6.Gương cầu lồi: Gương có mặt phản xạ là mặt ngoài của một phần mặt cầu gọi là gương cầu lồi a-ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi: Là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn và luôn nhỏ[r]
Trang 1a- Nhận biết ánh sáng : Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta
b-Khi nào ta nhìn thấy một vật: Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta c-Nguồn sáng và vật sáng:
+Nguồn sáng là những vật tự nó phát ra ánh sáng Ví dụ mặt trời; dây tóc bóng đèn có dòng điệnchạy qua
+Vật sáng bao gồm cả những nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó
Ví dụ mặt trời; tờ giấy trắng để ngoài sáng
2.Sự truyền ánh sáng
a-Đường truyền của ánh sáng:
Định luật truyền thẳng của ánh sáng : Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyềntheo đường thẳng
+ ánh sáng truyền trong môi trường thuỷ tinh,nước ,không khí, theo đường thẳng
b-Tia sáng và chùm sáng
+ Tia sáng AB
+ Chùm sáng bao gồm nhiều tia sáng gộp lại
*Chùm sáng song song :Gồm các tia sáng song song trên đường truyền của chúng
*Chùm sáng hội tụ:Gồm các tia sáng giao nhau trên đường truyền của chúng
*Chùm sáng phân kỳ : Gồm các tia sáng không giao nhau trên đường truyền của chúng
3.Ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng
a-Bóng tối và bóng nửa tối
+Vật chắn là vật không cho ánh sáng truyền qua
+Bóng tối nằm ở phía sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới
+Bóng nửa tối nằm ở phía sau vật cản, nhận được ánh sáng từ một phần nguồn sáng truyền tới
b-Hiện tượng nhật thực và nguyệt thực
Nhật thực : Khi mặt trời ,mặt trăng và trái đất cùng nằm trên một đường thẳng, mặt trăng ở giữa
thì trên trái đất xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối
+Đứng ở vùng bóng tối ta không nhìn thấy mặt trời nên quan sát được nhật thực toàn phần
+Đứng ở vùng bóng nủa tối ta nhìn thấy một phần mặt trời nên quan sát được nhật thực một phần
Nguyệt thực: Khi mặt trời, mặt trăng và trái đất cùng nằm trên một đường thẳng, trái đất ở giữa thì
trên mặt trăng xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối
4.Định luật phản xạ ánh sáng
+ Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và đường pháp tuyến của gương tại điểm tới + Góc phản xạ bằng góc tới
Trang 25 Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng
a-Tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng: ảnh của một vật là tập hợp ảnh của tất cả các điểm
trên vật
+Là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn Có kích thước bằng kích thước của vật
+Khoảng cách từ một điểm của vật tới gương phẳng bằng khoảng cách từ ảnh của điểm đó tớigương
b-Các tia sáng đi từ điểm sáng S tới gương phẳng cho tia phản xạ có đường kéo dài đi qua ảnh
ảo S'
6.Gương cầu lồi: Gương có mặt phản xạ là mặt ngoài của một phần mặt cầu gọi là gương cầu lồi
a-ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi: Là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn và luôn nhỏ
hơn vật
b-Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi: Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy
của gương phẳng có cùng kích thước
7.Gương cầu lõm:
a-ảnh tạo bởi gương cầu lõm : Gương cầu lõm có thể cho cả ảnh ảo và ảnh thật ảnh ảo tạo bởi
gương cầu lõm lớn hơn vật
b-Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm
+Chiếu một chùm tia tới song song, ta thu được 1 chùm tia phản xạ hội tụ tại 1 điểm trước gương.+ Chiếu một chùm tia tới phân kì thích hợp thành chùm tia phản xạ song song
Trang 3Câu 1
a Khi nào ta nhận biết được ánh sáng ?
b Khi nào ta nhìn thấy một vật ?
Trả lời
a Ta nhận biết được ánh sáng khi cĩ ánh sáng truyền vào mắt ta
b Ta nhìn thấy một vật khi cĩ ánh sáng từ vật đĩ truyền vào mắt ta
Câu 2 Thế nào là nguồn sáng, vật sáng ?
B Phản chiếu ánh sáng D Chiếu sáng các vật xung quanh
Câu 2 Hãy chỉ ra vật nào dưới đây khơng phải là nguồn sáng ?
A Ngọn nến đang cháy B Vỏ chai sáng chĩi dưới trời nắng
C Mặt trời D Đèn ống đang sáng
Câu 3.Khi nào ta nhận biết được ánh sáng ?
A Khi ta mở mắt B Khi cĩ ánh sáng đi ngang qua mắt ta
C Khi cĩ ánh sáng lọt vào mắt ta D Khi đặt một nguồn sáng trước mắt
Câu 4 Khi nào ta nhìn thấy một vật ?
