Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

Kết quả đạt đƣợc trong kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Tỉnh Hƣng Yên: Toàn bộ các khoản chi từ đầu vào tới đầu ra đều đƣợc cơ quan Tài chính và KBNN ki[r]

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU , SƠ ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN

LỜI MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT

CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC

NHÀ NƯỚC Error! Bookmark not defined

1.1 Chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước và quản lý chi thường xuyên

Ngân sách Nhà nước Error! Bookmark not defined

1.1.1.Ngân sách Nhà nước Error! Bookmark not defined

1.1.2 Chi thường xuyên Ngân sách Nhà nướcError! Bookmark not defined

1.1.3 Quản lý chi thường xuyên Ngân sách Nhà nướcError! Bookmark not defined

1.2 Kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined

1.2.1 Kiểm soát và các loại kiểm soát Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Kiểm soát chi thường xuyên và đặc điểm của kiểm soát chi

thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined.

1.2.3 Phân cấp quản lý kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà

nước qua Kho bạc Nhà nước 16

1.2.4 Điều kiện cấp phát thanh toán các khoản chi thường xuyên Ngân

sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Error! Bookmark not defined.

1.3 Những nhân tố tác động đến kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách

Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Error! Bookmark not defined

1.3.1 Nhân tố bên ngoài Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Nhân tố bên trong Error! Bookmark not defined.

1.4 Kinh nghiệm kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước ở một số nước trên thế giớiError! Bookmark not defined

1.4.1 Kinh nghiệm kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước của SingaporeError! Bookmark not defined.

1.4.2 Kinh nghiệm kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước của Cộng hoà

Pháp Error! Bookmark not defined

1.4.3 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam trong kiểm soát chi Ngân

sách Nhà nước 24

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƯNG YÊN Error! Bookmark not defined.

2.1 Tình hình chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên Error! Bookmark not defined.

2.2 Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua

Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên Error! Bookmark not defined

2.2.1 Tổ chức bộ máy kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà

nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined.

2.2.2 Quy trình kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua

Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined.

2.2.3 Nội dung kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước

qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined.

2.3 Đánh giá thực trạng kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà

nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined

2.3.1 Kết quả đạt được Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Những hạn chế trong quá trình thực hiệnError! Bookmark not defined.

2.3.3 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN

KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƯNG YÊN Error! Bookmark not defined 3.1 Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên

Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined

3.1.1 Mục tiêu hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách

Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined.

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên Ngân

sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined.

3.2 Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà

nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined

3.2.1 Nhóm giải pháp về chính sách và quy trình thủ tục kiểm soát

chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa

bàn Tỉnh Hưng Yên Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Nhóm giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy và năng lực kiểm

soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên

địa bàn Tỉnh Hưng Yên Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Nhóm giải pháp về hoàn thiện phân cấp quản lý, đổi mới hình

thức và áp dụng phương thức chi trả thường xuyên Ngân sách Nhà nước

qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng YênError! Bookmark not defined.

3.2.4 Nhóm giải pháp phụ trợ Error! Bookmark not defined.

3.3 Kiến nghị thực hiện các giải pháp 84

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Chi thường xuyên NSNN bảo đảm duy trì hoạt động của bộ máy Nhà nước, nó gắn liền với chức năng của Nhà nước Chi thường xuyên NSNN có tính chất tiêu hao trực tiếp không có tính chất thu hồi, vì vậy để bảo đảm sử dụng NSNN trong việc chi thường xuyên đúng mục đích, hiệu quả, tiết kiệm với yêu cầu đặt ra, Nhà nước giao nhiệm vụ cho cơ quan chức năng như Tài chính, Kho bạc Nhà nước kiểm tra, kiểm soát việc chi tiêu của các đơn vị sử dụng NSNN Nâng cao hiệu quả của công tác kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN luôn được đặt ra, nhằm bảo đảm kỷ luật tài chính, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, không gây lãng phí cho NSNN, để làm được việc này cần

có giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên từ cơ quản

lý cấp cơ sở

Nhận thức được ý nghĩa của vấn đề trên, đề tài: “Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng yên” đã được lựa chọn để nghiên cứu làm Luận văn thạc sĩ kinh tế Mục đích nghiên cứu của Luận văn là mô tả, phân tích thực tiễn kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN trên địa bàn Tỉnh Hưng yên từ đó đưa ra một số giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Tỉnh Hưng yên

Đối tượng nghiên cứu là kiểm soát chi thường xuyên NSNN

Ngoài phần mở đầu và kết Luận, Luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước

Chương 2: Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên

Trong chương 1, Tác giả trình bày khái quát về Ngân sách Nhà

nước, đặc điểm của Ngân sách Nhà nước Khái quát về chi thường xuyên NSNN, đặc điểm, nội dung, nguyên tắc quản lý chi thường xuyên NSNN Khái quát về kiểm soát và các loại kiểm soát Trên cơ sở đó, khái niệm kiểm soát chi thường xuyên NSNN và đặc điểm kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN; Phân cấp quản lý kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN, điều kiện cấp phát thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN Đặc biệt tác giả đi sâu phân tích những nhân tố tác động đến kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN giúp Nhà quản lý có được tư duy và cách nhìn nhận khách quan, khoa học trong việc đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN trong những năm gần đây, từ đó đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua hệ thống KBNN trong thời gian tới Ngoài ra tác giả đã đưa ra kinh nghiệm kiểm soát chi NSNN ở một số quốc gia từ đó rút ra bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam trong quá trình đổi mới tài chính công

Trong chương 2, Tác giả trình bày khái quát tình hình chi thường

xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên, tổ chức bộ máy kiểm soát qua KBNN trên địa bản Tỉnh Hưng Yên, tác giả tập trung phân tích thực trạng kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên qua đó chỉ ra những mặt đạt được và những hạn chế trong kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Cụ thể là; Kết quả đạt được trong kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên: Toàn bộ các khoản chi từ đầu vào tới đầu ra đều được cơ quan Tài chính và KBNN kiểm soát chặt chẽ; thời gian phân bổ và giao dự toán của cấp có thẩm quyền cho đơn vị sử dụng NSNN sớm hơn trước; chất lượng dự toán được chú trọng, hạn chế việc bổ sung và điều chỉnh dự toán góp phần chi tiêu minh bạch, đúng mục đích giảm cơ chế xin cho; công tác kiêm soát chi thường xuyên NSNN được thực hiện

nghiêm túc, kiểm soát chặt chẽ, an toàn, đúng tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước; các đơn vị thụ hưởng NSNN không còn tuỳ tiện rút tiền mặt về tài khoản tiền gửi và quỹ quỹ tiền mặt tại đơn vị như trước

Quy trình tạm cấp kinh phí thường xuyên NSNN và ứng trước dự toán năm sau đã bảo đảm sự hoạt động bình thường của các đơn vị sử dụng Ngân sách ngay trong những tháng đầu năm Kiểm soát chi theo dự toán khiến các đơn vị chấp hành việc sử dụng vốn NSNN theo đúng dự toán được duyệt, đúng chế độ, định mức, tiêu chuẩn của Nhà nước quy định Thông qua kiểm soát chi thường xuyên NSNN, KBNN trên địa bàn tỉnh Hưng yên đã phát hiện nhiều khoản chi của các đơn vị sử dụng NSNN chưa chấp hành đúng thủ tục, chế độ quy định, đã từ chối thanh toán nhiều tỷ đồng

Điều quan trọng là, công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN đã góp phần thiết thực trong việc nâng cao ý thức chấp hành kỷ cương luật pháp, nâng cao chất lượng của công tác lập, chấp hành và quyết toán chi NSNN của các đơn vị thụ hưởng ngân sách và đặc biệt góp phần tích cực trong việc thực hiện tốt các quy định của Luật NSNN

Nhìn chung, hệ thống KBNN trên địa bàn tỉnh Hưng yên đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong kiểm soát chi thường xuyên NSNN, là người gác cửa cuối cùng bảo đảm các khoản chi ra khỏi Kho bạc được kiểm soát chặt chẽ, đúng Luật

Công tác chi thường xuyên NSNN trong thời gian qua đã thu được những kết quả nhất định, đáp ứng được yêu cầu đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, tài chính trong tình hình mới Tuy nhiên, công tác chi và kiểm soát chi tại các Kho bạc trên địa bàn tỉnh Hưng yên vẫn còn một số tồn tại vướng mắc

Những hạn chế trong quá trình thực hiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn Tỉnh Hưng Yên

Thứ nhất, Chất lượng dự toán chưa cao và cách thức quản lý còn đơn

giản

Việc lập dự toán của các đơn vị sử dụng ngân sách thường không có căn cứ khoa học cần thiết và luôn luôn tìm mọi cách để nâng cao dự toán chi, không quan tâm đúng nhiệm vụ chi được giao Các cơ quan giao dự toán thường can thiệp sâu vào việc lập dự toán của đơn vị cấp dưới, nên quy trình lập dự toán không được tuân thủ vi phạm nguyên tắc lập dự toán từ dưới lên trên

