Hoàn thiện kế hoạch tiêu thụ và xác định kết quả tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Do mảng chính trong kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất là kết quả tiêu thụ nên tác giả chỉ nghiên cứu những vấn đề cơ bản của kế toán t[r]

i

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, việc sản xuất ra sản phẩm và tiêu thụ được sản phẩm là điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp sản xuất Kế toán chính xác tiêu thụ và xác định kết quả là điều kiện tiền đề để mỗi doanh nghiệp tìm ra lời giải cho bài toán lựa chọn giá cả,

số lượng hàng bán, và phương thức tiêu thụ tốt nhất Tổ chức tốt khâu tiêu thụ giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh Do đó, doanh nghiệp phải chú trọng vào khâu tiêu thụ sản phẩm Xác định kết quả là cơ sở để đánh giá hiệu quả cuối cùng của quá trình kinh doanh

Hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam là sản xuất và kinh doanh dây, cáp điện và các thiết bị phụ trợ để phục vụ cho tiêu dùng dân dụng, phục vụ cho việc phát triển mạng lưới điện quốc gia…Chỉ với bấy nhiêu thôi cũng đủ cho thấy tầm quan trọng, cũng như tiềm năng cho sự phát triển của các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Chính vấn đề nêu trên đã đặt ra sự cấp thiết cho việc nghiên cứu đề tài:

“Hoàn thiện kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam”

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Luận văn khái quát hoá các vấn đề lý luận về kế toán tiêu thụ và xác định kết quả trong các doanh nghiệp sản xuất Nghiên cứu, phân tích thực trạng kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam Đánh giá những thành công, tồn tại, và đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tại các doanh nghiệp đó

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

ii

Phạm vi khảo sát: Kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại hai

đơn vị là công ty cơ điện Trần Phú và công ty cổ phần dây và cáp điện Sài Gòn

Phạm vi nghiên cứu: Do mảng chính trong kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất là kết quả tiêu thụ nên tác giả chỉ nghiên cứu những vấn đề cơ bản của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam Lấy ví dụ minh hoạ là công ty cơ điện Trần Phú và công ty cổ phần dây và cáp điện Sài Gòn

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp khoa học kinh tế Đồng thời luận văn cũng vận dụng các phương pháp như: thống kê, khảo sát thực tế, so sánh, phân tích…

5 Những đóng góp của đề tài

Luận văn khái quát hoá những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán tiêu thụ

và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất

Luận văn phân tích, đánh giá thực trạng kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tại một số doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Luận văn đề xuất những phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện

kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất dây

và cáp điện Việt Nam Và đưa ra những điều kiện để thực hiện được những giải pháp đó

6 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ trong các doanh nghiệp sản xuất

Chương 2: Thực trạng kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

iii

Chương 3: Hoàn thiện kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

iv

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

1.1 Ý nghĩa và sự cần thiết của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ trong các doanh nghiệp sản xuất

1.1.1 Tiêu thụ, xác định kết quả tiêu thụ, và ý nghĩa

Tiêu thụ là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán

Tiêu thụ là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh Thông qua tiêu thụ, các doanh nghiệp thu hồi được vốn để tiếp tục tái sản xuất kinh doanh

Tiêu thụ còn có ý nghĩa rất to lớn đối với nền kinh tế quốc dân Nó là tiền đề cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, cân đối giữa tiền và hàng trong lưu thông, đảm bảo cân đối sản xuất giữa các ngành, các khu vực trong nền kinh

tế quốc dân

Kết quả tiêu thụ hay còn gọi là kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là

số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng,

và chi phí quản lý doanh nghiệp Xác định kết quả tiêu thụ là cơ sở để đánh giá hiệu quả cuối cùng của quá trình kinh doanh trong một thời kỳ nhất định của doanh nghiệp Giúp xác định nghĩa vụ của doanh nghiệp với Nhà nước, là

số liệu thông tin cho các nhà đầu tư, tổ chức tín dụng, và các đối tượng liên quan khác

1.1.2 Sự cần thiết phải kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ

trong các doanh nghiệp sản xuất

Tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải quản lý hoạt động bán hàng

- Phương thức bán hàng thông qua đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng

- Ngoài ra còn có các phương thức khác như: bán lẻ, hàng đổi hàng, biếu tặng, trả lương…

1.3.2 Điều kiện ghi nhận doanh thu (5 điều kiện)

- Doanh nghiệp đã trao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho người mua

- Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người

sở hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá

- Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn

- Doanh nghiệp đã thu hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng

- Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

1.3.3 Hệ thống chứng từ và tài khoản sử dụng để hạch toán tiêu thụ

1.3.3.2 Hệ thống tài khoản sử dụng để hạch toán tiêu thụ

- Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, chi tiết TK

5112 – Doanh thu bán các thành phẩm

- Tài khoản 512 – Doanh thu bán hàng nội bộ, chi tiết TK 5122 – Doanh thu bán các thành phẩm

- Tài khoản 521 – Chiết khấu thương mại

- Tài khoản 531 – Hàng bán bị trả lại

- Tài khoản 532 – Giảm giá hàng bán

1.3.4 Kế toán giá vốn hàng bán

1.3.4.1 Phương pháp tính trị giá vốn hàng bán

Gía gốc thành phẩm bao gồm: Chi phí mua, chi phí chế biến, và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được thành phẩm ở tại địa điểm và trạng thái hiện tại

Các phương pháp tính trị giá vốn hàng bán: phương pháp tính theo giá đích danh, phương pháp bình quân gia quyền, phương pháp nhập trước xuất trước, phương pháp nhập sau xuất trước

1.3.4.2 Chứng từ sử dụng

- Phiếu xuất kho

- Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ

- Biên bản vận chuyển vật tư, sản phẩm, hàng hoá

- Hoá đơn GTGT

1.3.4.3 Tài khoản sử dụng

TK 632 – Gía vốn hàng bán

vii

1.3.4.4 Trình tự kế toán giá vốn hàng bán

Kế toán giá vốn hàng bán theo phương pháp kê khai thường xuyên

Kế toán giá vốn hàng bán theo phương pháp kiểm kê định kỳ

Tài khoản 641 – Chi phí bán hàng

1.3.6 Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp là những chi phí chi cho việc quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và phục vụ chung khác liên quan đến hoạt động của cả doanh nghiệp

Cuối kỳ, chi phí quản lý doanh nghiệp cần được tính toán phân bổ, kết chuyển để xác định kết quả kinh doanh

1.3.6.1 Chứng từ sử dụng

Sử dụng các chứng từ gốc ban đầu như hoá đơn hàng hoá, dịch vụ mua vào; biên bản xuất vật liệu, công cụ, dụng cụ; bảng tính và phân bổ chi phí khấu hao TSCĐ…

1.3.6.2 Tài khoản sử dụng

Tài khoản 642 – Chi phí quản lý doanh nghiệp

1.3.7 Kế toán xác định kết quả tiêu thụ

1.4.1 Nội dung của quản trị tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ trong

các doanh nghiệp sản xuất

1.4.1.1 Dự toán tiêu thụ - Sự cần thiết và nội dung

Tiêu thụ là hoạt động chủ động, từ việc nghiên cứu thị trường, xác định nhu cầu thị trường, và khả năng của doanh nghiệp để đưa ra quyết định đầu tư tối ưu Khi lập dự toán tiêu thụ doanh nghiệp phải tính đến các yếu tố như: Khối lương, cơ cấu mặt hàng tiêu thụ, chính sách giá… Từ đó, doanh nghiệp tính được dự toán doanh thu, số tiền thu vào trong kỳ

1.4.1.2 Phân tích mối quan hệ chi phí – khối lượng – lợi nhuận (CVP)

Số dư đảm phí biểu hiện mối quan hệ cơ bản của CVP Số dư đảm phí là phần còn lại của doanh thu sau khi trừ đi biến phí

Mối quan hệ CVP được dùng để phân tích điểm hoà vốn trong tiêu thụ Điểm hoà vốn là điểm mà tại đó doanh thu tiêu thụ vừa đủ để bù đắp hết chi

1.4.1.3 Kinh nghiệm của một số nước phát triển về mô hình kế toán quản trị

Các mô hình kế toán quản trị được xây dựng ở mỗi nước, trong mỗi giai đoạn là không giống nhau Tuy nhiên, có thể khái quát thành hai mô hình: mô hình kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị (ví dụ mô hình được áp dụng tại nước Anh), và mô hình kế toán tài chính độc lập với kế toán quản trị (được áp dụng tại nước Nhật)

