Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuấtvà tính giá thành sản phẩm với việc tăng cường quản trị chi phí trong các doanh nghiệp cơ khí thuộc Tổng cục công nghiệp quốc phòng.

[r]

TR NG I H C KINH T QU C DÂN

-***** -Mai Th Minh Tâm

HOÀN THI N K TOÁN CHI PHÍ S N XU T VÀ TÍNH GIÁ THÀNH S N PH M V I VI C T NG C NG QU N TR CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHI P C KHÍ THU C

NG C C C NG NGHI P QU C PH NG

Chuyên ngành: K toán, Tài v và Phân

tích H KT

Tóm t t lu n v n th c s

Hà N i, N m 2007

i nói u

1 S c n thi t c a tài

Trong th i k h i nh p kinh t qu c t hi n nay, c ng ng các doanh nghi p quân i th c s là m t b ph n quan tr ng, óng góp áng k vào s

ng tr ng c a n n kinh t qu c dân T p h p chi phí chính xác có ý ngh a thi t th c trong vi c ánh giá úng th c t s d ng ngu n c a doanh nghi p

ng nh a ra các quy t nh u t và giá bán h p lý

Hi n nay, t ch c k toán qu n tr tr thành yêu c u b t bu c i v i các doanh nghi p K toán qu n tr chi phí là m t b ph n c a h th ng k toán

nh m cung c p các thông tin v chi phí, làm c s cho vi c l p k ho ch,

ki m soát, ánh giá ho t ng và ra quy t nh trong n i b t ch c

Th c t , công tác k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m các doanh nghi p s n xu t còn b c l nh ng m t ch a phù h p, ch a tr thành công c c l c cho nhà qu n lý c bi t, t i các doanh nghi p Qu c phòng, trong ó có các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p

Qu c phòng, do tính ch t c thù nên ho t ng m t ph n v n còn mang tính bao c p, công tác khai báo chi phí không chính xác, nh h ng tr c ti p n

vi c tính giá thành và cu i cùng là nh h ng n tính trung th c c a Báo cáo toán Chính vì l ó, lu n v n ã i sâu nghiên c u tài: Hoàn thi n k

toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m v i vi c t ng c ng qu n

tr chi phí trong các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p

Qu c phòng

2 M c ích nghiên c u.

- T ng c ng vai trò c a k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n

ph m trong vi c cung c p thông tin trung th c, khách quan, h p pháp cho nhà

qu n lý, các c quan có liên quan

- T ng c ng s d ng thông tin k toán chi phí s n xu t và tính giá thành

n ph m trong vi c qu n tr chi phí, h giá thành, t ng l i nhu n cho các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng

3 i t ng và ph m vi nghiên c u.

ph m d i c hai góc k toán tài chính và k toán qu n tr

- Lu n v n t p trung i sâu nghiên c u công tác t ch c k toán chi phí

n xu t và tính giá thành s n ph m t i các doanh nghi p c khí thu c T ng

c công nghi p Qu c phòng

4 Ph ng pháp nghiên c u.

Trong quá trình nghiên c u, tác gi s d ng t ng h p nhi u ph ng pháp nghiên c u: ph ng pháp u tra n hình, ph ng pháp phân tích t ng h p,

ph ng pháp th c ch ng i chi u,…Trên c s ó a ra nh ng n i dung

n hoàn thi n phù h p v i kh n ng th c hi n c

5 Nh ng óng góp c a lu n v n.

- H th ng hoá các v n lý lu n c b n v k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m trong các doanh nghi p s n xu t

- ánh giá th c tr ng công tác k toán chi phí và tính giá thành s n ph m

i vi c t ng c ng công tác qu n tr chi phí trong các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng Nêu rõ nh ng t n t i c n kh c ph c

và tính c p thi t ph i hoàn thi n

- xu t các gi i pháp hoàn thi n k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m trong các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p

Qu c phòng

6 K t c u lu n v n.

Ngoài ph n M u và K t lu n, n i dung c a lu n v n c trình bày thành 3 ch ng:

- Ch ng 1: C s lý lu n v k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n

ph m trong các doanh ghi p s n xu t

- Ch ng 2: Th c tr ng k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n

ph m t i các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng

- Ch ng 3: Ki n ngh nh m hoàn thi n k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m trong các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng

Ch ng 1: C s lý lu n v k toán chi phí s n xu t

qu n tr doanh nghi p

1.1 Vai trò c a k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s nph m trong các doanh nghi p s n xu t.

- V phía doanh nghi p

- V phía Nhà n c

1.2 N i dung kinh t c a chi phí s n xu t và giá thành s n ph m.

1.2.1 N i dung kinh t c a chi phí s n xu t.

1.2.1.1 B n ch t c a chi phí s n xu t.

Chi phí là bi u hi n b ng ti n c a toàn b hao phí v lao ng s ng và lao

ng v t hoá c n thi t cho quá trình ho t ng s n xu t kinh doanh mà doanh

nghi p ph i chi ra trong m t chu k kinh doanh.

1.2.1.2 Phân lo i chi phí s n xu t - kinh doanh.

- Phân lo i theo y u t chi phí

- Phân theo kho n m c chi phí trong giá thành s n ph m.

1.2.2 N i dung kinh t c a giá thành s n ph m.

1.2.2.1 B n ch t c a giá thành s n ph m

Giá thành s n ph m là bi u hi n b ng ti n c a toàn b các kho n hao phí lao ng s ng và lao ng v t hoá có liên quan n kh i l ng công tác,

n ph m, lao v ã hoàn thành.

1.2.2.2 Phân lo i giá thành.

- Phân theo th i m và ngu n s li u tính giá thành

- Phân theo ph m vi phát sinh chi phí

1.2.3 M i quan h gi a chi phí s n xu t và giá thành s n ph m.

Chi phí s n xu t ph n ánh m t hao phí s n xu t, còn giá thành s n ph m

ph n ánh m t k t qu s n xu t V m t l ng, chi phí s n xu t và giá thành

n ph m khác nhau khi có s n ph m s n xu t dang u k ho c cu i k

i góc k toán tài chính.

1.3.1 i t ng và ph ng pháp k toán chi phí s n xu t.

ôi t ng k toán t p h p chi phí s n xu t là ph m vi (gi i h n) t p

p các chi phí s n xu t phát sinh

Ph ng pháp k toán chi phí s n xu t là m t ph ng pháp hay h th ng các ph ng pháp c s d ng t p h p và phân lo i các chi phí s n xu t trong ph m vi gi i h n c a i t ng k toán chi phí

1.3.2 Trình t k toán chi phí s n xu t theo ph ng pháp khai th ng xuyên.

1.3.2.1 K toán chi phí nguyên li u, v t li u tr c ti p:

- N i dung và tài kho n s d ng

- Ph ng pháp h ch toán

1.3.2.2.K toán chi phí nhân công tr c ti p

- N i dung và tài kho n s d ng

- Ph ng pháp h ch toán

1.3.2.3.K toán chi phí s n xu t chung

- N i dung và tài kho n s d ng

- Ph ng pháp h ch toán

1.3.2.4 T ng h p chi phí s n xu t

- Tài kho n s d ng

- Ph ng pháp h ch toán

1.3.2.5 ánh giá s n ph m d dang.

- Khái ni m: S n ph m d dang là nh ng s n ph m ch a k t thúc giai

n ch bi n, còn ang n m trong quá trình s n xu t

- Các ph ng pháp ánh giá s n ph m d dang

1.3.3 i t ng và ph ng pháp tính giá thành s n ph m.

