Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty cổ phần du lịch dầu khí Phương Đông

Tổng quan các công trình nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp thương mại và dịch vụ ..!. Error.[r]

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨUError! Bookmark not

defined

1.1 Tính cấp thiết của đề tài Error! Bookmark not defined

1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh

nghiệp thương mại và dịch vụ Error! Bookmark not defined 1.3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Error! Bookmark not defined 1.4 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài Error! Bookmark not defined 1.6 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.7 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.8 Kết cấu của đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG DOANH NGHIỆP Error! Bookmark not defined 2.1 Kiểm tra, kiểm soát trong hệ thống quản lý doanh nghiệpError! Bookmark not defined

2.2 Hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp Error! Bookmark not defined 2.2.1 Bản chất của hệ thống kiểm soát nội bộ Error! Bookmark not defined 2.2.2 Vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ Error! Bookmark not defined 2.2.3 Các yếu tố cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộError! Bookmark not defined

2.3 Đặc điểm của doanh nghiệp Thương mại và Dịch vụ Khách sạn và sự ảnh

hưởng đến việc thiết kế HTKSNB Error! Bookmark not defined

2.3.1 Khái quát đặc điểm của doanh nghiệp Thương Mại và Dịch vụ khách sạn

Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thiết kế hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp Thương mại và dịch

vụ khách sạn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DU LỊCH DẦU KHÍ PHƯƠNG ĐÔNG Error! Bookmark not defined

3.1 Tổng quan về Công ty Cổ phần Du lịch Dầu khí Phương Đông.Error! Bookmark not defined

3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của công ty Error! Bookmark not defined

3.1.2 Đặc điểm của Công ty Cổ phần du lịch dầu khí Phương Đông có ảnh hưởng đến hệ

thống kiểm soát nội bộ Error! Bookmark not defined

3.2 Tình hình tổ chức và hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần

Du lịch Dầu khí Phương Đông Error! Bookmark not defined 3.2.1 Môi trường kiểm soát Error! Bookmark not defined 3.2.1.4 Công tác kế hoạch Error! Bookmark not defined 3.2.2 Hệ thống thông tin Error! Bookmark not defined 3.2.3 Các thủ tục kiểm soát Error! Bookmark not defined 3.2.4 Kiểm toán nội bộ Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DU LỊCH DẦU KHÍ PHƯƠNG ĐÔNG Error! Bookmark not defined

4.1 Thảo luận thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Du lịch Dầu khí

Phương Đông Error! Bookmark not defined 4.1.1.Những mặt đạt được Error! Bookmark not defined 4.1.2.Những hạn chế Error! Bookmark not defined

4.2 Các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty cổ phần Du lịch Dầu

khí Phương Đông Error! Bookmark not defined 4.2.1 Hoàn thiện môi trường kiểm soát Error! Bookmark not defined 4.2.2 Hoàn thiện về hệ thống thông tin Error! Bookmark not defined 4.2.3 Hoàn thiện về thủ tục kiểm soát Error! Bookmark not defined BẢNG PHÂN TÍCH SỐ DƯ NỢ PHẢI THU THEO TUỔI NỢError! Bookmark not defined

4.2.4 Các giải pháp xây dựng kiểm toán nội bộ Error! Bookmark not defined 4.3 Đóng góp của đề tài nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4.4 Những hạn chế của đề tài nghiên cứu và một số gợi ý cho các nghiên cứu trong

tương lai Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Hệ thống kiểm soát nội bộ là hệ thống chính sách và thủ tục do đơn vị thiết kế nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp đạt được các mục tiêu: bảo vệ tài sản, bảo đảm độ tin cậy của hệ thống thông tin, bảo đảm tuân thủ các quy định của nhà nước và của chính bản thân đơn vị, và quan trọng là đảm bảo hiệu quả của các hoạt động trong đơn vị Thực tế các doanh nghiệp có hệ thống kiểm soát nội bộ thực sự phát huy hiệu lực là không nhiều, chưa thực sự có quy trình kiểm soát cụ thể cho từng phần hành Tuy nhiên nhiều nhà quản lý hiện nay đã nhận thức được tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ, đã quan tâm đến việc xây dựng một cách có hệ thống các quy định thủ tục, cũng như việc thực hiện các quy định thủ tục kiểm soát trong đơn vị Kết quả đạt được rất quả quan, các đơn vị đều nâng cao hiệu quả trong kinh doanh, kiểm soát chi phí, đảm bảo được hiệu quả hoạt động

