Từ mục tiêu chung của luận văn là đánh giá thực tế hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội, luận văn còn hướng đến các mục tiêu cụ thể gồm: làm rõ cơ sở lý luận [r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2 Tổng quan các nghiên cứu về kiểm soát nội bộError! Bookmark not defined 1.3 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5.2 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.6 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứuError! Bookmark not
defined
1.7.1 Đóng góp trên phương diện lý luận Error! Bookmark not defined 1.7.2 Đóng góp trên phương diện thực tiễn Error! Bookmark not defined 1.8 Giới hạn của luận văn Error! Bookmark not defined 1.9 Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG DOANH NGHIỆP Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát về hệ thống kiểm soát nội bộ Error! Bookmark not defined 2.2 Các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộError! Bookmark not defined 2.2.1 Môi trường kiểm soát Error! Bookmark not defined
Trang 22.2.2 Quy trình đánh giá rủi ro Error! Bookmark not defined 2.2.3 Hệ thống thông tin và truyền thông Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY
CỔ PHẦN VIGLACERA HÀ NỘI Error! Bookmark not defined 3.1 Quá trình hình thành, phát triển và đặc điểm chính của Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined
3.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của Công ty Cổ phần Viglacera Hà
Nội Error! Bookmark not defined
3.1.2 Đặc điểm chung của ngành sản xuất vật liệu xây dựng ảnh hưởng đến tổ chức và
hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệpError! Bookmark not defined
3.1.3 Đặc điểm chính của Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội ảnh hưởng đến kiểm
soát nội bộ Error! Bookmark not defined 3.2 Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined
3.2.1 Thực trạng môi trường kiểm soát tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà NộiError! Bookmark not defined
3.2.2 Thực trạng hệ thống thông tin và truyền thông tại Công ty Cổ phần Viglacera
Hà Nội Error! Bookmark not defined 3.2.3 Thực trạng thủ tục đánh giá rủi ro Error! Bookmark not defined
3.2.4 Thực trạng thủ tục kiểm soát đối với một số quy trình chính trong Công ty Cổ
phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined 3.2.5 Thực trạng hoạt động giám sát Error! Bookmark not defined Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VIGLACERA HÀ NỘI Error! Bookmark not defined 4.1 Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined
4.1.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined
Trang 33.3.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 4.2 Định hướng phát triển và phương hướng hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined 4.2.1 Định hướng phát triển của Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined
4.2.2 Phương hướng hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần
Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined 4.3 Các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined 4.3.1 Giải pháp hoàn thiện môi trường kiểm soátError! Bookmark not defined 4.3.2 Giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin và truyền thôngError! Bookmark not defined
4.3.3 Giải pháp hoàn thiện quy trình đánh giá rủi roError! Bookmark not defined 4.3.4 Giải pháp hoàn thiện thủ tục kiểm soát Error! Bookmark not defined 4.3.5 Giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát Error! Bookmark not defined 4.4 Kiến nghị thực hiện các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội Error! Bookmark not defined Kết luận chương 4 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
TÓM TẮT LUẬN VĂN CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Ngành sản xuất vật liệu xây dựng đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế của một đất nước Đặc trưng của ngành sản xuất vật liệu xây dựng là một ngành kinh tế thâm dụng vốn, các tài sản của nó là những tài sản có đầu tư vốn và chi phí cố định của ngành khá cao Đặc tính của ngành là nhạy cảm với chu kỳ kinh doanh của nền kinh tế vĩ mô Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội nằm trong chuỗi giá trị của ngành xây dựng nên chịu nhiều tác động từ ngành này do cuộc khủng hoảng kinh tế vừa diễn ra Đứng trước
