Do đó, cần phải có sự đổi mới trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập nhằm tạo động lực cho học sinh khi học môn Giáo dục công dân; đồng thời cũng giúp cho giáo viên căn cứ vào [r]
Trang 1Tập 167, số 07, 2017
Trang 2T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ
CHUYÊN SAN KHOA HỌC XÃ HỘI – NHÂN VĂN – KINH TẾ
Dương Thị Huyền - Thương mại châu Âu và những tác động đến tình hình chính trị Đàng Trong thế kỷ XVI- XVIII 9
Nguyễn Thị Hải Phương - Bản chất của ngôn từ văn học (nghĩ từ bài viết Bản chất xã hội, thẩm mỹ của diễn
ngôn văn học của Trần Đình Sử) 21
Phạm Thị Mai Hương, Nguyễn Thị Thu Trang, Ngô Thị Lan Anh - Ảnh hưởng của lễ hội Vu Lan đến đời
sống đạo đức của nhân dân huyện Quốc Oai, Hà Nội 25
Phạm Thị Ngọc Anh - Hình tượng văn thủy ba trong mỹ thuật cổ Việt Nam và các ứng dụng trên sản phẩm mỹ
Lương Thị Thanh Dung – Sự khác nhau về kết cấu chữ Nôm của văn bản Thiền tông bản hạnh giữa bản in
Nguyễn Thị Quế, Phạm Phương Hoa - Đánh giá sự phù hợp của giáo trình New English File đối với việc
giảng dạy sinh viên không chuyên ngữ tại Trường Đại học Khoa học – Đại học Thái Nguyên 55
Hoàng Thị Thắm - Nghiên cứu về siêu nhận thức trong nghe tiếng Anh của sinh viên chương trình tiên tiến tại
Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp – Đại học Thái Nguyên 61
Nguyễn Quỳnh Trang, Dương Công Đạt, Vũ Kiều Hạnh - Thiết kế chương trình bổ trợ nói cho học sinh lớp
10 Trường Trung học Phổ thông Thái Nguyên 67
Nguyễn Khánh Như - Sự phát triển của hệ thống các trường đại học sư phạm trọng điểm Trung Quốc hiện nay 73
Nguyễn Văn Hồng, Vũ Thị Thanh Thủy - Dạy học theo dự án và vấn đề phát triển năng lực nghiên cứu khoa
học cho học sinh trong dạy học Sinh thái học ở trung học phổ thông 79
Trần Thị Phương Thảo, Nguyễn Thị Hoa Hồng - Nâng cao tính ứng dụng trong xây dựng chương trình đào
tạo đại học tại Việt Nam – bài học từ chương trình giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ứng dụng (POHE) 85
Phạm Thị Bích Thảo, Nguyễn Thành Trung - Lựa chọn bài tập thể lực chuyên môn nâng cao kết quả học tập
chạy cự ly ngắn cho sinh viên khóa 14 Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên 91
Lê Huy Hoàng, Nguyễn Thị Huyền, Nguyễn Thị Ngân, Vũ Thị Vân Anh - Phát triển năng lực sử dụng ngôn
ngữ hóa học của học sinh phổ thông trong dạy học các nội dung về hóa học hữu cơ chương trình hóa học lớp 12
Nguyễn Trọng Du - Phỏng vấn ‘nhóm tập trung’: một phương pháp thu thập dữ liệu hiệu quả với các nghiên
Đỗ Thị Thái Thanh, Trương Tấn Hùng, Đào Ngọc Anh - Xây dựng hồ sơ năng lực bồi dưỡng giáo viên thể
dục các trường trung học phổ thông các tỉnh miền núi phía Bắc 109
Nguyễn Ngọc Bính, Dương Tố Quỳnh, Nguyễn Văn Thanh - Thực trạng sử dụng hệ thống phương tiện
chuyên môn trong giảng dạy môn bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh -
Lê Văn Hùng, Nguyễn Nhạc - Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động câu lạc bộ bóng đá nam sinh viên
Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên 119
Journal of Science and Technology
167 (07)
Trang 3Nguyễn Văn Dũng, Lê Văn Hùng - Một số giải pháp giúp sinh viên lựa chọn môn học tự chọn trong chương
trình giáo dục thể chất dành cho sinh viên không chuyên thể dục thể thao Trường Đại học Sư phạm – Đại học
Nguyễn Văn Chiến, Nguyễn Trường Sơn, Đỗ Như Tiến - Một số kết quả ban đầu trong việc áp dụng CDIO
Đỗ Quỳnh Hoa - Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc xây dựng lối sống cho sinh viên Trường Đại học
Công nghệ Thông tin và Truyền thông – Đại học Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay 135
Phạm Văn Hùng, Nguyễn Huy Hùng - Đánh giá đầu ra của chương trình đào tạo qua mức độ đáp ứng chuẩn