A Khi vật được chiếu sáng B Khi ta mở mắt hướng về phía vật
C Khi vật phát ra ánh sáng D Khi cĩ ánh sáng từ vật đến mắt ta
Câu 5 Vật nào dưới đây khơng phải là nguồn sáng?
A Mặt Trời B Ngọn nến đang cháy
C Con đom đĩm lập lịe D Mặt Trăng
Câu 6 Ta nhìn thấy bơng hoa màu đỏ vì
A Bản thân bơng hoa cĩ màu đỏ B Bơng hoa là một vật sáng
C Bơng hoa là một nguồn sáng D Cĩ ánh sáng đỏ từ bơng hoa truyền đến mắt ta
Câu 7 Vì sao ta nhìn thấy một vật ?
A Vì ta mở mắt hướng về phía vật B Vì mắt ta phát ra các tia sáng chiếu lên vật
C Vì cĩ ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta D Vì vật được chiếu sáng
Câu 8: Trong một phòng hoàn toàn đóng kín bằng cửa kính, ta có thể nhìn thấy đồ vật trongphòng khi:
A Ban đêm, bật đèn, có ánh trăng nhưng nhắm mắt
B. Ban ngày, không bật đèn, không có ánh trăng nhưng mở mắt
C Ban đêm, không bật đèn, không có ánh trăng nhưng mở mắt
D Ban đêm, bật đèn, không có ánh trăng nhưng nhắm mắt
Câu 9: Nguồn sáng là:
Trang 4A. Vật tự phát ra ánh sáng B Vật có khả năng chiếu sáng vật khác
C Vật hắt lại ánh sáng vào mắt ta D Vật sáng chói dưới ánh mặt trời
Câu 10: Điều kiện để nhìn thấy một vật:
A Khi vật tự phát ra ánh sáng B Khi có ánh sáng từ vật truyền đi
C Khi vật nằm gần một nguồn sáng D. Khi có ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta Câu 11: Vật sáng là:
A Vật tự phát ra ánh sáng B Vật hắt lại ánh sáng do nguồn sáng chiếu tới
C Vật sáng chói dưới ánh mặt trời D. Cả nguồn sáng và vật được chiếu sáng
Câu 12: Ta nhìn thấy vật đen vì:
A Tự nó phát ra ánh sáng B. Nằm giữa các vật sáng khác
C Nó hắt lại ánh sáng do nguồn sáng chiếu tới D Nằm giữa các vật đen khác
Câu 13: Trong bóng đêm tĩnh mịch, không bật đèn, không có trăng, mắt ta có thể nhìn thấyđược vật nào trong các vật sau:
A Kim đồng hồ đang chạy B Con thằn lằn đang bò
Câu 14: Vật nào sau đây là nguồn sáng:
A Cây đèn cầy B Mặt Trăng C. Ngọn lửa đèn cồn D Bóng đèn dây tóc
Trang 5Câu 1: Phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng?
- Định luật truyền thẳng ánh sáng: Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng
truyền đi theo đường thẳng.
* Áp dụng: Trong các phòng mổ ở bệnh viện, người ta thường dùng một hệ thống gồm
nhiều đèn Theo em mục đích chính của việc này là gì?
TRẢ LỜI: Mục đích chính của việc này là dùng nhiều đèn để tránh hiện tượng che khuấtánh sáng do người và các dụng cụ khác trong phòng tạo nên vì ánh sáng truyền đi theođường thẳng
Câu 2: Tia sáng là gì?
- Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có hướng gọi tia sáng
* Áp dụng: Tại sao trong các lớp học, người ta thường gắn đèn ở các phía trái, phải và
tập trung trên trần nhà mà không gắn tập trung về một phía?
- Vì để tránh hiện tượng xuất hiện các bóng đen che khuất do ánh sáng truyền đi theođường thẳng
Câu 3: Chùm sáng là gì? Có mấy loại chùm sáng?
- Chùm sáng gồm nhiều tia sáng hợp thành Có 3 loại chùm sáng:
- Chùm sáng song song: Gồm các tia sáng không giao nhau trên đường truyền của chúng.
- Chùm sáng hội tụ: Gồm các tia sáng giao nhau trên đường truyền của chúng.
- Chùm sáng phân kỳ: Gồm các tia sáng loe rộng ra trên đường truyền của chúng.
Câu 1 Trong trường hợp nào dưới đây, ánh sáng truyền đi theo đường thẳng?
A Trong môi trường trong suốt
B Đi từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác
C Trong môi trường đồng tính
Trang 6D Trong mơi trường trong suốt và đồng tính
Câu 2 Chùm sáng do dây tĩc bĩng đèn pin (đèn đang bật sáng) phát ra cĩ tính chất nào dưới
đây?
