Giáo án Hóa học 10 bài 13 Liên kết cộng hóa trị | Lớp 10, Hóa học - Ôn Luyện

[r]

BÀI 13: LIÊN K T C NG HOÁ TR (ti t1) Ế Ộ Ị ế

Ki n th c cũ có liên quan ế ứ Ki n th c m i trong bài c n hình thành ế ứ ớ ầ

- C u hình electron nguyên tấ ử

- Đ âm đi nộ ệ

- S hình thành phân t Hự ử 2, N2, HCl, CO2

- S hình thành liên k t c ng hoá tr có c c, không c cự ế ộ ị ự ự

I M C TIÊU Ụ :

1.Ki n th c ế ứ : Bi t đế ược:

Đ nh nghĩa liên k t c ng hoá tr , liên k t c ng hoá tr không c c (Hị ế ộ ị ế ộ ị ự 2, O2),

liên k t c ng hoá tr có c c hay phân c c (HCl, COế ộ ị ự ự 2)

2.Kĩ năng:Vi t đế ược công th c electron, công th c c u t o c a m t s phânứ ứ ấ ạ ủ ộ ố

t c thử ụ ể

3.Thái độ: Gi i thích đả ượ ực s hình thành liên k t trong m t s lo i h p ch tế ộ ố ạ ợ ấ

II TR NG TÂM: Ọ S t o thành và đ c đi m c a liên k t CHT không c c, cóự ạ ặ ể ủ ế ự

c c.ự

III.PH ƯƠ NG PHÁP GI NG D Y Ả Ạ : Di n gi ng – phát v n- k t nhóm.ễ ả ấ ế

IV CHU N B GIÁO C : Ẩ Ị Ụ

*Giáo viên: Giáo án

*H c sinhọ : H c bài cũ, chu n b bài m i trọ ẩ ị ớ ước khi đ n l pế ớ

V TI N TRÌNH BÀI D Y Ế Ạ :

1 n đ nh l p Ổ ị ớ : Ki m tra sĩ s , đ ng ph c ể ố ồ ụ

2.Ki m tra bài cũ: (8 phút ể )

a) T i sao nguyên t kim lo i l i có kh năng nhạ ử ạ ạ ả ường e l p ngoài cùng đ t oở ớ ể ạ

các cation ? L y ví d ?ấ ụ

b) T i sao nguyên t phi kim l i có kh năng d nh n e l p ngoài cùng đ t oạ ử ạ ả ễ ậ ở ớ ể ạ thành các anion ? L y ví d ?ấ ụ

c) S hình thành liên k t ion ?ự ế

d) Liên k t ion thế ường đượ ạc t o nên t nh ng nguyên t c a các nguyên t :ừ ữ ử ủ ố A/ Kim lo i v i kim lo i ạ ớ ạ

B/ Phi kim v i phi kim ớ

C/ Kim lo i v i phi kim ạ ớ

D/ Kim lo i v i khí hi m ạ ớ ế

E/ Phi kim v i khí hi m ớ ế

Ch n đáp án đúng ọ

G i ý tr l i: ợ ả ờ

a) Nguyên t kim lo i thử ạ ường ch có 1, 2, 3 (e) l p ngoài cùng nên d nhỉ ở ớ ễ ườ ng

1, 2, 3 (e) đ t o thành cation có c u hình l p v b n c a khí hi m trể ạ ấ ớ ỏ ề ủ ế ước đó

Ví d : ụ Na → Na+ + 1e

[Ne] 3s1 [Ne]

b) Nguyên t phi kim thử ường có 5, 6, 7 (e) l p ngoài cùng nên có xu hớ ướng nh nậ thêm 3, 2, 1 (e) đ t o thành anion có c u hình l p v b n c a khí hi m k ti p ể ạ ấ ớ ỏ ề ủ ế ế ế

