Có rất nhiều quan điểm và khái niệm khác nhau về KTQT, nhưng về bản chất kế toán quản trị là một bộ phận cấu thành không thể tách rời của hệ thống kế toán, vì đều làm nhiệm vụ tổ chức [r]
Trang 1CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Trong chương này, luận văn đã nêu và phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu
đã thực hiện có liên quan đến đề tài nghiên cứu của luận văn, nêu ra được các đóng góp cũng như thành tựu mà các công trình nghiên cứu đã đạt được, đưa ra vấn đề còn tồn tại
mà đề tài của luận văn cần tập trung nghiên cứu và giải quyết
Tác giả cũng chỉ ra được tính cần thiết của đề tài nghiên cứu trong bối cảnh kinh tế xã hội hiện nay và đã xây dựng được mục tiêu nghiên cứu, đối tượng, phạm vi và các phương pháp nghiên cứu để từ đó đưa ra được các giải pháp đóng góp
Về lý luận: Luận văn đã tham chiếu với các luận điểm của các tác giả khác nhau và
khái quát lại những vấn đề cơ bản của kế toán quản trị chi phí và doanh thu trong doanh nghiệp dịch vụ, từ đó đưa ra những giải pháp khắc phục vấn đề còn tồn đọng của vấn đề thực tế đang nghiên cứu
Về thực tiễn: Đánh giá trung thực công tác kế toán quản trị tại Công ty Cổ phần
VCCorp, từ đó nêu ra được những tồn tại do sự hiểu biết về kế toán quản trị còn nhiều hạn chế, trình độ kế toán quản trị của nhân viên kế toán còn thấp, vai trò của kế toán quản trị vẫn chưa được đánh giá cao Từ đó đưa ra các giải pháp giúp hoàn thiện tổ chức kế toán tại doanh nghiệp này
Kết cấu của đề tài nghiên cứu
Luận văn được trình bày kết cấu gồm 4 chương như sau:
Chương 1: Giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên
Chương 2: Lý luận chung về kế toán quản trị chi phí và doanh thu theo mô hình kết hợp trong doanh nghiệp dịch vụ
Chương 3: Thực trạng kế toán quản trị chi phí và doanh thu cung cấp dịch vụ tại Công ty
cổ phần VCCorp
Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí
và doanh thu cung cấp dịch vụ theo mô hình kết hợp tại công ty cổ phần VCCorp
Trang 2CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ VÀ DOANH THU THEO MÔ HÌNH KẾT HỢP TRONG DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ
Trong chương này, luận văn đã tập trung phân tích những vấn đề mang tính lý luận chung về kế toán quản trị chi phí và doanh thu theo mô hình kết hợp trong các doanh nghiệp dịch vụ
Có rất nhiều quan điểm và khái niệm khác nhau về KTQT, nhưng về bản chất kế toán quản trị là một bộ phận cấu thành không thể tách rời của hệ thống kế toán, vì đều làm nhiệm vụ tổ chức hệ thống thông tin kinh tế trong doanh nghiệp.Tuy nhiên tổng hợp lại kế toán quản trị là một môn khoa học thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế định lượng kết hợp với định tính về hoạt động sản xuất kinh doanh phục vụ cho các nhà quản trị trong việc lập kế hoạch, điều hành, tổ chức thực hiện kế hoạch và quản lý hoạt động kinh tế, tài chính trong nội bộ doanh nghiệp
Dựa trên những khái niệm về kế toán quản trị, tác giả nhận thấy vai trò của kế toán quản trị được thể hiện tương ứng với từng chức năng của nhà quản trị doanh
nghiệp, cụ thể như cung cấp thông tin để lập dự toán, cung cấp thông tin để nhà quản trị thực hiện tốt chức năng tổ chức, điều hành hoạt động, cung cấp thông tin để nhà quản trị thực hiện tốt chức năng kiểm tra và đánh giá, cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định của nhà quản trị doanh nghiệp được thực hiện một cách hiệu quả nhất
Như vậy, việc kế toán quản trị cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, thích hợp về
tình hình tài chính, tình hình hoạt động của một doanh nghiệp là yếu tố mang tính quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp: KTQT kết hợp với kế toán tài chính đã trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho nhà quản trị doanh nghiệp