A Song song B Phân kì
C Hội tụ D Đầu tiên hội tụ sau đĩ phân kì
Câu 3: Tia sáng là:
A Tia ánh sáng từ vật phát ra đến mắt ta
B Tia nhìn phát ra từ mắt đến vật ta nhìn thấy
C. Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ hướng
D Đường truyền của ánh sáng biểu diễn bằng một đường nối điểm phát ra ánh sáng và điểm
nhận được ánh sáng
Câu 4: Trong môi trường ……….và ………ánh sáng truyền đi theo đường………
A Trong suốt, không khí, không đồng tính B. Trong suốt, đồng tính, đường thẳng.
C Nước, không khí, đường cong D Lỏng, khí, đường thẳng.
Câu 5: Chọn câu đúng:
A Chùm sáng càng xa càng loe rộng ra được gọi là chùm sáng hội tụ.
B Chùm sáng song song gồm các tia sáng giao nhau trên đường truyền của chúng
C. Chùm sáng xuất phát từ bóng đèn tròn là chùm sáng phân kì.
D Chùm sáng xuất phát từ bóng đèn dài là chùm sáng song song.
Câu 6: Thứ tự điền các từ thích hợp vào chổ trống:
1- Chùm sáng………là chùm sáng phát ra từ nguồn là 1 điểm
2- Chùm sáng ……… gồm các tia sáng song song coi như phát ra từ vật ở xa
3- Chùm sáng phân kì gồm các tia sáng ……… trên đường truyền của chúng
A Hội tụ, song song, giao nhau B Phân kì, hội tụ, song song.
C. Hội tụ, song song, loe rộng ra D Phân kì, song song, loe rộng ra
Trang 7Câu 1 Thế nào là bĩng tối, bĩng nửa tối?
CÂU 2: Thế nào là hiện tượng nhật thực và nguyệt thực ?
Nhật thực : Là hiện tượng khi mặt trời ,mặt trăng và trái đất cùng nằm trên một đường thẳng, mặt
trăng ở giữa thì trên trái đất xuất hiện bĩng tối và bĩng nửa tối
+Đứng ở vùng bĩng tối ta khơng nhìn thấy mặt trời nên quan sát được nhật thực tồn phần +Đứng ở vùng bĩng nủa tối ta nhìn thấy một phần mặt trời nên quan sát được nhật thực một phần
Nguyệt thực: Là hiện tượng khi mặt trời, mặt trăng và trái đất cùng nằm trên một đường thẳng,
trái đất ở giữa thì trên mặt trăng xuất hiện bĩng tối và bĩng nửa tối
BÀI TẬP
Câu 1: Đứng trên mặt đất, trường hợp nào dưới đây ta thấy có nhật thực?
A Ban đêm, khi Mặt Trời bị nửa kia của Trái Đất che khuất nên ánh sáng Mặt Trời không đến
được nơi ta đứng.
B Ban ngày, khi Mặt Trăng che khuất Mặt Trời, không cho ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống mặt
đất nơi ta đứng.
C Ban ngày, khi Trái Đất che khuất Mặt Trăng.
D Ban đêm, khi Trái Đất che khuất Mặt Trăng.
Câu 2: Hiện tượng Nhật Thực xảy ra khi:
A Mặt Trời nằm giữa TĐất và Mặt Trăng Mặt Trời, MTrăng, Trái Đất cùng nằm trên một
C Vì mặt trời lúc đĩ khơng phát ánh sáng nữa
D Vì lúc đĩ Mặt Trời khơng chiếu sáng Trái Đất nữa
E Vì lúc đĩ Mặt Trời bị Mặt Trăng che khuất, ta nằm trong vùng bĩng tối của Mặt Trăng
F Vì mắt ta lúc đĩ đột nhiên bị mù, khơng nhìn thấy gì nữa
Trang 8Câu 1 Nói về tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, tính chất nào dưới đây là đúng ?
A Hứng được trên màn và lớn bằng vật B Không hứng được trên màn và bé hơn vật
C Không hứng được trên màn và lớn bằng vật D Hứng được trên màn và lớn hơn vật
Câu 2 Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng không có tính chất nào dưới đây?