Ví d : ụ Cl + 1e → Cl–

[Ne] 3s23p5 [Ar]

c) Do l c hút tĩnh đi n gi a các ion trái d u ự ệ ữ ấ

d) Đáp án C

3.Bài m i ớ :

a) Đ t v n đ :ặ ấ ề Nh ng nguyên t kim lo i d nhữ ử ạ ễ ường e, nguyên t phi kimử

d nh n e t o thành ionễ ậ ạ Hình thành liên k t ion Nh ng nguyên t có tính kimế ữ ử

lo i y u hay tính phi kim y u, khó hình thành ion thì chúng tham gia t o thànhạ ế ế ạ

lo i liên k t khác đó là liên k t c ng hóa tr ạ ế ế ộ ị

b)Tri n khai bàiể

HO T Đ NG TH Y VÀ TRÒ Ạ Ộ Ầ N I DUNG KI N TH C Ộ Ế Ứ

Ho t đ ng 1: Liên k t c ng hoá tr hình thành gi a các nguyên t gi ng ạ ộ ế ộ ị ữ ử ố

nhau-S hình thành đ n ch t ự ơ ấ

M c tiêu: ụ Bi t đ nh nghĩa liên k t c ng hoá tr , liên k t c ng hoá tr không c c,ế ị ế ộ ị ế ộ ị ự

công th c e, công th c c u t oứ ứ ấ ạ

- Gv yêu c u hs vi t c u hìnhầ ế ấ

electron c a nguyên t H vàủ ử

nguyên t He, so sánh c u hìnhử ấ

electron c a nguyên t H v i c uủ ử ớ ấ

hình electron c a nguyên t He (khíủ ử

hi m g n nh t) ế ầ ấ

 H còn thi u 1e thì đ t c u hìnhế ạ ấ

khí hi m He Do v y 2 nguyên t ế ậ ử

hidro liên k t v i nhau b ng cách ế ớ ằ

m i nguyên t H góp 1 electron t o ỗ ử ạ

thành 1 c p electron chung trong ặ

phân t H ử 2 Nh th , trong phân ư ế

t H ử 2 m i nguyên t có 2 electron ỗ ử

gi ng v electron c a nguyên t ố ỏ ủ ử

khí hi m heli ế

GV b sung 1 s quy ổ ố ước

I/ S HÌNH THÀNH LIÊN K T C NG Ự Ế Ộ HOÁ TR Ị

1/ Liên k t c ng hoá tr hình thành gi a ế ộ ị ữ các nguyên t gi ng nhau ử ố

***S hình thành đ n ch t ự ơ ấ

H : 1s 1 và He : 1s 2

S hình thành phân t H ự ử 2 :

H 2

*Quy ướ c

- M i ch m (ỗ ấ ) bên kí hi u nguyên tệ ố

bi u di n 1 electron l p ngoài cùng ể ễ ở ớ

- Kí hi u H : H đệ ược g i là công th cọ ứ electron , thay 2 ch m (:) b ng 1 g ch (–),ấ ằ ạ

ta có H – H g i là công th c c u t o ọ ứ ấ ạ

- Gi a 2 nguyên t hidro có 1 c p electronữ ử ặ

GV : Vi t c u hình electron c aế ấ ủ

nguyên t N và nguyên t Ne ?ử ử

GV : So sánh c u hình electron c aấ ủ

nguyên t N v i c u hình electronử ớ ấ

c a nguyên t Ne là khí hi m g nủ ử ế ầ

nh t có l p v electron b n thì l pấ ớ ỏ ề ớ

ngoài cùng c a nguyên t N cònủ ử

thi u m y electron ?ế ấ

GV : Hai nguyên t N liên k t v iử ế ớ

nhau b ng cách m i nguyên t Nằ ỗ ử

góp 3 electron đ t o thành 3 c pể ạ ặ

electron chung c a phân t Nủ ử 2 Khi

đó trong phân t Nử 2, m i nguyên tỗ ử

N đ u có l p ngoài cùng là 8ề ớ

electron gi ng khí hi m Ne g nố ế ầ

nh t ấ

GV yêu c u 1 HS vi t công th cầ ế ứ

electron và công th c c u t o phânứ ấ ạ

t Nử 2

* nhi t đ th Ở ệ ộ ườ ng, khí nit ơ

r t b n, kém ho t đ ng do có ấ ề ạ ộ

liên k t ba ế

GV gi i thi u : ớ ệ Liên k t đế ượ ạ c t o

thành trong phân t Hử 2 , N2 v aừ

trình bày trên đở ược g i là liênọ

k t c ng hoá tr ế ộ ị

liên k t bi u th b ng (–) , đó là liên k tế ể ị ằ ế

đ n ơ

N : 1s 2 2s 2 2p 3

Ne : 1s 2 2s 2 2p 6

:NM + MN:  : NMMN : ⇒ N ≡

N

t o ạ

c p electron liên k t bi u th b ng 3 g ch ặ ế ể ị ằ ạ ( ≡ ) , đó là liên k t ba Liên k t 3 b n ế ế ề

