Hoàn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp tại sở giao dịch ngân hàng đầu tư và phát triển Việt nam

doanh nghiệp của NHTM gồm: trình độ cán bộ phân tích, Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp, Phương pháp sử dụng trong phân tích, Khoa học công nghệ của NHTM áp dụng [r]

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động cho vay là một trong những hoạt động quan trọng và mang lại nguồn thu lớn nhất cho các ngân hàng Việt Nam hiện nay BIDV cũng không nằm ngoài trong số đó Vì vậy đảm bảo an toàn trong cho vay là mối quan tâm hàng đầu của mỗi Ngân hàng thương mại Để ra quyết định cho vay cũng như giám sát khách hàng sau khi cho vay, phân tích tài chính doanh nghiệp là một khâu rất quan trọng, quyết định đến chất lượng cho vay của mỗi ngân hàng

Xuất phát từ tầm quan trọng của việc phân tích tài chính doanh nghiệp khi quyết định cho vay cũng như thực tiễn công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại

Sở giao dịch Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam còn nhiều hạn chế, phân tích tài chính doanh nghiệp cũng được Sở giao dịch quan tâm đặc biệt và luôn tìm cách

cải tiến, hoàn thiện hơn Chính vì vậy, đề tài: "Hoàn thiện phân tích tài chính

doanh nghiệp tại Sở giao dịch Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam" đã

được lựa chọn làm đề tài nghiên cứu của luận văn

2 Mục tiêu nghiên cứu

+ Hệ thống những vấn đề lý thuyết cơ bản về phân tích tài chính doanh nghiệp + Đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay tại Sở giao dịch BIDV

+ Xây dựng hệ thống các giải pháp, đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay tại Sở giao dịch BIDV

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

+ Đối tượng nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động phân tích tài chính doanh nghiệp của NHTM

+ Phạm vi nghiên cứu: phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của Sở giao dịch BIDV thời gian từ năm 2006 đến năm 2008

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu: so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê

5 Kết cấu của luận văn

+ Lời mở đầu

+ Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tài chính doanh

nghiệp trong cho vay tại NHTM

+ Chương 2: Thực trạng phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay tại SGD BIDV

+ Chương 3: Giải pháp hoàn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay tại SGD BIDV

+ Kết luận

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TRONG CHO VAY CỦA

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Hoạt động cho vay của Ngân hàng Thương mại (NHTM)

NHTM có thể được hiểu như sau: NHTM là một tổ chức kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ với hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay đầu tư, thực hiện các nghiệp vụ thanh toán và các nghiệp vụ trung gian khác nhằm thu lợi nhuận tối

đa trên cơ sở đảm bảo khả năng thanh khoản

Hoạt động cho vay của các NHTM dựa trên các nguyên tắc cho vay chủ yếu sau đây:

 Thứ nhất, khách hàng phải có khả năng trả nợ

 Thứ hai, khách hàng phải cam kết sử dụng đúng mục đích đã thoả thuận của khoản tín dụng được cấp

 Thứ ba, ngân hàng tài trợ dựa trên dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả

Phân loại cho vay: Phân loại cho vay có thể dựa trên những tiêu chí sau:

 Mục đích sử dụng vốn vay: cho vay nông nghiệp, cho vay công nghiệp, thương mại và dịch vụ, …

 Đối tượng vay: cho vay cá nhân, cho vay các doanh nghiệp, cho vay các định chế tài chính

 Thời hạn cho vay: cho vay ngắn hạn, cho vay trung hạn, cho vay dài hạn

 Mức độ tín nhiệm với khách hàng: cho vay không đảm bảo , cho vay có đảm bảo

1.2 Phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay của NHTM

1.2.1 Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp

Với khuôn khổ của luận văn là tập trung vào phân tích tài chính dưới giác độ

của ngân hàng thương mại, nên khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp có thể được hiểu như sau: “Phân tích tài chính doanh nghiệp là việc thu thập, phân tích các thông tin kế toán và thông tin khác về quản lý để đánh giá thực trạng và xu hướng tài chính, khả năng tiềm lực của doanh nghiệp nhằm mục đích đảm bảo an toàn vốn tín dụng”

1.2.2 Mục đích phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay của NHTM

Phân tích tài chính doanh nghiệp là bước quan trọng cần được thực hiện trước tiên trong quy trình cấp tín dụng của bất cứ NHTM nào Kết quả của quá trình phân tích này sẽ là cơ sở để ngân hàng đưa ra các quyết định cấp tín dụng một cách đúng đắn cũng như kiểm tra, giám sát đối với các doanh nghiệp đang sử dụng khoản tín dụng của mình