Công ty Cổ phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông là công ty kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ khách sạn, du lịch và thương mại Hiện tại công ty đang có nhiều vấn đề sai phạm trong đơn vị, nhân sự làm việc trực tiếp thường xuyên biến động nên chất lượng dịch

vụ không tốt, ảnh hưởng đến doanh thu của đơn vị Thủ tục kiểm soát không hiệu quả, nhiều khách hàng mua hàng của công ty nhưng nay lâm vào tình trạng không có khả năng thanh toán, các khoản nợ dài hạn đến hạn trả nhưng công ty chưa có kế hoạch để trả nợ

Để giải quyết những vấn đề trên đòi hỏi công ty phải có một hệ thống kiểm soát nội bộ tốt

để thực hiện chức năng giám sát, quản lý, tạo một hệ thống thông tin đúng đắn và tin cậy Tuy nhiên hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty còn chưa đồng bộ về quy định thủ tục và bộc lộ nhiều yếu kém Việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ được ban lãnh đạo công

ty quan tâm và mong muốn tìm ra những giải pháp hữu hiệu cho vấn đề quan trọng này

Xuất phát từ các lí do trên, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trở thành vấn đề

cấp bách trong quản lý của đơn vị Chính vì vậy tác giả đã chọn đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty Cổ phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông” nhằm

nghiên cứu thực tế hệ thống kiểm soát nội bộ (HTKSNB) của đơn vị và từ đó vận dụng những kiến thức lý luận về HTKSNB để đánh giá và hoàn thiện hệ thống

1.2.Tổng quan các công trình nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp thương mại và dịch vụ

Nghiên cứu về kiểm soát trong quản lý đã được đề cập từ rất lâu và đã được hệ thống thành lý luận về kiểm soát Các tác giả Alvin A.Aren và James Loebecke về “Kiểm toán- một phương pháp liên kết” Trong chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA400 cũng đưa

ra khái niệm về Hệ thống kiểm soát nội bộ Đặc biệt là khái niệm về kiểm soát nội bộ vào năm 1992 của Hiệp hội các tổ chức tài trợ của Uỷ ban Quốc gia về Chống gian lận trong Báo cáo tài chính của Mỹ đã thống nhất quan niệm về kiểm soát nội bộ phục vụ cho các mục đích sử dụng khác nhau

Ở Việt Nam, nghiên cứu về Hệ thống kiểm soát nội bộ được nhiều tác giả quan tâm Nổi bật có đề tài cấp Bộ “ Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ với việc tăng cường quản lý tài chính tại Tổng công ty Bưu Chính Viễn Thông Việt Nam” của PGS.TS Ngô Trí Tuệ và các đồng tác giả (2004) Đề tài luận văn của Thạc sĩ Lê Thị Minh Hồng (2002)

“Tăng cường hệ thống kiểm soát nội bộ trong các khách sạn- Khảo sát nghiên cứu điển hình trên địa bàn Hà Nội” Thạc sĩ Nguyễn Thị Mỹ (2004) với đề tài “ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ của Trung tâm Bưu chính- Công ty Viễn thông quân đội Viettel” Thạc sĩ Nguyễn Thị Lệ Chi (2006) với đề tài “ Hoàn thiện chính sách tiền lương với việc tăng cường kiểm soát nội bộ và nâng cao hiệu quả hoạt động của Công ty Xuân Hoà” Thạc sĩ Nguyễn Thị Minh Dung (2006) với đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty vận tải đa phương thức” Thạc sĩ Nguyễn Anh Vũ (2006) với đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty Cổ phần giao thông vận tải và thương mại” Thạc sĩ Trương Viết Dũng (2005) với đề tài “ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại tổng công ty Xăng dầu Việt Nam”

1.3.Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp;

- Phân tích và đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty Cổ Phần

Du Lịch Dầu Khí Phương Đông;

- Thông qua nghiên cứu thực tế đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty

1.4.Câu hỏi nghiên cứu

Câu 1: Các nội dung cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ là gì?

