Vào phủ chúa Trịnh (Trích Thượng kinh kí sự) | Lớp 11, Ngữ văn - Ôn Luyện

Nội dung: Đoạn trích đã dựng lên một bức tranh sinh động, chân thực về cuộc sống xa hoa, quyền quý ở phủ chúa Trịnh đồng thời bộc lộ rõ nét thái độ, tâm trạng, nhân cách Lê Hữu Trác. [r]

Ngữ văn 10

(Trích Thượng kinh ký sự)

LÊ HỮU TRÁC

• Năm 1533, một võ quan triều Nguyễn là Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hoá, lập một người thuộc dòng dõi nhà Lê lên làm vua lấy danh n ghĩa “ Phù Lê diệt Mạc”.

• Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm được cử lên thay nắm toàn bộ binh quyền, con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng được cử vào trấn thủ Thuận Hoá, Quảng Nam.

• Đầu thế kỷ XVII, cuộc chiến tranh giữa hai thế lực Trịnh

Nguyễn bùng nổ Sau gần nửa thế kỷ chiến tranh, hai bên lấy sông Gianh ( Quảng Bình) làm ranh giới Ngoài Bắc, Trịnh

Tùng xưng Vương, xây vương phủ cạnh cung điện vua Lê, nắm toàn bộ quyền thống trị nhưng vẫn phải dựa vào danh nghĩa vua Lê, nhân dân gọi là “ vua Lê- chúa Trịnh”.

Hiệu: Hải Thượng Lãn Ông( ông già lười ở đất Thượng Hồng).

Gia đình có truyền thống khoa bảng.

Ông vừa là một danh y, vừa là một nhà văn tài hoa.

Tác phẩm chính: Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 66 quyển Quyển cuối là Thượng Kinh ký sự.

Chữ Lãn

trong tên hiệu

của Lê Hữu

Tượng Lê Hữu Trác tại quê nhà

-Ký: Là thể loại văn xuôi tự sự, dùng để ghi chép những sự việc có thật và bộc lộ những khuynh hướng tư tưởng, những cảm xúc của người viết.

-Ký của Việt Nam thực sự ra đời vào thế kỷ XVIII.

-Thượng kinh ký sự đánh dấu sự phát triển mới của thể ký Việt Nam thời Trung đại Tác phẩm có sự kết hợp nhiều bút pháp nghệ thuật: du ký, nhật ký, hồi ký, ký phong cảnh, ký ghi người, ghi việc

-Trong Thượng kinh ký sự, hình tượng nhân vật tác giả hiện lên rất rõ ràng, sinh động.

Em đã biết những gì về thể ký , ký Trung

đại Việt Nam và vị trí của Thượng kinh

ký sự trong thể loại này?

2 Tri thức đọc- hiểu

Tác phẩm mở đầu bằng cảnh sống thanh nhàn ở Hương Sơn của Lê Hữu Trác Bỗng có lệnh triệu vào kinh chữa bệnh cho Thế tử Cán, Lê Hữu Trác phải lên đường.

Tác phẩm ghi lại những điều mắt thấy tai nghe của

Lê Hữu Trác từ khi nhận được lệnh vào kinh chữa bệnh cho Thế tử Cán ( ngày 12 tháng giêng năm

Nhâm Dần 1782 cho đến lúc xong việc về tới nhà ở Hương Sơn ngày 2 tháng 11, tổng cộng 9 tháng 20 ngày).

3 Tóm tắt tác phẩm Thượng Kinh ký sự

của tác giả? Miêu tả một cách chi tiết, cụ thể,

tiêu biểu, sắc sảo

b Cuộc sống, cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa

Phủ chúa Trịnh ( tranh vẽ thế kỷ XVII)

Quang cảnh và cuộc sống

đó cho thấy uy thế nghiêng trời, lấn lướt cả cung vua của phủ chúa Trịnh

( Thượng kinh ký sự)

“ Trong phủ chúa có đến bốn, năm trăm hoạn quan, ngạo

mạn, hách dịch ; cả nước căm ghét, ghê tởm chúng ”

( Thông sức của Ngự sử đài - 1719)

3 Thái độ và nhân cách của Lê Hữu Trác

khi vào phủ chúa Trịnh

Thái độ: - Không đồng tình với cảnh sống xa hoa nhưng ốm yếu và thiếu sinh khí nơi phủ chúa

- Dửng dưng, thờ ơ với những quyến rũ của danh lợi ở phủ chúa.

Cuộc đấu tranh nội tâm của tác giả khi bắt mạch

kê đơn cho Thế tử Cán.

-Một con người khinh thường danh lợi, hiểu thấu lẽ đời nên chỉ muốn sống cuộc sống thanh đạm, trong sạch.

- Một cây bút ký sự tài hoa, sắc sảo

=> Lê Hữu Trác- Một nhân cách sáng trong, đẹp đẽ

4 Nghệ thuật viết ký của Lê Hữu Trác

Hãy khái quát lại những nét nổi bật về

nghệ thuật viết ký của Lê Hữu Trác?

- Sự quan sát tỉ mỉ, nhạy bén, ghi chép trung thực, miêu tả sinh động.

- Lựa chọn các chi tiết đặc sắc làm nổi bật cái thần của sự việc.

- Nhân vật tác giả bộc lộ rõ, sinh động dấu ấn cá nhân Sự đan xen các suy nghĩ, tâm trạng tạo ra màu sắc trữ tình và khuynh hướng tư tưởng rõ nét cho tác phẩm.

- Lối trần thuật hấp dẫn.

1 Nội dung: Đoạn trích đã dựng lên một bức tranh sinh

động, chân thực về cuộc sống xa hoa, quyền quý

ở phủ chúa Trịnh đồng thời bộc lộ rõ nét thái độ, tâm trạng, nhân cách Lê Hữu Trác

2 Nghệ thuật:

Tác phẩm bám chặt vào người thật, việc thật nên

có giá trị như những tư liệu lịch sử quý giá, có ý nghĩa và tác dụng rất lớn đối với sự sáng tạo nghệ thuật về sau

III/ TỔNG KẾT:

Hãy so sánh đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh với một tác phẩm ( hoặc đoạn trích ) ký của văn học Trung đại Việt Nam mà em đã học và nêu nhận xét về nét đặc sắc của đoạn trích này?

IV/ LUYỆN TẬP

Hãy dựng lại hình tượng nhân vật Lê Hữu

Trác qua đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”

?

Hãy tập viết một ký sự ngắn, đề tài tự chọn

2