1.2.3 Các phương pháp sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp

Trên thực tế, có nhiều phương pháp được dùng để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, trong đó có ba phương pháp phổ biến sau đây: phương pháp so sánh, phương pháp tỷ số và phương pháp phân tích tài chính Dupont

1.2.4 Thông tin được sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp

Để có được thông tin cần thiết, ngân hàng có thể thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, cụ thể như sau: thông tin từ khách hàng cung cấp, thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng, Thông tin từ kho dữ liệu của ngân hàng,

1.2.5 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay của NHTM

Khi tiến hành phân tích tài chính doanh nghiệp, nhà phân tích cần tập trung vào phân tích những nội dung cơ bản sau đây:

Thứ nhất, phân tích các khoản mục trong bảng cân đối kế toán doanh nghiệp: đây thực chất là đánh giá tài sản, nợ và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp

Thứ hai, phân tích dòng tiền của doanh nghiệp

Để đánh giá được việc doanh nghiệp có thể trả nợ ngân hàng, cán bộ tín dụng cần theo dõi ngân quỹ của người vay hay nói cách khác là dòng tiền vào ra doanh nghiệp trong kỳ được thể hiện qua Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Thứ ba, phân tích các chỉ số tài chính

Các chỉ số tài chính được phân thành bốn nhóm chính gồm: các chỉ số về khả

năng thanh toán, các chỉ số về khả năng cân đối vốn, các chỉ số về khả năng hoạt động và các chỉ số về khả năng sinh lời

1.3 Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động phân tích tài chính doanh

nghiệp của NHTM

Thứ nhất, các nhân tố chủ quan ảnh hưởng đến hoạt động phân tích tài chính

doanh nghiệp của NHTM gồm: trình độ cán bộ phân tích, Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp, Phương pháp sử dụng trong phân tích, Khoa học công nghệ của NHTM áp dụng trong phân tích, Mô hình hoạt động tín dụng của ngân hàng

Thứ hai, các nhân tố khách quan ảnh hưởng đến hoạt động phân tích tài

chính doanh nghiệp của NHTM gồm: Chất lượng thông tin được sử dụng để phân tích, các chính sách của nhà nước liên quan đến việc lập báo cáo tài chính doanh nghiệp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

TRONG CHO VAY TẠI SGD BIDV

2.1 Khái quát về SGD BIDV

Sở giao dịch Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam là một chi nhánh

trực thuộc lớn nhất, chịu sự chỉ đạo hướng dẫn trực tiếp trong hoạt động kinh doanh của BIDV

Thành lập ngày 28/03/1991, gần 20 năm qua Sở giao dịch luôn là đơn vị dẫn đầu trong toàn hệ thống BIDV và luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao Năm 2005 Sở giao dịch dược Chủ tịch nước tặng Huân chương lao động hạng nhì, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trao tặng danh hiệu đơn vị xuất sắc nhất trong hệ thống BIDV và trong hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam Những năm qua

Sở giao dịch đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ trong hoạt động kinh doanh, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Sở nói riêng và của BIDV nói chung

2.2 Thực trạng phân tích tài chính doanh nghiệp trong cho vay tại

SGD BIDV

2.1.1 Quy trình cho vay tại SGD BIDV

Quy trình cho vay tại SGD BIDV bao gồm tám bước: tiếp nhận hồ sơ đề nghị vay vốn của Khách hàng, lập Báo cáo đề xuất cho vay, lập Báo cáo thẩm định rủi

ro, phê duyệt cấp tín dụng, thương thảo các điều kiện cho vay với Khách hàng, nhập

dữ liệu vào hệ thống SIBS, kiểm tra sau khi cho vay, thu hồi nợ

Phân tích tài chính doanh nghiệp không chỉ đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn trước khi cho vay mà được tiến hành xuyên suốt quá trình từ khi lập báo cáo đề xuất cấp tín dụng đến khi tất toán khoản vay Tuy nhiên việc phân tích tài chính doanh nghiệp được tập trung ở bước 2 (đề xuất cho vay), bước 3 (thẩm định rủi ro) và bước 7 (giám sát khoản vay, khách hàng vay)

2.1.2 Các phương pháp được sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp tại

SGD BIDV

Hiện tại, hai phương pháp được sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp tại SGD BIDV là phương pháp so sánh và phương pháp tỷ số SGD BIDV chưa sử dụng phương pháp phân tích tài chính Dupont

