Hoàn thiện giám sát của Hội đồng nhân dân Huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk

Chẳng hạn như việc xây dựng chương trình, cách thức tổ chức giám sát chưa thật sự khoa học; một số vụ việc tiêu cực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương chưa được phát hiện k[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

HĐND có hai chức năng cơ bản: Chức năng quyết định và chức năng giám sát Trong hai chức năng đó, giám sát có một vị trí, vai trò rất quan trọng bảo đảm HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Thực hiện tốt chức năng giám sát là một trong những yêu cầu cơ bản để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND Điều này đã được nhấn mạnh trong văn kiện Đại hội VIII của Đảng: "Nâng cao chất lượng, hiệu lực

và hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND Xác định rõ phạm vi, nội dung,

cơ chế giám sát của Quốc hội, các ủy ban của Quốc hội và của HĐND các cấp; phân định

rõ tính chất, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn khác nhau giữa hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND với hoạt động kiểm tra, thanh tra, kiểm sát " Trước yêu cầu đó, Luật tổ chức HĐND và Uỷ ban nhân dân được Quốc hội ban hành năm 2003 đã bổ sung thêm một chương mới quy định một cách toàn diện và có hệ thống chức năng giám sát của HĐND Điều đó thể hiện yêu cầu bức xúc phải nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong quản lý nhà nước

Trong những năm qua, hoạt động giám sát của HĐND có nhiều chuyển biến rõ rệt Hàng năm đã xây dựng chương trình kế hoạch giám sát; tổ chức các đoàn giám sát khi cần thiết, trong thực hiện giám sát có những hình thức phối hợp với các cấp, các ngành Do

đó, đã đưa lại nhiều kết quả khả quan, bước đầu góp phần khắc phục tính hình thức trong hoạt động của HĐND nói chung và hoạt động giám sát nói riêng

Tuy nhiên trong thực tiễn, hoạt động giám sát của HĐND còn nhiều hạn chế Chẳng hạn như việc xây dựng chương trình, cách thức tổ chức giám sát chưa thật sự khoa học; một số vụ việc tiêu cực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương chưa được phát hiện kịp thời; các kết luận sau khi giám sát thường chung chung, thiếu kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện kết luận đó nên vẫn còn hiện tượng sau giám sát đâu lại vào đấy; kỹ năng giám sát của các đại biểu HĐND còn nhiều bất cập Chính vì vậy, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND hiện nay còn thấp Để khắc phục tình trạng trên, yêu cầu cấp thiết đặt ra hiện nay là phải nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND Như văn kiện Đại hội

X của Đảng đã khẳng định: "Cần xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm tra giám sát nâng

cao chất lượng hoạt động của HĐND và UBND đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong phạm vi được phân cấp Phát huy vai trò giám sát của HĐND "

Trong các cấp HĐND thì HĐND cấp huyện có vị trí, vai trò quan trọng nổi bật ở cấp này, hoạt động của HĐND được thể hiện một cách bao quát và đầy đủ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ở địa phương, là cầu nối giữa HĐND cấp tỉnh và HĐND cấp

xã Do đó, nghiên cứu hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện sẽ tạo điều kiện thuận lợi để tìm hiểu hoạt động giám sát của HĐND cấp khác Vì không đủ điều kiện thời gian tìm hiểu hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện trên phạm vi cả tỉnh, nên trong khuôn khổ một luận văn thạc sĩ, tác giả lựa chọn nghiên cứu hoạt động giám sát của HĐND ở một địa phương cụ thể Việc nghiên cứu đó vừa góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND ở đây, vừa có thể rút ra những vấn đề có ý nghĩa cho việc tăng cường hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND nói chung Hoạt động giám sát của HĐND trải rộng trên tất cả các lĩnh vực và liên quan đến hầu hết các cơ quan nhà nước của chính quyền địa phương, tuy nhiên trên thực tế các hoạt động giám sát của HĐND chủ yêu được thực hiện đối với các hoạt động của UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân Vì vậy tác giả sẽ tập trung phân tích sâu về hoạt động giám sát đối với các

cơ quan trên, nhằm làm rõ một số nội dung cụ thể trên thực tế

Xuất phát từ những yêu cầu bức xúc nêu trên, tác giả chọn đề tài "Hoàn thiện giám sát của hội đồng nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk" để nghiên cứu là cần thiết, có

ý nghĩa cả về lý luận và thực tiển

Cơ cấu luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về giám sát của hội đồng nhân dân huyện Ea Kar

Chương 2: Phân tích thực trạng giám sát của hội đồng nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk, giai đoạn 2011 - 2014

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện giám sát của hội đồng nhân dân huyện Ea Kar

Trong chương 1: Tác giả nêu lên tổng quan về hội đồng nhân dân huyện Ea Kar,

trong đó khái quát về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của hội đồng nhân dân cấp huyện

trong bộ máy quản lý nhà nước HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương do

cử tri địa phương bầu ra, theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín HĐND có nhiệm vụ chấp hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Lệnh, Quyết định của Chủ tịch nước và văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên, có quyền quyết định các chủ trương và biện pháp triển khai thực thi pháp luật cho phù hợp với điều kiện của địa phương HĐND có hai chức năng gồm ban hành các nghị quyết và việc thực hiện giám sát Từ những cơ sở khái niệm ban đầu tác giả bắt đầu đi sâu nêu lên các nội dung về lý thuyết đối với chức năng giám sát của HĐND cấp huyện gồm: Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc, nội dung, bộ máy, công

cụ và hình thức giám sát của HĐND Đồng thời nêu lên các nhân tố ảnh hưởng đến giám sát của HĐND bao gồm các nhân tố thuộc HĐND và các nhân tố thuộc môi trường bên ngoài HĐND

