Hoàn thiện quy trình sản xuất phần mềm tại Trung tâm nghiên cứu công nghệ mạng Viettel

Là một trong những doanh nghiệp nằm trong guồng xoáy của lĩnh vực công nghệ thông tin, Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel (VTTEK) luôn đặt mục tiêu đưa ra các sả[r]

Hiện nay khi công nghệ thông tin có xu hướng phát triển theo chiều sâu, yêu cầu của người dùng không chỉ dừng ở mức tính năng sản phẩm mà còn ở cách thức phần mềm đó làm việc như thế nào Một sản phẩm muốn tồn tại trên thị trường cần phải đáp ứng được

ba yếu tố: nhanh, chất lượng và thỏa mãn nhu cầu của khách hàng

Chúng ta cũng có số lượng đáng kể những phương pháp khác nhau giúp xác định con đường phát triển phần mềm tốt nhất và đó chính là khía cạnh của việc tìm ra một quy trình phát triển phần mềm phù hợp nhất Quy trình hỗ trợ cho mọi thành viên trong dự án

từ người cũ đến người mới, trong hay ngoài công ty đều có thể xử lý đồng bộ công việc tương ứng vị trí của mình thông qua cách thức chung của công ty, hay ít nhất ở cấp độ dự

án Có thể nói qui trình phát triển/xây dựng phần mềm có tính chất quyết định để tạo ra sản phẩm chất luợng tốt với chi phí thấp và năng suất cao

Việc cải tiến các mô hình phát triển phần mềm luôn là đề tài nghiên cứu hấp dẫn, với sự tham gia tích cực không những từ các nhà sản xuất phần mềm mà còn từ các viện đại học khắp thế giới Riêng với các nhà phát triển phần mềm, họ luôn cố gắng cải tiến liên tục qui trình phát triển của mình nhằm không ngừng đổi mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm Tuy nhiên, một điều dễ thấy là việc lựa chọn, tùy biến mô hình phù hợp cho các dự án đã khó, nhưng việc vận hành nó vào trong quá trình phát triển sản phẩm càng khó hơn

Là một trong những doanh nghiệp nằm trong guồng xoáy của lĩnh vực công nghệ thông tin, Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel (VTTEK) luôn đặt mục tiêu đưa ra các sản phẩm tốt nhất, đảm bảo chất lượng, thỏa mãn nhu cầu của khách hàng, làm chủ hoàn toàn phầm mềm và phần cứng Với mục tiêu đó, Ban Giám đốc Trung tâm luôn luôn coi trọng việc sản xuất sản phẩm theo quy trình nhất định, kiểm soát ngay từ giai đoạn đầu vào của sản phẩm, đảm bảo không có bất kì sai sót nào trong quá trình sản xuất, hạn chế tối đa các lỗi lọt sau triển khai cho khách hàng, nâng cao uy tín của Trung tâm trên thị trường trong nước và thế giới Sản phẩm của Trung tâm chủ yếu là các phần mềm lõi viễn thông như PSCore (Package swiching core_ Hệ thống chuyển mạch gói), OCS (Online Charging System_ Hệ thống tính cước online), MSS (Mobile Softswich_Hệ

thống chuyển mạch mềm)… với đặc thù là các sản phẩm nghiên cứu: yêu cầu thay đổi liên tục, chưa có một hướng đi rõ ràng, chưa nhìn được hết tính năng của sản phẩm…Chính vì đặc trưng này mà quy trình sản xuất hiện tại dựa trên ý tưởng của mô hình thác nước với các giai đoạn, chức năng rõ ràng đã xuất hiện nhiều hạn chế cụ thể như sau:

- Với các dự án nghiên cứu, khi các chức năng, nghiệp vụ, công nghệ sử dụng chưa

rõ ràng thì việc thực hiện tạo một kế hoạch dự án, kế hoạch chi tiết từ đầu đến cuối dự án

là một việc bất khả thi dẫn tới tình trạng thời gian, nỗ lực và kế hoạch thực hiện từ đầu đến cuối dự án thay đổi liên tục, khó kiểm soát