Trang 4khó khăn đó, Công ty đã phải đưa ra nhiều giải pháp nhằm cải thiện tình hình hoạt động của Công ty do nhu cầu thị trường sụt giảm nghiêm trọng, kéo theo giá bán các sản phẩm của Công ty cũng sụt giảm theo Trong giai đoạn này, việc cắt giảm chi phí đã được Ban lãnh đạo Công ty cực kỳ chú trọng, đặc biệt là giảm giá thành sản phẩm để có thể cạnh tranh với các sản phẩm khác trên thị trường Ngoài ra, việc đẩy mạnh tiêu thụ tại các kênh phân phối nhỏ lẻ thông qua các chương trình khuyến mại, chiết khấu cũng được Công ty đẩy mạnh để giảm lượng hàng lưu kho nhằm giảm chi phí lưu kho và giảm lượng vốn tồn đọng của các lô hàng này
Đứng trước yêu cầu đó, Ban lãnh đạo Công ty vẫn không ngừng quan tâm đến việc cải tiến công nghệ cũng như cắt giảm chi phí không cần thiết để có thể tăng thêm khả năng cạnh tranh về giá cũng như về chất lượng đối với các sản phẩm nhập khẩu Tuy nhiên, hiện tại hệ thống kiểm soát nội bộ của Công ty vẫn chỉ mang tính hình thức chứ chưa thực sự phát huy hết tác dụng của nó thông qua các báo cáo, các dự báo nhằm hỗ trợ tốt hơn cho Ban lãnh đạo khi đưa ra các quyết định
Xuất phát từ những lý do trên, nhận thức được tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động của Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội, tác giả đã lựa chọn
đề tài: “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội” làm đề tài luận văn của mình
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã tiếp xúc với các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả về hệ thống kiểm soát nội bộ trên các lĩnh vực và khía cạnh khác nhau nhưng mục tiêu và phạm vi nghiên cứu đi theo hai hướng chính: một là, nhóm các đề tài nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ đối với từng lĩnh vực cụ thể; hai là, nhóm các đề tài nghiên cứu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với một quy trình kiểm soát cụ thể như quy trình quản lý chi phí, quy trình quản lý hàng tồn kho…
Trong qua trình nghiên cứu, tác giả đã chọn quan điểm của COSO làm khung lý thuyết để xác định các yếu tố cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội gồm: môi trường kiểm soát; hệ thống thông tin và truyền thông; quy trình đánh giá rủi ro; hoạt động kiểm soát và hoạt động giám sát
Trang 5Từ mục tiêu chung của luận văn là đánh giá thực tế hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội, luận văn còn hướng đến các mục tiêu cụ thể gồm: làm rõ cơ sở lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp; phân tích các đặc điểm của ngành ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp; phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội; nghiên cứu phương hướng
và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần
Viglacera Hà Nội
Từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận về hệ thống KSNB, đề tài đi sâu nghiên cứu về các yếu tố cấu thành nên hệ thống KSNB tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội bao gồm: môi trường kiểm soát; hệ thống thông tin và truyền thông; quy trình đánh giá rủi ro; hoạt động kiểm soát; hoạt động giám sát
Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng là thực hiện thu thập dữ liệu (bao gồm cả dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp), dữ liệu sau khi thu thập được tác giả tổng hợp, phân tích và đánh giá để đưa ra kết luận về thực tiễn nghiên cứu, đồng thời đưa ra các giải pháp hoàn thiện
Kết cấu của luận văn gồm phần mở đầu, kết luận và gồm 4 chương:
Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu
Chương 2: Lý luận chung về kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp
Chương 3: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội
CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG DOANH NGHIỆP
Trên cơ sở phân tích các quan điểm khác nhau về kiểm soát và quản lý, nhận diện vai trò quan trọng của kiểm soát trong quản lý, tác giả đưa ra khái niệm về kiểm soát như sau: “Kiểm soát là một chức năng quan trọng của quản lý, được thực hiện trong tất cả các khâu trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp từ thiết lập tiêu chuẩn, đánh giá thực tế đến chỉnh sửa lại các sai lệch so với tiêu chuẩn đã xác lập nhằm đảm bảo thực hiện được
Trang 6các mục tiêu đã đề ra” Có nhiều tiêu thức khác nhau để phân loại kiểm soát như: phân loại theo mục tiêu kiểm soát có kiểm soát ngăn ngừa, kiểm soát phát hiện và kiểm soát điều chỉnh; phân loại theo nội dung kiểm soát có kiểm soát tổ chức và kiểm soát kế toán; phân loại theo sự hiện diện của chủ thể trong hoạt động kiểm soát có kiểm soát trực tiếp
