Hoàn thiện thẩm định dự án đầu tư tại Ban quản lý khu kinh tế Nghi Sơn ( Chọn nhà máy nhiệt điện Công Thanh làm điểm thí nghiệm)

Từ trường hợp thực tiễn là dự án nhà máy nhiệt điện Công Thanh và tầm quan trọng của công tác thẩm định dự án tại Khu kinh tế Nghi Sơn, em xin được thực hiện đề tài: “Ho[r]

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khu kinh tế Nghi Sơn là một trong 8 khu kinh tế trọng điểm trên cả nước được Chính phủ thành lập và ưu tiên đầu tư, mục tiêu của tỉnh Thanh Hóa cũng như của Chính phủ là xây dựng KKT Nghi Sơn trở thành một khu kinh tế tổng hợp

đa ngành, đa lĩnh vực với trọng tâm là công nghiệp nặng và công nghiệp cơ bản, như: công nghiệp lọc hoá dầu, cơ khí chế tạo, sửa chữa và đóng mới tàu biển, công nghiệp điện, … từ đó hình thành các ngành sản xuất và cung cấp dịch vụ mũi nhọn,

có khả năng cạnh tranh cao, đủ để vươn ra thị trường khu vực và thế giới

Sau hơn 8 năm thành lập đi vào hoạt động, KKT Nghi Sơn đã thu hút được nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đến tìm hiểu, nghiên cứu cơ hội và thực hiện các dự án đầu tư Đến nay, Ban quản lý KKT đã thực hiện cấp Giấy chứng nhận đầu tư cho 272 dự án tại KKT Nghi Sơn; trong đó có 253 dự án đầu tư trong nước với vốn đăng ký gần 105 nghìn tỷ đồng và 19 dự án đầu tư nước ngoài có tổng vốn đăng ký là 12,3 tỷ USD

Cùng với sự gia tăng số lượng dự án đầu tư tại Khu kinh tế Nghi Sơn, là việc nảy sinh hiện tượng một số dự án gặp trục trặc dẫn đến tình trạng ngưng trệ đầu tư Trên thực tế có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, nhưng một nguyên nhân quan trọng là công tác thẩm định, phê duyệt và cấp phép đầu tư tại Ban quản

lý KKT Nghi Sơn còn nhiều bất cập Cho đến nay, mặc dù số lượng dự án phải ngưng trệ đầu tư chưa nhiều, nhưng nếu công tác thẩm định dự án đầu tư tại BQL KKT Nghi Sơn không được cải thiện trong thời gian tới thì số lượng dự án bị ngưng trệ sẽ còn gia tăng

Trong số các dự án hiện đang bị ngưng trệ kéo dài tại KKT Nghi Sơn, có một trường hợp điển hình là dự án đầu tư nhà máy nhiệt điện Công Thanh Tuy đã được Ban quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn thẩm định và cấp phép đầu tư từ năm

2011, nhưng hiện nay dự án mới chỉ hoàn thành một số hạng mục phụ trợ, việc xây

dựng và lắp đặt nhà máy chính vẫn chưa diễn ra Nguyên nhân là do tình hình kinh

tế xấu đi trong những năm gần đây, dẫn đến khả năng thu xếp vốn của chủ đầu tư gặp nhiều khó khăn Ngoài ra, Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án nhà máy Nhiệt điện Công Thanh lập từ năm 2011 đã cho thấy một số khiếm khuyết, làm ảnh hưởng đến tính chính xác trong việc thẩm định hiệu quả dự án Trong báo cáo này, việc đánh giá dự án chỉ dựa vào số liệu tài chính trên quan điểm tổng đầu tư và đưa

ra những giả định về giá bán điện quá cao so với giá mua điện thực tế của EVN, làm cho các chỉ số về hiệu quả tài chính bị thiên lệch Kết quả là dự án đã phải ngưng trệ sau khi bắt đầu xây dựng do không phù hợp với tình hình thực tế

