NHỮNG VẤN ĐỀ TỒN TẠI CỦA GIÁO TRÌNH ĐỐI DỊCH TRUNG - VIỆT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC (KHẢO SÁT TẠI KHOA NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN)

Bài viết đã tiến hành khảo sát, phân tích thực trạng biên soạn và sử dụng giáo trình đối dịch Trung - Việt ở Việt Nam nói chung, Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên nói[r]

T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ

SỐ ĐẶC BIỆT CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 10 NĂM THÀNH LẬP

KHOA NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN (2007 – 2017)

Nguyễn Thị Như Nguyệt, Chu Thành Thúy - Đánh giá năng lực đầu ra tiếng Nga của sinh viên trình độ

Vũ Thị Thanh Huệ - Nhận thức của sinh viên đối với khóa đọc mở rộng trực tuyến với sự trợ giúp của mạng xã

Mai Thị Thu Hân, Nguyễn Thị Liên, Hoàng Thị Tuyết, Dương Thị Ngọc Anh - Tăng cường tính tự học bằng

Dương Đức Minh, Dương Lan Hương - Nghiên cứu về sự tương tác giữa người thuyết trình và khán giả khi học

Hán Thị Bích Ngọc - Dạy học ngoại ngữ bên ngoài lớp học - ứng dụng mạng xã hội facebook trong dạy và học

Nguyễn Ngọc Lưu Ly, Quách Thị Nga - Vài nét về việc sử dụng truyền thông đa phương tiện trong giảng dạy

Lê Thị Hòa, Đậu Thị Mai Phương - Nâng cao kỹ năng thế kỷ 21 trong học tiếng Anh chuyên ngành thông qua

Nguyễn Thị Bích Ngọc, Trần Minh Thành - Phương pháp gia tăng hiệu quả của đề án tạp chí tiếng Anh trong

Hoàng Thị Huyền Trang, Nguyễn Thị Ngọc Anh - Phát triển khả năng đọc hiểu tiếng Anh cho sinh viên ngoại

Nguyễn Tuấn Anh - Thiết kế tổ chức dạy học môn báo chí trực tuyến theo hướng học ngôn ngữ qua dự án như

Đỗ Thị Sơn, Đỗ Thị Phượng - Nghiên cứu phân tích lỗi sai của sinh viên Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái

Lê Thị Khánh Linh, Lê Thị Thu Trang - Phương tiện biểu đạt thái độ của người kể chuyện trong các chương

Đỗ Thanh Mai, Phùng Thị Thu Trang - Ứng dụng Moodle trong dạy và học trực tuyến học phần tin học đại

Mai Thị Ngọc Anh, Vi Thị Hoa, Phạm Hùng Thuyên - Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng

Journal of Science and Technology

174 (14)

Nguyễn Hạnh Đào, Đinh Nữ Hà My - Nghiên cứu tình huống về những khó khăn với người học và điều cần

Nguyễn Thị Kim Oanh - Sử dụng đường hướng học tập theo dự án cho môn học tiếng Anh chuyên ngành tại

Vũ Thị Kim Liên - Phát triển năng lực ngữ dụng của sinh viên trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia

Đàm Minh Thủy - Tích hợp kỹ năng trong học ngoại ngữ thông qua dự án làm video “Tìm hiểu ảnh hưởng của

Nguyễn Thị Thu Hoài - Thực trạng thực tập giảng dạy tiếng Anh ở một số trường THPT tại thành phố Thái

Nguyễn Thị Ngọc Anh, Hoàng Huyền Trang - Khảo sát lỗi sai của sinh viên Trung Quốc khi học tiếng Việt

Quách Thị Nga, Đỗ Thị Thu Hiền - Những vấn đề tồn tại của giáo trình đối dịch Trung - Việt ở Việt Nam hiện

Phan Thanh Hải - Hướng tới một chương trình đào tạo cử nhân sư phạm tiếng Anh dựa trên các đề án học tập

Lê Vũ Quỳnh Nga, Lý Thị Hoàng Mến, Nguyễn Thị Thu Oanh - Nâng cao chất lượng bài dịch của sinh viên

Quách Thị Nga và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 174(14): 171-176