Ngô Thị Lan Anh, Nguyễn Thị Thu Hiền - Yêu cầu khách quan của việc đổi mới quy trình kiểm tra đánh giá
kết quả học tập môn giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông nước ta hiện nay 147
Trương Thị Thu Hương, Trương Tuấn Anh - Ứng dụng dạy học dự án trong đào tạo giáo viên kỹ thuật tại
Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp - Đại học Thái Nguyên 153
Dương Quỳnh Phương, Trần Viết Khanh, Đồng Duy Khánh - Những nhân tố chi phối đến văn hóa tộc người
và văn hóa cộng đồng dân tộc dưới góc nhìn địa lí học 159
Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trần Quyết Thắng, Đào Thị Hương - Đánh giá mức độ hài lòng của khách du lịch
đối với đội ngũ hướng dẫn viên du lịch tại một số công ty kinh doanh lữ hành trên địa bàn thành phố Thái
Nguyễn Văn Chung, Đinh Hồng Linh - Các yếu tố thành công cho website thương mại điện tử: trường hợp
doanh nghiệp du lịch nghỉ dưỡng vừa và nhỏ ở Quảng Bình 171
Đặng Thị Bích Huệ - Dự án hỗ trợ nông nghiệp, nông dân và nông thôn tỉnh Tuyên Quang và các tác động đến
Lương Văn Hinh, Lương Trung Thuyền - Nghiên cứu biến động giá đất ở trên địa bàn thị trấn Thất Khê,
huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2011 – 2015 183
Nguyễn Tú Anh, Nguyễn Thị Lan Anh, Nguyễn Thành Minh - Nghiên cứu các mối quan hệ cung ứng dịch
vụ quản trị hoạt động có dịch vụ trách nhiệm xã hội: trường hợp điển cứu tại các công ty dịch vụ vận tải chở
khách vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 189
Nguyễn Thị Thu Thương, Hoàng Ngọc Hiệp - Thực trạng quản lý vốn ngân sách nhà nước cho đầu tư phát
triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên 193
Tạ Thị Thanh Huyền, Nguyễn Mạnh Dũng - Tăng cường quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách
nhà nước trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 199
Nguyễn Thị Kim Huyền - Ứng dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS): kinh nghiệm quốc tế và bài
Nguyễn Thị Nhung, Phan Thị Vân Giang - Tạo động lực cho các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư
nhân đầu tư trực tiếp ra nước ngoài 211
Phạm Thuỳ Linh, Phạm Hoàng Linh, Trần Thị Thu Trâm - Xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam trong bối
Nguyễn Thị Thu Trang, Trần Bích Thủy - Động lực làm việc của cán bộ công chức xã phường: nghiên cứu
Nguyễn Thu Thủy, Hoàng Thái Sơn - Bài học kinh nghiệm trong quản lý rủi ro thanh khoản đối với Ngân
Ngô Thúy Hà - Định hướng phát triển dịch vụ tín dụng cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đến năm 2020 237
Đoàn Quang Thiệu - Một số kết quả xây dựng mô hình học tập, thực hành về kế toán doanh nghiệp 243
Trang 4Ngô Thị Lan Anh và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 167(07): 147 - 151
147
YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC ĐỔI MỚI QUY TRÌNH KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NƯỚC TA HIỆN NAY
Ngô Thị Lan Anh*, Nguyễn Thị Thu Hiền
Trường Đại học Sư phạm – ĐH Thái Nguyên
TÓM TẮT
Trong quá trình dạy học, đánh giá kết quả học tập của học sinh là khâu cơ bản, tác động trực tiếp đến thái độ cũng như phương pháp hoạt động của cả thầy và trò Đối với môn Giáo dục công dân ở trường phổ thông việc kiểm tra đánh giá không chỉ nhằm mục tiêu đánh giá kết quả cuối cùng của hoạt động lĩnh hội kiến thức mà nó là biện pháp kích thích sự nhận thức của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động dạy học Tuy nhiên, việc thực hiện kiểm tra đánh giá đối với môn học này ở nhiều trường trung học phổ thông còn bất cập, chưa đánh giá được đúng năng lực của người học, chưa bám sát vào tính đặc thù của môn học Do đó, cần phải có sự đổi mới trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập nhằm tạo động lực cho học sinh khi học môn Giáo dục công dân; đồng thời cũng giúp cho giáo viên căn cứ vào đó để điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp, mang lại hiệu quả trong quá trình giáo dục