- Xác nh i t ng tính giá thành là vi c xác nh s n ph m, bán thành

ph m, công vi c, lao v nh t nh òi h i ph i tính giá thành m t n v

- Các ph ng pháp tính giá thành

i góc k toán qu n tr

1.4.1 Các ph ng pháp xác nh chi phí.

- Ph ng pháp xác nh chi phí theo công vi c

- Ph ng pháp xác nh chi phí theo quá trình s n xu t

1.4.2 N i dung k toán chi phí và tính giá thành s n ph m theo công vi c

Ph ng pháp xác nh chi phí theo công vi c c s d ng các doanh nghi p s n xu t theo n t hàng, s n ph m c s n xu t theo yêu c u c a khách hàng Theo ph ng pháp xác nh chi phí theo công vi c, i t ng t p

p chi phí là t ng n t hàng c a khách

1.4.3 N i dung k toán chi phí và tính giá thành theo quá trình s n xu t

Theo ph ng pháp này, m i công n s n xu t, ho c m i phân x ng

n xu t m m t tài kho n “Chi phí s n xu t kinh doanh d dang” riêng

p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m hoàn thành c a m i b c hay c a m i phân x ng

1.4.4 L p và ki m soát vi c th c hi n d toán.

1.4.4.1 Yêu c u l p d toán ngân sách s n xu t, kinh doanh.

- H th ng ch tiêu d toán ngân sách s n xu t, kinh doanh c xây d ng riêng cho t ng quá trình

- D toán ngân sách s n xu t, kinh doanh c l p cho c n m và chia ra các quý, các tháng trong n m

1.4.4.2 Trình t l p d toán ngân sách s n xu t, kinh doanh.

- Các b ph n trong doanh nghi p tr c ti p l p d toán ngân sách s n xu t, kinh doanh c a b ph n mình

- Phòng k toán doanh nghi p có trách nhi m t ng h p d toán c a các b

ph n thành d toán ngân sách chung c a toàn doanh nghi p

- trình lên lãnh o doanh nghi p

1.4.5 Phân tích chi phí s n xu t và giá thành s n ph m t ng c ng

qu n tr doanh nghi p.

1.4.5.1 K toán qu n tr chi phí.

* Phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh

* Xác nh trung tâm chi phí.

1.4.5.2 K toán qu n tr giá thành s n ph m.

* Các ph ng pháp tính giá thành

* i t ng và k tính giá thành

1.4.5.3.Trình t k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m:

- T p h p chi phí (tr c ti p, gián ti p và phân b )

- T ng h p chi phí, x lý chênh l ch th a, thi u

- Ki m kê, ánh giá s n ph m d dang, xác nh chi phí d dang

- Xác nh ph ng pháp tính giá thành áp d ng

- L p báo cáo (th tính) giá thành s n ph m

1.4.6 Phân tích thông tin chi phí cho vi c ra các quy t nh trong qu n lý

- Quy t nh ng n h n

- Quy t nh dài h n

1.4.7 Kinh nghi m m t s n c thành công trong k toán qu n tr chi phí.

1.4.7.1 K toán qu n tr chi phí giá thành s n ph m c a M

N i dung c b n c a k toán qu n tr chi phí và giá thành s n ph m theo

mô hình k toán M là cung c p thông tin cho vi c ki m tra, ki m soát chi phí, ph c v cho vi c l p báo cáo ho t ng các b ph n s n xu t

1.4.7.2 K toán qu n tr chi phí giá thành s n ph m c a Nh t B n.

th ng k toán chi phí tiêu chu n c áp d ng khá r ng rãi Nh t

n v i m c ích ch y u là ki m soát và c t gi m chi phí

1.3.7.3 Áp d ng t i Vi t Nam

Tr c m t, các doanh nghi p Vi t Nam nên t ng b c áp d ng các lý thuy t k toán qu n tr chi phí truy n th ng thông tin qu n tr doanh nghi p

Vi c ti p c n k toán qu n tr trong b i c nh m i n c ta không ch i theo

nh ng ph ng pháp truy n th ng mà còn c n có s sàng l c c n thi t và ti p

n nh ng ph ng pháp hi n i

tính giá thành s n ph m trong các doanh nghi p c khí thu c

ng c c công nghi p qu c phòng

2.1 ng quan v các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng.