Câu 2: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ ở Công ty Cổ phần Du lịch Dầu khí Phương Đông như thế nào?

Câu 3: Những giải pháp nào cần đưa ra nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ

ở Công ty Cổ phần Du lịch Dầu khí Phương Đông?

1.5.Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu tại công ty cổ phần Du lịch Dầu khí Phương Đông

- Phạm vi về thời gian: Số liệu trong đề tài được thu thập từ năm 2007 đến năm 2013;

- Phạm vi về nội dung: Đề tài nghiên cứu việc tổ chức và hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ tại đơn vị

1.6.Phương pháp nghiên cứu

Xuất phát từ mục đích và câu hỏi nghiên cứu Tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính phỏng vấn sâu, gọi điện thoại và điều tra thực tế tại đơn vị để tìm hiểu thực trạng về hệ thống kiểm soát nội bộ tại đơn vị như cơ cấu tổ chức, chính sách nhân sự, công tác kế hoạch các thủ tục tiến hành kiểm soát

Để thực hiện nghiên cứu, tác giả sử dụng hai bộ dữ liệu là sơ cấp và thứ cấp Dữ liệu sơ cấp là những dữ liệu chính để hoàn thành nghiên cứu, bao gồm những thông tin trong cuộc phỏng vấn sâu và các cuộc khảo sát thực tế tại đơn vị Còn dữ liệu thứ cấp là những dữ liệu thu được ở các nguồn khác nhau như trên báo chí, mạng internet, dữ liệu của cơ quan thống kê, của các công trình nghiên cứu khoa học, luận văn thạc sĩ và tiến sĩ trong nước

Về phương pháp xử lý dữ liệu nhằm khái quát lý luận, tổng kết thực tiễn đề từ đó

đề ra các giải pháp hoàn thiện thực tiễn Đối chiếu các thông tin sơ cấp mà tác giả thu thập được từ quan sát và phỏng vấn và so sánh với tài liệu đơn vị cung cấp nhằm xem xét

tình hình hệ thống kiểm soát nội bộ thực tế, đi sâu phân tích những chính sách trong đơn

vị nhằm tìm ra những hạn chế, bất cập ; Phân tích các thông tin thứ cấp thu thập được từ website của công ty nhằm phân tích tình hình tài chính hiện nay của công ty; Phương pháp so sánh: Tác giả tiến hành so sánh giữa thực tế việc xây dựng và hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty với những kiến thức lý luận mà tác giả nghiên cứu qua giáo trình, văn bản pháp luật, các đề tài nghiên cứu liên quan để thấy được hiệu quả hoạt động và những hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ tại đơn vị

1.7 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Trên cơ sở mục đích nghiên cứu Đề tài “ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ Phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông” có các ý nghĩa sau:

Về mặt lý luận: Hệ thống hoá những vẫn đề lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ, đồng thời chỉ ra những đặc điểm của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tác động đến hệ thống kiểm soát nội bộ

Về mặt thực tiễn: Phân tích đánh giá cụ thể thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ Phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông; Đề xuất một số phương hướng và giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty Cổ Phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông

1.8 Kết cấu của đề tài nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu và kết luận, kết cấu của đề tài gồm 4 chương:

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp

Chương 3: Phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Du

Lịch Dầu Khí Phương Đông

Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống

kiểm soát nội bộ tại công ty Cổ phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI

BỘ TRONG DOANH NGHIỆP

2.1 Kiểm tra, kiểm soát trong hệ thống quản lý doanh nghiệp

Trên cơ sở phân tích những quan điểm về kiểm tra, kiểm soát Kiểm soát là một chức năng của quản lý, gắn liền với quản lý, ở đâu có quản lý thì ở đó có kiểm tra, kiếm soát Xã hội càng phát triển thì vai trò của quản lý càng lớn, nội dung của quản lý càng phức tạp, do đó càng có những yêu cầu cao hơn đối với kiểm tra, kiếm soát Để đảm bảo hiệu quả hoạt động, mỗi đơn vị phải tự xây dựng hệ thống kiểm tra, kiếm soát mọi hoạt động của mình trong tất cả các khâu của quản lý, từ định hướng đến tổ chức thực hiện Chức năng kiểm tra kiểm soát trong doanh nghiệp được thực hiện bởi hệ thống kiểm soát nội bộ