Từ khóa: Kiểm tra, đánh giá, kết quả học tập, giáo dục công dân, trung học phổ thông
Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả môn học
theo hướng tiếp cận năng lực học sinh là một
yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo
dục nói chung và đáp ứng yêu cầu đổi mới
chương trình giáo dục phổ thông sau năm
2015 Do đó, đối với môn Giáo dục công dân
(GDCD) ở các nhà trường phổ thông hiện
nay, phần lớn vẫn sử dụng cách kiểm tra đánh
giá mang tính áp đặt, không linh hoạt, chưa
phát huy được tính sáng tạo của người học
Công cụ dùng để đánh giá cũng chưa toàn
diện, chưa đánh giá được hết năng lực học tập
của người học, làm cho môn học trở nên thiếu
sức thuyết phục đối với người học Vì vậy,
bên cạnh việc đổi mới chương trình, đổi
phương pháp dạy học thì cũng cần có sự đổi
mới trong khâu kiểm tra, đánh giá kết quả
môn học để góp phần vào mục tiêu đổi mới
giáo dục nói chung, nâng cao chất lượng môn
học GDCD ở trường trung học phổ thông
(THPT) nói riêng
TÍNH ĐẶC THÙ CỦA KIỂM TRA ĐÁNH
GIÁ KẾT QUẢ MÔN GDCD Ở TRƯỜNG
THPT
Môn GDCD được đưa vào tất cả các bậc học
phổ thông ở Việt Nam “Ở tiểu học, môn học
*Tel: 0913349907; Email: ngolananh171082@gmail.com
này có tên là môn học đạo đức, ở Trung học
Cơ sở và Trung học Phổ thông được gọi là môn học GDCD Môn học nhằm cung cấp cho học sinh phổ thông hệ thống tri thức cơ bản về giá trị đạo đức - nhân văn, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và pháp luật” [1, tr.23] Thông qua đó để giáo dục học sinh trở thành những người công dân có ích cho xã hội Chính bởi vậy, việc kiểm tra đánh giá kết quả môn học này cũng phải dựa vào tính đặc thù của môn học Cụ thể:
Thứ nhất, môn GDCD là một môn khoa học
xã hội, khối lượng kiến thức của môn học rất rộng, là sự tổng hợp của nhiều lĩnh vực: triết học, kinh tế, pháp luật, đạo đức, chính trị, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước… Việc kiểm tra đánh giá phải đảm bảo tính toàn diện, phát huy được tư duy sáng tạo của người học trên cơ sở nắm vững được kiến thức nền tảng Vì thế, hình thức kiểm tra không thể chỉ dừng ở một hình thức hay một cách đánh giá, mà người dạy cần phải sử dụng nhiều hình thức kiểm tra đánh giá như kiểm tra miệng, kiểm tra viết, đánh giá thái độ, ý thức học tập đối với môn học ở trên lớp và trong các giờ ngoại khóa, tham gia các hoạt động tập thể… Muốn đánh giá được toàn diện kiến thức của môn học đã được
Trang 5Ngô Thị Lan Anh và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 167(07): 147 - 151
148
người học tiếp nhận và vận dụng như thế nào,
người giáo viên nên sử dụng kết hợp nhiều
loại câu hỏi kiểm tra như tự luận, trắc nghiệm,
vấn đáp Không nên chỉ sử dụng một hình
thức trắc nghiệm khách quan toàn bộ đối với
môn học GDCD mà nên sử dụng kết hợp giữa
trắc nghiệm và tự luận theo một tỷ lệ nhất
định Bởi cách ra đề như vậy, sẽ giúp giáo
viên có thể đánh giá được đúng và đầy đủ hơn
đối với khả năng học tập, lĩnh hội tri thức
môn học này ở học sinh Đồng thời, nó cũng
phân hóa được người học, giữa những em học
tốt và những em học chưa tốt, giữa em có tư
duy sáng tạo và em chỉ học một cách dập
khuôn, máy móc…
Thứ hai, môn học GDCD không chỉ cung cấp
tri thức khoa học cho học sinh mà còn rèn
luyện cho họ kĩ năng tư duy tổng hợp, óc
phân tích, khả năng lập luận để có thể thuyết
trình một vấn đề chính trị - xã hội trước nhiều
người, khả năng phản biện các vấn đề xã hội
mà người học gặp phải Bên cạnh đó, môn
học cũng giáo dục cho người học mục tiêu lý