h n liên k t đôi ơ ế

ĐN: Liên k t c ng hoá tr là liên k t ế ộ ị ế

- M i c p electron chung t o nên 1 liên ỗ ặ ạ

k t c ng hoá tr , nên ta có liên k t đ n ế ộ ị ế ơ (trong phân t H ử 2 ) , liên k t ba (trong ế phân t N ử 2 )

- Liên k t trong các phân t H ế ử 2 , N 2 t o ạ nên t 2 nguyên t c a cùng 1 nguyên t ừ ử ủ ố (có đ âm đi n nh nhau) , do đó liên k t ộ ệ ư ế trong các phân t đó không phân c c Đó ử ự

là liên k t c ng hoá tr không phân c c ế ộ ị ự

Ho t đ ng 2: Liên k t c ng hoá tr hình thành gi a các nguyên t khác ạ ộ ế ộ ị ữ ử

nhau-S hình thành h p ch t ự ợ ấ

M c tiêu: ụ Liên k t c ng hoá tr phân c cế ộ ị ự

GV : Nguyên t H có 1e l p ngoàiử ở ớ

cùng → còn thi u 1e đ có v b n ki uế ể ỏ ề ể

He Nguyên t Cl có 7e l p ngoài cùngử ở ớ

→ còn thi u 1e đ có v b n ki u Ar ế ể ỏ ề ể 

Hãy trình bày s góp chung electron c aự ủ

chúng đ t o thành phân t HCl ?ể ạ ử

GV : Giá tr đ âm đi n c a Cl (3,16)ị ộ ệ ủ

l n h n đ âm đi n c a H (2,20) nênớ ơ ộ ệ ủ

c p electron liên k t b l ch v phíaặ ế ị ệ ề

nguyên t Cl ử → liên k t c ng hoá tr nàyế ộ ị

¨

GV trình chi u ế mô hình đ ng v s hìnhộ ề ự

thành liên k t trong phân t HCl ,cho HSế ử

quan sát

GV k t lu n : ế ậ Liên k t c ng hoá trế ộ ị

trong đó c p ặ

eletron chung b l ch v phía 1 nguyênị ệ ề

t (có đ âm đi n l n h n) g i là liênử ộ ệ ớ ơ ọ

k t c ng hoá tr có c c hay liên k tế ộ ị ự ế

c ng hoá tr phân c c ộ ị ự

GV gi i thích thêm : ả Trong công th cứ

electron c a phân t có c c, ngủ ử ự ười ta

đ t c p electron chung l ch v phía kíặ ặ ệ ề

hi u c a nguyên t có đ âm đi n l nệ ủ ử ộ ệ ớ

h n ơ

GV : Vi t c u hình electron c a nguyênế ấ ủ

t ử

2/ Liên k t gi a các nguyên t ế ữ ử khác nhau

*** S hình thành h p ch t ự ợ ấ

a) S hình thành phân t hidro ự ử clorua HCl

*M i nguyên t H và Cl góp 1 ỗ ử electron t o thành 1 c p electron ạ ặ chung → t o thành 1 liên k t c ng ạ ế ộ hoá tr ị

Hg + ٠Clgg

gg : → H : Clgg

gg : → H – Cl

CT electron

CT c u t oấ ạ

K t lu n ế ậ :

* Liên k t c ng hoá tr trong đó c p ế ộ ị ặ eletron chung b l ch v phía 1 ị ệ ề nguyên t (có đ âm đi n l n h n) ử ộ ệ ớ ơ

g i là liên k t c ng hoá tr có c c ọ ế ộ ị ự hay liên k t c ng hoá tr phân c c ế ộ ị ự

*Trong công th c electron c a phân ứ ủ

t có c c, ng ử ự ườ i ta đ t c p electron ặ ặ chung l ch v phía kí hi u c a ệ ề ệ ủ nguyên t có đ âm đi n l n h n ử ộ ệ ớ ơ

C (Z = 6) và O (Z = 8) ?

