Đa hình thể nhiễm sắc và các biến dị trong loài

Đa hình thể nhiễm sắc và các biến dị trong loài Tính biến dị trong loài thể hiện ở sự thay đổi về vị trí phân bố cũng như số lượng của các vùng dị nhiễm sắc phổ biến ở tế bào nhân chuẩn

Đa hình thể nhiễm sắc và

các biến dị trong loài

Tính biến dị trong loài thể hiện ở sự thay đổi về vị trí phân bố cũng như số lượng của các vùng dị nhiễm sắc phổ biến ở tế bào nhân chuẩn Đặc tính này đã giúp ích rất nhiều cho việc nghiên cứu các loài có quan hệ gần nhau ở cả động vật và thực vật Hiện tượng này cũng không phải ít gặp ở các loài thuộc chi Drosophila

Rất nhiều công trình nghiên cứu về các biến dị trong loài đã mô tả sự đa hình

của các vùng dị nhiễm sắc (heterochromatin polymorphism) ở các

loài muỗi Anophelesđã giúp ích rất nhiều trong việc nghiên cứu các loài đồng hình Anopheles dirusPeyton và Harrison (dirusA) đã được Baimai và cộng sự phát hiện có sự đa hình về thể nhiễm sắc giới tính Ba dạng (X1, X2, X3) và hai dạng (Y1, Y2) được tác giả phân biệt dựa trên mức độ khác nhau về kích thước và sự phân bố của các vùng dị nhiễm sắc cũng như số lượng của chúng trên thể nhiễm

sắc

Một trường hợp nổi bật về đa hình các biến dị thể nhiễm sắc giới tính trong loài thể hiện ở An dirus(loài B), Baimai và cộng sự đã phát hiện được 9 dạng biến dị thể nhiễm sắc giới tính, trong đó 5 dạng biến dị thuộc thể nhiễm sắc X(X1-X5) và

4 dạng biến dị khác thuộc thể nhiễm sắc Y(Y1-Y4) Phân tích đa hình của thể

nhiễm sắc Xtác giả đã chỉ ra dấu hiệu khác nhau về vị trí tâm động để phân biệt đối với thể nhiễm sắc X1 là tâm mút (telocentric), X2, X3, X4 là tâm cận mút

(acrocentric) và X5 là tâm lệch

(submetacentric) Ba thể nhiễm sắc X2, X3, X4 có thể phân biệt dựa trên mức độ khác nhau về kích thước cũng như đặc điểm vùng dị nhiễm sắc Ngoài ra Baimai còn cho thấy dạng dị hợp tử X1X2 ít phổ biến trong quần thể tự nhiên khác với dạng dị hợp tử X3X4 lại xuất hiện ở hầu hết các gia đình muỗi được nghiên cứu

Sự khác biệt kiểu nhân giữa loài

Anopheles minimus(A & C) và đ a hình thể nhiễm sắc trong loài Bốn dạng thể nhiễm sắc Ycũng được nhận biết trên cơ

sở các đặc tính tương tự như đối với thể nhiễm sắc X Dạng dị hợp tử X3Y4, X4Y2 là dạng phổ biến nhất còn dạng X3Y3 và X4Y4 lại rất hiếm tác giả chỉ phát hiện 2 trường hợp trong tổng số 126

gia đình được phân tích

Nhìn chung các biến dị thể nhiễm sắc giới tính ở kiểu nhân của hai loài An dirusA và B biểu hiện ở quy mô rộng Các biến dị này theo xu hướng nhận thêm khối dị nhiễm sắc (trường hợp X2, X3, Y2 ở An dirusA và X5, Y3, Y4 ở

An dirusB) hoặc mất khối dị nhiễm (trường hợp X1, X3, Y1 ở An dirusB) Thực tế đã cho thấy tiến hóa kiểu nhân thông qua tái cấu trúc nhận thêm hoặc mất đi khối dị nhiễm sắc là phổ biến cho các loài muỗi ở Phương Đông Kiểu biến

dị trong loài mà biểu hiện ở đa hình của

dị nhiễm sắc còn thấy ở các đối tượng khác được các tác giả mô tả rất chi tiết

Phức hợp loài An gambiaelại có sự đặc trưng về các đa hình dị nhiễm sắc ở thể nhiễm sắc giới tính Điểm nổi bật về sự

đa hình thể nhiễm sắc X các tác giả chỉ tìm thấy ở các quần thể tự nhiên còn ở phòng thí nghiệm thì thể nhiễm sắc X lại

là đơn hình đối với cả hai loài An

gambiaevà An arabiensis Với phương pháp nhuộm băng huỳnh quang H-33258 các tác giả đã mô tả các dạng thể nhiễm sắc X và Y khác nhau ở cả

hai loài An gambiae và An

arabiensis Hơn nữa Gatti và cộng sự đã chỉ ra kết quả định tính huỳnh quang phản ánh sự phù hợp của sự khác nhau về hóa tế bào và di truyền tế bào ở cả hai

loài trong phức hợp

Rõ ràng các biến dị trong loài giữ vai trò quan trọng trong tiến hóa, tuy nhiên vấn

đề sẽ được sáng tỏ hơn khi vai trò sinh lý cuả các chất dị nhiễm sắc được nghiên cứu đầy đủ Mặc dù vậy, giả thiết về vai

trò của các dị nhiễm sắc trong mối quan

hệ giữa vectơ và ký sinh trùng truyền cho người thông qua vectơ đó được nhiều các

tác giả đặc biệt quan tâm