Hoàn thiện phương pháp tính chỉ số khối lượng sản phẩm công nghiệp tháng ở Việt nam hiện nay

Công ngh thông tin.[r]

TR NG I H C KINH T QU C DÂN

Phí Th H ng Nga

Hoàn thi n ph ng pháp tính ch s kh i l ng

n ph m công nghi p tháng Vi t Nam hi n nay

Chuyên ngành : Th ng kê kinh t

TÓM T T LU N V N TH C S

Hà N i, 2008

1 S c n thi t nghiên c u tài

th ng ch s th ng kê Vi t Nam hi n nay g m 5 lo i ch s , trong

ó ch s kh i l ng s n ph m công nghi p là m t trong nh ng ch r t quan

tr ng vì nó cung c p thông tin v t c t ng tr ng c a ngành công nghi p

i h i X c a ng ã kh ng nh ph n u n n m 2020 n c ta c b n tr thành m t n c công nghi p, vì v y vi c tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p ánh giá t c t ng tr ng c a ngành công nghi p càng tr nên quan tr ng và c n thi t

Vi t Nam t nhi u n m nay v n s d ng ch s kh i l ng s n ph m hàng tháng v i quy n s là giá c nh Trong n n kinh t th tr ng và trong

u ki n h i nh p kinh t qu c t , s n xu t ngày càng phát tri n m nh m , c

u và ch ng lo i s n ph m thay i nhanh chóng, vi c áp d ng ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m hàng tháng v i quy n s là giá c nh ã

c l nhi u h n ch Do ó T ng c c Th ng kê ã ti n hành m t ph ng pháp m i nh m thay th ph ng pháp hi n t i, ó là ph ng pháp tính ch s

kh i l ng s n ph m công nghi p hàng tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm (ch s s n xu t công nghi p) Tuy nhiên ph ng pháp này m i th c

hi n nên còn m t s khó kh n, h n ch Vì v y vi c nghiên c u và hoàn thi n

ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá

tr t ng thêm là m t yêu c u c p bách và r t c n thi t

2 M c tiêu nghiên c u

“Hoàn thi n ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng Vi t Nam hi n nay” nh m m c tiêu:

kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá so sánh và giá c

nh c ng nh và ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

i quy n s là giá tr t ng thêm Vi t Nam hi n nay

- Th nghi m tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm cho báo cáo nhanh tháng 6 n m 2008 c a t nh Thái Bình

- xu t m t s ki n ngh và gi i pháp hoàn thi n ph ng pháp tính

ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

- i t ng nghiên c u: S li u th ng kê công nghi p tháng 6/2008

nh Thái Bình, s li u u tra doanh nghi p n m 2006 t nh Thái Bình

- Ph m vi nghiên c u: Ch n m u, tính kh i l ng s n ph m k g c, tính quy n s và tính các ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng 6/2008 v i quy n s là giá tr t ng thêm

4 Ph ng pháp nghiên c u

- S d ng ph ng pháp nghiên c u c a th ng kê h c: ph ng pháp

ch n m u, ph ng pháp b ng và th th ng kê, ph ng pháp ch s

5 Nh ng óng góp c a tài

- H th ng hoá và góp ph n làm rõ nét m t s v n c b n v ph ng pháp lu n tính các ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n

là giá so sánh, giá c nh và giá tr t ng thêm

- S d ng các ph ng pháp th ng kê k t h p v i ngu n s li u th nghi m ch n m u, tính quy n s và tính các ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm

- Qua quá trình tính th nghi m các ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm, ch ra m t s khó kh n, h n

thi n ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm

6 K t c u lu n v n

Lu n v n ngoài ph n m u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o và

ph l c, g m 3 ch ng:

Ch ng I: Nh ng v n lý lu n chung v v ch s kh i l ng s n

ph m công nghi p và ph ng pháp tính

Ch ng II: Th nghi m tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

i quy n s là giá tr t ng thêm Vi t Nam

Ch ng III: Ki n ngh và gi i pháp hoàn thi n ph ng pháp tính ch s

kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá tr t ng thêm

NH NG V N LÝ LU N CHUNG V CH S KH I L NG S N

PH M CÔNG NGHI P VÀ PH NG PHÁP TÍNH

1.1 Nh ng v n lý lu n chung v ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

1.1.1 M t s khái ni m

Ch s trong th ng kê là ch tiêu t ng i bi u hi n quan h so sánh

gi a các m c c a m t hi n t ng kinh t - xã h i

Ch s kh i l ng s n ph m bi u hi n quan h so sánh gi a kh i l ng

n ph m c a m t nhóm hay toàn b các m t hàng thu c ph m vi nghiên c u

gi a hai th i gian và qua ó ph n ánh bi n ng chung v kh i l ng s n

ph m c a các m t hàng

ng s n ph m, là ch s kh i l ng s n ph m tính trong ngành công nghi p.

1.1 2 S c n thi t ph i tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

Ch s kh i l ng s n ph m công nghi p là m t ch s ph n ánh ho t

ng công nghi p trong m t n c t i m t th i m nh t nh Nói cách khác,

ch s kh i l ng s n ph m công nghi p gi i thi u m t b c tranh t ng th các

ho t ng công nghi p trong c n c ho c t ng t nh, thành ph

1.1 3 Quy n s c a ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

Quy n s c a ch s là nh ng i l ng c gi c nh trong công

th c ch s t ng h p Hi n nay ch s kh i l ng s n ph m công nghi p c a

Vi t Nam c tính toán d a trên các quy n s là giá so sánh, giá c nh và giá tr t ng thêm

1.2 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

Vi t Nam

1.2.1 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá so sánh

Ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá so sánh

c tính theo công th c:

Σp0q1

Iq =

Σp0q0

Trong ó:

Iq : Ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

q1và q0 : Kh i l ng s n ph m m i m t hàng k nghiên c u và k g c

p0 : Giá c a m i m t hàng k g c

u, nh c m c a ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá so sánh

* u m

nên m c ph n ánh c a ch tiêu c ch n làm quy n s tính toán và n i dung nghiên c u c a ch tiêu c ng phù h p h n Ngoài ra, khi tính toán ch s giá không nh t thi t ph i s d ng toàn b các lo i s n ph m, mà có th ch

ch n ra nh ng s n ph m i di n và ch n ra m t s n v u tra riêng

* Nh c m

Do ch s giá tính trên m t s s n ph m i di n nên k t qu tính toán

ph thu c r t nhi u vào vi c l a ch n s n ph m i di n

Dù dùng chung m t ngu n s li u, nh ng n u m b t u tính toán t các c p khác nhau thì có th s d n n k t qu ph m vi t ng h p chung khác nhau

1.2.2 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá c nh

Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n

là giá c nh chính là tr ng h p c bi t c a ph ng pháp tính ch s

kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá so sánh

u, nh c m c a ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá c nh

* u m

Ch s kh i l ng s n ph m v i quy n s là giá c nh ph n ánh t ng

i h p lý bi n ng t ng h p kh i l ng s n ph m công nghi p

* Nh c m

Dù b ng giá c nh ban hành vào m t n m nào ó có y n âu

i n a thì c ng s luôn có nh ng lo i s n ph m ch a có giá c nh

ng do c m s n xu t phát tri n theo c ch th tr ng, m t hàng

n ph m thay i liên t c nên giá c nh s m b l c h u

pháp các n c khác nên nh h ng n kh n ng so sánh qu c t D

1.2.3 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm

1.2.3.1 Ngu n thông tin

* Ch n m u cho t nh, thành ph

- Ch n m u cho khu v c doanh nghi p: M u c a khu v c doanh nghi p

c ch n theo ba b c: (i) Ch n ngành công nghi p c p 4, (ii) ch n s n

ph m và (iii) ch n c s s n xu t ra s n ph m

- Ch n m u cho khu v c công nghi p cá th : u u tra c s công nghi p cá th hàng tháng do C c Th ng kê t nh, thành ph ch n

