NHNN cần có những biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng và tăng cường vai trò của trung tâm thông tin tín dụng: Tài trợ cho trung tâm này nâng cao chất lượng và số l[r]
Trang 1TÓM TẮT Kết cấu luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hoạt động phân tích tài chính khách hàng
tại của NHTM
1.1 Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
NHTM là NH được được thực hiện toàn bộ hoạt động NH và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện
các mục tiêu kinh tế của Nhà nước Trong đó, hoạt động NH là hoạt động
kinh doanh tiền tệ và dịch vụ NH với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi
và sử dụng số tiền đó để cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán
Tín dụng là một giao dịch về tài sản giữa Ngân hàng và khách hàng trong đó ngân hàng chuyển giao tài sản cho khách hàng sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, khách hàng có trách nhiệm hoàn vốn gốc
và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán Như vậy bản chất của tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả
Quy trình nghiệp vụ tín dụng trong NHTM
Toàn bộ quy trình nghiệp vụ cho vay của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam đối với khách hàng được chia thành 4 giai đoạn chính
- Giai đoạn 1: Quy trình xét duyệt vay
- Giai đoạn 2: Quy trình phát tiền vay
- Giai đoạn 3: Quy trình kiểm tra và sử dụng vốn vay
- Giai đoạn 4: Quy trình thu hồi nợ vay
1 2 Nội dung PTTCKH của ngân hàng thương mại
Phân tích tài chính khách hàng (PTTCKH) đối với ngân hàng thương mại là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và công cụ cho phép thu thập
xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác nhằm đánh giá tình hình tài
Trang 2chính khả năng và tiềm lực của khách hàng giúp ngân hàng đưa ra quyết định tài trợ
Vai trò của PTTCKH trong hoạt động tín dụng
- Đánh giá mức độ rủi ro và sinh lời của khách hàng
- PTTCKH còn có vai trò dự đoán khả năng sinh lời của DN
- Trợ giúp quá trình ra quyết định cho vay
- Giám sát khách hàng liên tục, xử lý phát sinh
- Lưu trữ dữ liệu khách hàng cho các hoạt động tiếp theo
Nguyên tắc phân tích
- Thực hiện định kỳ
- Đảm bảo trung thực, chính xác
- Dự đoán được rủi ro
Phương pháp phân tích
- Phương pháp tỷ số
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp DUPONT
- Phương pháp chấm điểm, xếp hạng doanh nghiệp
Quy trình PTTCKH
- Thu thập thông tin về tài chính khách hàng
Các nguồn thông tin để PTTCKH khách hàng từ: khách hàng, thông tin lưu trữ tại ngân hàng, báo, tạp chí, Bộ ngành, Trung tâm thông tin tín dụng,
Trang 3Nhưng quan trọng nhất là báo cáo tài chính của khách hàng gồm: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh báo cáo tài chính
- Phân tích thông tin thu thập được
- Lập bảng chấm điểm tài chính khách hàng
Cung cấp thông tin tài chính cho tổng hợp chấm điểm tín dụng khách hàng
PTTCKH khách hàng là một trong những khâu quan trọng trong quy trình thẩm định tín dụng trong đó kết quả hay thông tin PTTCKH của khách hàng là một trong những căn cứ quan trọng để đưa ra bảng chấm điểm xếp hạng tín dụng khách hàng từ đó đưa ra các quyết định tài trợ