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DÂY

VÀ CÁP ĐIỆN VIỆT NAM

2.1 Tổng quan về các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam 2.1.1 Qúa trình hình thành và phát triển của các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Mạng lưới các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam như sau:

- Công ty cơ điện Trần Phú

- Công ty cổ phần công nghiệp tự cường

- Công ty cổ phần dây đồng Trần Phú

- Công ty cổ phần tập đoàn HANAKA

- Công ty cổ phần vật liệu bưu điện

- Công ty TNHH cáp Thiên Thành

- Công ty cổ phần Đông Giang

- Công ty TNHH Dây và cáp điện Ngọc Khánh

- Công ty TNHH Thái Dương

- Công ty TNHH dây và cáp điện Thăng Long

x

- Công ty TNHH dây và cáp điện Thượng Đình

- Công ty TNHH dây và cáp điện Vạn Xuân

- Công ty TNHH Thiết bị điện Hồng Phúc

- Công ty TNHH công nghiệp Thiên Phú

- Công ty TNHH MTV dây và cáp điện ELMACO

- Công ty TNHH TM-SX dây và cáp điện Đại Long

- Công ty TNHH SX & TM Tân Nghệ Nam

- Công ty TNHH SX & TM Kiện Năng

- Công ty TNHH SX & TM Thịnh Phát

- Công ty cổ phần dây và cáp điện Sài Gòn

- Công ty dây và cáp điện Việt Nam

- Một số các doanh nghiệp khác…

Các sản phẩm của các doanh nghiệp được tiêu thụ nội địa và xuất khẩu Với lợi thế là giá nhân công rẻ, nhiều nguyên liệu đầu vào trong nước đã sản xuất được như nên ngành sản xuất dây và cáp điện Việt Nam có lợ thế cạnh tranh trên thế giới về giá thành sản xuất Cùng với tốc độ phát triển của nền kinh tế, ngành sản xuất dây và cáp điện Việt Nam đang trên đà phát triển

2.1.2 Đặc điểm về quy trình công nghệ và tổ chức sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Sản phẩm chủ yếu là dây đồng trần, cáp đồng trần, dây nhôm trần, cáp nhôm trần, cáp động lực bọc nhựa, dây điện dân dụng bọc PVC… Nguyên liệu chính được các doanh nghiệp sử dụng là đồng tấm Cathod, hạt nhựa PVC, sơn vecni cách điện và các nguyên phụ liệu khác Quy trình sản xuất phức tạp theo kiểu chế biến liên tục Việc kiểm tra chất lượng được thực hiện

ở từng khâu chế biến cho đến khi xuất xưởng

Các doanh nghiệp thường bố trí sản xuất thành các xưởng sản xuất chính: phân xưởng đúc đồng, phân xưởng cáp động lực, phân xưởng đồng mềm…

xi

2.1.3 Đặc điểm tổ chức và phân cấp quản lý

Các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam áp dụng mô hình

tổ chức trực tuyến-chức năng Đứng đầu là giám đốc Giám đốc chỉ đạo trực tiếp thông qua các phó giám đốc và các phòng ban, các phân xưởng thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ của mình Đồng thời các phòng ban cũng có mối liên hệ trong sự phân công chuyên môn hoá

2.1.4 Tổ chức bộ máy kế toán ở các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Bộ máy kế toán được tổ chức theo hình thức tập trung Toàn bộ các phần hành kế toán được tập trung tại phòng Tài chính kế toán (Phòng tài vụ) Tại các phân xưởng không tổ chức bộ máy kế toán riêng, mà chỉ bố trí các nhân viên thống kê

2.2 Thực trạng công tác kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

2.2.1 Phương thức bán hàng và thanh toán tiền hàng

Các doanh nghiệp áp dụng phương thức bán hàng chủ yếu là bán hàng trực tiếp Khách hàng thanh toán tiền ngay hoặc chấp nhận thanh toán