và kiểm soát gián tiếp; phân loại theo phạm vi kiểm soát có kiểm soát toàn diện và kiểm soát chuyên đề; phân loại theo thời điểm kiểm soát với thời gian thực hiện nghiệp vụ có kiểm soát trước thực hiện, kiểm soát trong thực hiện và kiểm soát sau thực hiện; phân loại theo mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể kiểm soát có kiểm soát từ bên ngoài và kiểm soát nội bộ
Có nhiều quan điểm nhìn nhận khác nhau về hệ thống KSNB, nhưng các cách nhìn nhận này đều quan tâm đến các mục tiêu của hệ thống KSNB là: mục tiêu bảo vệ tài sản của doanh nghiệp; mục tiêu đảm bảo độ tin cậy của thông tin; mục tiêu đảm bảo việc tuân thủ pháp luật; mục tiêu đảm bảo hiệu quả hoạt động và hiệu năng quản lý
Các yếu tố cấu thành hệ thống KSNB của Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội bao gồm:
Môi trường kiểm soát: bao gồm toàn bộ các nhân tố bên trong và bên ngoài doanh
nghiệp có tính môi trường tác động đến việc thiết kế, hoạt ododngj và xử lý dữ liệu của các loại hình KSNB Các nhân tố chính thuộc về môi trường kiểm soát bao gồm: đặc thù quản lý; cơ cấu tổ chức; chính sách nhân sự; công tác kế hoạch; ủy ban kiểm soát; các nhân tố bên ngoài
Quy trình đánh giá rủi ro: là quy trình nhận diện, đánh giá và đối phó với các rủi
ro của doanh nghiệp Quy trình đánh giá rủi ro gồm các bước: xác định mục tiêu; nhận dạng rủi ro; phân tích và đánh giá rủi ro; biện pháp đối phó rủi ro
Hệ thống thông tin và truyền thông: đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập,
duy trì và nâng cao hiệu quả kiểm soát trong doanh nghiệp thông qua việc hình thành các báo cáo để cung cấp thông tin về hoạt động của doanh nghiệp cho các đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp
Thủ tục kiểm soát: là các chính sách và thủ tục đảm bảo quá trình quản lý được
thực hiện Thủ tục kiểm soát được xây dựng và áp dụng trong mọi bộ phận, mọi cấp độ tổ
Trang 7chức của một doanh nghiệp nhằm đối phó với những rủi ro đe dọa đến việc đạt được mục tiêu của doanh nghiệp
Hoạt động giám sát: là quá trình mà người quản lý đánh giá chất lượng của hệ
thống kiểm soát nội bộ Điều quan trọng nhất của hoạt động giám sát là đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ có được vận hành đúng theo thiết kế hay không và có cần phải sửa đổi,
bổ sung cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp không
Qua phân tích và tiểu hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ của Ngành sản xuất vật liệu xây dựng, đặc điểm sản xuất kinh doanh của ngành đặt ra một số vấn đề đối với hệ thống kiểm soát nội bộ gồm: hệ thống KSNB phải đảm bảo mục tiêu bảo vệ tài sản trong doanh nghiệp; góp phần giúp doanh nghiệp đảm bảo độ tin cậy của thông tin; đảm bảo tuân thủ pháp luật và đảm bao tính hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG
TY CỔ PHẦN VIGLACERA HÀ NỘI
Công ty Cổ phần Viglacera Hà Nội tiền thân là doanh nghiệp nhà nước, được cổ phần hóa theo Quyết định của Bộ Xây dựng, Công ty gồm có văn phòng và hai nhà máy sản xuất gạch ốp lát Ngành nghề chính của Công ty là Sản xuất vật liệu xây dựng từ đất sét (Chi tiết: sản xuất gạch ốp lát ceramic) và sản xuất sản phẩm gốm sứ khác
Qua phân tích hoạt động của Công ty để nhận thấy xu hướng phát triển của doanh nghiệp, từ đó đánh giá vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ Đồng thời, đặt ra các mục tiêu và yêu cầu đối với hệ thống kiểm soát nội bộ của Công ty Những đặc điểm đặc trưng ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ của Công ty gồm: đặc điểm về ngành nghề kinh doanh; đặc điểm về quy mô hoạt động; đặc điểm về hình thức sở hữu
Về môi trường kiểm soát, được cấu thành từ 6 yếu tố gồm: đặc thù quản lý; cơ cấu
tổ chức; chính sách nhân sự; công tác kế hoạch; bộ máy kiểm soát và môi trường bên ngoài
Về hệ thống thông tin và truyền thông, được thực hiện qua các kênh chính gồm:
truyền thông nội bộ bằng email; truyền thông nội bộ bằng điện thoại và truyền thông trực
Trang 8tiếp bằng văn bản Hệ thống thông tin kế toán là nội dung quan trọng nhất trong hệ thống kiểm soát nội bộ của Công ty, hệ thống này bao gồm: hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán, hệ thống sổ sách kế toán và hệ thống báo cáo kế toán
Về quy trình đánh giá rủi ro, Công tác nhận diện và đánh giá rủi ro được ban lãnh