1.2.5 Nội dung PTTCKH
Bao gồm các nhóm chỉ tiêu phản ánh:
Khả năng kiểm soát chi phí của khách hàng
Hiệu quả hoạt động của khách hàng:
Khả năng tiêu thụ sản phẩm của khách hàng
Khả năng trang trải các chi phí tài chính
Khả năng thanh toán của khách hàng
Tình hình biến động về khả năng sinh lời và thu nhập theo thời gian Quy mô nợ đòn bẩy
1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động PTTCKH khách hàng
Nhân tố thuộc chủ quan
- Thái độ, sự quan tâm của ngân hàng cũng như của cán bộ quản lý ngân hàng đối với hoạt động PTTCKH
- Sự không thống nhất: Do chính sách, quan điểm riêng của từng ngân hàng ở nước ta hiện nay nên trong toàn ngành ngân hàng tồn tại nhiều hệ thống các chỉ tiêu PTTCKH khác nhau
Trang 4- Tổ chức nguồn nhân lực thực hiện PTTCKH, năng lực nhân viên PTTCKH
Nhân tố khách quan: Môi trường cạnh tranh trong hệ thống NH là một yếu tố
có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến chất lượng PTTCKH Do cạnh tranh trong thu hút khách hàng nên nhiều lúc ngân hàng phải rút ngắn thời gian phân tích khách hàng, dẫn đến thời gian PTTCKH cũng bị rút ngắn, ảnh hưởng đến chất lượng của PTTCKH Cạnh tranh cũng khiến nhiều ngân hàng
cố gắng nâng cao chất lượng hoạt động của mình bằng cách tăng hiệu quả của PTTCKH, bằng cách không ngừng đào tạo, hoàn thiện chuyên môn PTTCKH cho nhân viên
Ngoài ra, yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng PTTCKH xuất phát từ phía các cơ quan quản lý cấp trên, chính quyền địa phương, chính phủ Ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước thường phải cho vay theo chỉ định của những cơ quan trên, trong đó các PTTCKH có thể được thực hiện nhưng chỉ để tham khảo
Vì thế PTTCKH thường chỉ được thực hiện một cách sơ sài, hình thức có thể không chính xác
Trang 5Chương 2: Thực trạng hoạt động PTTCKH SGD NH TMCP Ngoại thương
Việt Nam
2.1 Tổng quan về SGD NHNTVN
Sở Giao dịch NHTM CP Ngoại thương VN tách ra từ Hội sở chính Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam và hoạt động như một chi nhánh từ tháng 12/2005 Bên cạnh những thuận lợi về thuơng hiệu và ưu thế sẵn có, Sở Giao dịch cũng gặp rất nhiều khó khăn do xáo trộn về tổ chức, nhiều nghiệp vụ mới được đưa vào thực hiện, một số khách hàng lớn chuyển được chuyển cho hội
sở chính quản lý khiến cho xuất phát điểm của Sở Giao dịch tính đến thời điểm cuối năm 2005 là thấp
Tuy nhiên, xác định được những khó khăn trước mắt cũng như trong tương lai, nhằm hội nhập với bên ngoài, Sở Giao dịch đã xây dựng chiến lược phát triển với những định hướng lớn và toàn diện bảo đảm cho ngân hàng phát triển lành mạnh mang lại hiệu quả thiết thực cho khách hàng, bạn hàng cũng như cho ngân hàng Sở Giao dịch luôn khẳng định vị trí là một trong những chi nhánh ngân hàng đứng đầu trong hệ thống VCB, đem lại lợi nhuận lớn cho toàn hệ thống
Năm 2008 là một năm đặc biệt khó khăn của các NHTM VN nói chung