- Thực hiện bàn giao các đầu ra cho khách hàng theo từng giai đoạn, thậm chí sau khi hoàn thành sản phẩm mới bàn giao cho khách hàng, dẫn tới tình trạng khách hàng không đồng ý với một tính năng nào đó của sản phẩm hoặc yêu cầu thay đổi, thêm chức năng đội dự án sẽ phải làm lại từ đầu tức là từ giai đoạn khảo sát, lập giải pháp

- Dự án nghiên cứu là dự án có yêu cầu thay đổi liên tục, việc thực hiện theo quy trình cũ là chốt toàn bộ các tính năng của sản phẩm ngay từ lúc đầu

- Thực tế cho thấy, với đặc thù các dự án của trung tâm chủ yếu là các dự án nghiên cứu thì quy trình hiện tại không phù hợp, điển hình như năm 2013 có 4/5 dự án (chiếm 80% tổng dự án của trung tâm) không đảm bảo kế hoạch sản xuất kinh doanh năm

Trước tình hình đó, việc tìm ra được một quy trình phù hợp với các dự án nghiên cứu trở nên vô cùng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, làm chủ hoàn toàn thiết bị mạng viễn thông, đáp ứng nhu cầu khách hàng với phương châm phục vụ mỗi khách hàng như một cá thể riêng biệt

Xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn, tác giả đã chọn đề tài “Hoàn thiện quy trình sản xuất phần mềm tại Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel”

Ứng dụng cơ sở lý luận phát triển phần mềm, phân tích hiện trạng quy trình sản xuất phần mềm, nghiên cứu các quy trình quản trị sản xuất phần mềm hiện đại trên thế giới, tác giả đặt mục tiêu:

- Hệ thống hoá những vấn đề thuộc cơ sở lý thuyết liên quan tới quy trình phát tri ển phầm mềm

- Đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình sản xuất phần mềm tại Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel

- Vận dụng quy trình vào thực tế các dự án tại Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel

Với nội dung được phân bổ thành 3 chương như sau:

Chương 1: Tổng thuật các khái niệm cơ bản về phần mềm, quy trình sản xuất

phần mềm, tầm quan trọng của quy trình sản xuất phần mềm, đặc biệt là phân tích các mô hình phát triển phần mềm hiện đang được áp dụng trên thế giới

Chương 2: Chương này giới thiệu tổng quan về Trung tâm Nghiên cứu công nghệ

mạng Viettel, lĩnh vực kinh doanh, chức năng nhiệm vụ của từng phòng/ban trong Trung tâm Giới thiệu về quy trình sản xuất phần mềm hiện đang được áp dụng cho các dự án tại Trung tâm Đồng thời, tác giả tiến hành phân tích các bước thực hiện trong quy trình, công cụ để thực hiện quy trình trên các công cụ quản lý dự án Qua đó đánh giá về đóng góp và lý giải những bất cập của quy trình, công cụ ứng dụng quy trình để quản lý dự án hiện tại của Trung tâm

Hiện tại Trung tâm đang áp dụng quy trình được xây dựng dựa trên mô hình thác nước Trong quá trình áp dụng, có một số các hạn chế như sau:

Với các dự án nghiên cứu, khi các chức năng, nghiệp vụ, công nghệ sử dụng chưa

rõ ràng thì việc thực hiện tạo một kế hoạch dự án, kế hoạch chi tiết từ đầu đến cuối dự án

là một việc bất khả thi dẫn tới tình trạng thời gian, nỗ lực và kế hoạch thực hiện từ đầu đến cuối dự án thay đổi liên tục, khó kiểm soát

Thực hiện bàn giao các đầu ra cho khách hàng theo từng giai đoạn, thậm chí sau khi hoàn thành sản phẩm mới bàn giao cho khách hàng, dẫn tới tình trạng khách hàng không đồng ý với một tính năng nào đó của sản phẩm hoặc yêu cầu thay đổi, thêm chức năng đội dự án sẽ phải làm lại từ đầu tức là từ giai đoạn khảo sát, lập giải pháp