2.1.3 Thông tin được sử dụng trong phân tích TCDN tại SGD BIDV

Trong quá trình thực hiện phân tích TCDN, các cán bộ phân tích sử dụng các nguồn thông tin sau: thông tin từ khách hàng của SGD BIDV, thông tin từ kho dữ liệu của Sở giao dịch và thông tin cán bộ QHKH thu thập từ phương tiện thông tin đại chúng

2.1.4 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp của BIDV

Cán bộ QHKH lập phiếu điều tra khách hàng về tình hình tài chính theo mẫu

và thực hiện hỏi tin khách hàng

Trên cơ sở thông tin thu thập được, cán bộ QHKH thực hiện phân tích các chỉ tiêu tài chính gồm: nhóm các chỉ tiêu thanh khoản, nhóm các chỉ tiêu hoạt động, nhóm các chỉ tiêu cân nợ và cơ cấu vốn, nhóm các chỉ tiêu thu nhập

Luận văn đã minh họa phân tích tài chính doanh nghiệp tại SGD BIDV thông qua phân tích tài chính Công ty TNHH NN MTV Xây lắp hóa chất (CCIC)

Trên cơ sở thông tin do khách hàng cung cấp và thu thập được, cán bộ phân tích thực hiện phân tích các khoản mục trong báo cáo tài chính, phân tích cơ cấu tài sản, cơ cấu vốn của khách hàng và phân tích tổng hợp các chỉ tiêu tài chính và so sánh các chỉ tiêu trong hai năm liên tiếp

2.2 Đánh giá hoạt động phân tích tài chính doanh nghiệp tại SGD

BIDV

2.2.1 Những kết quả đạt được

Trong thời gian qua, SGD BIDV đã chú trọng đến việc phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng, đặc biệt phân tích tài chính doanh nghiệp đã giúp SGD ra nhiều quyết định cho vay đúng đắn, thể hiện tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn của SGD luôn thấp nhất trong hệ thống BIDV, số lượng khách hàng đến vay vốn ngày càng nhiều, hàng năm nguồn thu từ hoạt động cho vay luôn chiếm phần lớn tổng nguồn thu của SGD

Với những kết quả đạt được như vậy, một phần là do hoạt động phân tích TCDN của SGD đã đạt được như sau:

Thứ nhất, SGD phần nào đã tuân thủ nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp của BIDV, thể hiện việc phân tích tài chính doanh nghiệp đã thực hiện được các nội dung sau:

+ Phân tích được xu hướng biến động các khoản mục tài sản, vốn của doanh nghiệp

+ Phân tích được tỷ trọng các khoản mục tài sản, vốn trong tổng tài sản, tổng vốn để thấy được cơ cấu tài sản, vốn của doanh nghiệp

+ Phân tích được chi tiết các khoản mục tài sản, vốn quan trọng trong bảng cân đối kế toán, đồng thời phần nào thấy được chất lượng các khoản mục tài sản, vốn của doanh nghiệp

+ Phân tích các chỉ số tài chính chủ yếu để thấy được khả năng thanh toán, khả năng hoạt động, khả năng sinh lời và khả năng cân đối vốn của khách hàng

Thứ hai, thời gian phân tích tài chính doanh nghiệp không bị vượt quá thời gian quy định của BIDV

Thứ ba, tỷ lệ nợ xấu của Sở giao dịch thấp hơn so với bình quân chung của

hệ thống BIDV

2.2.2 Những hạn chế trong phân tích TCDN tại SGD BIDV

Phân tích tài chính doanh nghiệp chưa đạt được so với mục tiêu, biểu hiện: Thứ nhất, chưa thực hiện hết các nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp: + Việc phân tích các khoản mục trong báo cáo tài chính doanh nghiệp chưa thấy hết được bản chất các khoản mục trong báo cáo

+ Việc phân tích các chỉ số chưa thấy được sự liên kết giữa các chỉ tiêu tài chính + Chưa có sự so sánh các chỉ tiêu tài chính của khách hàng với các doanh nghiệp cùng ngành

+ Chưa phân tích dòng tiền của doanh nghiệp Báo cáo phân tích chưa thấy

đề cập đến báo cáo lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp

+ Chưa sử dụng phương pháp Dupont trong phân tích tài chính doanh nghiệp + Phiếu điều tra khách hàng về tình hình tài chính khó thực hiện và chưa thấy được vai trò của phiếu điều tra trong quá trình phân tích

