Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể là truyền đạt tri thức, kỹ năng và ý nghĩa của di sản đó thông qua các hoạt đông nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa, thực hành, phổ biến trên các phương [r]
Trang 1Di sản văn hóa: Một trong những nguồn lực phát triển của Thủ đô (09:05 10/09/2015)
HNP - Bên cạnh vị trí, vai trò là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước, Thủ đô Hà Nội còn là nơi lưu giữ một kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng phong phú Chuyên gia trong ngành di sản khẳng định, một trong những nguồn lực để phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội đến từ chính di sản văn hóa của mảnh đất Thăng Long - Hà Nội
Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn được xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt
Bảo tồn hệ thống di sản đồ sộ
Theo số liệu tổng hợp bước đầu của “Đề án Tổng kiểm kê, đánh giá, phân loại các di tích” trên địa bàn TP Hà Nội: trên địa bàn Hà Nội có gần 6.000 di tích các loại Trong đó, có 11 di tích Quốc gia đặc biệt; 1.169 di tích cấp Quốc gia; 1.162 di tích cấp TP
Theo GS.TSKH Lưu Trần Tiêu, Chủ tịch Hội đồng di sản Quốc gia, Hà Nội bên cạnh sự đa dạng phong phú, giàu bản sắc về các loại hình di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc Kinh, còn có sự hiện diện nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể có giá trị, phong phú, đặc sắc của các dân tộc anh em, như nghệ thuật cồng chiêng xã Tản Lĩnh (Ba Vì), thôn Đồng Ké (Chương Mỹ) của người Mường; Hội đền Chèm, Hội đình Khánh Chúc Đồi, Hội quán thờ làng Gò, Hội đền Ao Vua… của người Kinh, người Mường; Nghi lễ dựng nhà Tổ, Lễ Khai Xuân mở đường, Lễ cầu mưa của người Dao…
Đáng chú ý, Hà Nội là một trong ít những địa phương thực hiện đăng ký cổ vật tư nhân, cho phép ra đời Hội nghiên cứu, sưu tầm cổ vật Thăng Long – Hà Nội, cho phép ra đời Công ty tư nhân giám định cổ vật theo quy định pháp luật Đồng thời, Hà Nội cũng là địa phương từ rất sớm đã phát động những đợt hiến tặng hiện vật cho Bảo tàng Hà Nội, thực hiện xã hội hóa,
Trang 2huy động mọi nguồn lực xã hội vào sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Nhận thức sâu sắc về bảo tồn giá trị di sản văn hóa, TP Hà Nội đã có những quan tâm đặc biệt đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Điều này thể hiện ở ngân sách TP và huy động nguồn xã hội hóa tu bổ, tôn tạo di tích tính trong 3 năm từ
2010 – 2013 đã là gần 3 nghìn tỷ đồng tu bổ, tôn tạo cho 675 di tích Theo GS.TSKH Lưu Trần Tiêu, với việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, điều quan trọng là phải duy trì được sức sống của di sản, di sản phải có ý nghĩa với cộng đồng và được cộng đồng liên tục tái tạo, lưu truyền từ đời này sang đời khác, được cộng đồng coi là di sản của mình, mang lại cho họ ý thức về bản sắc và sự kế tục
Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể là truyền đạt tri thức, kỹ năng và ý nghĩa của di sản đó thông qua các hoạt đông nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa, thực hành, phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng, bằng các hình thức thích hợp đưa vào trường học… Đây cũng là bước đi mới của TP Hà Nội khi tìm cách nâng cao tính hiệu quả trong giáo dục lịch sử, di sản cho thế hệ trẻ Hà Nội là địa phương đầu tiên phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa đưa Chương trình giáo dục di sản vào một số trường học để làm giàu kiến thức, phát triển kỹ năng sống cho học sinh
Đình Kim Ngân được trùng tu và hoàn thành năm 2011
Biến tiềm năng thành nguồn lực
Để biến tiềm năng của di sản văn hóa thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững Thủ đô, theo GS TSKH Lưu Trần Tiêu, cần tiếp tục triển khai Đề án “Tổng kiểm kê, đánh giá, phân loại các di tích trên địa bàn thành phố” và “Tổng kiểm kê, bảo vệ
di sản văn hóa phi vật thể Hà Nội” đạt chất lượng cao về mặt khoa học và giá trị thực tiễn Bên cạnh đó, TP Hà Nội cũng cần
đi đầu trong nhận thức mới, cách tiếp cận mới và ứng dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
Song song với đó, Hà Nội cần xây dựng và tổ chức triển khai mạnh mẽ Chiến lược quảng bá, tiếp cận thị trường trong hoạt động bảo tàng và di tích Chủ động nghiên cứu nhu cầu của khách du lịch trong và ngoài nước để thực hiện các hình thức quảng bá di sản khác nhau Nghiên cứu nhu cầu của thị trường để chủ động tổ chức các chương trình hay trưng bày các
Trang 3chuyên đề thích hợp với nhu cầu của khách du lịch, tạo mọi điều kiện để khách không chỉ đến nơi đây một lần.
GS TSKH Lưu Trần Tiêu cũng đề xuất, đối với một TP có nhiều di tích lịch sử - văn hóa như TP Hà Nội, cần ứng dụng công nghệ GIS (hệ thống thông tin địa lý) trong việc quản lý và phát huy giá trị di tích Muốn vậy, cần xây dựng các dự án thu thập, tổng hợp và phân tích, chia sẻ thông tin với các tổ chức nghiên cứu với yêu cầu cao về tính chính xác, luôn được cập nhật và tính khách quan Mặt khác, tại Hoàng thành Thăng Long hay Cổ Loa… có thể ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, kể cả dùng hình ảnh 3D để giới thiệu đầy đủ, toàn diện ở tầm sâu về giá trị di sản, quá trình khai quật, tu bổ, phục hồi di tích…
Riêng với di sản văn hóa phi vật thể, mặc dù TP Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả to lớn và có nhiều ý nghĩa, có cách tiếp cận mới trong hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị nhưng trên thực tế một số loại hình di sản văn hóa phi vật thể của Hà Nội đang đứng trước khả năng mai một như di sản truyền khẩu, tri thức dân gian, nghệ thuật trình diễn và tập quán xã hội Bên cạnh đó, số lượng người thực hành di sản ngày càng ít đi; nguồn nhân lực quản lý di sản còn hạn chế; nguồn tài chính hỗ trợ bảo tồn và trao truyền di sản ít và không thường xuyên
Có thể khẳng định, kho tàng di tích lịch sử - văn hóa và di sản văn hóa phi vật thể Thăng Long - Hà Nội là loại tài sản to lớn
và vô cùng quý giá, một nguồn lực cho sự phát triển bền vững của Thủ đô Chính vì vậy, thế hệ hôm nay cần có trách nhiệm bảo tồn và phát huy hiệu quả của di sản vào sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội của Thủ đô
Quỳnh Anh