Dự án nghiên cứu là dự án có yêu cầu thay đổi liên tục, việc thực hiện theo quy trình cũ là chốt toàn bộ các tính năng của sản phẩm ngay từ lúc đầu

Thực tế cho thấy, với đặc thù các dự án của trung tâm chủ yếu là các dự án nghiên cứu thì quy trình hiện tại không phù hợp, điển hình như năm 2013 có 4/5 dự án (chiếm 80% tổng dự án của trung tâm) không đảm bảo kế hoạch sản xuất kinh doanh năm (Phòng Kỹ thuật công nghệ, 2013)

Chương 3: Áp dụng những nghiên cứu cơ sở lý luận ở Chương 1 và những đánh

giá quy trình sản xuất phần mềm ở Chương 2 Chương 3 bao gồm những đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình sản xuất phần mềm tại Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel, ứng dụng quy trình đề xuất trên công cụ Rational Team Concert – IBM để quản

lý dự án

Quy trình đề xuất đã giải quyết được các hạn chế của quy trình cũ, cụ thể như sau: Với các dự án nghiên cứu, khi các chức năng, nghiệp vụ, công nghệ sử dụng chưa

rõ ràng thì việc thực hiện tạo một kế hoạch dự án, kế hoạch chi tiết từ đầu đến cuối dự án

là một việc bất khả thi dẫn tới tình trạng thời gian, nỗ lực và kế hoạch thực hiện từ đầu đến cuối dự án thay đổi liên tục, khó kiểm soát Với quy trình mới, ngay từ đầu không bắt buộc các dự án phải lập kế hoạch chi tiết cho từng task công việc được giao cho từng người với nỗ lực thực hiện cụ thể mà chỉ cần lập kế hoạch tổng thể các mốc bàn giao cho khách hàng (Các release) đã khắc phục được nhược điểm trên

Thực hiện bàn giao các đầu ra cho khách hàng theo từng giai đoạn, thậm chí sau khi hoàn thành sản phẩm mới bàn giao cho khách hàng, dẫn tới tình trạng khách hàng không đồng ý với một tính năng nào đó của sản phẩm hoặc yêu cầu thay đổi, thêm chức năng đội dự án sẽ phải làm lại từ đầu tức là từ giai đoạn khảo sát, lập giải pháp Với quy trình mới, sau mỗi Sprint, nhóm dự án lại có cơ hội ngồi cùng khách hàng demo cho khách hàng các tính năng của sản phẩm, từ đó có thể chỉnh sửa sản phẩm theo yêu cầu của khách hàng, giảm rủi ro về chi phí thực hiện hoặc khắc phục việc các tính năng sản phẩm

bị lỗi thời

Dự án nghiên cứu là dự án có yêu cầu thay đổi liên tục, việc thực hiện theo quy

trình cũ là chốt toàn bộ các tính năng của sản phẩm ngay từ lúc đầu Với quy trình mới, các chức năng được chi tiết là làm rõ dần dần qua từng Sprint đã giúp cho dự án chủ động hơn trong công việc, các thành viên trong nhóm dự án cũng hiểu rõ hơn các tính năng của sản phẩm

Đánh giá hiệu quả của quy trình sau khi hoàn thiện:

Về tiến độ sản xuất: Tỉ lệ các dự án không hoàn thành tiến độ sản xuất đã giảm, cụ thể năm 2013 có 80% các dự án không hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh năm, đến quý III năm 2015 chỉ còn 17% các dự án không hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh năm

Về tỉ lệ lỗi nội bộ, lỗi sau triển khai cũng giảm mạnh, chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng cũng được nâng cao

Trong chương 3 tác giả cũng đề xuất quản lý dự án theo quy trình mời hoàn thiện trên công cụ RTC – IBM, từ đó đưa ra các báo cáo hỗ trợ cho các nhà quản lý, Ban Giám đốc Trung tâm có cái nhind tổng quát đến cho tiết về chất lượng cũng như tiến độ chi tiết của từng dự án, từng thành viên trong dự án