2.2 Hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp

2.2.1 Bản chất của hệ thống kiểm soát nội bộ

Có nhiều quan điểm về hệ thống kiểm soát nội bộ được đưa ra, tác giả đã chỉ ra các quan điểm về hệ thống kiểm soát nội bộ của COSO, chuẩn mực Kiểm toán quốc tế, Liên đoàn kế toán quốc tế

Theo PGS.TS Ngô Trí Tuệ và các cộng sự thì: “ Hệ thống kiểm soát nội bộ là hệ thống các chính sách và thủ tục được thiết lập nhằm đảm bảo được bốn mục tiêu cơ bản: bảo vệ tài sản của đơn vị; đảm bảo độ tin cậy của các thông tin; đảm bảo việc thực hiện

các chế độ pháp lý và đảm bảo hiệu quả các hoạt động” [4,41]

Khái niệm đã trình bày một cách khái quát cũng như toàn diện về các mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ Trên cơ sở cách tiếp cận hệ thống kiểm soát nội bộ hướng tới mục tiêu giúp tác giả nhìn nhận một cách khái quát nhất hệ thống của soát nội bộ cũng như đánh giá được hiệu quả hoạt động, những mặt đạt được những hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty Cổ phần Du Lịch Dầu Khí Phương Đông

2.2.2 Vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ

Vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ chính là đảm bảo cho các mục tiêu của nhà quản lý được hoàn thành Các mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm: Bảo vệ

tài sản của đơn vị; Bảo đảm độ tin cậy của thông tin; Bảo đảm tuân thủ các chế độ pháp lý; Bảo đảm hiệu quả hoạt động và hiệu năng quản lý

Trong thực tế không có một hệ thống kiểm soát nội bộ có thể ngăn ngừa, phát hiện kịp thời tất cả mọi sai phạm Doanh nghiệp phải luôn ý thức được điều này để ngăn ngừa, giảm thiểu bớt các hạn chế tiềm ẩn trong hệ thống nhằm phát huy hết vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ trong đơn vị

2.2.3 Các yếu tố cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ

Thứ nhất: Môi trường kiểm soát Môi trường kiểm soát bao gồm toàn bộ các nhân

tố bên trong và bên ngoài đơn vị có tính môi trường tác động đến việc thiết kế, hoạt động,

xử lý dữ liệu của các loại hình kiểm soát nội bộ Các nhân tố trong môi trường kiểm soát bao gồm: đặc thù về quản lý, cơ cấu tổ chức, chính sách nhân sự, công tác kế hoạch, uỷ ban kiểm soát, môi trường bên ngoài Trong đó nhân tố quan trọng và chủ yếu là nhận thức về hoạt động kiểm tra, kiểm soát và điều hành hoạt động của nhà quản lý trong doanh nghiệp Đây cũng là nhân tố quyết định đến hiệu quả hoạt động liên tục, tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ

Thứ hai: Hệ thống thông tin Hệ thống thông tin trong đơn vị bao gồm các yếu tố

có quan hệ với nhau, nhằm cung cấp thông tin phục vụ cho nhu cầu quản lý Trong hệ thống thông tin của đơn vị có hệ thống thông tin nhân sự, hệ thống thông tin sản xuất, hệ thống thông tin về tài chính, hệ thống thông tin kế toán và hệ thống thông tin marketing

Hệ thống thông tin kế toán đóng vai trò trung tâm, chủ yếu và kết nối các hệ thống thông tin khác

Thứ ba: Thủ tục kiểm soát Các thủ tục kiểm soát được nhà quản lý thiết kế nhằm

thực thi và ngăn ngừa tới mức thấp nhất các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ Các thủ tục kiểm soát do nhà quản lý xây dựng dựa trên ba nguyên tắc cơ bản: nguyên tắc bất kiêm nhiệm, nguyên tắc phân công phân nhiệm rõ ràng và nguyên tắc

uỷ quyền phê chuẩn Ngoài những nguyên tắc cơ bản trên, các thủ tục kiểm soát còn bao gồm việc qui định chứng từ sổ sách phải đầy đủ, quá trình kỉêm soát vật chất đối với tài sản và sổ sách và kiểm soát độc lập việc thực hiện các hoạt động của đơn vị