chóng trong tổng thể nền kinh tế, kĩ thuật, công nghệ và những biến đổi khác trong chính trị, xã hội.”Cũng như các nước trên thế giới, Việt Nam đang hòa mình vào dòng chảy hội nhập và toàn cầu hóa Nhu cầu mở rộng thị trường kinh doanh, mạng lưới hoạt động và hệ thống khách hàng nhằm giảm thiểu rủi ro khiến cho các nhà đầu tư tìm đủ mọi kênh thông tin tham khảo để nhằm đưa ra quyết định chính xác nhất Cùng“với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế
là sự phát triển của“các sản phẩm về tín dụng,”bảo hiểm và tư vấn đầu tư Tham gia vào quá trình này không chỉ bao gồm“các tổ chức tín dụng, các tổ chức khác có hoạt động ngân hàng”mà còn bao gồm cả các đơn vị trong nền kinh tế có hoạt động tư vấn đầu tư và các doanh nghiệp có nhu cầu tìm hiểu về đối tác
Sự phát triển về tiền tệ, tín dụng, ngân hàng được coi là đòn bẩy thúc đẩy kinh tế phát triển và trở thành lĩnh vực nhạy cảm nhất đối với sức mạnh của nền kinh tế Tuy nhiên, đi kèm với đó là các rủi ro tiềm ẩn.“Có nhiều nguyên nhân gây ra rủi ro, và một trong những nguyên nhân”dẫn tới tình trạng này là việc thiếu“thông tin về khách hàng”của Ngân hàng và các nhà đầu tư.“Do đó, việc có được những thông tin cần thiết về khách hàng có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho hoạt động của các”tổ chức tín dụng (TCTD) nói riêng và hệ thống tín dụng nói chung.”
Đáp ứng yêu cầu thông tin, nhiều cơ quan, tổ chức chuyên môn trên thế giới
đã“cung cấp thông tin về xếp hạng doanh nghiệp để phục vụ cho TCTD và các chủ thể khác trong nền kinh tế.”Đây được coi là một“kênh thông tin tham khảo quan trọng cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong công tác hoạch định, thực thi chính sách tiền tệ; một mặt giúp các TCTD lựa chọn những khách hàng tốt, có khả năng trả nợ, mặt khác thông qua định hạng khách hàng hiện có của mình để có những chính sách tín dụng hợp lý như tăng dự phòng rủi ro hoặc tăng cường giám sát đối với những khoản vay có vấn đề, đồng thời kết quả xếp hạng doanh nghiệp giúp cho các doanh nghiệp nắm rõ được tình hình
Trang 7hoạt động sản xuất kinh doanh của bạn hàng và của chính doanh nghiệp đó để có những phương án sản xuất kinh doanh và đầu tư phù hợp Vì thế, trên thế giới có nhiều cơ quan,
tổ chức chuyên môn cung cấp thông tin về xếp hạng doanh nghiệp để phục vụ cho TCTD
và các chủ thể khác trong nền kinh tế
Trung tâm Thông tin tín dụng”nay là“Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) là tổ chứcđược thành lập và quản lý bởi Ngân hàng nhà nước Việt Nam Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của CIC là nghiên cứu và thực hiện nghiệp vụ xếp hạng tín dụng (XHTD) các doanh nghiệp được thành lập và hoạt động tại Việt Nam Từ khi thực hiện Bản đề án phân tích đầu tiên từ năm 2002 tới nay, trải qua gần 15 năm thực hiện và tích lũy kinh nghiệm, nghiệp vụ xếp hạng tín dụng đã có nhiều thay đổi và“đã đạt được những thành tựu nhất định.”Tuy nhiên, nghiệp vụ xếp hạng tín dụng doanh nghiệp còn nhiều hạn chế nhất định,“chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh doanh của các TCTD và của các chủ thể kinh tế khác trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
Xuất phát từ thực tế trên”tác giả đã chọn đề tài: “Hoàn thiện xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam” làm luận văn thạc sỹ của mình“nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống phương pháp cũng như XHTD doanh nghiệp trên phương diện lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay đối với CIC Mục đích tổng thể của luận văn là: Đưa ra những“giải pháp để hoàn thiện XHTD doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin Tín dụng”Quốc gia Việt Nam, luận văn bao gồm các bước nghiên cứu:
+ Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về tổ chức thực hiện hoạt động XHTD và các hoạt động cơ bản của nghiệp vụ xếp hạng tín dụng”đối với khách hàng doanh nghiệp.”
+ Phân tích thực trạng công tác XHTD tại“Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam.”
+ Đề xuất“các giải pháp để hoàn thiện công tác XHTD tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam.”