171

NHỮNG VẤN ĐỀ TỒN TẠI CỦA GIÁO TRÌNH ĐỐI DỊCH TRUNG - VIỆT

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

(KHẢO SÁT TẠI KHOA NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN)

Quách Thị Nga*, Đỗ Thị Thu Hiền

Khoa Ngoại ngữ - ĐH Thái Nguyên

TÓM TẮT

Ba yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình dạy học là giáo trình, người dạy và người học Đối với việc học theo tín chỉ hiện nay và cụthể với môn học biên phiên dịch thì giáo trình càng đóng vai trò quan trọng Tuy nhiên, trong các trường Đại học ở Việt Nam hiện nay giáo trình phục vụ cho học tập biên phiên dịch Trung – Việt không thống nhất, số lượng ít, chất lượng sử dụng chưa cao Bài viết đã tiến hành khảo sát, phân tích thực trạng biên soạn và sử dụng giáo trình đối dịch Trung - Việt ở Việt Nam nói chung, Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên nói riêng, chỉ ra những tồn tại và kiến nghị ở các mặt như đội ngũ cán bộ biên soạn; lý luận cơ sở và nguyên tắc biên soạn; kỹ thuật hỗ trợ biên soạn và xây dựng ngữ liệu biên phiên dịch; biên soạn sách bộ phục

vụ cho từng đầu môn học biên phiên dịch

Từ khóa: giáo trình dịch; đối dịch Trung- Việt; Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên; trường

đại họcViệt Nam; giải pháp khắc phục

Ba yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quá

trình dạy học là nội dung giảng dạy, người

dạy và người học Học giả người Nam Tư

V Povak trong tác phẩm “Lý luận dạy học”

đã viết: “Người dạy, người học và nội dung

học tập là ba yếu tố cơ bản, được gọi là ba

góc tam giác trong lý luận dạy học, nếu thiếu

đi một trong số đó, đều không thể hoàn thành

quá trình dạy học” [1] Điều này càng thể hiện

rõ nét trong giảng dạy môn dịch thuật, trong

đó yếu tố nội dung giảng dạy đóng vai trò

quan trọng và được cụ thể hóa qua đề cương

giảng dạy, giáo án và giáo trình Hiện nay các

môn dịch Trung - Việt trong chương trình đào

tạo của các trường đại học không đồng nhất,

giáo trình các môn dịch ít, phần lớn các giáo

trình dịch đều do các học giả Trung Quốc

hoặc Việt Nam biên soạn, một số trường Đại

học không có giáo trình cụ thể mà dựa vào tài

liệu giảng viên chuẩn bị để phục vụ giảng

dạy Điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến chất

lượng dạy học Thông qua khảo sát thực trạng

biên soạn và sử dụng giáo trình đối dịch

Trung - Việt ở Khoa Ngoại ngữ - Đại học

Thái Nguyên, bài viết tiến hành thảo luận

xoay quanh những vấn đề sau: (1) Đặc điểm

*

Tel: 0979009769; Email: quachngaknn@gmail.com

và những nguyên tắc cơ bản trong biên soạn giáo trình dịch; (2) Những tồn tại trong biên soạn và sử dụng giáo trình đối dịch Trung - Việt ở Việt Nam nói chung, Khoa Ngoại ngữ

- Đại học Thái Nguyên nói riêng; (3) Thực trạng sử dụng giáo trình đối dịch Trung - Việt

ở Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên.; (4) Một số kiến nghị mang tính giải pháp với những tồn tại này

THỰC TRẠNG BIÊN SOẠN VÀ SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH ĐỐI DỊCH TRUNG - VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM CÓ ĐÀO TẠO CHUYÊN NGÀNH TIẾNG TRUNG

Hiện nay, các trường Đại học Việt Nam đều đào tạo theo học chế tín chỉ Đặc điểm của học chế tín chỉ là người học được tự do lựa chọn môn học, cùng một môn học sẽ có nhiều lớp học phần với nhiều giảng viên khác nhau tham gia giảng dạy Đặc điểm này cho phép giảng viên của mỗi nhóm có thể dùng nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau, nhưng nội dung giảng dạy bắt buộc phải thống nhất, vì người học tuy học khác nhóm nhưng sẽ dùng chung một giáo trình và thi cuối kỳ, giữa kỳ

sẽ chung một nội dung thi Vì vậy đề cương môn học và giáo trình trong học chế tín chỉ là một trọng điểm của quá trình giảng dạy, có