đạo Công ty quan tâm và thực hiện đầy đủ để hạn chế tối đa các rủi ro Tuy nhiên, Công
ty chưa tổ chức bộ phận độc lập để thực hiện nhiệm vụ này
Về thủ tục kiểm soát: Công ty đã xây dựng các quy trình kiểm soát nội bộ đối với
các hoạt động thường xuyên của Công ty và đảm bảo áp dụng các nguyên tắc cơ bản gồm: nguyên tắc phân công phân nhiệm; nguyên tắc ủy quyền phê chuẩn; nguyên tắc bất kiêm nhiệm
Về hoạt động giám soát: bao gồm giám sát thường xuyên và giám sát định kỳ Hoạt
động giám sát thường xuyên được thể hiện thông qua các quy trình kiểm soát do Công ty ban hành Giám sát định kỳ thường do ban kiểm soát Công ty thực hiện
CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VIGLACERA HÀ NỘI
Những ưu điểm của hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty gồm:
Môi trường kiểm soát: Ban lãnh đạo Công ty luôn chú trọng để xây dựng môi
trường kiểm soát chặt chẽ, phù hợp và các thủ tục kiểm soát luôn được quan tâm đúng mực giúp cho hoạt động của Công ty đạt được hiệu quả tốt nhất
Hệ thống thông tin và truyền thông: nhận thức được tầm quan trọng của thông tin
và truyền thông, Ban lãnh đạo Công ty đã tổ chức hai mảng hệ thống thông tin gồm hệ thống thông tin chung và hệ thống thông tin kế toán
Quy trình đánh giá rủi ro: đây là nội dung thiết yếu trong hệ thống kiểm soát nội bộ
trong Công ty, Ban lãnh đạo Công ty đã luân chú trọng vào việc nhận diện, phân tích và đánh giá rủi ro, đồng thời đưa ra các phương án để kiểm soát và hạn chế các rủi ro xảy ra trong quá trình hoạt động của Công ty
Trang 9Thủ tục kiểm soát: Công ty đã thiết kế các quy trình kiểm soát nội bộ đối với các
hoạt động chính của Công ty nhằm đảm bảo hoạt động của Công ty đạt được các mục tiêu đã đề ra trong ngắn và dài hạn
Hoạt động giám sát: được thực hiện định kỳ bởi ban kiểm soát của Công ty Ngoài
ra, Công ty cũng đã xây dựng cơ chế giám sát chéo giữa các phòng ban, cá nhân trong Công ty
Những hạn chế của hệ thống KSNB tại Công ty gồm:
Môi trường kiểm soát: công tác lập kế hoạch mới chỉ được chú trọng với kế hoạch
sản xuất, các kế hoạch khác được lập sơ sài Ngoài ra, các kế hoạch này chịu nhiều tác động từ Tổng Công ty
Hệ thống thông tin và truyền thông: trao đổi thông tin giữa Công ty với các nhà máy
còn chậm trễ do chưa áp dụng phầm mềm ERP để quản lý toàn diện Ngoài ra, hệ thống thông tin kế toán còn chưa đầy đủ các mẫu báo cáo theo đặc thù hoạt động của Công ty, việc luân chuyển chứng từ giữa các phòng ban còn chậm
Quy trình đánh giá rủi ro: mới chỉ tập trung ở việc nhận diện và đứa ra các phương
án khắc phục theo sự chỉ đạo của Ban lãnh đạo và đề xuất của các phòng ban mà chưa có
bộ phận chuyên trách để thực hiện nhiệm vụ này
Thủ tục kiểm soát: nhận thức của một số nhà quản lý trong Công ty còn chưa đầy
đủ Quy trình kiểm soát vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục
Hoạt động giám sát: Ban kiểm soát mới chỉ dừng lại ở việc phát hiện ra các sai sót
liên quan đến việc không tuân thủ chứ chưa có các biện pháp ngăn ngừa rủi ro tiềm tàng này
Qua phân tích ƣu điểm và hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty
Cổ phần Viglacera Hà Nội, tác giả đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện gồm:
Hoàn thiện môi trường kiểm soát: cần nâng cao nhận thức của nhà quản lý trong
việc nhận diện, đánh giá và phân tích rủi ro trong hoạt động; hoàn thiện cơ cấu tổ chức, chính sách tiền lương, công tác lập kế hoạch và bộ máy kiểm soát
Hoàn thiện hệ thống thông tin và truyền thông: xây dựng hệ thống quản lý toàn diện
(ERP) để đảm bảo thông tin được truyền kịp thời và thông suốt Hệ thống thông tin kế
Trang 10toán tập trung vào hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán, hệ thống chứng từ kế toán và hệ thống sổ kế toán
Hoàn thiện quy trình đánh giá rủi ro: Công ty cần thành lập bộ phận chuyên trách
quản lý rủi ro và thiết lập các quy trình quản lý rủi ro rõ ràng gồm: xác định mục tiêu doanh nghiệp; nhận diện rủi ro; phân tích và đánh giá rủi ro; biện pháp đối phó rủi ro
Hoàn thiện thủ tục kiểm soát: các thủ tục kiểm soát cần tập trung vào các nội dung:
tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của kiểm soát; xây dựng hệ thống tiêu chí để đo lường đánh giá thực hiện các thủ tục kiểm soát
Hoàn thiện hoạt động giám sát: cần tập trung vào các vấn đề gồm đảm bảo tính
trung thực, minh bạch cảu bộ máy kiểm soát; đảm bảo tính độc lập và lập kế hoạch kiểm soát thường xuyên và định kỳ