Bài 20: Tạo giống nhờ CN gen (Sinh 12)

Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen: Một đoạn ADN của cá thể cho chứa gen quy định tính trạng đang cần.. Tạo ADN tái tổ hợp: • Thể truyền : Là một phân tử ADN đặc biệt có th

Trang 1

CHÀO CÁC EM HỌC SINH! QUÝ THẦY CÔ GIÁO!

Trang 2

Đáp án:

 Quy trình tạo giống bằng phương pháp gây đột biến: Gồm 3 bước:

- Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến

- Chọn lọc các cá thể đột biến có kiểu hình mong muốn

- Tạo dòng thuần chủng

 Cách tiến hành lai tế bào sinh dưỡng :

- Loại bỏ thành tế bào của các loài muốn dung hợp

- Cho tế bào trần của các loài vào môi trường đặc biệt để chúng dung hợp với nhau

- Nuôi cấy tế bào lai trong môi trường đặc biệt để chúng phát triển thành cây lai khác loài

 Nêu cách tiến hành lai tế bào sinh dưỡng

Trang 3

không còn hi vọng Ngày nay dưới ánh sáng khoa học, đặc biệt với công nghệ gen đã góp phần cải thiện đáng

kể năng suất sản xuất insulin và ngoài ra còn tạo ra được nhiều giống vật nuôi và cây trồng mới có năng suất cao.

Vậy công nghệ gen là gì? Chúng ta tìm hiểu trong bài hôm nay

Trang 5

Kĩ thuật tạo ra ADN

Trang 6

Nghiên cứu SGK, em hãy cho biết

“Các bước cần tiến hành trong kĩ

thuật chuyển gen”?

- Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào và sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen:

a Tạo ADN tái tổ hợp:

+ Gen cần chuyển

+ Thể truyền

+ Enzim cắt giới hạn (restrictaza) và enzim nối

(ligaza)

Nghiên cứu SGK, em hãy cho biết

“Để tạo ra ADN tái tổ hợp cần những nguyên vật liệu” gì?

* Nguyên liệu:

Trang 7

- Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào và sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.

Một đoạn ADN (của cá thể cho) chứa gen quy định tính trạng đang cần.

VD: gen quy định hàm lượng bơ sữa cao ở

bò, gen tổng hợp Insulin ở người.

Gen cần chuyển là gì? Cho ví

Trang 8

- Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào và sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.

• Thể truyền : Là một phân tử ADN đặc biệt (có thể là các plasmit hoặc virut hoặc NST nhân tạo )

• Đặc điểm : Có khả năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của

tế bào, có thể gắn vào hệ gen của tế bào nhận.

• Vai trò : Để chuyển gen từ tế bào cho sang tế bào nhận.

Thể truyền là gì? Đặc điểm và vai trò của thể truyền.

Trang 9

Hãy quan sát sơ

đồ sau đây và trình bày “Cách tiến hành tạo ADN tái tổ hợp”?

Trang 10

* Cách tiến hành:

- Tách thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào

- Xử lí thể truyền và gen cần chuyển bằng một loại enzim cắt giới hạn

- Dùng enzim nối, nối thể truyền và gen cần chuyển thành ADN tái tổ hợp

Trang 11

* Cách tiến hành:

- Tách thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào

- Xử lí thể truyền và gen cần chuyển bằng một loại enzim cắt giới hạn

- Dùng enzim nối, nối thể truyền và gen cần chuyển thành ADN tái tổ hợp

* Nguyên liệu:

b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:

Làm thế nào để đưa ADN tái tổ hợp vào tế

bào nhận?

- Dùng muối (CaCl2) hoặc xung điện cao

áp, hay trực tiếp bằng vi tiêm, súng bắn gen

để đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào

nhận

Trang 12

Tại sao phải phân lập dòng tế bào ADN tái tổ

hợp?

- Dùng muối (CaCl2) hoặc xung điện cao áp, hay trực tiếp bằng vi tiêm, súng bắn gen để đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận

c Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp:

- Chọn thể truyền có gen đánh dấu

Giải thích.

Trang 13

THUẬT CHUYỂN GEN

Bước 1: Tạo ADN tái tổ hợp

Bước 2: Đưa ADN tái tổ hợp

vào trong tế bào nhận

Bước 2: Phân lập dòng tế bào

chứa ADN tái tổ hợp.

Trang 14

- Chọn thể truyền có gen đánh dấu Bằng các kĩ thuật nhất định ta có thể nhận biết được sản phẩm gen đánh dấu

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

Sinh vật biến đổi gen là gì?