Từ trường hợp thực tiễn là dự án nhà máy nhiệt điện Công Thanh và tầm quan trọng của công tác thẩm định dự án tại Khu kinh tế Nghi Sơn, em xin được

thực hiện đề tài: “Hoàn thiện thẩm định dự án đầu tư tại Ban quản lý Khu kinh

tế Nghi Sơn (Chọn nhà máy nhiệt điện Công Thanh làm điểm nghiên cứu)”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở vận dụng lý thuyết thẩm định tài chính dự án đầu tư và những quy định của pháp luật về công tác thẩm định dự án, luận văn sẽ đánh giá thực trạng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ban quản lý khu kinh tế Nghi Sơn, đặc biệt là dự án nhiệt điện Công Thanh Từ đó đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án tại Ban quan lý Khu kinh tế Nghi Sơn

3 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về thẩm định tài chính dự án đầu tư

Chương 2: Thực trạng thẩm định tài chính dự án tại ban quản lý khu kinh tế nghi sơn

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện thẩm định tài chính tại ban quản lý khu kinh

tế nghi sơn

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THẨM ĐỊNH TÀI

CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ 1.1 Thẩm định tài chính dự án đầu tư

Thẩm định tài chính dự án là việc tổ chức xem xét một cách toàn diện các nội dung về tài chính ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi của dự án, giúp cho các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hoặc các cơ quan nhà nước thực hiện công tác cấp phép đầu tư Thông qua thẩm định tài chính, giúp chúng ta đánh giá chi phí đầu tư dự án, các nguồn vốn, khả năng huy động vốn và hiệu quả tài chính của dự

án, qua đó lựa chọn phương án đầu tư tốt nhất về mặt tài chính

Thẩm định tài chính thường được thực hiện cùng với các nội dung thẩm định khác, như: thẩm định kỹ thuật, thẩm định về công nghệ, thẩm định về môi trường

và thẩm định tính kinh tế - xã hội

Thẩm định tài chính dự án thường được thực hiện dựa trên hai quan điểm: Quan điểm tổng đầu tư; Quan điểm chủ đầu tư

1.2 Nội dung thẩm định tài chính dự án

Thẩm định tài chính dự án bao gồm nhiều nội dung liên quan chặt chẽ với nhau, gồm có: Thẩm định tổng mức đầu tư, nguồn vốn đầu tư; Thẩm định dòng tiền của dự án; Xác định lãi suất chiết khấu; Thẩm định hiệu quả tài chính của dự án; Phân tích rủi ro tài chính

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TẠI

BAN QUẢN LÝ KHU KINH TẾ NGHI SƠN 2.1 Giới thiệu khái quát về Ban quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn

Khu kinh tế Nghi Sơn (KKT Nghi Sơn) được Thủ tướng Chính phủ thành

lập tại quyết định số 102/QĐ-TTg ngày 15/5/2006, có diện tích tự nhiên 18.611,8

ha nằm phía Nam tỉnh Thanh Hoá, trên trục giao lưu Bắc - Nam của đất nước, cách

Hà Nội 200 km về phía Nam, đây là cầu nối giữa vùng Bắc Bộ với Trung Bộ, Tây Bắc và Nam Bộ, với thị trường Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan

Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn là cơ quan trực thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh Thanh Hoá, thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với Khu Kinh

tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

2.2 Thực trạng thẩm định tài chính dự án tại BQL Khu kinh tế Nghi Sơn

Tính đến 31/12/2014, Ban quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn đã thực hiện thẩm định và cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 272 dự án đầu tư vào KKT và các KCN; trong đó 253 dự án đầu tư trong nước, với số vốn đăng ký là 104.928,96 tỷ đồng và

19 dự án đầu tư nước ngoài, vốn đăng ký đầu tư là 12.297,56 triệu USD

 Quy trình thẩm định tài chính

Thu thập hồ sơ tài liệu xem xét, đánh giá: Sau khi nghiên cứu sơ bộ các lĩnh vực của dự án, Ban quản lý sẽ xem xét và đánh giá về dự án, cán bộ nghiệp vụ phải tiến hành thu thập hồ sơ, tài liệu về dự án