* Ch n m u toàn qu c: u toàn qu c ch ch n cho khu v c doanh nghi p, không ch n cho khu v c công nghi p cá th

* Tính kh i l ng s n ph m k g c: Kh i l ng s n ph m k g c c tính b ng cách l y kh i l ng s n ph m c ch n m u chia cho 12 tháng

1.2.3.2 Ph ng pháp tính

* Tính quy n s : Quy n s c a ngành công nghi p c p 4 c xác nh

ng cách phân b quy n s c a ngành công nghi p c p 1 cho các ngành công nghi p c p 4 T ng t nh v y i v i cách tính quy n s s n ph m và quy n s cho t ng lo i hình s h u

* Tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm

- Tính ch s kh i l ng s n ph m toàn ngành công nghi p

c 1: Tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p

c 2: Tính ch s kh i l ng s n ph m ngành công nghi p c p 4

c 3: Tính ch s kh i l ng s n ph m ngành công nghi p c p 1

c 4: Tính ch s kh i l ng s n ph m toàn ngành công nghi p

1.2.3.3 u, nh c m c a ph ng pháp tính tính ch s kh i

ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm

* u m: Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm hoàn toàn thích h p v i n n kinh t th

tr ng và m b o tính so sánh qu c t Ngoài ra, ph ng pháp này c ng cho phép ki m tra, ki m soát v chuyên môn nghi p v th ng kê c a c p trên v i

p d i

* Nh c m

Vi c b sung s n ph m m i, ngành m i tính ch s kh i l ng s n

ph m công nghi p v i quy n s là giá tr t ng thêm là khá khó kh n

Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n

là giá tr t ng thêm ch phù h p v i vi c tính các ch s kh i l ng s n

ph m công nghi p hàng tháng c n thông tin nhanh, chính xác, k p th i

1.3 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p v i quy n s là giá tr t ng thêm m t s n c

1.3.1 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng t i Thái Lan: Dàn m u u tra hàng tháng (t tháng 1 n m 2000 n nay): g m 50 ngành ISIC c p 4; 400 s n ph m; 2000 c s Dàn m u i di n cho c p qu c gia (không i di n cho c p t nh, thành ph )

1.3.2 Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p t i

Nh t B n: Ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng t i Nh t B n c tính t 2,000 s n ph m c gi c nh trong 5 n m và c công b hàng tháng và hàng n m

TH NGHI M TÍNH CH S KH I L NG S N PH M CÔNG NGHI P THÁNG V I QUY N S LÀ GIÁ TR T NG THÊM

VI T NAM 2.1 NGU N THÔNG TIN

2.1.1 Ch n m u u tra

2.1.1.1 Ch n ngành công nghi p c p 4

Các ngành công nghi p c p 4 trong t ng ngành công nghi p c p 1 c

p x p theo th t gi m d n c a giá tr t ng thêm n m 2005 ã tính c trên Ngành c ch n là nh ng ngành có t trong giá tr t ng thêm cao nh t

n ngành có t tr ng c ng d n t ít nh t là 75%

2.1.1.2 Chän s¶n phÈm

Sau khi ch n c ngành công nghi p c p 4, ti n hành ch n s n ph m

ng cách s p x p các s n ph m có s li u c a t ng ngành công nghi p c p 4 theo th t gi m d n c a giá tr s n ph m S n ph m c ch n vào m u là

nh ng s n ph m có t tr ng giá tr s n ph m l n nh t n s n ph m có t

tr ng c ng d n t ít nh t là 70%

2.1.1.3 Chän c¬ së s¶n xuÊt s¶n phÈm

Sau khi ã ch n c danh m c s n ph m u tra, ti n hành ch n c

s n xu t s n ph m b ng cách s p x p các c s có s n xu t s n ph m theo

th t gi m d n c a kh i l ng s n ph m s n xu t n m 2005 và ch n t c s

có t tr ng cao nh t n c s có t tr ng c ng d n t ít nh t là 70%

2.1.2 Tính kh i l ng s n ph m k g c

Kh i l ng s n ph m c a t ng s n ph m c tính theo công th c:

Kh i l ng s n ph m s n xu t n m 2005

Kh i l ng s n ph m

g c (qn0) = 12 tháng

2.2.1 Tính quy n s ngành công nghi p c p 4

Quy n s ngành công nghi p c p 4 trong ngành công nghi p c p 1 là giá tr t ng thêm c a ngành công nghi p c p 4 ã suy r ng

2.2.2 Tính quy n s s n ph m

Quy n s s n ph m trong ngành công nghi p c p 4 là giá tr t ng thêm

a s n ph m ã suy r ng

2.2.3 Tính quy n s t ng lo i hình s h u

Quy n s cho t ng lo i hình s h u c tính cho khu v c nhà n c, khu v c ngoài nhà n c và khu v c có v n u t n c ngoài

2.3 TÍNH CH S KH I L NG S N PH M CÔNG NGHI P 2.3.1 Tính ch s kh i l ng s n ph m toàn ngành công nghi p

Ch s kh i l ng s n ph m toàn ngành công nghi p c tính t ng

c t ch s kh i l ng s n ph m c a t ng lo i s n ph m công nghi p, chØ

sè khèi l-îng s¶n phÈm c«ng nghiÖp cña ngµnh c«ng nghiÖp cÊp 4, ch s kh i l ng s n ph m công nghi p c a ngành công nghi p c p 1, chØ sè khèi l-îng s¶n phÈm toµn ngµnh c«ng nghiÖp

2.3.2 Tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p theo t ng

lo i hình s h u

Ch s kh i l ng s n ph m công nghi p theo t ng lo i hình s h u

c tính cho t ng khu v c nhà n c, khu v c ngoài nhà n c và khu v c có

n u t n c ngoài

So sánh k t qu tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá c nh và giá tr t ng thêm cho th y: Nhìn chung ch s kh i

ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá c nh có xu h ng

ng thêm u này ph n ánh úng xu h ng phát tri n công nghi p hi n nay.

T S KI N NGH VÀ GI I PHÁP HOÀN THI N PH NG PHÁP TÍNH CH S KH I L NG S N PH M CÔNG NGHI P V I QUY N S LÀ GIÁ TR T NG THÊM VI T NAM 3.1 NH NG KHÓ KH N, H N CH C A PH NG PHÁP TÍNH CH S KH I L NG S N PH M CÔNG NGHI P V I QUY N S LÀ GIÁ TR T NG THÊM

3.1.1 Ngu n thông tin

3.1.1.1 Ph ng pháp ch n m u

Vi c ch n m u toàn qu c theo ph ng pháp hi n nay v n ch a m

o tin c y cao b i vì quá trình ch n m u cho toàn qu c không c ti n hành nh ch n m u i v i m t t nh, thành ph

Vi c tính toán ch s s n xu t công nghi p hi n nay c tính cho c lo i hình s h u trong khi m u ch n không i di n cho t ng lo i hình s h u

3.1.1.2 S li u k g c

Do c m c a s n xu t công nghi p, s n l ng s n xu t các s n ph m

bi n ng liên t c gi a các tháng trong n m Do v y vi c tính s li u k g c

ng cách chia s n l ng s n xu t c a s n ph m cho 12 tháng trong n m làm cho vi c tính ch s cho s n ph m b thay i t bi n, làm nh h ng n ch chung c a toàn t nh