và Sở Giao dịch Ngân hàng TMCP Ngoại thương VN nói riêng Tỷ giá, lãi suất liên tục biến động phức tạp và khó dự báo Chính sách thắt chặt tín dụng của NHNN nhằm kiềm chế lạm phát vào khoảng giữa năm 2008 đã hạn chế việc tăng dư nợ tại SGD, tuy cuối năm có được nới lỏng nhưng SGD lại rất khó giải ngân được vốn vay do lãi suất cho vay còn cao hơn mức thông thường, các doanh nghiệp cũng gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động kinh doanh và chưa thể mở rộng đối tượng khách hàng một cách nhanh chóng sau một thời gian dài hạn chế tín dụng Tuy nhiên, SGD đã đạt được những thành
Trang 6tựu nhất định trong hoạt động Tổng doanh thu năm 2008 của SGD đạt 3.900
tỷ đồng, tăng 1.200 tỷ đồng so với năm 2007, lợi nhuận trước thuế đạt 320 tỷ VND, giảm 40% so với năm 2007
2.2 Thực trạng công tác PTTCKH Tại SGD
SGD đã sử dụng công cụ quan trọng để PTTCKH đó là phương pháp chấm điểm tín dụng Kết quả của quá trình đưa Hệ thống tính điểm tín dụng
và xếp loại doanh nghiệp vào hoạt động đã nâng cao chất lượng và hiệu quả của tín dụng
Xếp hạng doanh nghiệp được tiến hành qua 4 bước: xác định ngành nghề lĩnh vực, chấm điểm quy mô, chấm điểm các chỉ tiêu tài chính và các chỉ tiêu phi tài chính, tổng hợp điểm và phân loại
Trang 7Căn cứ vào hạng tín dụng vừa xếp loại cho doanh nghiệp, SGD sẽ có chính sách phù hợp để quyết định cấp tín dụng cho doanh nghiệp, quản lý và giám sát món vay, đảm bảo thu hồi nợ gốc và lãi đúng hạn Kết quả chấm điểm tín dụng và xếp hạng khách hàng đều có ứng dụng quan trọng trong cả 2 giai đoạn: giai đoạn ra quyết định cấp tín dụng và giai đoạn giám sát sau khi cấp tín dụng
Nếu doanh nghiệp được cán bộ tín dụng xếp cho hạng A (gồm 1 trong
3 hạng: AA+, AA, AA-) thì nhu cầu vay hợp lý của khách hàng sẽ được đáp ứng tối đa, thậm chí được hưởng những ưu đãi về lãi suất, phí, thời gian và có thể không cần có tài sản đảm bảo
Nếu hạng của doanh nghiệp là một trong 3 hạng B (gồm: BB+, BB, BB-) thì cán bộ tín dụng cần phải cân nhắc kỹ khi đưa ra quyết định cho vay: có thể mở rộng tín dụng nhưng hạn chế áp dụng các điều kiện ưu đãi; hạn chế mở rộng tín dụng; việc cấp tín dụng mới chỉ được thực hiện khi đánh giá kỹ về chu kỳ kinh tế và tính hiệu quả, khả năng trả nợ của phương
án vay vốn
2.3 Đánh giá kết quả công tác PTTCKH tại SGD
Nâng cao chất lượng tín dụng, tăng trưởng tín dụng
Chính sách khách hàng được xây dựng và áp dụng đồng bộ
Giám sát khách hàng sau khi cho vay sát với mức độ rủi ro
Hạn chế và nguyên nhân
Về thông tin được sử dụng để phân tích:
Thông tin được thu thập để phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp hơi ngắn, chỉ khoảng 2-3 năm, vì thế khó dự đoán chính xác sự biến động của các chỉ tiêu tài chính trong tương lai
Trang 8Về phương pháp phân tích:
Trong phương pháp tỷ số có một số chỉ tiêu rất hữu ích có thể phân tích như: vốn lưu động ròng phản ánh khả năng thanh toán, tỷ lệ các loại chi phí trên doanh thu không được ngân hàng sử dụng
Phương pháp DUPONT chưa được sử dụng trong phân tích, mặc dù phương pháp này rất hữu ích vì cho biết nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi trong chỉ tiêu tổng hợp
Về kết quả PTTCKH:
Các bảng chỉ tiêu được tính toán trong quá trình cho vay không được liên kết với các bảng chỉ tiêu tính trước khi cho vay dẫn đến việc theo dõi biến động của các chỉ tiêu theo thời gian gặp khó khăn Có nghĩa là các chỉ tiêu được tính trước khi cho vay và trong khi cho vay không được đưa vào cùng một bảng số liệu để dễ dàng phản ánh sự biến động của các chỉ tiêu này Nguyên nhân chủ quan:
Trình độ cán bộ tín dụng: Cán bộ tín dụng không chỉ chắc về nghiệp vụ chuyên môn mà còn phải am hiều về nhiều lĩnh vực kinh tế xã hội khác như: môi trường kinh doanh, thị trường đầu vào- ra, tiềm năng phát triển của ngành Đội ngũ cán bộ tín dụng ở SGD mới ứng dụng qui trình PTTCKH khách hàng nên chưa nắm bắt được nhiều kiến thức và thông tin
Hoạt động tập huấn chính thức và chuyên sâu về tích tài chính khách hàng chưa được thực hiện, chủ yếu họ phải tự tìm tòi, học hỏi lẫn nhau nên mất nhiều thời gian và đôi khi dẫn đến tình trạng các cán bộ tín dụng mắc những thiếu sót giống nhau
Nguyên nhân khách quan:
Thực trạng hiện nay ở hầu hết các ngân hàng thương mại quốc doanh, mối quan tâm hàng đầu là tăng cường chất lượng tín dụng để kiên quyết xử lý
Trang 9vấn đề nợ xấu Nhưng khách hàng không phải luôn đáp ứng được những yêu cầu cho vay của ngân hàng, cũng như các chỉ tiêu tài chính không đạt được giá trị yêu cầu vì thế ngân hàng vẫn phải cho vay PTTCKH không được cụ thể, ngân hàng chủ yếu phân tích tài sản đảm bảo để ra quyết định cho vay
Nội dung PTTCKH khách hàng mà SGD đang thực hiện là theo chỉ đạo của NHNT Việt Nam Do đó những thiếu sót trong nội dung của hệ thống này cần phải được NHNT Việt Nam bổ sung và hoàn thiện
Trang 10Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động PTTCKH tại SGD NHNT VN
3.1 Định hướng phát triển hoạt động tín dụng tại SGD NHNTVN
Hoạt động Ngân hàng Thương mại là cốt lõi, chủ yếu, vừa phát triển bán buôn vừa đẩy mạnh bán lẻ, tiếp tục mở rộng mạng lưới hoạt động trong nước
Đa dạng hóa hoạt động kinh doanh bằng cách mở rộng và đẩy mạnh một cách phù hợp các lĩnh vực Ngân hàng đầu tư
Phát triển trên nền tảng: công nghệ Ngân hàng hiện đại, cơ cấu quản trị và
mô hình tổ chức cũng như các chuẩn mực phù hợp với thông lệ quốc tế tốt nhất, nguồn nhân lực có chất lượng cao, có động lực và được bố trí, sử dụng tốt
Chú trọng công tác quảng bá hình ảnh của Vietcombank, quảng cáo rộng rãi các sản phẩm của Vietcombank trên mọi phương tiện thông tin hoặc thông qua các chương trình khuyến mại thường xuyên để thu hút khách hàng
Tổ chức đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ nghiệp vụ, bồi dưỡng chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp và quan hệ khách hàng cho các cán bộ
để đáp ứng yêu cầu của công việc và nhu cầu của khách hàng
3.2 Giải pháp hoàn thiện hoạt động PTTCKH TẠI SGD
Nhân viên tín dụng có vai trò quyết định đến chất lượng hoạt động cho vay và PTTCKH tại ngân hàng Ngân hàng cần có kế hoạch tuyển dụng nhân viên PTTCKH đáp ứng mục tiêu phát triển ngân hàng, đáp ứng nhu cầu công việc
Phân chia công việc, trách nhiệm giữa những nhân viên tín dụng trong cùng phòng, cùng chi nhánh rõ ràng Ngân hàng nên có bộ phận nhân viên PTTCKH riêng đảm bảo thành công của hoạt động phân tích Bộ phận nhân
Trang 11viên này phải hiểu rõ ý nghĩa cũng như ưu nhược điểm của từng chỉ tiêu PTTCKH, mối liên quan giữa các chỉ tiêu và áp dụng thành thạo trong phân tích