Quách Thị Nga và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 174(14): 171-176

tính quyết định đến thành bại của quá trình

giảng dạy

Giáo trình đối dịch Trung - Việt cũng là một

loại giáo trình dạy Hán ngữ cho người nước

ngoài Vì vậy ngoài mang những đặc điểm

của giáo trình nói chung, giáo trình đối dịch

Trung - Việt còn mang đặc điểm riêng như

màu sắc bản ngữ, văn hóa đa dân tộc Bài

viết thông qua phương pháp phỏng vấn qua

điện thoại, tra cứu thư viện điện tử và mạng

xã hội tiến hành thống kê và có được kết quả

như bảng 1

Bảng 1 cho thấy, số lượng giáo trình đối dịch

Trung - Việt khá khiêm tốn, do cả học giả

Việt Nam và học giả Trung Quốc biên soạn,

mỗi giáo trình đều có nội dung trọng điểm

riêng Cuốn “Giáo trình dịch Việt – Hán” của

học giả Triệu Ngọc Lan [2] chủ yếu đi sâu

vào luyện kỹ năng thực hành dịch khẩu ngữ

Cuốn “Kỹ xảo dịch Hán Việt thực hành” của

học giả Lương Viễn, Ôn Nhật Hào [3] lại chú

trọng vào rèn luyện các kỹ năng dịch viết qua

các chủ đề chính trị, kinh tế, ngoại thương, du

lịch, cuộc sống v.v Cuốn “Giáo trình dịch

Hán Việt”của học giả Nguyễn Văn Đổng [4]

lại chuyên về luyện tập dịch từ Hán sang Việt

qua những bài đọc khá dài Học giả Nguyễn

Hữu Cầu và Hoàng Trà lại biên soạn nội dung

thiên về lý thuyết đối dịch Hán – Việt [5], [6]

Học giả Trần Thị Thanh Liêm với cuốn

“Luyện tập dịch Hán -Việt, Việt - Hán” [7] đi

sâu vào luyện tập dịch các câu và thành ngữ xuất hiện trong các đề thi “Nhịp cầu Hán ngữ”, và một số kỹ năng dịch các cấu trúc câu, từ ngữ, các câu dài

Những trường đại học ở Việt Nam hiện nay

có chuyên ngành tiếng Trung đều có môn dịch trong chương trình đào tạo và thường chiếm từ 9 đến 18% trên tổng số tín chỉ, chia

ra từ 3 đến 7 đầu môn dịch trên một chuyên ngành Ví dụ như trường Đại học Huế ngành ngôn ngữ Trung có 3 đầu môn dịch là lý thuyết dịch, thực hành dịch và dịch chuyên ngành với 24 tín chỉ Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐH Quốc gia Hà Nội có 7 đầu môn dịch với các chuyên ngành khác nhau như biên dịch, phiên dịch, kỹ năng nghiệp vụ biên phiên dịch, công nghệ trong dịch thuật, dịch văn học, phân tích đánh giá bản dịch với 24 tín chỉ Đại học Hùng Vương có 3 đầu môn là

lý thuyết dịch, biên dịch, phiên dịch với 18 tín chỉ [8] Rõ ràng với số lượng đầu môn như vậy, và với mục tiêu đào tạo của mỗi môn dịch cũng như giữa các trường khác nhau thì

số lượng giáo trình trên hoàn toàn không thể đáp ứng được yêu cầu về mục tiêu đào tạo đã

đề ra Đó là còn chưa kể đến trong số giáo trình đó có giáo trình đã rất cũ, thời gian xuất bản cũng có đến gần hai chục năm Điều này