Trong chương 2: Để có cơ sở đánh giá được giám sát của HĐND huyện Ea Kar, tác

giả đã giới thiệu khái quát về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội của địa phương Với các ưu đãi do thiên nhiên đem lại huyện Ea Kar là đơn vị được xếp hạng cao trên địa bàn tỉnh về tốc độ phát triển kinh tế, việc kinh tế phát triển giúp cho đời sống nhân dân ngày càng

đi lên Bên cạnh đó cũng nảy sinh nhiều vấn đề bất cập như tệ nạn xã hội cũng gia tăng, điều này khiến cho nhiệm vụ giám sát của HĐND huyện Ea Kar gặp nhiều khó khăn, trở ngại cần phải vượt qua Tác giả đi sâu phân tích về thực trạng đối với một số yếu tố chính ảnh hưởng đến chức năng giám sát của HĐND huyện gồm: Thực trang về nội dung, bộ máy, công cụ và hình thức giám sát

Về thực trang nội dung giám sát tác giả đã liệt kê và đánh giá về các nội dung đã được HĐND huyện tiến hành giám sát Việc giám sát các lĩnh vực thuộc nội dung giám sát hiện nay còn rất hạn chế, chỉ một số lĩnh vực nổi cộm, có tính chất phức tạp hoặc gây ảnh hưởng đến dư luận mới được giám sát cụ thể như: Kinh tế, giáo dục, y tế, văn hóa, tài nguyên – môi trường, thi hành pháp luật; còn lại các nội dung khác chủ yếu được giám sát thông qua báo cáo của các đơn vị tại các kỳ họp

Thực trạng bộ máy giám sát của HĐND huyện hiện nay bao gồm: Thường trực HĐND, Ban Pháp chế, Ban Kinh tế - Xã hội và các đại biểu HĐND; tuy nhiên về cơ cấu,

trình độ của bộ máy giám sát vẫn còn nhiều hạn chế như: Tỷ lệ đại biểu kiêm nhiệm chiếm quá cáo; trình độ văn hóa, chính trị của một số đại biểu không đáp ứng được yêu cầu công việc; ý thức, trách nhiệm của đại bộ phận đại biểu và thành viên các Ban của HĐND đối với nhiệm vụ giám sát còn thấp

Thực trạng công cụ giám sát của HĐND huyện bao gồm công cụ pháp lý và công cụ hành chính, thực tế các công cụ này vẫn chưa hoàn thiện gây ảnh hưởng đến việc giám sát của HĐND huyện Các công cụ pháp lý vẫn còn chồng chéo; không có chế tài xử phạt đối với các đơn vị, cá nhân chịu sự giám sát công cụ hành chính gồm các hình thức giám sát vẫn còn bất cập, cơ cấu nhân sự của HĐND còn nhiều bất cập; cách thức tiến hành giám sát chưa khoa học, còn nặng tính hình thức

Thực trạng hình thức giám sát chia làm hai giai đoạn gồm các hình thức giám sát tại

kỳ họp HĐND huyện và các hình thức giám sát giữa hai kỳ họp Hiện các hình thức giám sát tại kỳ họp HĐND không đem lại hiệu quả cao, các hình thức như: Xem xét báo cáo của các đơn vị, chất vấn, bỏ phiếu tín nhiệm, lấy phiếu tín nhiệm hầu hết mang tính hình thức là chính, hiệu quả thực tế đem lại không cao; các hình thức giám sát giữa hai kỳ họp còn nhiều bất cập, đem lại hiệu quả chủ yếu là hình thức tổ chức Đoàn giám sát

Sau khi phân tích thực trang giám sát của HĐND huyện Ea Kar tác giả tiến hành đánh giá về điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong giám sát của HĐND huyện để từ đó rút ra các giải pháp nhằm hoàn thiện giám sát của HĐND huyện

Trong chương 3: Tác giả căn cứ vào các hạn chế trong giám sát của HĐND huyện

Ea Kar để đề xuất đưa ra phương hướng hoàn thiện giám sát của HĐND huyện, đồng thời đưa ra các phương pháp hoàn thiện giám sát bao gồm: Hoàn thiện nội dung, bộ máy, công cụ và hình thức giám sát của HĐND huyện Ea Kar Cuối cùng tác giả nêu lên một

số kiến nghị đối với Quốc hội và HĐND tỉnh Đắk Lắk đề nghị có các giải pháp nâng cao giám sát của HĐND huyện Ea Kar

Qua quá trình nghiên cứu, bằng phương pháp khoa học, luận văn đã hoàn thành các nhiệm vụ chủ yếu sau:

Nêu lên được hệ thống lý thuyết về các chức năng giám sát của HĐND huyện Ea Kar

Phân tích thực trạng về nội dung, bộ máy, công cụ và hình thức giám sát của HĐND huyện Ea Kar, nêu bật lên điểm mạnh, hạn chê và nguyên nhân hạn chế trong giám sát của HĐND huyện Ea Kar

Trên cơ sở phân tích những điểm hạn chế luận văn đã đưa ra được phương hướng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện chức năng giám sát của HĐND huyện Ea Kar Đồng thời đưa ra các ý kiến kiến nghị đối với Quốc hội và HĐND tỉnh Đắk Lắk đề nghị có giải pháp hoàn thiện giám sát của HĐND huyện Ea Kar