Theo thông tư 53/2006/QĐ – BTC ngày 12/06/2006 thì nội dung cơ bản của kế toán quản trị bao gồm: KTQT các yếu tố sản xuất kinh doanh, KTQT chi phí và giá thành sản phẩm, KTQT doanh thu và kết quả kinh doanh phân loại doanh thu, kế toán quản trị phân
tích mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận, lựa chọn thông tin thích hợp cho
việc ra quyết định, lập dự toán ngân sách
Kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống kế toán, nên về nguyên tắc kế toán
Trang 3quản trị cũng sử dụng các phương pháp cơ bản giống như kế toán tài chính Ngoài việc sử dụng các phương pháp truyền thống KTQT còn sử dụng những phương pháp đặc trưng
để đảm bảo cho các quyết định kinh doanh tối ưu
Không phải ở doanh nghiệp nào công tác tổ chức KTQT cũng giống nhau, mà mỗi doanh nghiệp tùy vào điều kiện cụ thể để vận dụng tổ chức KTQT cho phù hợp Việc tổ chức KTQT trong mỗi doanh nghiệp dịch vụ cũng bị ảnh hưởng bởi các đặc điểm riêng biệt trong ngành thể hiện ở các các nhân tố như: loại hình kế toán áp dụng, đặc điểm quy trình công nghệ, đặc điểm tổ chức sản xuất, quản lý kinh doanh, yêu cầu và trình độ quản
lý đối với việc tổ chức KTQT trong doanh nghiệp
Tổ chức sản xuất, quản lý kinh doanh của doanh nghiệp như thế nào thì KTQT phải
tổ chức tương ứng để thu thập, xử lý thông tin và lập các báo cáo bộ phận về chi phí, doanh thu, kết quả, cho phù hợp, nhằm đáp ứng yêu cầu thông tin cần thiết cho quản trị doanh nghiệp
Về tổ chức bộ máy kế toán quản trị trong doanh nghiệp: Luận văn đưa ra hai mô hình
tổ chức kế toán quản trị trên thế giới mà các doanh nghiệp dịch vụ có thể xem xét nghiên cứu và áp dụng
Mô hình thứ nhất: Tổ chức kế toán quản trị độc lập với kế toán tài chính
Mô hình thứ hai: Tổ chức kế toán quản trị kết hợp chặt chẽ với kế toán tài chính trong cùng một bộ máy hay còn gọi là mô hình kết hợp
Trên cơ sở phân tích các ưu, nhược điểm của hai mô hình kế toán quản trị, đồng thời theo quan điểm của việc lựa chọn mô hình tổ chức kế toán quản trị trong doanh nghiệp, luận văn đề xuất các doanh nghiệp dịch vụ hiện nay nên tổ chức kế toán quản trị theo mô hình thứ hai_ mô hình kết hợp chặt chẽ kế toán quản trị và kế toán tài chính trong cùng một bộ máy thì sẽ mang lại hiệu quả cao
Về tổ chức thu nhận, xử lý, hệ thống hóa và cung cấp thông tin KTQT: Để phục vụ
cho quá trình ra quyết định của nhà quản trị, việc tổ chức thu nhận, xử lý, hệ thống hóa được thực hiện cả với thông tin hiện tại và thông tin tương lai trong kế toán quản trị
Trang 4Nội dung quan trọng của chương 2 nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí và doanh thu trong doanh nghiệp theo mô hình kết hợp Luận văn trình bày chi tiết hai khoản mục này như sau:
2.1 Tổ chức KTQT chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp dịch vụ
Chi phí là một trong những yếu tố trung tâm của công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, tài sản, sự tồn tại và sự phát triển của doanh nghiệp Mặt khác trong hoạt động kinh doanh dịch vụ chi phí hết sức đa dạng và phong phú Để quản lý được chi phí một cách chặt chẽ từ đó có biện pháp tiết kiệm chi phí hạ thấp giá thành, cần phải tiến hành phân loại chi phí sao cho vừa phù hợp với thực tiễn kinh doanh vừa đảm bảo tính chính xác khoa học
- Theo nội dung và tính chất kinh tế của chi phí, chi phí sản xuất kinh doanh bao gồm: Chi phí nguyên, nhiên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch
vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác
- Theo cách ứng xử chi phí (mối quan hệ với khối lượng hoạt động), chi phí được chia thành: chi phí cố định (định phí), chi phí biến đổi (biến phí) và chi phí hỗn hợp
- Theo mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí, theo tiêu thức này chi phí gồm: Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp
- Theo khoản mục chi phí, chi phí được phân thành: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung
Xây dựng hệ thống dự toán chi phí sản xuất
Lập dự toán là một trong những khâu quan trọng của việc hạch toán và ra quyết định của nhà quản trị doanh nghiệp nói chung và các DN dịch vụ nói riêng Các dự toán bao gồm: Dự toán chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, dự toán chi phí nhân công trực tiếp, dự toán chi phí sản xuất chung, dự toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp
Tổ chức thu thập thông tin kế toán phục vụ yêu cầu quản trị của doanh nghiệp
Theo mô hình kết hợp, kế toán tài chính và kế toán quản trị trên cùng một hệ thống kế toán của doanh nghiệp thì việc thu thập thông tin thực hiện trong kế toán quản trị bao
gồm các nội dung cơ bản sau:
Trang 5Thứ nhất: Thu nhập thông tin ban đầu: Các mẫu chứng từ ban đầu phải sử dụng thích
hợp với từng loại nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh trong doanh nghiệp để có thể ghi
nhận được đầy đủ các thông tin về các nghiệp vụ kinh tế
Thứ hai: Thu thập, phân loại thông tin trên hệ thống tài khoản kế toán: Việc thiết kế tài
khoản trong kế toán quản trị phải đảm bảo đơn giản, tiện lợi cho công tác kế toán Trong trường hợp doanh nghiệp xử lý thông tin bằng các chương trình phần mềm thì phải tiến hành mã hóa các tài khoản kế toán tổng hợp và chi tiết theo quy định nhất định để tiện lợi cho hạch toán và quản lý, hệ thống được các thông tin theo yêu cầu quản lý doanh
nghiệp
Thứ ba: Ghi nhận thông tin trên hệ thống sổ kế toán quản trị: hệ thống sổ kế toán theo
mô hình kết hợp phục vụ cho kế toán quản trị chính là hệ thống sổ kế toán chi tiết của kế toán tài chính Tùy theo yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết phục vụ cho việc xử lý thông
tin của quản trị mà kế toán quản trị có thể thiết kế các sổ chi tiết cho phù hợp
Thứ tư: Trình bày thông tin trên hệ thống báo cáo kế toán quản trị chi phí sản xuất: Tùy
theo sự phân cấp quản lý và yêu cầu quản lí từng chỉ tiêu để có thể xác định nội dung và thiết kế mẫu biểu kế toán, lựa chọn phương pháp lập báo cáo phù hợp
2.2 Tổ chức kế toán quản trị doanh thu trong doanh nghiệp dịch vụ
Doanh thu về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó được xác định một cách đáng tin cậy Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ kinh doanh thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán của kỳ đó Doanh thu được phân loại theo nội dung hoặc theo nguồn hình thành
Để đáp ứng yêu cầu quản trị doanh thu, trước hết các doanh nghiệp cần tiến hành lập dự toán doanh thu tiêu thụ sản phẩm, sau đó tổ chức kế toán chi tiết từng khoản doanh thu
Lập dự toán tiêu thụ
Dự toán là các kế hoạch chi tiết mô tả việc huy động và sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định Dự toán tiêu thụ là nền tảng để lập các dự toán khác của doanh nghiệp, vì vậy đòi hỏi các doanh nghiệp phải tìm hiểu nhu
Trang 6cầu, thị hiếu của khách hàng, kết hợp với năng lực của mình để lên kế hoạch và lập dự toán Kết quả sản phẩm tiêu thụ của kỳ trước được sử dụng như điểm bắt đầu của việc dự toán sản phẩm tiêu thụ Người lập kế hoạch sẽ dự đoán số lượng sản phẩm tiêu thụ trong mối liên hệ với các yếu tố trên
Tổ chức hệ thống sổ sách, tài khoản trong KTQT doanh thu: Tùy theo yêu cầu quản trị
doanh thu của từng doanh nghiệp mà sổ chi tiết có thể mở theo kết cấu không hoàn toàn giống nhau Tuy nhiên, các sổ chi tiết doanh thu phải đảm bảo được các nội dung chính
cần thiết
Tài khoản 511- doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được sử dụng để phản ánh doanh thu của doanh nghiệp Để theo dõi chi tiết tài khoản này được mở thành các tài khoản cấp 2, cấp 3….tương ứng tùy theo yêu cầu quản trị của mỗi DN
Phân tích mối quan hệ doanh thu – chi phí – lợi nhuận trong các DN dịch vụ