Dựa trên những thông tin tài liệu thu thập được, cán bộ nghiệp vụ tiến hành xem xét, tính toán đưa ra các con số cụ thể theo từng chỉ tiêu tài chính, đánh giá tính khả thi của dự án đầu tư

Sau khi xem xét các yếu tố về kinh tế - tài chính, những thông tin tài chính

sẽ được thể hiện trong tờ trình cùng các nội dung thẩm định khác, tờ trình này sẽ được gửi kèm Giấy chứng nhận đầu tư trình lên Trưởng ban ký duyệt

 Nội dung thẩm định tài chính dự án

Việc thẩm định tài chính dự án được thực hiện với ba nội dung chính: thẩm định các số liệu ban đầu của dự án, thẩm định tổng mức đầu tư, thẩm định cách tính toán dòng tiền và các chỉ số tài chính

 Thực trạng thẩm định tài chính dự án Nhà máy nhiệt điện Công Thanh

Dự án Nhà máy Nhiệt điện Công Thanh – Thanh Hóa do Công ty cổ phần Xi măng Công Thanh (Tập đoàn Công Thanh), làm chủ đầu tư, có mức vốn đầu tư là 845,89 triệu USD Mục tiêu của dự án là: tạo ra sản lượng 3,549 tỷ kWh mỗi năm, toàn bộ sản lượng điện này sẽ được bán cho EVN, để bù đắp thiếu hụt điện cho tỉnh Thanh Hóa và cung cấp điện cho Khu kinh tế Nghi Sơn

Cơ sở dữ liệu dự án nhiệt điện Công Thanh

Khi thẩm định cơ sở dữ liệu đầu vào trong báo cáo tổng mức đầu tư chúng ta không thể xem xét hết toàn bộ các số liệu, mà chỉ xem xét một số cơ sở dữ liệu tính toán chính Đối với dự án Nhà máy Nhiệt điện Công Thanh các dữ liệu được xem xét là: Giá bán điện, giá cả nhiên liệu đầu vào, công suất dự kiến, chi phí vay

Thẩm định tổng mức đầu tư

Việc tính toán tổng mức đầu tư mặc dù còn có điểm chưa cụ thể, chỉ mang tính khái quát và chi phí chưa được tính toán đầy đủ, như: chi phí liên quan đến an ninh quốc phòng, chi phí bồi thường hỗ trợ tái định cư, chi phí dò tìm xử lý bom mìn… nhưng đã phản án tương đối đầy đủ các hạng mục chi phí chính của dự án

Thẩm định dòng tiền của dự án

Dòng tiền ròng được xem xét trên cơ sở dòng tiền vào và dòng tiền ra của dự

án Dòng tiền được xác định phản ánh chính xác các khoản mục cần tính đối với hiệu quả tài chính của một dự án đầu tư Do chi phí đầu tư của dự án lớn nên dòng

tiền ròng trong những năm đầu âm Dòng tiền này tăng dần và ổn định khi dự án bắt đầu đi vào hoạt động và đạt công suất tối đa

Thẩm định các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả tài chính

Theo các điều kiện và giả thiết đối với dự án, Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đưa ra kết quả phân tích tài chính như sau:

Bảng 2.4: Kết quả phân tích tài chính Các chỉ tiêu tài chính đạt đƣợc Đơn vị tính Kết quả

Hệ số chiết khấu tài chính % 6,12

Thời gian hoàn vốn có chiết khấu năm 16

Nguồn: Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án Nhiệt điện Công Thanh

2.3 Đánh giá khái quát về thẩm định tài chính dự án tại BQL Khu kinh

tế Nghi Sơn

2.3.1 Kết quả đạt đƣợc

 Công tác thẩm định tài chính dự án về cơ bản là phù hợp với tình hình và điều kiện Việt Nam hiện nay Khi thẩm đinh tài chính dự án gắn liền với việc thẩm định về kỹ thuật-công nghệ; thẩm định về điều kiện tự nhiên