Trong khuôn khổ một luận văn thạc sỹ, đề tài này giới hạn đối tượng xếp hạng là
Trang 8doanh nghiệp được thành”lập theo Luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ngày 26/11/2014
và phạm vi nghiên cứu là tập trung nghiên cứu về nguồn thông tin sử dụng để xếp hạng, các chỉ tiêu xếp hạng, phương pháp xếp hạng và khả năng đáp ứng của thông tin với các chủ thể có nhu cầu Để hoàn thành được luận văn, tác giả sử dụng phương pháp thu thập
dữ liệu, lấy dữ liệu thứ cấp thu thập từ các”phòng nghiệp vụ CIC và tham khảo các nguồn thông tin chính thống đã được công bố trên các báo đài Ngoài ra tác giả có kết hợp với phương pháp xử lý dữ liệu là tập hợp và hệ thống theo nội dung nghiên cứu các tài liệu về
cơ sở lý luận và phân tích, đánh giá theo phương pháp so sánh, tổng hợp các dữ liệu về thực tế xếp hạng tín dụng tại CIC
Luận văn có kết cấu ba chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại tổ chức xếp hạng tín dụng
Chương 2: Thực trạng xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Về Chương 1 Luận văn đã khái quát một số vấn đề cơ bản về tổ chức thực hiện XHTD doanh nghiệp; vai trò của các tổ chức này đối với nghiệp vụ ngân hàng nói riêng
và nền kinh tế nói chung; các hoạt động cơ bản của tổ chức xếp hạng doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của các tổ chức xếp hạng tín dụng doanh nghiệp trên thế giới, kinh nghiệm của các tổ chức này để rút ra bài học hữu ích cho
tổ chức xếp hạng tín dụng tại Việt Nam, cụ thể là CIC Từ hoạt động của các tổ chức XHTD, tác giả đi vào cụ thể phân tích nội dung cơ bản của nghiệp vụ XHTD, bao gồm các phương pháp xếp hạng, các tiêu chí đánh giá, các nhân tố ảnh hưởng Các vấn đề được nêu ra ở chương 1 là nền tảng lý luận và thực tiễn để CIC so sánh, áp dụng sao cho đạt được mục tiêu tiệm cận với tiêu chuẩn của tổ chức XHTD quốc tế và phù hợp với điều kiện đặc điểm riêng của Việt Nam
Chương 2 của luận văn đã khái quát về quá trình hình thành và phát triển cũng như
Trang 9kết quả hoạt động của CIC nói chung và nghiệp vụ XHTD nói riêng trong thời gian qua Luận văn đã mang đến cái nhìn từ toàn cảnh đến chi tiết về hoạt động xếp hạng tín dụng của CIC ở thời điểm hiện tại, qua đó nhận xét chung về kết quả đã đạt được, tìm ra những
ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện Đây chính là cơ sở cho việc đề ra các giải pháp, kiến nghị cần thiết nhằm hoàn thiện hệ thống XHTD DN sẽ được giải quyết trong chương 3 của luận văn
Trong Chương 3, tác giả đã đề cập định hướng và một số mục tiêu cần đạt được của nghiệp vụ XHTD DN trong thời gian tới nhằm phát huy các ưu điểm, cũng như giải quyết các hạn chế, nguyên nhân hạn chế về hoạt động XHTD tại CIC như đã nêu ở chương 2, đảm bảo mục tiêu về nền tảng lý luận, thực tiễn đã đề cập ở chương 1 Căn cứ vào các tiêu chuẩn này, các nhóm giải pháp cụ thể đã được đưa ra, có tính ứng dụng cao, song hành với các kiến nghị đến các đơn vị liên quan và các cấp có thẩm quyền, tác giả tin rằng các ý kiến đưa ra trong công trình nghiên cứu của mình sẽ góp phần thúc đẩy CIC thực hiện tốt hơn nghiệp vụ XHTD doanh nghiệp, một trong những chức năng, nhiệm vụ quan trọng mà NHNN đã giao phó cho CIC
KẾT LUẬN
Qua hơn 20 năm ra đời nghiệp vụ thông tin tín dụng và gần 15 năm trở thành đơn
vị sự nghiệp thuộc NHNN, CIC đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, là một kênh thông tin quan trọng hỗ trợ cho“hoạt động quản lý của NHNN, hoạt động kinh doanh tín dụng”của các TCTD và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội Những kết quả đã đạt được, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế hoạt động từ 2012-2016là tiền đề cho
sự phát triển của”CIC trong giai đoạn mới
Để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của khách hàng cũng như đa dạng hóa và nâng cao chất lượng danh mục sản phẩm của CIC, việc hoàn thiện hệ thống XHTD doanh nghiệp là yêu cầu hết sức cần thiết, đặc biệt trong điều kiện hiện nay Việc tập trung đầu
tư nhân tài, vật lực cho hoạt động XHTD doanh nghiệp trong hệ thống ngân hàng Việt Nam hoàn toàn phù hợp thực tế khách quan
Luận văn đã nghiên cứu một số vấn đề cơ bản về tổ chức XHTD doanh nghiệp; nghiên cứu hoạt động cơ bản của tổ chức XHTD, quy trình thu thập thông tin, các bước
Trang 10tiến hành phân tích, xếp hạng, làm rõ các chỉ tiêu phân tích, các phương pháp dùng trong XHTD doanh nghiệp; kinh nghiệm XHTD của một số tổ chức ở các nước phát triển có quy trình xếp hạng doanh nghiệp tiên tiến và thực trạng XHTD doanh nghiệp tại CIC để đánh giá kết quả đạt được, những hạn chế tồn tại Từ đó, luận văn đã đề xuất một số nhóm giải pháp trực tiếp, các giải pháp hỗ trợ và kiến nghị nhằm hoàn thiện XHTD doanh nghiệp của CIC với tư cách là tổ chức XHTD đầu tiên và lớn nhất tại Việt Nam; tạo điều kiện cho hoạt động XHTD doanh nghiệp ngày càng đi vào thực tiễn, góp phần lành mạnh hóa hoạt động ngân hàng nói chung và kinh doanh tín dụng nói riêng cũng như phát triển kinh tế một cách bền vững