A Hứng được trên màn và lớn bằng vật B Không hứng được trên màn
C Không hứng được trên màn và lớn bằng vật
D Cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương
3 Một tia sáng chiếu tới gương có tia phản xạ vuông góc với tia tới Góc phản xạ bằng:
A 300 C 450 B 600 D 900
4 Góc tới bằng bao nhiêu nếu góc hợp bởi tia phản xạ với mặt gương phẳng là 650?
A 250 C 650 B 450 D 900
Câu 5 Chiếu một tia sáng lên một gương phẳng ta thu được tia phản xạ hợp với tia tới một góc
400 Góc tới có giá trị nào dưới đây?
A.200 B.800 C.40 0 D.60 0
Câu 6.Chiếu một tia sáng vuông góc với mặt một gương phẳng Góc phản xạ có giá trị nào sau
đây ? A 900 B 450 C 1800 D 00
Bài 7: Một vật hình mũi tên AB đặt trước gương phẳng như hình vẽ Hãy xác định ảnh
A’B’ của vật AB qua gương
B
A
Bài 8: Chiếu một tia sáng SI đến gương phẳng và hợp với gương phẳng một
Góc 45o Hãy xác định góc tới, góc phản xạ, biểu diễn tia tới, tia phản xạ
Trên hình vẽ
A
B
Trang 9Câu 1: Tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi?
Trả lời:
- Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn vật
- Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùngkích thước
* Áp dụng : Trên xe ô tô, xe máy người ta lắp một gương cầu lồi phía trước người lái xe
để quan sát phía sau mà không lắp một gương phẳng Làm như thế có lợi gì?
Trả lời: Vì vùng nhìn thấy của trong gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy trong gương
phẳng có cùng kích thước nên giúp người lái xe nhìn được khoảng rộng hơn ở đằng sau
Câu 2: Tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm? Gương cầu lõm có tác dụng gì?
- Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm lớn hơn vật
- Gương cầu lõm có tác dung biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm tiaphản xạ hội tụ vào một điểm và ngược lại, biến đổi một chùm tia tới phân kì thích hợpthành một chùm tia phản xạ song song
BÀI TẬP
Câu 1 Trên xe ô tô, người ta gắn gương cầu lồi để cho người lái xe quan sát các vật ở phía sau xe có lợi gì
hơn là gắn gương phẳng?
A Ảnh nhìn thấy trong gương cầu lồi rõ hơn trong gương phẳng
B Ảnh nhìn thấy trong gương cầu lồi to hơn trong gương phẳng
C Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi lớn hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước
D Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi sáng rõ hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng
Câu 2.Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi có những tính chất nào sau đây?
A Ảnh thật, bằng vật B Ảnh ảo, bằng vật
C Ảnh ảo, cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương
D Không hứng được trên màn và bé hơn vật
Câu 3 Đặt hai viên pin giống hệt nhau trước một gương cầu lồi và một gương phẳng Kết luận nào sau đây
là đúng khi so sánh kích thước ảnh của viên pin tạo bởi gương cầu lồi và gương phẳng?
A Ảnh của gương cầu lồi nhỏ hơn ảnh của gương phẳng
B Ảnh của gương cầu lồi bằng ảnh của gương phẳng
C Ảnh của gương cầu lồi lớn hơn ảnh của gương phẳng
Trang 10PHẦN CÂU HỎI THUỘC
Câu 1
c Khi nào ta nhận biết được ánh sáng ?
d Khi nào ta nhìn thấy một vật ?
Trả lời
c Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta
d Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta
Câu 2 Thế nào là nguồn sáng, vật sáng ?
Trả lời
+ Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng.
+ Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó.
Câu 3 Phát biểu định luật truyền thẳng của ánh sáng
Trả lời : Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền đi theo đường thẳng
Câu 4 Thế nào là bóng tối, bóng nửa tối?
-Câu 7 Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi có những tính chất gì?
Trả lời: Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn, ảnh nhỏ hơn vật
Trang 11Câu 11: Khi nào ta nhận biết được ánh sáng? Khi nào ta nhìn thấy một vật?
- Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta
- Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó vào mắt ta
* Áp dụng: Giải thích tại sao khi đặt một cái hộp gỗ trong phòng có ánh sáng thì ta nhìn
thấy cái hộp đó, nhưng khi đặt nó trong bóng đêm ta không thể thấy được nó?
- Vì trong phòng tối thì không có ánh sáng từ cái hộp truyền vào mắt ta nên ta khôngthấy cái hộp
Lưu ý:( Vật đen là vật không tự phát ra ánh sáng và cũng không hắt lại ánh sáng
chiếu vào nó Sở dĩ ta nhận ra vật đen vì nó được đặt bên cạnh những vật sáng khác).
Câu 12: Nguồn sáng là gì? Vật sáng là gì? Mặt Trăng có phải là nguồn sáng không?
- Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng
- Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó
- Mặt trăng không phải nguồn sáng, chỉ là vật hắt lại ánh sáng từ Mặt Trời
Câu 13: Phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng?
- Định luật truyền thẳng ánh sáng: Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng
truyền đi theo đường thẳng.