đi ngược với đặc điểm của giáo trình dịch là tính mới mẻ, tính cập nhật

Bảng 1 Bảng thống kê sách đối dịch Trung Việt được sử dụng ở Việt Nam hiện nay

STT Tác giả Tên sách Nhà xuất bản Năm xuất bản

1 Triệu Ngọc Lan

赵玉兰

Giáo trình dịch Việt Hán

越汉翻译教程

Nhà xuất bản Đại học Bắc Kinh

北京大学出版社

2002

2 Lương Viễn, Ôn Nhật

Hào

梁远、温日豪

Kỹ xảo dịch Hán Việt thực hành

实用汉越互译技巧

Nhà xuất bản dân tộc:

Nam Ninh 民族出版社, 南宁

2005

3 Nguyễn Hữu Cầu Lý thuyết đối dịch

Hán Việt

Nhà xuất bản ĐH Quốc gia

Hà Nội, Hà Nội

2007

4 Hoàng Trà Lý thuyết dịch Hán

Việt

Nhà xuất bản ĐH Hà Nội,

Hà Nội

2002

5 Nguyễn Văn Đổng Giáo trình dịch

Hán Việt

Bộ môn Dịch Khoa Ngôn ngữ

& Văn hóa Trung Quốc ĐHNN – ĐHQG HN biên soạn

Giáo trình sử dụng nội bộ

6 Trần Thị Thanh Liêm Luyện tập dịch

Hán -Việt, Việt - Hán

Nhà xuất bản Thời đại, Hà Nội 2008

Quách Thị Nga và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 174(14): 171-176

173

Có thể thấy, giáo trình đối dịch Trung – Việt

là vấn đề cấp bách trong giảng dạy dịch thuật

của các trường đại học Việt Nam, một vài

trường đã bắt tay vào biên soạn một số giáo

trình dịch và làm tài liệu lưu hành nội bộ

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH

ĐỐI DỊCH TRUNG – VIỆT TẠI KHOA

NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Khoa Ngoại ngữ - ĐH Thái Nguyên từ năm

2016 trở về trước có xây dựng những môn

học dịch sau trong chương trình đào tạo

ngành Ngôn ngữ Trung: Lý thuyết dịch, Dịch

tiếng Trung (dịch Trung – Việt), dịch Việt –

Trung, dịch khẩu ngữ Những giáo trình sử

dụng cho các môn học này lần lượt là “Lý

thuyết dịch Hán Việt” (Hoàng Trà), “Giáo

trình dịch Hán Việt” (Nguyễn Văn Đổng), tài

liệu giảng viên tự biên soạn, “ Giáo trình dịch

Việt Hán” (Triệu Ngọc Lan) Những giáo

trình, tài liệu này trong quá trình sử dụng còn

một số bất cập, không tương thích với tính

chất, mục tiêu môn học, có ảnh hưởng lớn

đến việc giảng dạy môn học Đối với môn

“Lý thuyết dịch”, Khoa Ngoại ngữ từng sử

dụng qua hai giáo trình là giáo trình “Lý

thuyết dịch Hán Việt” (Hoàng Trà), và giáo

trình “Kỹ xảo dịch Hán Việt thực hành” của

học giả Lương Viễn, Ôn Nhật Hào Tuy

nhiên, hai giáo trình này đều chưa thực sự

phát huy tác dụng đối với môn học Quyển

thứ hai đi sâu về luyện tập các kỹ năng dịch,

tức là nghiêng về nội dung thực hành, những

vấn đề về lý luận dịch còn khá ít Quyển thứ

nhất có chuyên về lý luận dịch nhưng do cấu

trúc, trình bày vẫn tồn tại một số hạn chế Đối

với môn dịch Trung – Việt, “Giáo trình dịch

Hán Việt” (Nguyễn Văn Đổng) xuất bản đã

khá lâu, nội dung thông tin trong bài dịch đã

rất cũ, không còn phù hợp với xã hội hiện đại

Mỗi bài dịch có độ dài tương đối, với nhiều

câu dài có kết cấu phức tạp, dễ gây sự nhàm

chán cho người học

Từ năm 2016 trở lại đây, Khoa Ngoại ngữ có

sửa đổi chương trình đào tạo và các môn dịch

được điều chỉnh lại với các đầu môn sau:

“Biên dịch tiếng Trung”, “Phiên dịch tiếng Trung 1”, “Phiên dịch tiếng Trung 2” cho chuyên ngành đào tạo Ngôn ngữ Trung và môn “Dịch tiếng Trung” cho chuyên ngành đào tạo Sư phạm Trung Với chương trình đào tạo mới hiện nay, Khoa Ngoại ngữ cũng như các trường Đại học khác đứng trước một vấn đề khó giải quyết là lựa chọn giáo trình cho các môn dịch

NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU Nguyên nhân

Từ những phân tích trên, chúng ta có thể nhìn

rõ một số nguyên nhân sau:

- Đội ngũ biên soạn còn mỏng, kinh nghiệm biên soạn còn hạn chế Ở nhiều trường đại học hiện nay, số giảng viên có kinh nghiệm dạy dịch còn hạn chế do phải kiêm nhiệm nhiều môn học cùng lúc, những nghiên cứu về lĩnh vực dịch thuật còn ít, chưa nổi trội và chưa có nhiều thành quả nổi bật Đối với những trường mới thành lập thì lượng giảng viên trẻ chiếm

số đông, trình độ và kinh nghiệm biên soạn không đồng đều và hầu như biên soạn tài liệu dựa trên kinh nghiệm giảng dạy, không qua bổi dưỡng về công tác biên soạn

- Hệ thống cơ sở lý luận về xây dựng giáo trình dịch còn đang trong giai đoạn chờ đợi kiện toàn Một số giáo trình dịch hiện nay hoặc là mang nặng tính hàn lâm không thích hợp làm giáo trình cho sinh viên đại học, hoặc

là nội dung, trình bày còn thiếu logic khoa học, không rõ ràng trong nguyên tắc biên soạn Điều đáng chú ý là, những giáo trình dịch hiện nay không phục vụ cho một đối tượng người đọc cụ thể nào, và mục đích sử dụng cũng chung chung, vì vậy khi các trường đưa vào sử dụng cho một môn học dịch nào đó, với một mục tiêu đào tạo cụ thể nào đó thì giáo trình xuất hiện sự bất cập, thậm chí mang tính khiên cưỡng Dịch thuật

là một môn khoa học có hệ thống lý luận riêng, ngoài những đặc điểm của một giáo trình Hán ngữ cho người nước ngoài, giáo trình dịch còn có những đặc điểm riêng của

Quách Thị Nga và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 174(14): 171-176

nó Nếu không xây dựng một cơ sở lý luận

vững chắc cho biên soạn giáo trình đối dịch

Việt – Trung thì rất khó để biên soạn ra

những cuốn giáo trình chất lượng, khoa học

và sử dụng có hiệu quả

- Việc biên soạn giáo trình đối dịch Việt –

Trung hiện nay thiếu nguồn tư liệu dịch thuật

và sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật Muốn xây

dựng giáo trình dịch có chất lượng cần xây

dựng nguồn tư liệu dịch, những tư liệu này có

thể là lý luận hoặc thực hành, có thể là sưu

tầm trên các mạng hoặc người biên soạn trực

tiếp dịch thuật, nhưng phải đảm bảo tính

chính xác Nguồn tư liệu dịch này sẽ giúp cho

việc biên soạn trở nên thuận lợi, người biên

soạn có nhiều sự lựa chọn các ví dụ, các bài

dịch, tránh tính chủ quan phiến diện trong nội

dung giáo trình Quá trình xây dựng nguồn tư

liệu thành một kho dữ liệu cũng là quá trình

phân tích, nghiên cứu các sách lược dịch

thuật, giúp cho nội dung của giáo trình dịch

được khoa học, logic, giảm thiểu áp lực cho

người học

- Việc biên soạn giáo trình thiếu tính đồng bộ,

chưa có tính liên kết hệ thống, dẫn đến nhiều

giáo trình dịch có hiện tượng chồng lấn về

kiến thức Trên thực tế, những kiến thức về

dịch nói, dịch viết, lý thuyết dịch có liên hệ

chặt chẽ với nhau, trong chương trình đào tạo

của nhà trường thì những kiến thức này phải

là một hệ thống gắn kết và bổ sung cho nhau

Tuy nhiên những cuốn sách dịch đã xuất bản

hiện nay còn chồng lấn lẫn nhau về kiến thức,

ví dụ phần lý thuyết như tiêu chuẩn của dịch

thuật, đạo đức của dịch giả v v có thể thấy

xuất hiện ở hầu hết các sách dịch Phần thực

hành dịch thì các sách đều đi vào những lĩnh

vực thường gặp như kinh tế, chính trị, du

lịch v.v , Nói chung sách dịch phần nhiều

mang tính nghiên cứu và tham khảo hơn là

rèn luyện kỹ năng dịch

Giải pháp

Từ những nguyên nhân đã phân tích ở trên,

bài viết đưa ra một số đề xuất sau:

- Cần phải nhân rộng đội ngũ giảng viên giảng dạy môn dịch trong các trường đại học, khuyến khích nghiên cứu khoa học về lĩnh vực dịch thuật Mỗi trường cần thành lập nhóm nghiên cứu dịch thuật Trung - Việt để

có nghiên cứu chuyên sâu về dịch Trung - Việt Các trường cần có giao lưu học thuật lẫn nhau, cho giảng viên dạy dịch thuật có cơ hội học hỏi và được bồi dưỡng về chuyên môn Đây chính là nền tảng quan trọng của việc biên soạn giáo trình dịch

- Các học giả Trung Quốc hiện nay cũng đặc biệt coi trọng môn khoa học phiên dịch, những thành tựu nghiên cứu khoa học về dịch thuật cũng khá đáng kể Về biên soạn giáo trình dịch, đã có rất nhiều học giả đang từng bước nghiên cứu và xây dựng hệ thống cơ sở

lý luận cho biên soạn giáo trình, trong đó phải

kể đến học giả Đào Hữu Lan (Tao You Lan) [9] Nghiên cứu của bà đã góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận của công tác biên soạn giáo trình dịch, có thể làm điều hướng cho công tác biên soạn giáo dịch tiếng Trung với nhiều ngôn ngữ khác Biên soạn giáo trình dịch có hệ thống lý luận khoa học chuyên ngành và liên ngành Lý luận chuyên ngành là

lý luận riêng của khoa học dịch thuật, chủ yếu

là những thành quả nghiên cứu của các nước phương Tây như dịch thuật chức năng, dịch thuật giao tiếp, mục đích luận v.v Dịch thuật liên ngành là từ những góc độ như tâm

lý học, giáo dục học, lý luận thị trường v.v

đi nghiên cứu vấn đề biên soạn giáo trình dịch Hai lý luận này là cơ sở vững chắc cho biên soạn giáo trình dịch nói chung, giáo trình dịch Hán Việt nói riêng

Lý luận chuyên ngành trong giai đoạn phát triển thứ hai của khoa học dịch thuật nhấn mạnh vấn đề ngữ đoạn và ngữ dụng dịch thuật, phê phán trong biên soạn giáo trình dịch chỉ dùng câu đơn để minh họa hay thực hành dịch Lý luận liên ngành nhấn mạnh vai trò của yếu tố liên văn hóa giao tiếp trong dịch thuật, đòi hỏi người biên soạn giáo trình dịch ít hay nhiều phải đưa vào phần thực hành

Quách Thị Nga và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 174(14): 171-176