Việc phân tích thông qua mô hình chi phí – doanh thu – lợi nhuận không chỉ giúp việc lựa chọn dây chuyền sản xuất, định giá bán sản phẩn, xây dựng chiến lược tiêu thụ, chiến lược marketing nhằm khai thác có hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
mà còn giúp ích nhiều cho việc xem xét rủi ro của doanh nghiệp
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ VÀ DOANH THU CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VCCORP
Công ty cổ phần VCCorp có thế mạnh về quảng cáo trực tuyến và thương mại điện tử Sau 09 năm thành thành lập và phát triển với hơn 20 sản phẩm trong lĩnh vực Truyền thông, Thương mại điện tử và Mạng xã hội VCCorp đã khẳng định được
vị trí dẫn đầu của mình trong lĩnh vực internet và hiện là đối tác chiến lược được lựa chọn đầu tư
Đặc điểm của hoạt động kinh doanh và tổ chức quản lý của doanh nghiệp dịch vụ cũng có những ảnh hưởng nhất định đến tổ chức kế toán quản trị nói chung và công tác
kế toán quản trị chị phí, doanh thu nói riêng ở một số phương diện sau:
Thứ nhất: Hoạt động kinh doanh đa dạng, phong phú, phức tạp Tính chất và quy
trình kinh doanh các sản phẩm không giống nhau lại do nhiều bộ phận khác nhau đảm
Trang 7nhiệm vận hành Chính đặc điểm đa dạng, phức tạp trong hoạt động kinh doanh với nhiều loại hoạt động này sẽ chi phối đến việc phân loại chi phí, xác định đối tượng tập hợp chi phí, và ghi nhận doanh thu Công tác lập dự toán chi phí, doanh thu và kết quả kinh doanh cũng sẽ phức tạp, khó khăn hơn
Thứ hai: Các sản phẩm dịch vụ quảng cáo truyền thông không có hình thái vật
chất, quá trình tạo ra sản phẩm cũng là quá trình tiêu thụ Khi mỗi một quảng cáo được đăng tải trên các hệ thống website tức là đã phát sinh chi phí, doanh thu Bộ máy kế toán cần phải tổ chức linh hoạt và hợp lý để ghi nhận chi phí và doanh thu một cách đầy đủ và kịp thời
Thứ ba: Mỗi sản phẩm có đơn giá và cách ghi nhận thực chạy khác nhau, các vị
trí, kích thước đăng quảng cáo cũng được tính giá khác nhau Chi phí phát sinh rất đa dạng và phức tạp vì thế muốn kiểm soát tốt chi phí, cần phải phân loại chi phí theo nhiều
cách khác nhau để đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin cho nhà quản trị
Do công ty cổ phần VCCorp có nhiều chi nhánh và các khối kinh doanh trực thuộc nên bộ máy kế toán ở công ty cổ phần VCCorp được tổ chức theo mô hình vừa phân tán, vừa tập trung Hình thức kế toán áp dụng trên phần mềm kế toán của công ty Cổ phần VCcorp là hình thức Nhật ký chung
Nội dung quan trọng của chương này, luận văn nghiên cứu về thực trạng kế toán quản trị chi phí và doanh thu cung cấp dịch vụ tại Công ty cổ phần VCCorp qua các đặc điểm sau:
Công ty phân loại chi phí theo nội dung và tính chất kinh tế, bao gồm: Chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất kinh doanh, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí sản
xuất chung, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí hoạt động tài chính
Doanh thu tại công ty được phân loại thành: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch
vụ và doanh thu tài chính
Công tác lập dự toán chi phí và doanh thu cung cấp dịch vụ tại công ty được thực
hiện cụ thể qua ba giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn xây dựng dự toán và giai đoạn
theo dõi dự toán
Trang 8Trong phần này, luận văn cũng đã đề cập chi tiết về công tác quản lý các khoản mục chi phí như chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, chi phí mua ngoài, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp và khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Nhìn chung, quy trình thu thập và xử lý thông tin về chi phí và doanh thu của Công ty Cổ phần VCCorp khá chặt chẽ và đầy đủ, phản ảnh chính xác
Hệ thống tài khoản và sổ sách theo dõi chi phí sản xuất, doanh thu đều được kế