2.1.1 c thù ngành ngh , ch c n ng và ph ng th c ho t ng c a các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng.

Các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng ho t

ng s n xu t các m t hàng c khí qu c phòng theo n t hàng c a B

qu c phòng hàng n m theo k ho ch Ngoài ra, các doanh nghi p còn s n xu t

nh ng m t hàng kinh t theo n t hàng c a khách hàng, cung c p thép

ch t o, gia công các chi ti t l n, ch t o thi t b cho các ngành xi-m ng, n ng

ng, luy n kim, óng tàu,… S n xu t c khí òi h i t ch c chuyên môn hoá và h p tác hoá cao, ph i có nhi u nhà máy và c s s n xu t ph i h p v i nhau m i t o ra m t s n ph m hàng hoá, làm cho v n u t cho m t s n

ph m t t t c các khâu r t l n

Ch c n ng công nghi p qu c phòng không ch s a ch a v khí, trang b

thu t quân s và v t t , trang b h u c n cho l c l ng v trang áp ng nhu c u th i bình và th i chi n, mà còn áp ng nhu c u c a nhi m v xây

ng và b o v t qu c nói chung

2.1.2 c m v t ch c qu n lý

Qu c phòng u quy n cho các c p tr c thu c B (T ng c c, quân

ch ng, binh ch ng, ) th c hi n m t s ch c n ng qu n lý các doanh nghi p công ích qu c phòng theo chính sách, ch c a Nhà n c, quy nh c a B

qu c phòng C p c u quy n là c p trên tr c ti p c a doanh nghi p, ch u trách nhi m qu n lý tr c ti p m i m t ho t ng c a doanh nghi p

Các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng nh : Công ty c khí 17, Công ty c khí 25, Công ty c khí 21, Công ty c khí 11, Công ty c khí 133,… th ng c t ch c theo mô hình tr c tuy n ch c ng

Ngu n v n u t cho các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng ch y u t các ngu n sau:

Th nh t, ngu n v n u t t p trung t Ngân sách nhà n c

Th hai, Ngu n v n u t t Ngân sách c bi t theo Ngh quy t 05-NQ/TW c a B Chính tr

Th ba, ngu n v n u t t Ngân sách qu c phòng

2.2 Th c tr ng h ch toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m

i các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng.

2.2.1 i t ng t p h p chi phí và tính giá thành s n ph m.

Các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng s n

xu t theo các n t hàng c a khách hàng Vì v y, t i m t s doanh nghi p khí, i t ng h ch toán chi phí s n xu t là t ng n hàng c th i

ng tính giá thành là s n ph m c a t ng n t hàng

Bên c nh ó, m t s doanh nghi p l i t p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m theo t ng lo i s n ph m ho c nhóm s n ph m

2.2.2 K toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p.

Các doanh nghi p thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng tr c khi ti n hành s n xu t luôn xây d ng chi phí nh m c

nh m c v chi phí NVL = nh m c v l ng x nh m c v giá.

Tr giá nguyên v t li u xu t c tính theo ph ng pháp bình quân c k

tr C n c vào phi u xu t kho, k toán l p b ng phân b v t li u, d ng

và ph n ánh vào các s sách có liên quan

2.2.3 K toán chi phí nhân công tr c ti p.

n giá l ng s n ph m hay nh m c chi phí nhân công tr c ti p c xác nh nh sau:

Các doanh nghi p c khí thu c T ng c c l p nh m c lao ng xác

nh n giá ti n l ng s n ph m nh ng ch a l p báo cáo so sánh k ho ch

nh m c chi phí nhân công

tr c ti p

= nh m c giá m t

n v th i gian lao ng tr c ti p

x c n thi t nh m c l hoàn thành ng th i gian

m t n v s n ph m

a L nh s n xu t v i th c t phát sinh.