175

dịch trong giáo trình Lý luận liên ngành từ

góc độ giáo dục học và tâm lý học cũng chỉ ra

rằng, biên soạn giáo trình phải lấy yếu tố con

người làm đầu Giáo trình phải xác định rõ

đối tượng người đọc là ai, phải điều chỉnh nội

dung, cách biểu đạt phù hợp với trình độ

người đọc Một cuốn giáo trình dành cho sinh

viên tiếng Trung ở bậc đại học không thể quá

hàn lâm hoặc mang những lý luận nghiên cứu

quá sâu hay quá trừu tượng Biên soạn giáo

trình dịch còn cần xây dựng không gian tương

tác giữa người học và người dạy thông qua hệ

thống bài tập của giáo trình Đây là một điểm

quan trọng trong biên soạn giáo trình Mục

đích sử dụng của giáo trình cũng cần phải rõ

ràng, nhất là đối với giáo trình dịch phục vụ

giảng dạy, khi biên soạn cần xác định phục vụ

cho môn học dịch cụ thể nào, cung cấp kiến

thức và kỹ năng cho dịch khẩu hay dịch viết,

ở giai đoạn nào

Lý thuyết thị trường học cũng đưa ra rất nhiều

gợi ý cho việc biên soạn giáo trình Giáo trình

dịch Trung - Việt là một trong những loại

giáo trình dạy Hán ngữ, Việt ngữ cho người

nước ngoài Vì vậy, vấn đề về hình thức trình

bày cần được hết sức coi trọng Từ hình thức

trang bìa của giáo trình đến nội dung bên

trong không chỉ cần khoa học, logic, dễ xem

mà còn phải bắt mắt để gây hứng thú đọc cho

người học Đối với giáo trình dịch thì những

ví dụ minh họa hoặc bài tập thực hành phải có

nội dung thông tin cập nhật, phù hợp với thực

tế xã hội hiện tại

- Các trường đại học có thể cùng chung tay

xây dựng nguồn tài nguyên ngữ liệu đối dịch

Trung - Việt Việc biên soạn giáo trình dịch

sẽ trở nên thuận lợi, khoa học và chính xác

hơn trên cơ sở nguồn tài nguyên này Quan

trọng hơn, đây sẽ là nguồn tài nguyên học tập

dịch cho các đối tượng người học Việc biên

soạn giáo trình dịch cũng rất cần hỗ trợ của

kỹ thuật công nghệ, giảm thiểu sức lao động

cũng như lỗi chính tả do biên soạn thủ công

gây ra, như những phần mềm 黑 马 校 对

(scribendi)\方正飞腾创艺(FanTart)

- Các trường đại học cần căn cứ vào chương trình đào tạo cụ thể và đề cương môn học của mỗi môn dịch để xây dựng bộ giáo trình đối dịch Trung Việt phục vụ sử dụng nội bộ Việc xây dựng giáo trình thành bộ vừa bám sát được mục tiêu đào tạo của đề cương môn học cũng như chương trình đào tạo, vừa tránh được hiện tượng chồng lấn về kiến thức nội dung giữa các giáo trình dịch Giáo trình dịch

có thể gửi sang Trung Quốc cho các chuyên gia dịch thuật thẩm định

Với giáo trình sử dụng nội bộ thì việc hiệu đính, bổ sung hoặc chỉnh sửa nội dung, nhất

là những ví dụ minh họa trong giáo trình cũng trở nên thuận lợi Điều này có thể giải quyết được tính cập nhật của những thông tin trong giáo trình dịch để phù hợp với tình hình xã hội hiện tại

KẾT LUẬN Nói tóm lại, tình hình biên soạn và sử dụng giáo trình đối dịch Trung - Việt cho sinh viên chuyên ngành hiện nay còn nhiều bất cập, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng đào tạo của các môn dịch thuật Các bất cập chủ yếu thể hiện

ở tính không tương thích giữa nội dung giáo trình với chương trình nội dung giảng dạy, đối tượng người học, giữa số lượng giáo trình

ít ỏi với nhiều các đầu môn học và mục tiêu đào tạo Giải pháp chủ yếu là mỗi trường phải căn cứ vào đề cương chi tiết môn học thực tế

để biên soạn giáo trình cho phù hợp Việc biên soạn phải dựa trên cơ sở lý luận về biên soạn giáo trình dịch và phải biên soạn một cách có hệ thống thành tập, bộ để giáo trình của các đầu môn dịch trong nhóm môn dịch không bị chồng lấn về kiến thức, và phù hợp với mục tiêu đào tạo của mỗi môn dịch

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 [Đức]V Povak, Diệp Lan dịch (1984), Lý luận

dạy học, Nxb Nhân dân Phúc Kiến, Trung Quốc

2 赵玉兰 (2002), 越汉翻译教程, 北京大学出版

社, 北京

3 梁远、温日豪(2005)，实用汉越互译技巧, 民 族出版社, 南宁

4 Nguyễn Văn Đổng, Giáo trình dịch Hán Việt,

Bộ môn Dịch Khoa Ngôn ngữ & Văn hóa Trung Quốc ĐHNN – ĐHQG HN biên soạn (Giáo trình

sử dụng nội bộ)