GV : Hãy trình bày s góp chungự

electron c a chúng đ t o thành phân tủ ể ạ ử

CO2 , sao cho xung quanh m i nguyên tỗ ử

C ho c O đ u có l p v 8e b n T đóặ ề ớ ỏ ề ừ

hãy suy ra công th c electron và côngứ

th c c u t o Bi t phân t COứ ấ ạ ế ử 2 có c uấ

t o th ng ạ ẳ

HS : Tr l iả ờ

GV k t lu n : ế ậ Theo công th c electron,ứ

m i nguyên t C hay O đ u có 8e l pỗ ử ề ở ớ

ngoài cùng đ t c u hình c a khí hi mạ ấ ủ ế

nên phân t COử 2 b n v ng Trong côngề ữ

th c c u t o, phân t COứ ấ ạ ử 2 có 2 liên k tế

đôi Liên k t gi a O và C là phân c c,ế ữ ự

nh ng th c nghi m cho bi t phân tư ự ệ ế ử

CO2 có c u t o th ng nên phân t nàyấ ạ ẳ ử

không phân c c ự

C : 1s 2 2s 2 2p 2 (2, 4)

O : 1s 2 2s 2 2p 4 (2, 6)

Ta có :

: : : :

Ogg + C + Ogg

: Ogg : : C : : Ogg : ⇒ O = C

= O

(Công th c electron) (Côngứ

th c c u t o) ứ ấ ạ

K t lu n : ế ậ Theo công th c ứ electron, m i nguyên t C hay O ỗ ử

b n v ng ề ữ

4 C ng c : ủ ố Làm bài t p 6/64 SGKậ

5 D n dò: ặ

- H c bàiọ

- Làm bài t pậ

- Chu n b ph n ti p theoẩ ị ầ ế

Rút kinh nghi m: ệ

LIÊN K T C NG HOÁ TR (ti t2 Ế Ộ Ị ế )

Ki n th c cũ có liên quan ế ứ Ki n th c m i trong bài c n hình thành ế ứ ớ ầ

- C u hình electron nguyênấ

tử

- S hình thành liên k t c ngự ế ộ

hoá tr có c c, không c cị ự ự

- Tính ch t c a các ch t có liên k t c ng hoá trấ ủ ấ ế ộ ị

- M i quan h gi a liên k t CHT có c c, không c c và liênố ệ ữ ế ự ự

k t ionế

- Hi u đ âm đi n và liên k t hoá h c ệ ộ ệ ế ọ

I M C TIÊU Ụ :

1.Ki n th c ế ứ :Bi t đế ược:

- M i liên h gi a hi u đ âm đi n c a 2 nguyên t và b n ch t liên k t hoáố ệ ữ ệ ộ ệ ủ ố ả ấ ế

h c gi a 2 nguyên t đó trong h p ch t.ọ ữ ố ợ ấ

- Tính ch t chung c a các ch t có liên k t c ng hoá tr ấ ủ ấ ế ộ ị

- Quan h gi a liên k t c ng hoá tr không c c, liên k t c ng hoá tr có c cệ ữ ế ộ ị ự ế ộ ị ự

và liên k t ion.ế

2.Kĩ năng: D đoán đự ược ki u liên k t hoá h c có th có trong phân t g mể ế ọ ể ử ồ

2 nguyên t khi bi t hi u đ âm đi n c a chúng.ử ế ệ ộ ệ ủ

3.Thái độ: Tích c c, ch đ ngự ủ ộ

II TR NG TÂM: Ọ

- M i liên h gi a hi u đ âm đi n c a 2 nguyên t và b n ch t liên k t hoáố ệ ữ ệ ộ ệ ủ ố ả ấ ế

h c.ọ

- Quan h gi a liên k t ion và liên k t CHT.ệ ữ ế ế

III.PH ƯƠ NG PHÁP GI NG D Y Ả Ạ : Di n gi ng – phát v n- k t nhóm.ễ ả ấ ế

IV CHU N B GIÁO C : Ẩ Ị Ụ

*Giáo viên: Giáo án

*H c sinhọ : H c bài cũ, chu n b bài m i trọ ẩ ị ớ ước khi đ n l pế ớ

V TI N TRÌNH BÀI D Y Ế Ạ :

1 n đ nh l p Ổ ị ớ : Ki m tra sĩ s , đ ng ph c ể ố ồ ụ

2.Ki m tra bài cũ: (8 phút ể )

1/ Trình bày s t o thành liên k t c ng hoá tr c a các phân t : Hự ạ ế ộ ị ủ ử 2 , HCl và

CO2 ?