 Gắn việc thẩm định tài chính dự án, hiệu quả dự án với cung cầu hàng hóa trong và ngoài nước Đối với dự án nhiệt điện Công Thanh, đã thực hiện xem

xét tính phù hợp của dự án với quy hoạch phát triển ngành điện Việt Nam và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

 Thẩm định tài chính gắn với sự phù hợp với chế độ, chính sách về đầu tư

và xây dựng của Nhà nước

 Áp dụng nhiều phương pháp thẩm định tài chính khác nhau, gồm phương pháp giá trị hiện tại ròng (NPV); tỉ suất hoàn vốn nội tại (IRR); tỉ số thu – chi (B/C); thời gian hoàn vốn (PP)

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân

 Hạn chế

Tổng mức đầu tư: Quy mô vốn đầu tư được xác định dựa vào ý muốn chủ

quan của chủ đầu tư, không tính đến hiệu quả thực tế của dự án và khả năng huy động vốn của chủ đầu tư Việc xây dựng một nhà máy Nhiệt điện đòi hỏi quy mô vốn rất lớn, trong khi giá mua bán điện hiện vẫn phụ thuộc vào sự độc quyền của

EVN Thiếu sự so sánh về các hạng mục, khối lượng công việc của những dự án nhiệt điện khác

Nguồn vốn: Báo cáo nghiên cứu khả thi chưa chú trọng đến vấn đề an toàn

tài chính dự án, chưa chú ý rủi ro về nguồn vốn; không đưa ra được giải pháp về

thu xếp nguồn vốn trả nợ trong quá trình dự án đi vào hoạt động Chưa gắn việc

thẩm định nguồn vốn với thẩm định năng lực tài chính của chủ đầu tư; chưa chú

trọng tới việc cân đối nguồn vốn với việc cân đối trả nợ, xác định nguồn trả nợ

Về phương pháp thẩm định

Sử dụng chủ yếu phương pháp thẩm định theo trình tự và so sánh chỉ tiêu Trong Báo cáo nghiên cứu khả thi không sử dụng phương pháp phân tích độ nhạy,

do vậy không thể đánh giá toàn diện về tính khả thi của dự án Các tiêu thức thẩm định chủ yếu được sử dụng là những chỉ số dùng để đánh giá tính khả thi của dự

án: NPV > 0; IRR > tỷ suất chiết khấu; thời gian thu hồi vốn < thời gian hoạt động của dự án Tuy sử dụng các phương pháo so sánh để thẩm định, nhưng quá trình tính toán và so sánh chưa đảm bảo độ tin cậy

Nguyên nhân

Nhóm nguyên nhân chủ quan

- Trình độ năng lực cán bộ thẩm định chưa theo kịp yêu cầu, nhiệm vụ

- Hệ thống thu thập thông tin và xử lý thông tin chưa đáp ứng được yêu cầu

của công tác thẩm định tài chính dự án

- Quá chú trọng đến việc đảm bảo đưa các dự án vào khởi công, đầu tư xây dựng với mong muốn các dự án hoàn thành đúng tiến độ đề ta theo quy hoạch Do

đó, chưa thực sự chú trọng đảm bảo nguồn tài chính thực hiện dự án và hiệu quả tài

chính dự án

Nhóm nguyên nhân khách quan

- Nhà nước chưa ban hành văn bản hướng dẫn thẩm định dự án nói chung

và thẩm định tài chính dự án nói riêng; chưa có hướng dẫn cụ thể về thẩm định dự

án theo từng chuyên ngành đầu tư chuyên biệt

- Các cơ quan quản lý chuyên ngành chưa đưa ra những chỉ tiêu Kinh tế -

Kỹ thuật tổng hợp của từng ngành, lãnh thổ để làm căn cứ so sánh hiệu quả dự án đầu tư

- Sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong từng lĩnh vực dự án đầu tư chưa được chặt chẽ

CHƯƠNG III GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH

TẠI BAN QUẢN LÝ KHU KINH TẾ NGHI SƠN

3.1 Hoàn thiện công tác quản lý, tổ chức thẩm định

- Cần chú trọng tới đội ngũ cán bộ trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia công tác thẩm định dự án

- Đối với cơ quan nhà nước: khi thực hiện thẩm định cấp phép đầu tư cần có thêm ý kiến phản biện từ bên thứ ba đối với mỗi dự án

- Đối với các chủ đầu tư thực hiện dự án: cần phải thuê tư vấn độc lập và các chuyên gia, cố vấn độc lập thẩm định trước khi quyết định đầu tư Cần tách biệt đơn vị thực hiện báo cáo khả thi dự án với đơn vị thực hiện tư vấn thiết kế và xây dựng dự án

3.2 Nâng cao chất lƣợng thu thập xử lý thông tin

Cần phát triển hệ thống thông tin trong nội bộ và nâng cao chất lượng các nguồn thông tin thu thập từ bên ngoài, phục vụ cho công tác thẩm định dự án

Những thông tin quan trọng liên quan đến thẩm định phải cung cấp nhanh chóng nhất, đầy đủ nhất và thông suốt Các thông tin thu thập được sẽ được phân loại và tổng hợp theo ngành, lĩnh vực khác nhau, nhằm giúp cán bộ thẩm định thuận tiện trong việc theo dõi và điều chỉnh, như các thông tin về kinh tế xã hội; thông tin về tài chính tiền tệ, thông tin về thị trường, thông tin trực tiếp từ chủ đầu

tư

3.3 Hoàn thiện nội dung công tác thẩm định tài chính

 Hoàn thiện công tác thẩm định tổng mức đầu tƣ

Hiện nay, đã có nhiều dự án nhiệt điện hoàn thành hoặc đang được đầu tư xây dựng, do đó khi thẩm định dự án NĐCT cần tổng hợp thống kê phân nhóm các

nhà máy này theo quy mô đầu tư, theo công suất phát điện … nhằm giúp so sánh

về tổng vốn đầu tư giữa các dự án với nhau

 Đánh giá tính khả thi của nguồn vốn đầu tƣ

Khi thẩm định dự án, cán bộ thẩm định cần gắn việc xem xét hiệu quả tài chính dự án, khả năng trả nợ của dự án với năng lực tài chính của chủ đầu tư

 Yêu cầu minh chứng về vốn chủ sở hữu

Khi thẩm định dự án cần yêu cầu chủ đầu tư chứng minh khả năng góp vốn bằng các hình thức sau:

- Dùng tài sản để minh chứng nhưng phải cam kết nếu không góp vốn kịp thời, đầy đủ thì phải dùng tài sản đó làm vốn góp; tài sản này phải được đăng ký giao dịch đảm bảo và được tất cả những bên liên quan ký xác nhận

- Có tổ chức tín dụng đứng ra cam kết cho vay để đầu tư hoặc góp vốn chủ

sở hữu cho dự án

 Hoàn thiện cách tính dòng tiền của dự án

Trong việc thẩm định dòng tiền dự án cán bộ thẩm định cần xem xét kỹ lưỡng ba yếu tố chính có ảnh hưởng lớn đến tính khả thi của dự án, là: việc ước tính doanh thu dự án, ước tính chi phí và bổ sung cách tính toán dòng tiền theo quan điểm chủ đầu tư

Về doanh thu: cần được xác định định mức thực tế các chủng loại sản phẩm

khác nhau, cán bộ thẩm định nên tiến hành tính toán doanh thu chi tiết cho từng loại sản phẩm Đồng thời, cán bộ thẩm định phải nắm được giá cả của sản phẩm cùng loại đang được bán trên thị trường tiêu thụ, hay giá cả sản phẩm của những

dự án tương tự đã được thực hiện