Quách Thị Nga và Đtg Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 174(14): 171-176

5 Hoàng Trà (2002), Lý thuyết dịch, Nxb Đại học

Hà Nội, Hà Nội

6 Nguyễn Hữu Cầu, (2007), Lý thuyết đối dịch

Hán Việt, Nxb ĐH Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

7 Trần Thị Thanh Liêm, (2008), Luyện tập dịch

Hán -Việt, Việt - Hán, Nxb Thời đại, Hà Nội

8 Khung chương trình đào tạo trường Đại học Huế, Đại học Ngoại ngữ - ĐH Quốc gia Hà Nội, Đại học Hùng Vương

9 Tao You Lan (2006), A Theoretical

Reconsideration of the Making of Translation Textbooks in China, Luận án tiến sĩ, Đại học Phúc

Đán, Thượng Hải, Trung Quốc

SUMMARY

PROBLEMS AND SUGGESTIONS FOR CHINESE - VIETNAMESE

TRANSLATION TEXTBOOKS IN VIETNAM

(INVESTIGATE IN SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES - TNU)

Quach Thi Nga*, Do Thi Thu Hien

School of Foreign Languages – TNU

Three elements affecting learning and teaching processes are textbooks, teachers and learners Currently, for the credit accumulation education in general, and for translation teaching and learning in particular, textbooks have played more important role than ever Nonetheless, in many universities nation-wide, textbooks designed for Chinese – Vietnamese translation have been disunified in content, deficient in quality, and shortage in number This paper is aimed at investigating and analyzing the status of designing and using the textbooks in Chinese – Vietnamese translation in Vietnam and in School of Foreign Languages especially, which then helps show off several following problems that provoked the writer to give out suggestions: Textbooks’ designers and editors; Basic theories and designing principles; designing supported media and translation linguistic material construction; The construction of different textbook for different level–based translation subjects

Keywords: Translation textbooks; Chinese – Vietnamese translation; School of Foreign

Languages; Vietnam university; Suggestion

Ngày nhận bài: 25/10/2017; Ngày phản biện: 16/11/2017; Ngày duyệt đăng: 13/12/2017

*

Tel: 0979009769; Email: quachngaknn@gmail.com

oµ soT T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ

SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES - TNU (2007-2017)

Nguyen Thi Nhu Nguyet, Chu Thanh Thuy - Students’ Output Competency Assessment in Using Russian

Language at Level A2-B1 on the Basis of Common European Framework of Reference at School of Foreign

Mai Thi Thu Han, Nguyen Thi Lien, Hoang Thi Tuyet, Duong Thi Ngoc Anh - Fostering Learners’

Duong Duc Minh, Duong Lan Huong - A Study on the Interaction between the Presenter and Audience in the

Le Thi Hong Phuc - Students’ Responses to the TV Show Project as the End-of-Term Assessment in the

Han Thi Bich Ngoc - Teaching Outside the Classroom - Integrating Social Media into Innovative Language

Nguyen Ngoc Luu Ly, Quach Thi Nga - Some Features in Applying Multimedia Tools into Teaching

Nguyen Thi Bich Ngoc, Tran Minh Thanh - Methods to Increase the English Magazine Project Power in the

Study of the English Written Language for English Major Students at School of Foreign Languages - Thai

Hoang Thi Huyen Trang, Nguyen Thi Ngoc Anh - Developing English Language Reading Comprehension

Nguyen Quoc Thuy, Nguyen Thi Doan Trang - Teaching Foreign Languages through Magazine Project at

Do Thi Son, Do Thi Phuong - An Analysis of Students’ Errors at School of Foreign Languages, Thai Nguyen

Le Thi Khanh Linh, Le Thi Thu Trang- Evaluative Devices in Personal Narratives from American and

Do Thanh Mai, Phung Thi Thu Trang - The Application of Moodle in E-Learning and Teaching Informatics

Mai Thi Ngoc Anh, Vi Thi Hoa, Pham Hung Thuyen - Application of Project-Based Learning to the Teaching

Bui Thi Ngoc Oanh - Using Project-Based Learning to Improve English Speaking Skills of Non-English Major

Journal of Science and Technology

174 (14)