Việc phê chuẩn dự toán ngân sách của cấp có thẩm quyền còn mang tính hình thức và thiếu chi tiết Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực có thẩm quyền quyết định dự toán của địa phương (sau khi đã căn cứ vào nhiệm vụ của cấp trên giao) Tuy nhiên, các đại biểu hội đồng nhân dân không có đầy đủ thông tin về các chương trình, dự án và các chính sách mà UBND triển khai thực hiện trong năm ngân sách Mặt khác, trong một kỳ họp hội đồng nhân dân phải xem xét và thông qua nhiều công việc quan trọng do Ủy ban trình Thời gian không cho phép các đại biểu hội đồng tìm hiểu kỹ cơ cấu chi ngân sách và thực tế cũng không đủ khả năng phát hiện

để đưa ra các điều chỉnh cần thiết Vì vậy, Hội đồng nhân dân phê chuẩn dự toán ngân sách địa phương theo hình thức trọn gói Theo đó mà UBND các cấp cũng giao dự toán cho các sở, ban, ngành, các địa phương theo hình thức trọn gói Như vậy dự toán mang nặng tính chất khoán nên dự toán chi của các đơn vị khác biệt so với thực tiễn Tình trạng thừa thiếu kinh phí so với dự toán đã thành hiện tượng phổ biến

Việc phân bổ và giao dự toán của cấp trên cho cấp dưới thường phải

bổ sung nhiều lần, nhỏ lẻ, thiếu tập trung Thực tế này dẫn đến các đơn vị

sử dụng ngân sách không chủ động được chi tiêu, sử dụng kinh phí lãng phí, không đạt được hiệu quả nên thường sai phạm trong quản lý tài chính Kho bạc thì khó khăn trong khâu kiểm soát chi Ví dụ nhiều khoản chi mua sắm tài sản theo quy định đơn vị phải tổ chức theo luật đấu thầu (hình thức

đấu thầu, chào hàng cạnh tranh…) nhưng dự toán bị tách nhỏ, bổ sung làm nhiều lần do đó các khoản mua sắm tài sản này không phải tổ chức đấu hoặc chào hàng cạnh tranh…gây lãng phí, tổn thất kinh phí NSNN

Việc phân bổ và giao dự toán của ngân sách xã thì quá nhiều nội dung (nhiều mã chương, mã ngành) do đó dự toán phải điều chỉnh rất nhiều lần trong năm ngân sách và điều chỉnh cũng chỉ mang hình thức, đối phó gây áp lực cho công tác kiểm soát chi ngân sách của Kho bạc cũng như theo dõi tại đơn vị Việc phân bổ và giao dự toán của cơ quan dự toán cấp I ( bộ, ban, ngành trên trung ương; sở, ban, ngành ở địa phương) chưa trực tiếp đến đơn vị sử dụng ngân sách mà thường ủy quyền cho đơn vị cấp dưới giao tiếp dự toán nên Kho bạc rất khó kiểm soát đôi khi dẫn tới số dự toán chi tiết thừa, thiếu so với dự toán tổng ban đầu mà cơ quan cấp I được giao

Việc phân bổ và giao dự toán còn không phù hợp với tính chất chi

Ví dụ nhiều khoản chi như sửa chữa nhà cửa, cầu cống kinh phí rất lớn lẽ ra phải phân bổ và giao dự toán vào chi sự nghiệp có tính chất đầu tư nhưng thực tế lại giao vào chi thường xuyên NSNN

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phân bổ và giao dự toán còn hạn chế, nó chỉ áp dụng tại từng đơn vị, từng bộ phận công tác chủ yếu Việc nối mạng tin học chưa được thiết lập, nếu được thiết lập thì cũng rất chậm nên gây khá nhiều công sức và thời gian cho công việc dự toán

Thứ hai, về nội dung và định mức chi

Nội dung chi, hệ thống định mức và tiêu chuẩn chi vừa thiếu, vừa lạc hậu, vừa không thống nhất nên nhiều khoản chi ở tỉnh, huyện, xã đều khác nhau, kể cả có những khoản chi mà Bộ đã hướng dẫn chung toàn quốc; khoản chi tỉnh đã thống nhất trên địa bàn quản lý

Thứ ba, phương thức cấp phát chi thường xuyên NSNN còn lạc hậu

Phương thức cấp phát bằng lệnh chi tiền của cơ quan tài chính thiếu căn

cứ để Kho bạc Nhà nước kiểm soát xuất quỹ NSNN, đồng thời tạo ra một khoảng cách giữa chi ngân sách nhà nước với chi tiêu thực tế của đơn vị dự toán