- Khái niệm: Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó được con

người làm biến đổi phù hợp với lợi ích của mình

Trang 15

- Cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật:

Các cách làm biến đổi hệ gen của một sinh vật?

+ Đưa thêm 1 gen lạ vào hệ gen của sinh vật

+ Làm biến đổi một gen đã có sẵn trong hệ gen

+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen

Trang 16

- Cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật:

+ Đưa thêm 1 gen lạ vào hệ gen của sinh vật

+ Làm biến đổi một gen đã có sẵn trong hệ gen

+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:

Thảo luận theo bàn: (5 phút)

- Trình bày quy trình tạo ra cừu biến đổi gen sản sinh prôtêin người trong sữa?

- Nêu các thành tựu trong việc tạo ra các sinh vật biến đổi gen: động

Trang 17

Dê chuyển gen cho sữa có

prôtêin của tơ nhện

Cá hồi, chuột chuyển gen hormone sinh trưởng

(phải) và cá hồi, chuột đối chứng (trái)

Vào năm 2001, đã tạo ra thỏ Elba chuyển gen có khả năng phát ra ánh sáng màu lục ở trong tối

Tạo ra dê chuyển gen mà trong máu của chúng có chứa yếu tố

Trang 18

tổng hợp -carotene (giống lúa vàng) Sau quá trình tiêu hóa Sau quá trình tiêu hóa, - carotene được chuyển hóa thành vitamin A.

Bt

Cây đu đủ được chuyển gen kháng bệnh vi rút (trái) và 2 cây đối chứng (phải) nhiễm vi rút

Có khả năng kháng vi rút CMV Được đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.

Cây cà chua chuyển gen kéo

dài thời gian chín, làm chậm

quá trình nhũng quả.

Tăng cường chất lượng quả và

kéo dài thời gian bảo quản sau

thu hoạch.

Cây cà chua chuyển gen kháng

vi rút (bên trái) trong khi cây

không được chuyển gen mẫn

cảm với vi rút CMV (Cucumber

mosaic Virus)

Trang 19

- Tạo ra dòng vi khuẩn có khả năng sản suất insulin của người, sản suất HGH

- Tạo ra dòng vi khuẩn có khả năng phân huỷ rác

Trang 20

MỘT SỐ Ý TƯỞNG

Trang 21

A ADN của thể truyền và gen cần chuyển.

B ADN của thể truyền và ADN của tế bào nhận.

C ADN của plasmid và gen cần chuyển.

D ADN của virut và gen cần chuyển.

Câu 1 ADN tái tổ hợp gồm:

Trang 22

Câu 2 Người ta phải dùng thể truyền để chuyển 1 gen từ tế bào này sang tế bào khác là vì:

A Không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được tế bào nhận.

B Không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhận cũng không được nhân lên và phân li đồng đều về các tế bào con khi tế bào tiến hành phân chia.

C Không có thể truyền thì khó có thể thu được nhiều sản phẩm của gen trong tế bào nhận.

D Không có thể truyền thì gen sẽ không thể tạo ra sản phẩm trong tế bào nhận.

Trang 23

Câu 3: Tại sao phải phân lập dòng tế bào chứa ADN

tái tổ hợp?

A.Vì các tế bào chết do không chấp nhận ADN lạ.

B.Vì ADN của 2 loài không tương thích nên không phát triển được.

C Vì có tế bào chứa ADN tái tổ hợp, có tế bào không nhận được.

D Vì plasmit tự nhân đôi độc lập với ADN nhân nên phải tách chúng ra.

Trang 24

Câu 4 Ưu thế nổi bật của kĩ thuật chuyển gen so

với các phương pháp lai truyền thống là gì?

A.Dễ thực hiện, thao tác nhanh, ít tốn thời gian.

B.Tổng hợp được các phân tử ADN lai giữa loài này và loài khác.

C.Sản suất các sản phẩm sinh học trên qui mô công nghiệp.

D.Tạo con lai giữa các loài xa nhau trong hệ thống

phân loại mà sinh sản hữu tính không thực hiện

được.

Trang 25

(Bài 6: Đột biến số lượng NST) và trình bày cơ chế phát sinh hội chứng Đao.

- Kể tên các loại bệnh ung thư mà em biết, nguyên nhân gây ra bệnh ung thư?

- Nghiên cứu bài tiếp theo “DI TRUYỀN Y HỌC”

Tiêu đề	Tạo giống nhờ công nghệ gen
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Bài giảng

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	41,61 MB