2.2.2 Yêu cầu quản lý công tác tiêu thụ thành phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam

Thành phẩm mà các doanh nghiệp sản xuất ra chủ yếu là các loại dây và cáp điện đòi hỏi độ tinh xảo, chính xác cao Do đó, công tác tiêu thụ thành phẩm phải giữ được chữ tín, thực sự tôn trọng khách hàng Việc quản lý quá trình tiêu thụ được thực hiện trên các mặt sau:

- Chất lượng, quy cách thành phẩm tiêu thụ

- Khối lượng thành phẩm tiêu thụ

- Gía trị thực tế

- Gía bán

là doanh thu bán nội địa hay xuất khẩu hoặc nhận gia công

- TK 131 - Phải thu của khách hàng: được theo dõi chi tiết cho từng khách hàng

- TK 3331, TK 111, TK 112, TK 334, TK 338…

Minh hoạ: Biểu 03, biểu 04, biểu 05, biểu 06, biểu 07, biểu 08, biểu 09, biểu 10, biểu số 11, biểu số 12, biểu số 13, biểu số 14 - Phụ lục 2.2.3.2

2.2.4 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu

Khảo sát tại công ty cơ điện Trần Phú, các khoản giảm trừ tại công ty chỉ

có hàng bán bị trả lại Tại công ty cổ phần dây và cáp điện Sài Gòn, ngoài hàng bán bị trả lại, các khoản giảm trừ doanh thu của công ty còn có giảm giá hàng bán và chiết khấu thương mại

Cuối kỳ kế toán kết chuyển ghi giảm doanh thu: Nợ TK 511ó TK 531

- TK 521 - Chiết khấu thương mại

Nợ TK 521 186.137.610

Nợ TK 33311 18.613.761

Có TK 131 204.751.371

Cuối kỳ kết chuyển ghi giảm doanh thu: Nợ TK 511/Có TK 521

Minh hoạ: Biểu số 15, biểu số 16 - Phụ lục 2.2.4

2.2.5 Kế toán giá vốn hàng bán

Chứng từ sử dụng: Phiếu xuất kho, Hoá đơn GTGT, Phiếu nhập hàng bán bị trả lại

Tài khoản sử dụng: TK 632 – Gía vốn hàng bán

Gía vốn hàng bán của các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam là giá thành thực tế xuất kho của hàng tiêu thụ Qua khảo sát thực tế tại

cả hai công ty cơ điện Trần Phú và công ty cổ phần dây và cáp điện Sài Gòn thì cả hai công ty đều tính trị giá vốn hàng bán theo phương pháp bình quân

cả kỳ dự trữ, và được tính vào cuối tháng

Minh hoạ: Biểu số 17, Biểu số 18, Biểu số 19, biểu số 20, biểu số 21, biểu số 22 - Phụ lục 2.2.5

2.2.6 Kế toán chi phí bán hàng

xiv

Chi phí bán hàng tại các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam là tất cả các chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp

Tài khoản sử dụng: TK 641 – Chi phí bán hàng

Cả hai doanh nghiệp đều không tiến hành phân bổ chi phí bán hàng cho thành phẩm tồn cuối kỳ

Tại công ty cơ điện Trần Phú, kế toán tiến hành phân bổ chi phí bán hàng cho từng nhóm sản phẩm tiêu thụ

Minh hoạ: Biểu số 23, biểu số 24, biểu số 25, biểu số 26, biểu số 27, biểu

số 28 - Phụ lục 2.2.6

2.2.7 Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp gồm toàn bộ chi phí phục vụ cho việc điều hành kinh doanh của mỗi doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện Việt Nam Tài khoản sử dụng: TK 642 – Chi phí quản lý doanh nghiệp

Công ty cơ điện Trần Phú thực hiện phân bổ chi phí bán hang cho từng nhóm sản phẩm tiêu thụ

Minh hoạ: Biểu số 29, biểu số 30, biểu số 25, biểu số 26, biểu số 31, biểu

số 32 - Phụ lục 2.2.7

2.2.8 Kế toán xác định kết quả tiêu thụ

Tài khoản sử dụng: TK 911 – Xác định kết quả kinh doanh

Minh hoạ: Biểu số 33, biểu số 34, biểu số 35, biểu số 36, biểu số 37, biểu

Gía vốn hang bán

Chi phí bán hàng

Chi phí QLDN