2/ So sánh s t o thành liên k t trong phân t NaCl và HCl ?ự ạ ế ử

G i ý tr l i: ợ ả ờ

HS 1 : Vi t công th c electron và công th c c u t o các phân t Hế ứ ứ ấ ạ ử 2 , HCl và CO2

Gi i thích ả

HS 2 : Gi i thích s t o thành liên k t ion (NaCl) và liên k t c ng hoá tr (HCl) ả ự ạ ế ế ộ ị

3.Bài m i ớ :

a) Đ t v n đ :ặ ấ ề Chúng ta đã bi t liên k t hoá tr đế ế ị ược hình thành nh th nào,ư ế

bây gi th tìm hi u xem nh ng h p ch t có liên k t c ng hoá tr thì cóờ ử ể ữ ợ ấ ế ộ ị

tính ch t nh th nào?ấ ư ế

b) Tri n khai bàiể

HO T Đ NG TH Y VÀ TRÒ Ạ Ộ Ầ N I DUNG KI N TH C Ộ Ế Ứ

Ho t đ ng 1: Tính ch t c a các ch t có liên k t c ng hoá tr ạ ộ ấ ủ ấ ế ộ ị

M c tiêu: ụ Bi t m t s tính ch t c a các ch t có liên k t c ng hoá trế ộ ố ấ ủ ấ ế ộ ị

GV cho HS đ c SGK và t t ng k tọ ự ổ ế

theo các n i dung sau :ộ

1/ K tên các ch t mà phân t chể ấ ử ỉ

có liên k t c ng hoá tr ?ế ộ ị

2/ Tính ch t c a các ch t có liênấ ủ ấ

3/ Tính ch t c a các ch t có liên k t c ng hoá tr ấ ủ ấ ế ộ ị

a/Tr ng thái: Các ch t mà phân t ch có liên k t ạ ấ ử ỉ ế

c ng hoá tr có th là : ộ ị ể

- Các ch t r n : đ ấ ắ ườ ng , l u huỳnh , iot … ư

k t c ng hoá trế ộ ị?

HS : Th o lu n 2 phút sau đó k tả ậ ế

lu n :ậ

GV có th hể ướng d n HS làm cácẫ

thí nghi m :ệ

- Hoà tan đường , rượu etilic , iot

vào nước

- Hoà tan đường , iot vào benzen

⇒ So sánh kh năng hoà tan c a cácả ủ

ch t trong dung môi khác nhau ấ

- Các ch t l ng : n ấ ỏ ướ c , r ượ u , xăng , d u … ầ

- Các ch t khí : khí cacbonic , khí clo , khí hidro ấ …

b/Tính tan:

- Các ch t có c c nh r ấ ự ư ượ u etylic , đ ườ ng ,… tan nhi u trong dung môi có c c nh n ề ự ư ướ c

- Ph n l n các ch t không c c nh l u huỳnh, iot, ầ ớ ấ ự ư ư các ch t h u c không c c tan trong dung môi không ấ ữ ơ ự

c c nh benzen , cacbon tetra clorua ,… ự ư

• Nói chung các ch t có liên k t c ng hoá tr ấ ế ộ ị

Ho t đ ng 2: Đ âm đi n và liên k t hoá h c ạ ộ ộ ệ ế ọ

M c tiêu: ụ Bi t m i quan h gi a liên k t CHT có c c, không c c và liên k t ion; Quan hế ố ệ ữ ế ự ự ế ệ