Giải pháp hoàn thiện nội dung PTTCKH
Nội dung PTTCKH khách hàng đã được NHNTViệt Nam soạn thảo, ban hành làm tài liệu thống nhất để các chi nhánh ngân hàng trong hệ thống áp dụng mỗi khi phân tích khách hàng Sự thống nhất này góp phần quan trọng giúp nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng nói chung và PTTCKH nói riêng Tuy nhiên, việc áp dụng còn nhiều hạn chế
Nhân viên PTTCKH cần áp dụng đồng thời nhiều phương pháp phân tích, không chỉ phương pháp tỷ lệ và phương pháp so sánh như hiện nay, mà
áp dụng cả phương pháp DUPONT Trong hoạt động PTTCKH, các chỉ tiêu tính toán cần được so sánh với các chỉ tiêu trung bình của ngành, cũng như với doanh nghiệp khác trong ngành; so sánh giữa kết quả thực hiện được với
kế hoạch đề ra Được như vậy, PTTCKH mới có cơ sở, phản ánh được vị thế của doanh nghiệp trong ngành, tránh đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp dựa trên kết quả một vài chỉ tiêu
Thông tin là đầu vào quan trọng của quá trình phân tích khách hàng, ảnh hưởng lớn đến những kết quả thu được Thông tin càng đầy đủ thì càng có nhiều khả năng đánh giá chính xác năng lực tài chính của doanh nghiệp Hiện nay thông tin được sử dụng để PTTCKH khách hàng vừa không đáng tin cậy vừa hạn chế
Con người luôn là tài nguyên quan trọng nhất, có vai trò quyết định tới
sự thành công của mọi đơn vị, trong đó có SGD Các giải pháp trên có thực
Trang 12hiện được hay không phần lớn phụ thuộc vào nguồn nhân lực của ngân hàng, không chỉ là các cán bộ tín dụng mà tất cả cán bộ thuộc những phòng ban liên quan, phục vụ cho hoạt động tín dụng Chiến lược xây dựng và phát triển nguồn nhân lực là chiến lược lâu dài, đòi hỏi nguồn kinh phí lớn nên sẽ do Hội sở chính NHNT VN thực hiện Nhưng với vị trí là chi nhánh cấp 1 của NHNT Việt Nam, SGD cần tập trung vào một số giải pháp sau để nâng cao đội ngũ cán bộ của mình:
Tăng cường hoạt động kiểm tra, đánh giá cán bộ tín dụng: Để đảm bảo
quy trình phân tích tín dụng trong đó có hoạt động PTTCKH khách hàng được tuân thủ triệt để, SGD cần có kế hoạch tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát nội bộ với nghiệp vụ này Mục đích chính là đánh giá mức độ tuân thủ các quy chế tín dụng và hạn chế những nguy cơ dẫn đến rủi ro tín dụng phát sinh từ phía cán bộ tín dụng của ngân hàng Việc kiểm tra này được tiến hành trong cả 3 giai đoạn trước, trong và sau cho vay
Áp dụng chế độ thưởng phạt công bằng, nghiêm minh: Căn cứ vào kết quả kiểm tra, đánh giá cán bộ tín dụng mà SGD áp dụng một chính sách
thưởng phạt công bằng, nghiêm minh với mục đích gắn kết trách nhiệm của cán bộ tín dụng với hoạt động phân tích, thẩm định khách hàng
Định kỳ tổ chức hội nghị tổng kết tình hình, đánh giá rút kinh nghiệm
về hoạt động thẩm định nói chung và hoạt động PTTCKH nói riêng Tuỳ theo điều kiện có thể tổ chức hội nghị tổng kết trong toàn chi nhánh hoặc chỉ trong phòng tín dụng
Kiến nghị với Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam
Hệ thống thông tin lưu trữ toàn hệ thống Ngoại Thương tại HSC NHNT Việt Nam xây dựng là hợp lý Hệ thống sẽ tổng hợp những thông tin cơ bản
về các khách hàng đã hoặc đang có quan hệ tín dụng với ngân hàng