2.2.4 K toán chi phí s n xu t chung.

i các Công ty c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng, chi phí

n xu t chung c t p h p trên TK627 i v i nh ng chi phí tính tr c ti p cho i t ng s d ng s c t p vào th ng chi phí s n xu t chung cho các

i t ng ó C th , các kho n m c chi phí nguyên v t li u, công c d ng , kh u hao TSC s c t p h p tr c ti p cho t ng i t ng Các chi phí

n xu t chung khác nh chi phí ti n l ng nhân viên qu n lý phân x ng, chi phí n n c, s c t p h p theo phân x ng, sau ó c phân b theo tiêu th c là chi phí ti n l ng nhân công tr c ti p s n xu t

2.2.5 ánh giá s n ph m d dang cu i k

Các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng ánh giá s n ph m d dang cu i k cho t ng lo i s n ph m, nhóm s n ph m ho c theo t ng n hàng hoàn toàn ph thu c vào c m s n ph m, t ch c s n

xu t và t ch c qu n lý t i doanh nghi p

2.2.6 T ng h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m.

Các công ty thu c T ng c c ph i xây d ng nh m c chi phí cho t ng m t hàng và tính ra giá thành s n ph m Giá thành nh m c s c dùng làm

n c doanh nghi p l p k ho ch s n xu t

Giá thành s n xu t c tính theo ph ng pháp gi n n:

2.3 ánh giá th c tr ng k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n

ph m v i vi c t ng c ng qu n tr chi phí t i các doanh nghi p c khí thu c T ng c c công nghi p Qu c phòng.

2.3.1 Nh ng u m:

- Nhìn chung, công tác k toán trong các doanh nghi p c khí thu cT ng

c công nghi p Qu c phòng ã nghiêm ch nh ch p hành Lu t k toán, tuân

th các nguyên t c và chu n m c k toán Vi t nam

Giá thành

s n xu t

s n ph m

=

Chi phí s n

xu t d dang

u k

+

Chi phí s n xu t

th c t phát sinh trong k

_ Chi phí s n

xu t d dang

cu i k

quy nh v bi u m u và ch mà Nhà n c ban hành.

- H u h t các doanh nghi p u ti n hành phân lo i chi ti t n i dung chi phí s n xu t theo y u t c a chi phí

- i v i công tác tính giá thành s n ph m: Vi c tính giá thành s n ph m

ng i chính xác vì các doanh nghi p ã xây d ng c m t h th ng nh

c chi phí h p lý

- Vi c xác nh i t ng t p h p chi phí s n xu t phù h p v i th c t , t o

u ki n thu n l i cho công tác t p h p chi phí và l p báo cáo chi phí s n

xu t

2.3.2 Nh ng nh c m và nguyên nhân ch y u

2.3.2.1 Nh ng nh c m:

- H th ng s sách, báo cáo k toán qu n tr chi phí s n xu t còn r t s sài,

ch a áp ng c nhu c u qu n lý chi phí

- Vi c phân lo i chi phí s n xu t ch a áp ng c vi c cung c p thông tin cho yêu c u qu n tr doanh nghi p

- Vi c qu n lý và ki m tra chi phí theo các trung tâm chi phí còn nhi u h n ch

2.3.3.2 Nguyên nhân ch y u:

Trong các doanh nghi p Vi t Nam hi n nay, ph n k toán tài chính là

ph n c chú tr ng nhi u nh t

Trong công tác k toán gi a các ngành công nghi p, nông nghi p hay xây

ng c b n, n i dung có s khác bi t rõ r t nh t là t ch c k toán chi phí và giá thành Trong khi, v phía qu n lý v mô l i ch a có các v n b n h ng

n c th v t ch c công tác k toán phù h p v i t ng ngành ngh s n xu t

ch ng 3: m t s ki n ngh nh m hoàn thi n k toán chi phí

n xu t và tính giá thành s n ph m trong các doanh nghi p

khí thu c t ng c c công nghi p qu c phòng