Phương thức cấp phát kinh phí ủy quyền trong điều kiện hiện nay là cần thiết khi cơ quan cấp trên không có điều kiện để trực tiếp làm nhiệm vụ của mình Nhưng đã ủy quyền thì trách nhiệm cụ thể ít được quan tâm

Phương thức ghi thu, ghi chi ngân sách nhà nước không bảo đảm kịp thời thường chậm so với quy định của Luật và thực chất là sự hợp pháp hóa chứng từ chi của đơn vị vì đến hết năm mới thực hiện hiện kiểm soát để ghi thu ghi chi

Thứ tư, quy trình chi trả kinh phí còn bất hợp lý

Quy trình chi trả NSNN còn bất hợp lý Nguồn kinh phí cấp phát của NSNN không được chuyển trực tiếp đến các địa chỉ cần thanh toán mà phần lớn chuyển gián tiếp qua các tài khoản trung gian mở tại KBNN, ngân hàng hoặc quỹ của đơn vị

Thứ năm, quy trình kiểm soát chi còn phức tạp

Hiện nay, các khoản chi đều được thực hiện chung theo một quy trình, không phân biệt khoản chi có tính chất như thế nào, mang lại hiệu quả ra sao cho xã hội Một số khoản chi có tính chất thường xuyên và nhỏ

lẻ như lương, phụ cấp vẫn chịu sự kiểm soát theo quy trình chung gây mất thời gian cho cả đơn vị và cả KBNN như phải báo thời gian lĩnh tiền mặt, chờ đợi việc kiểm soát chứng từ

Một số khoản chi thì thiếu quy trình hoặc phải vận dụng quy trình khác để kiểm soát chi Ví dụ những khoản chi sửa chữa lớn như: nhà cửa, cầu, cống… thì trong kiểm soát chi thường xuyên lại không có quy trình nhưng khi kiểm soát lại vận dụng quy trình kiểm soát thanh toán vốn đầu tư nên gây khó khăn cho cán bộ kiểm soát chi thường xuyên NSNN trong

khâu kiểm soát và hướng dẫn thủ tục cho đơn vị sử dụng NSNN

Thứ sáu, hồ sơ nhiều khoản chi chỉ mang tính hình thức, thủ tục

Theo quy định một số khoản chi mua sắm tài sản có giá trị lớn, đơn

vị sử dụng NSNN phải tổ chức đấu thầu hoặc chào hàng cạnh tranh đảm bảo khoản chi tiết kiệm và hiệu quả Nhưng thực tiễn cho thấy các đơn vị khi tham gia đấu thầu thường mắc ngoặc với nhau để cho giá trúng thầu cao hoặc đã có sự can thiệp của một số cán bộ nhà nước có thẩm quyền vào quy trình đấu thầu Do vậy hồ sơ mang ra Kho bạc (quyết định phê duyệt kết quả đấu thầu, quyết định phê duyệt kết quả chào hàng cạnh tranh, hợp đồng kinh tế…) để kiểm soát chi chỉ mang tính hình thức, thủ tục Các khoản chi này vẫn gây lãng phí và không đạt được hiệu quả như mong muốn

Thứ bảy, tổ chức bộ máy quản lý kiểm soát chi thường xuyên NSNN còn hạn chế

Hiện nay, còn nhiều đầu mối cùng thực hiện quản lý, cấp phát và kiểm soát chi thường xuyên NSNN; việc phân định trách nhiệm giữa người chuẩn chi và người kiểm soát chi chưa rõ ràng Các quy định về trách nhiệm của các bên tham gia quản lý chi thường xuyên NSNN chỉ mới đề cập ở mức độ chung chung, chưa cụ thể Trong các văn bản hướng dẫn nêu không rõ những sai phạm nào thuộc trách nhiệm của người chuẩn chi, những sai phạm nào thuộc trách nhiệm của bộ phận kiểm soát chi hay của cơ quan cấp trên nên

nó ảnh hưởng không tốt đến chất lượng kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN hiện nay

Trong qúa trình kiểm soát chi, vẫn còn hiện tượng cán bộ kiểm soát chi nể nang, ngại va chạm đối với khách hàng nên nhiều khoản chi không đúng tiêu chuẩn định mức vẫn thực hiện thanh toán

Thứ tám, thanh toán tiền mặt qua KBNN vẫn còn cao

Tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt qua hệ thống KBNN vẫn còn