gi a hi u đ âm đi n và liên k t ionữ ệ ộ ệ ế

GV t ch c cho HS th o lu n , soổ ứ ả ậ

sánh đ rút ra s gi ng nhau vàể ự ố

khác nhau gi a liên k t c ng hoá trữ ế ộ ị

không c c , liên k t c ng hoá tr cóự ế ộ ị

c c và liên k t ion ự ế

HS : Th o lu n theo nhóm ả ậ

Rút ra k t lu n :ế ậ

GV k t lu n : ế ậ Nh v y gi a liênư ậ ữ

k t c ng hoá tr không c c , liên k tế ộ ị ự ế

c ng hoá tr có c c và liên k t ionộ ị ự ế

có s chuy n ti p v i nhau Sự ể ế ớ ự

phân lo i ch có tính ch t tạ ỉ ấ ương đ iố

Liên k t ion có th đế ể ược coi là

trường h p riêng c a liên k t c ngợ ủ ế ộ

hoá tr ị

III/ Đ ÂM ĐI N VÀ LIÊN K T HOÁ H C Ộ Ệ Ế Ọ 1/ Quan h gi a liên k t c ng hoá tr không c c, ệ ữ ế ộ ị ự liên k t c ng hoá tr có c c và liên k t ion ế ộ ị ự ế

a/ Trong phân t , n u c p electron chung gi a 2 ử ế ặ ở ữ nguyên t liên k t ta có liên k t c ng hoá tr không ử ế ế ộ ị

c c ự b/ N u c p electron chung l ch v 1 nguyên t (có ế ặ ệ ề ử giá tr đ âm đi n l n h n) thì đó là liên k t c ng ị ộ ệ ớ ơ ế ộ hoá tr có c c ị ự

c/ N u c p electron chung l ch h n v 1 nguyên t , ế ặ ệ ẳ ề ử

ta s có liên k t ion ẽ ế

2/ Hi u đ âm đi n và liên k t hoá h c ệ ộ ệ ế ọ Quy ướ c :

Hi u đ ệ ộ âm Lo i liên k t ạ ế

GV đ t v n đ : Đ xác đ nh ặ ấ ề ể ị

ki u liên k t trong phân t h p ể ế ử ợ

ch t , ng ấ ườ i ta d a vào hi u đ ự ệ ộ

âm đi n ệ Theo thang đ âm đi nộ ệ

c a Pau – linh, ngủ ười ta dùng hi uệ

đ âm đi n đ phân lo i 1 cáchộ ệ ể ạ

tương đ i lo i liên k t hoá h c theoố ạ ế ọ

quy ước sau :

GV hướng d n HS v n d ng b ngẫ ậ ụ ả

phân lo i liên k t trên đ làm cácạ ế ể

thí d trong SGK ụ

GV : Nh n xét cách gi iậ ả

đi n( ệ ∆χ)

0 ≤ (∆χ) < 0,4

0,4 ≤ (∆χ) < 1,7

(∆χ) ≥ 1,7

Liên k t CHT không c c ế ự

Liên k t c ng hoá tr có ế ộ ị

c c ự

Liên k t ion ế

VD:

a) Trong NaCl : (∆χ) = 3,16 – 0,93 = 2,23 > 1,7 →

liên k t gi a Na và Cl là liên k t ion ế ữ ế b) Trong phân t HCl : (ử ∆χ) = 3,16 – 2,2 = 0,96

→ 0,4 < (∆χ) < 1,7 → liên k t gi a H và Cl là liênế ữ

k t c ng hoá tr có c c ế ộ ị ự c) Trong phân t Hử 2 : ∆χ = 2,20 – 2,20 = 0,0

→ 0 ≤ ∆χ < 0,4 → liên k t gi a H và H là liênế ữ

k t c ng hoá tr không c c ế ộ ị ự

4 C ng c : ủ ố Làm bài t p 2, 5/64ậ

5 D n dò: ặ

- Phân bi t liên k t c ng hoá tr không c c , liên k t c ng hoá tr có c c ,ệ ế ộ ị ự ế ộ ị ự

liên k t ion ế

- S d ng hi u đ âm đi n đ xét tính ch t ion , c ng hoá tr c a 1 s h pử ụ ệ ộ ệ ể ấ ộ ị ủ ố ợ

ch t , đ n ch tấ ơ ấ

Rút kinh nghi m: ệ