3.1.1.3 Danh m c s n ph m

Danh m c s n ph m /m t hàng công nghi p ch y u tuy ã c b sung và s a i, nh ng v n còn nhi u b t c p v m t s l ng, ch ng lo i,

n v tính, gi i thích n i dung,…

m, nh ng khi th ng kê hàng tháng l i không th th c hi n c, ví d nh

n ph m c a ngành óng tàu, có nh ng doanh nghi p m t n m ch s n xu t

c t 1 n 2 chi c tàu l n, n u th ng kê s n ph m hàng tháng, có tháng s không có s n ph m, còn tháng nào có s n ph m thì ch s s t ng t bi n

u này d n n khó kh n cho vi c th ng kê s n ph m

n v tính c a s n ph m: có nh ng s n ph m n v tính c a danh

c s n ph m u tra l i khác so v i n v tính c a doanh nghi p gây khó

kh n cho vi c chuy n i n v tính

3.1.2 Ph ng pháp tính

3.1.2.1 B sung m u

Vi c b sung m u trong hi n t i m i ch b sung c doanh nghi p m i

có s n xu t s n ph m n m trong m u u tra v i s n l ng t ng i l n i

i vi c b sung s n ph m m i và ngành m i thì ch a th c hi n c

3.1.2.2 Tính quy n s

Qua th c t tính toán cho th y có m t s doanh nghi p ch th c hi n

n xu t theo n t hàng, ch ng h n nh các doanh nghi p ngành may, gi y dép Nh ng khi th c hi n tính giá tr t ng thêm cho nh ng s n ph m này l i

d ng h s giá tr t ng thêm cho nh ng doanh nghi p s n xu t ch không

ph i gia công u này làm cho giá tr t ng thêm (quy n s ) c a s n ph m tr nên quá cao so v i th c t

3.1.3 u ki n c s v t ch t

3.1.3.1 Ngu n nhân l c và kinh nghi m

c l ng cán b làm công tác Th ng kê công nghi p hi n nay còn r t tr nên kinh nghi m c ng ch a nhi u, s cán b c lâu n m nhi u kinh nghi m l i ngh nhi u nên c ng gây khó kh n cho vi c ki m tra và th m nh s li u

3.1.3.2 Công ngh thông tin

ng h p c thi t k hoàn toàn m i Do v y ch ng trình luôn c liên t c

p nh t và hoàn thi n thêm v i r t nhi u ti n ích m i Tuy nhiên m i khi có thay i nh v y thì các C c Th ng kê c ng nh T ng c c Th ng kê u ph i

p nh t l i ph n m m ây là l i th nh ng c ng là khó kh n cho ng i s

ng vì trình công ngh thông tin c a các cán b a ph ng còn r t h n ch

3.1.4 Ph bi n thông tin

3.1.4.1 Thói quen c a ng i dùng tin

Ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá c

nh ã t n t i 50 n m nay Nh ng ng i dùng tin ã quá quen thu c i v i

ch s này Nói n công nghi p là ng i dùng tin ngh ngay n ch tiêu giá

tr s n xu t theo giá c nh

3.1.4.2 Công tác tuyên truy n

án “Nghiên c u phát tri n th ng kê công nghi p Vi t Nam” có s

ph i h p gi a T ng c c Th ng kê và C quan h p tác qu c t Nh t B n (JICA) ã r t chú tr ng t i vi c tuyên truy n, ph bi n v ph ng pháp m i này Nh ng nh ng cu c h i th o m i ch d ng l i các i t ng dùng tin

nh Chính ph , B K ho ch và u t , các y ban nhân dân t nh, thành ph , các C c Th ng kê, các nhà nghiên c u ch ch a m r ng ra các i t ng dùng tin khác, c bi t là i v i doanh nghi p, m t i t ng cung c p thông tin r t quan tr ng

3.1.4.3 Ch báo cáo và u tra th ng kê

Ph ng pháp tính ch s kh i l ng s n ph m công nghi p tháng v i quy n s là giá tr t ng thêm là ph ng pháp m i và ang trong quá trình tính

th nghi m, s li u ch a c công b r ng rãi, trong khi ph ng pháp c v n

c s d ng và v n có tính pháp lý