Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng | Lớp 11, Ngữ văn - Ôn Luyện

Cơ sở chuyển nghĩa Phương thức chuyển nghĩa -Lá gan, lá phổi, lá lách Lá thư, lá đơn, lá phiếu.. Bộ phận cơ[r]

Ngữ văn 11

THỰC HÀNH

VỀ NGHĨA CỦA TỪ TRONG SỬ DỤNG

 I/Thực hành về sự chuyển nghĩa và từ

nhiều nghĩa :

 1.Bài tập 1/tr 74:

 a Xác định nghĩa của từ “lá” trong câu

 “Lá vàng trước gió kẽ đưa vèo”

 - Từ “lá” được dùng theo nghĩa gốc :

Lá chỉ bộ phận của cây, thường ở trên cành cây, ngọn cây.Lá thường có màu xanh, đa phần có dáng mỏng



Các trường

Cơ sở chuyển

nghĩa

Phương thức chuyển nghĩa

-Lá gan,

lá phổi,

lá lách

Lá thư,

lá đơn,

lá phiếu

Bộ phận cơ thể người hoặc động vật có

hình dáng giống lá cây

Quan hệ tương đồng

Ẩn dụ

Vật bằng giấy mỏng,

có bề mặt như lá cây

Quan hệ tương đồng

Ẩn dụ

b.Từ “lá” còn dùng theo nhiều nghĩa

Lá cờ, lá

buồm

Lá cót, lá

chiếu, lá

thuyền

Lá tôn, lá

đồng, lá

vàng

Vật bằng vải, có bề mặt mỏng như lá cây

Quan hệ tương đồng

Ẩn dụ

Vật bằng tre nứa cây cỏ, có

bề mặt mỏng như lá cây

Quan hệ tương đồng

Ẩn dụ

Vật bằng kim loại, có

bề mặt dát mỏng như

lá cây

Quan hệ tương đồng

Ẩn dụ

 2/ Bài số 2/ tr 74:

 * Đặt câu với mỗi từ theo nghĩa để chỉ cả con

người :

 - Năm cái đầu lố nhố từ trong bụi chui ra.

 - Chúng nó chẳng còn mong được nữa

 Chặn bàn chân một dân tộc anh hùng

 - Anh ấy là một tay súng giỏi.

 - Nhà nó đông miệng ăn

 - Thật là một bộ óc siêu việt

 -Chia nửa tim mình cho đất nước

 Đời thường rũ sạch những lo toan.



3/Bài tập 3/ trang 75

Nghĩa vị giác Chuyển nghĩa khi dùng đặt câu

Ngọt

Đắng

Cay

-Chát

Nhạt

- Gịong ngọt như mía lùi

- Nó đã phải nếm trải vị đắng của tình đầu.

- Lời lẽ của cô ấy thật là cay độc

- Nhan sắc của cô ấy thật mặn mà.

- Gịong nói nghe thật chua chát.

- Câu pha trò nhạt như nước ốc.

 * Củng cố kiến thức về sự chuyển nghĩa của từ:

 1 Cơ sở của sự chuyển nghĩa :

 Là mối quan hệ tương đồng nào đó giữa các đối tượng

được từ gọi tên.Từ đó chuyển tên gọi từ một đối tượng

cũ sang đối tượng mới  Lúc đó , nghĩa của từ có sự chuyển đổi.

 2.Các cách chủ yếu để chuyển nghĩa từ:

 -Ẩn dụ ( dựa trên mối quan hệ tương đồng).

 -Hoán dụ ( dựa trên mối quan hệ tương cận).

 3.Kết quả của sự chuyển nghĩa :

 -Tạo nên những từ nhiều nghĩa.

 -Làm phong phú cho cách biểu hiện nội dung của

ngôn từ trong diễn đạt

 II/ Thực hành về từ đồng nghĩa :

 1.Bài 4/ trang 75:

 a/-Tìm từ đồng nghĩa với từ “cậy”, “chịu” trong 2 câu

thơ :

 Cậy em , em có chịu lời,

 Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.

 - Đồng nghĩa với”cậy” : nhờ, mượn.

 -Đồng nghĩa với “chịu”: nhận, vâng, nghe.

 b/-Giải thích lý do tác giả dùng “cậy”, “chịu”:

 + Dùng “cậy” nhằm thể hiện sự tin tưởng của Kiều với

Vân.

 +Dùng “chịu” là thái độ kiều vừa nhờ nhưng lại vừa

buộc Vân ở thế phải nhận lời

 2/Bài 5/ trang 75:

 - Câu một :

thường xuyên trăn trở, nhớ nước không

nguôi của Bác Hồ

 -Câu 2 :

 Chọn “ liên can ” vì các từ khác không phù

hợp với quan hệ ngữ pháp trong câu.

 - Câu 3 :

 Chọn từ “ bạn” vì từ này phù hợp về quan hệ

nghĩa, vừa phù hợp về sắc thái biểu cảm

 *Củng cố kiến thức về từ đồng nghĩa :

 1 Đồng nghĩa là gì?

nhưng biểu hiện cùng một nội dung ý nghĩa cơ bản.

 2.Cách sử dụng:

định, các từ đồng nghĩa có thể thay thế cho nhau.Tuy vậy giữa chúng vẫn có sự khác nhau về sắc thái ý

nghĩa và biểu cảm

 Khi sử dụng cần có sự lựa chọn từ ngữ thích hợp với

văn cảnh và nội dung.

 -Từ đồng nghĩa ổn định (hi sinh, từ trần, toi, nghẻo…).

 - Từ đồng nghĩa lâm thời.(đi, về, thôi, chán sống…)