2.3.2.2 Thời gian phân tích tài chính doanh nghiệp còn dài

Mặc dù hiện tại việc phân tích tài chính doanh nghiệp trong các khâu của quá trình cho vay chưa vượt quá thời gian quy định của BIDV nhưng nhiều khi thời gian phân tích còn kéo dài

Trong quá trình ra quyết định cho vay đối với Công ty TNHH NN MTV Xây lắp nêu trên, việc phân tích tài chính doanh nghiệp được thực hiện tại rất nhiều khâu: khâu đề xuất cấp tín dụng của Phòng QHKH, khâu thẩm định rủi ro của phòng QLRR, khâu thẩm định rủi ro của Ban QLRR hội sở chính BIDV

2.3.2.3.Tỷ lệ nợ xấu và nợ gia hạn, quá hạn chưa đạt so với mục tiêu

Tỷ lệ nợ xấu, nợ gia hạn và quá hạn của SGD thấp hơn so với bình quân của BIDV nhưng chưa đạt được kế hoạch đặt ra Kế hoạch tỷ lệ nợ quá hạn của SGD là dưới 1%, tỷ lệ nợ xấu dưới 2%

2.2.3 Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn tới những hạn chế trong phân tích TCDN tại SGD BIDV

có thể chia thành hai nhóm nguyên nhân

Thứ nhất, các nguyên nhân chủ quan:

+ Trình độ và kinh nghiệm phân tích TCDN của cán bộ QHKH còn hạn chế + Chưa thực sự quan tâm nhiều đến việc đào tạo phân tích TCDN cho cán bộ mới + Các công việc của cán bộ QHKH nhiều so với số lượng cán bộ tại ngân hàng + Chưa hoàn thiện quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp

+ Công nghệ phục vụ cho quá trình phân tích còn hạn chế

Thứ hai, các nguyên nhân khách quan:

+ BIDV chưa ban hành quy trình phân tích TCDN riêng với quy trình cho vay + BIDV chưa có hệ thống thông tin khách hàng để cung cấp số liệu ngành trong phân tích tài chính doanh nghiệp

+ Các chỉ tiêu chấm điểm tài chính khách hàng của hệ thống xếp hạng tín dụng chưa đầy đủ

+ Chưa sử dụng phương pháp tài chính Dupont trong phân tích

+ Chưa có quy định bắt buộc về kiểm toán độc lập đối với báo cáo tài chính doanh nghiệp

+ Chưa quy định bắt buộc lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ

+ Mức phán quyết tín dụng của chi nhánh chưa phù hợp với quy mô

+ Việc lập báo cáo tài chính của các doanh nghiệp chưa đầy đủ

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH

NGHIỆP TRONG CHO VAY TẠI SGD BIDV

3.1 Các giải pháp hoàn thiện phân tích TCDN tại SGD BIDV

3.2.1 Nhóm giải pháp về quy trình nghiệp vụ

Thứ nhất, ban hành quy trình phân tích TCDN: Để quá trình phân tích được đầy đủ, chính xác và thống nhất trong toàn SGD, SGD cần thiết phải ban hành quy trình phân tích TCDN

Thứ hai, nâng cao chất lượng nguồn thông tin

Thứ ba, hoàn thiện các phương pháp phân tích TCDN

Thứ tư, Hoàn thiện các nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp

3.2.2 Nhóm giải pháp về công nghệ

Thứ nhất, bổ sung nội dung chấm điểm báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ

Thứ hai, lập bảng tính các chỉ số tài chính để sử dụng thống nhất trong SGD Thứ ba, nối mạng Internet cho toàn bộ máy tính của các cán bộ tham gia quá trình phân tích

3.2.3 Nhóm giải pháp về con người

Thứ nhất, tổ chức các nhóm nghiên cứu chuyên đề chuyên sâu về phân tích TCDN trong nội bộ Sở giao dịch

Thứ hai, tổ chức thường xuyên hơn các buổi học nghiệp vụ về phân tích tài chính, kế toán doanh nghiệp

Thứ ba, cần có chính sách đãi ngộ và khen thưởng hợp lý đối với các cán bộ làm việc trong hoạt động tín dụng

Thứ tư, bố trí cán bộ phù hợp với năng lực của mỗi người

3.3 Kiến nghị

3.3.1 Kiến nghị với BIDV

Thứ nhất, thực hiện chuyên môn hóa trong việc phân tích tài chính doanh nghiệp