toán hạch toán chi tiết theo từng khối kinh doanh nhằm mục đích phân tích đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh Để đáp ứng nhu cầu quản lý của ban lãnh đao công ty, đồng thời nhằm theo dõi chính xác chi phí phát sinh cho các dự án kế toán đã mở các loại sổ sách chi tiết nhằm phục vụ cho công tác kế toán tập hợp chi phí và doanh thu
Về các báo cáo kế toán quản trị, hiện nay, ngoài các báo cáo kế toán tài chính như:
Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh báo cáo tài chính, báo cáo quản trị liên quan đến chi phí và doanh thu của công ty chỉ có: Báo cáo tổng hợp chi phí sản xuất; Báo cáo thực chạy, doanh thu; Báo cáo công nợ
Qua khảo sát về việc sử dụng các thông tin về chi phí để phân tích kinh tế và ra quyết định chưa được được quan tâm Các thông tin kế toán chủ yếu chỉ dừng ở các thông tin của kế toán tài chính trong việc lập và phân tích khái quát các chỉ tiêu báo cáo tài chính của doanh nghiệp Từ đó đánh giá chung tình hình tài chính của doanh nghiệp chưa
đi vào phân tích chi phí sản xuất và doanh thu, chưa đáp ứng được yêu cầu cung cấp thông tin của kế toán quản trị
Trang 9CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ VÀ DOANH THU CUNG CẤP DỊCH VỤ THEO MÔ HÌNH KẾT HỢP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VCCORP
Trong chương 4 này tác giả tập trung nghiên cứu để làm rõ sự cần thiết cũng như các yêu cầu cần thiết để hoàn thiện kế toán quản trị doanh thu cung cấp dịch vụ tại Công ty
cổ phần VCCorp
Theo đó, từ các phân tích thực trạng của công ty này ở chương 3, tác giả đã chỉ ra được các mặt đạt được về phân cấp quản lý tài chính, dự toán chi phí và doanh thu, quy trình thu thập thông tin … công tác kế toán quản trị chi phí và doanh thu Và những tồn tại cần phải khắc phục kèm theo đó là những giải pháp để hoàn thiện kế toán quản trị chi phí và doanh thu cung cấp dịch vụ tại đây:
Thứ nhất: Về bộ máy kế toán hiện tại của công ty chưa đáp ứng được yêu cầu của kế
toán quản trị theo mô hình kết hợp Cần phải xây dựng mô hình kế toán kết hợp tại công ty, theo đó KTTC và KTQT được tổ chức thành một hệ thống nhất trong cùng một
bộ máy kế toán
Thứ hai: Việc phân loại chi phí hiên tại chưa đáp ứng được yêu cầu của kế toán quản
trị chi phí Cần phải nhận diện được các cách phân loại chi phí và tiến hành phân loại chi phí trên góc độ nhà quản trị cần những thông tin khác nhau về chi phí sản xuất phục
vụ cho quá trình ra quyết định
Thứ ba: Về thu thập và phân tích thông tin kế toán quản trị phục vụ việc ra quyết định
của ban giám đốc cũng có những hạn chế nhất định:
- Về tổ chức kế toán chi tiết chi phí và doanh thu còn mang nặng tính hình thức không khoa học Ngoài việc sử dụng thông tin phản ánh trên các chứng từ bắt buộc, công ty cần lập thêm các chứng từ hướng dẫn có bổ sung thêm các chỉ tiêu cần thiết nhằm phục
vụ trực tiếp cho quá trình thu thập và xử lý thông tin Công ty cần đưa ra các biện pháp đôn đốc luân chuyển chứng từ từ phí các khối kinh doanh bằng cách đào tạo nghiệp vụ nâng cao
Trang 10- Về tổ chức hệ thống chứng từ và hệ thống tài khoản và sổ sách nhìn chung còn thiếu
và chưa quan tâm đến việc thiết kế hệ thống sổ sách kế toán chi tiết phục vụ cho quản lý trong nội bộ doanh nghiệp, kết cấu nội dung của sổ chi tiết chưa hợp lý, đầy đủ Hoàn thiện xây dựng các sổ chi tiết với các chỉ tiêu đầy đủ hơn nhằm cung cấp thông tin về tình hình chi phí sản xuất kinh doanh phát sinh một cách đầy đủ và kịp thời
- Việc lập các báo cáo kế toán quản trị còn sơ sài và chưa đồng bộ, chưa đáp ứng được các yêu cầu cung cấp thông tin của kế toán quản trị Công ty cần chú trọng xây dựng các chỉ tiêu cần thiết trong báo cáo quản trị và xây dựng các báo cáo quản trị nhằm cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định được đầy đủ