tưởng sống, các quan điểm chính trị, đạo đức,
các kĩ năng sống lành mạnh Ngay bản thân
tên môn học đã nói lên điều này Bài kiểm tra
cũng như cách đánh giá của môn học GDCD
sẽ không thể chỉ dừng lại ở việc đánh giá mức
độ lĩnh hội tri thức ở người học, sự thành thạo
về kĩ năng, kĩ xảo của học sinh mà quan trọng
hơn nó phải hướng tới mục tiêu rèn luyện tư
tưởng, phẩm chất, đạo đức của một công dân
Hình thức câu hỏi mà giáo viên sử dụng để
xây dựng đề kiểm tra sẽ phải có thêm các
phần liên hệ, vận dụng kiến thức đã học vào
giải quyết vấn đề thực tiễn của bản thân, của
xã hội Thông qua bài làm của học sinh,
người dạy sẽ nắm bắt được quan điểm, sự
nhận thức cũng như cách hiểu vấn đề của học
sinh ở mức độ nào để từ đó chính bản thân
người dạy sẽ phải tự điều chỉnh phương pháp,
kiến thức, năng lực chuyên môn để đáp ứng
nhu cầu của người học Đây chính là sự đổi
mới mà nền giáo dục Việt Nam đang hướng
tới, mong muốn đạt được ở tất cả các môn
học và quá trình tổ chức dạy học
Thứ ba, kiến thức của môn học GDCD không
chỉ dừng lại ở kiến thức lý thuyết khoa học, các quan điểm lý luận mà nó còn gắn chặt với đời sống thực tiễn, với thực tế cuộc sống diễn
ra xung quanh người học "Bài kiểm tra GDCD không thể phát huy hiệu quả nếu chỉ
đi theo lối mòn "thụ động", yêu cầu học sinh tái hiện kiến thức trong sách giáo khoa, mà một trong những tiêu chí để đánh giá chất lượng của một bài kiểm tra GDCD là dựa trên
cơ sở học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết những vấn đề, những tình huống nảy sinh trong thực tế như thế nào" [1, tr.201] Giáo viên khi xây dựng câu hỏi kiểm tra sẽ phải có sự kết hợp của nhiều loại câu hỏi và trong mỗi câu hỏi cần phải bám sát vào tính đặc thù của môn học để có thể vừa kiểm tra được kiến thức cơ bản, vừa đánh giá được mức độ thông hiểu và sáng tạo của người học, khuyến khích người học phát huy tính sáng tạo của bản thân
Thứ tư, "nội dung của môn học GDCD còn
lồng ghép, tích hợp nhiều nội dung giáo dục
xã hội cần thiết cho các công dân trẻ như: giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên, giáo dục quyền trẻ em, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục chống ma túy, phòng chống HIV, AIDS… đây là những nội dung kiến thức chưa được đề cập trọn vẹn trong một môn học nào" [1, tr.202] Việc ra đề kiểm tra cũng như các hình thức đánh giá của giáo viên cần phải đa dạng và có tính gợi mở để học sinh có thể bày tỏ được quan điểm, thái
độ cũng như suy nghĩ của các em trước những vấn đề thực tiễn của đời sống xã hội Bài kiểm tra GDCD phải hướng cho học sinh trách nhiệm trước những vấn đề cấp thiết của đất nước, nhân loại, trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng xung quanh Qua các bài kiểm tra của môn GDCD, học sinh sẽ hiểu
rõ hơn về thực trạng báo động của những vấn
đề này, từ đó có ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của bản thân mình, có thêm động lực
để cố gắng vươn lên trong học tập
Trang 6Ngô Thị Lan Anh và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 167(07): 147 - 151
149
SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐỔI MỚI QUY
TRÌNH KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ
MÔN HỌC GDCD Ở TRƯỜNG THPT
NƯỚC TA HIỆN NAY
Môn GDCD ở nhà trường phổ thông có một vị
trí, vai trò rất quan trọng đối với việc hình
thành, phát triển nhân cách, đạo đức cho học
sinh, trang bị cho các em nhân sinh quan lành
mạnh, những ứng xử mang tính đạo đức, nhân
văn, là cơ sở quan trọng để góp phần xây dựng
con người mới đáp ứng công cuộc xây dựng
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Song, trong thực
tế, môn học này không được coi trọng và
thường bị xem là môn học phụ Cho nên, học
sinh không thiết tha đối với môn học, giáo viên
dạy GDCD vì thế cũng không còn hứng thú để
đầu tư đổi mới về phương pháp dạy học, kĩ
thuật dạy học cũng như quá trình kiểm tra đánh
giá nhằm mang lại tính hiệu quả cho môn học
Trên thực tế, rất nhiều trường trung học phổ
thông ở nước ta, giáo viên dạy môn GDCD đã
xem nhẹ khâu kiểm tra, đánh giá và thường
thực hiện theo những yêu cầu quy định mà Bộ
Giáo dục và Đào tạo, các Sở Giáo dục đưa ra
Chính điều này, vô hình chung đã làm cho
môn học GDCD ở nhà trường phổ thông
không phát huy được hết tầm quan trọng của
môn học, vị trí của môn học trở nên bị xem
thường so với các môn học khác
Do đó, giáo viên dạy GDCD cần phải đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng dạy học tích
cực, phải chú ý đến quá trình kiểm tra, đánh
giá kết quả môn học Mặc dù, đây là khâu cuối
cùng của quá trình dạy học nhưng kiểm tra
đánh giá phải được thực hiện trong suốt quá
trình dạy học với mục đích phát hiện kịp thời
những ưu, nhược điểm của học sinh trong quá
trình nhận thức, rèn luyện kĩ năng, biểu hiện
thái độ, phát triển tình cảm, niềm tin ở học sinh
và kịp thời có những biện pháp uốn nắn, điều
chỉnh phù hợp với từng học sinh Thông qua
đó, người dạy cũng sẽ tự điều chỉnh về phương
pháp, kĩ năng, trình độ chuyên môn để đáp ứng
nhu cầu của người học
Muốn môn học GDCD có được chỗ đứng
đúng trong hệ thống giáo dục quốc dân ở Việt
Nam, cần có sự đổi mới trong nhận thức không chỉ của giáo viên dạy GDCD, mà còn cần có sự thay đổi thái độ, động cơ học tập của học sinh, sự quan tâm từ các bậc cha mẹ, phụ huynh, các cấp ban ngành giáo dục đối với môn học Để làm được điều đó, bản thân giáo viên dạy GDCD cần đổi mới phương pháp dạy học chuyển từ "thụ động" sang các hình thức dạy học tích cực, phát huy tính sáng tạo của người học Với các đơn vị kiến thức trừu tượng như kiến thức triết học, kinh tế, chính trị học… giáo viên cần sử dụng các giáo cụ trực quan, phim ảnh minh họa… đi liền với đó là sự đánh giá cho điểm để khuyến khích học sinh cùng làm việc, cùng tham gia vào hoạt động chiếm lĩnh tri thức Việc tổ chức tốt hoạt động trên lớp cho học sinh như chơi trò chơi, giải ô chữ, hay làm việc nhóm, hùng biện tranh tài … Giáo viên có thể quan sát về thái độ, ý thức, kĩ năng thực hành, óc phán đoán nhanh lẹ của người học để cho điểm động viên tinh thần người học… Làm tốt điều này, giáo viên đã phát huy được vai trò, chức năng đánh giá kiểm tra đối với môn học thay vì giáo viên chỉ đánh giá qua kiểm tra đầu giờ, 15 phút hay kiểm tra một tiết theo quy định vốn có từ trước đến nay
Đánh giá kết quả môn học còn được phản ánh trong các bài làm kiểm tra của học sinh đối với môn học Hiện nay, bài làm kiểm tra đối với môn GDCD ở trường trung học phổ thông
ở nước ta vẫn là các bài kiểm tra viết với hai dạng câu hỏi tự luận và trắc nghiệm khách quan Một số giáo viên dạy GDCD đã sử dụng kết hợp cả hình thức tự luận viết với trắc nghiệm Hình thức ra đề này, được nhiều học sinh ủng hộ vì có độ khó dễ rõ ràng, phân loại được người học Đồng thời, đối với những học sinh có khả năng tư duy tốt, các em có thể bày tỏ được quan điểm sống, cách nghĩ và nêu lên được những trách nhiệm của bản thân đối với xã hội, gia đình và với chính bản thân các em Với những đề kiểm tra như vậy, sẽ khơi gợi được cho học sinh sự sáng tạo, cảm thấy thích thú và cũng không bị gò ép hay quá máy móc trong việc học tập đối với môn GDCD Giáo viên qua đó cũng đánh giá được
Trang 7Ngô Thị Lan Anh và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 167(07): 147 - 151
150
đầy đủ, toàn diện hơn năng lực học tập của
học sinh đối với môn học này
Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương
pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các
trường phổ thông theo định hướng phát triển
năng lực của học sinh trên tinh thần Nghị
quyết 29/NQ-TW về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục và đào tạo
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy
và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến
thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối
truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy
móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ,
khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học
tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát
triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên
lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng,
chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa,
nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng
công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy
và học, trong đó phát triển năng lực học sinh -
yêu cầu tất yếu [4, tr.38]
Điều này cho thấy việc đổi mới quy trình
kiểm tra đánh giá kết quả môn học GDCD
theo hướng tiếp cận năng lực của người học ở
các trường trung học phổ nước ta là cần thiết,
không chỉ đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục
căn bản, toàn diện nói chung theo quan điểm
của Đảng và Nhà nước ta; mà nó còn xuất
phát từ chính nhu cầu của người học và từ yêu
cầu đổi mới của bản thân giáo viên dạy
GDCD để khẳng định vị trí, vai trò, tầm quan
trọng của môn học này trong hệ thống giáo
dục quốc dân Việt Nam
Bởi đổi mới quy trình kiểm tra đánh giá kết
quả môn học GDCD theo hướng tiếp cận
năng lực sẽ tác động đến tinh thần, thái độ
học tập của học sinh Việc tổ chức kiểm tra,
đánh giá như thế nào cho phù hợp, tạo được
động lực học tập cho học sinh là thuộc về
trách nhiệm của giáo viên "Đây là một vấn
đề rất khó khăn và tế nhị, điều quan trọng
trong đánh giá là phải đảm bảo nguyên tắc
tính vừa sức và bám sát yêu cầu của chương
trình Nếu đề kiểm tra quá dễ hoặc quá khó
đối với học sinh đều không tạo được động lực học tập cho các em; đề quá dễ học sinh sẽ ỷ lại, chủ quan không cố gắng phấn đấu nhưng
đề quá khó thì tạo cho các em tâm lý chán nản, chính vì vậy đề kiểm tra phải đảm bảo tính vừa sức; tuy nhiên cũng phải đảm bảo tính phân loại học sinh, đó cũng là cách để tạo động lực phấn đấu cho học sinh" [4, tr.40] Bên cạnh đó, việc đánh giá kết quả học tập chính xác, công bằng cũng có ý nghĩa rất quan trọng đối với tinh thần, thái độ học tập của học sinh Đảm bảo tính công bằng sẽ là
cơ sở để học sinh cảm thấy tin tưởng vào giáo viên, có sự nỗ lực cố gắng vươn lên một cách thực sự chứ không phải dựa dẫm vào một yếu
tố nào đó, tránh cho các em sống giả dối hoặc thiếu đi niềm tin vào người thầy
Đổi mới đánh giá kết quả môn học còn tác động tới việc hình thành và thay đổi phương pháp học tập của học sinh đối với môn học GDCD Thông qua kết quả kiểm tra đánh giá, học sinh sẽ tự mình điều chỉnh phương pháp học tập cho phù hợp nhằm mang lại kết quả cao hơn trong học tập Giáo viên càng thực hiện được nhiều hình thức đánh giá, xây dựng được nhiều loại hình kiểm tra càng tạo động lực cho người học; giúp cho họ thay đổi cách học sao cho hiệu quả nhất, tránh tâm lý nhàm chán khi phải làm đi làm lại một dạng kiểm tra nào đó đối với một môn học vừa trừu tượng, lại vừa nhiều kiến thức thực tiễn như môn học GDCD Thông qua nhiều hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả môn học, giáo viên
sẽ có thêm cơ sở khách quan trong nhận định, đánh giá toàn diện đối với học sinh học tập môn học này
Ngoài ra, đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả môn học còn tác động đến quá trình dạy học của giáo viên dạy GDCD Bởi quá trình dạy học là quá trình tác động hai chiều giữa cả người dạy và người học Nếu kiểm tra đánh giá theo hướng truyền thống trước đây chỉ quan tâm đến kết quả điểm số, thì giáo viên dạy GDCD sẽ không cần phải đổi mới phương pháp dạy học mà mãi chỉ duy trì cách dạy thụ động theo lối thầy đọc, trò ghi; thầy
Trang 8Ngô Thị Lan Anh và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 167(07): 147 - 151
151
giảng, trò nghe Kết quả học sinh sẽ không
thấy được tầm quan trọng của môn học đối
với bản thân và sẽ vẫn nảy sinh tư tưởng coi
thường đối với môn học này Song, khi giáo
viên đổi mới quy trình kiểm tra đánh giá "chú
trọng đến cả quá trình học của học sinh, mục
tiêu đánh giá chú trọng cả về kiến thức, kỹ
năng, thái độ; đặc biệt là sự vận dụng kiến
thức đã học vào thực tiễn đời sống, đòi hỏi
giáo viên cũng phải thay đổi cách dạy của
mình; ngoài việc cung cấp những kiến thức có
sẵn, giáo viên phải mở rộng, liên hệ nhiều đến
thực tiễn, làm cho nội dung bài học thêm
phong phú, sinh động với sự kết hợp nhiều
phương pháp chứ không chỉ đơn thuần là
thuyết trình và đọc chép như trước đây Qua
đó sự tích cực, sáng tạo của học sinh cũng dần
dần được phát huy" [4, tr.42] Học sinh sẽ có
hứng thú với môn học, giáo viên vì thế cũng
sẽ có thêm động lực để không ngừng đổi mới
phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng
của môn học
TẠM KẾT
Từ những sự phân tích trên đây của nhóm tác
giả cho thấy việc đổi mới quy trình kiểm tra
đánh giá kết quả môn học GDCD ở trường trung học phổ thông nước ta hiện nay là tất yếu khách quan đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục căn bản, toàn diện Việc đổi mới kiểm tra, đánh giá cần gắn với hướng tiếp cận năng lực của người học Đối với môn GDCD, khi kiểm tra đánh giá phải bám sát vào tính đặc thù của môn học, có như vậy mới đánh giá được đúng năng lực của người học Chất lượng dạy và học của môn học sẽ được thay đổi khi chúng
ta làm tốt công tác kiểm tra, đánh giá kết quả môn học
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Vũ Đình Bảy (chủ biên) (2014), Lý luận dạy
học môn Giáo dục công dân ở trường phổ thông,
Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội
2 Phùng Văn Bộ (1999), Lý luận dạy học Giáo
dục công dân ở trường phổ thông trung học, Nxb
Đại học Quốc gia, Hà Nội
3 Trần Tuyết Oanh (2004), Đánh giá trong giáo dục,
Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội
4 Trương Xuân Quang (2015), Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực học sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân ở các trường trung học phổ thông huyện
Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An, Luận văn thạc sỹ giáo dục,
Hà Nội
SUMMARY
OBJECTIVE REQUIREMENT OF THE REFORM OF THE PROCESS OF
EXAMINING AND EVALUATING THE RESULTS OF CITIZEN EDUCATION
IN OUR COUNTRY’S HIGH SCHOOLS
Ngo Thi Lan Anh*, Nguyen Thi Thu Hien
University of Education – TNU
In teaching and learning process, evaluate student’s results is a basic stage It impacts to both attitude and the methods of teaching and learning Regarding citizen education in high school, evaluation of student’ results not only to assess student learning results but also to stimulate perception of student and improve the quality and effectiveness of teaching activities However, test and evaluation in citizen education is still inadequate, not evaluate student's ability accurately, not close enough to the typical character of this subject Therefore, test and evaluation in citizen education need be reformed This also helps teachers adjust their teaching methods better
Keywords: test, evaluation, student’s results, citizen education, high school
Ngày nhận bài: 12/4/2017; Ngày phản biện: 25/4/2017; Ngày duyệt đăng: 28/6/2017
*
Tel: 0913349907; Email: ngolananh171082@gmail.com
