Sự giàu đẹp của Tiếng Việt | Ngữ văn, Lớp 7 - Ôn Luyện

"Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay".. Tác giả đã phát hiện phẩm chất đó trên phương diện nào.[r]

SỰ GIÀU ĐẸP

CỦA TIẾNG VIỆT

Kiểm tra bài cũ

? Nêu luận điểm chính của văn bản “ Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” của Hồ Chí Minh ?

? Để chứng minh cho luận điểm ấy tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào?

? Nhận xét về cách đưa ra dẫn chứng của tác giả?

Đáp án:

Luận điểm: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của dân tộc ta

Dẫn chứng: Truyền thống yêu nước trong lịch sử và thời đại ngày nay

-> D/c cụ thể, rõ ràng, chọn lọc

1 Tác giả : Đặng Thai Mai

(1902 - 1984)

- Người làng Lương Điền (nay là Thanh Xuân), huyện Thanh

Chương, tỉnh Nghệ An, sinh ra trong một gia đình nho học

- Trước 1945: Dạy học, hoạt động cách mạng, sáng tác và nghiên cứu văn học

- Sau 1945: Giữ nhiều trọng trách

trong bộ máy chính quyền và các

cơ quan văn nghệ, viết một số

công trình nghiên cứu văn học có giá trị lớn

- Năm 1996: Được Nhà nước

phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn hóa – Nghệ thuật

I Giới thiệu chung

2 Tác phẩm:

• Văn học khái luận (1944)

• Lỗ Tấn (1944)

• Tạp văn trong văn học Trung Quốc ngày nay (1945)

• Chủ nghĩa nhân văn thời kì văn hóa Phục Hưng (1949)

• Giảng văn Chinh Phụ Ngâm (1950)

• Lược sử văn học hiện đại Trung Quốc (1958)

• Văn thơ Phan Bội Châu (1958)

• Văn thơ cách mạng Việt Nam đầu thế kỉ XX (1961)

• Trên đường học tập và nghiên cứu, tập 1 (1959), tập 2 (1969), tập 3 (1070)

• Đặng Thai Mai – tác phẩm, tập 1 (1978), tập 2 (1984)

• Hồi kí (1985)

Trích phần đầu bài nghiên cứu Tiếng Việt, một biểu hiện

hùng hồn của sức sống dân tộc/ Tuyển tập Đặng Thai Mai, tập 2

Phương thức: Nghị luận chứng minh

Mục đích: Khẳng định sự giàu đẹp của Tiếng Việt

3 Bố cục :

2 phần

+ P1: Từ đầu đến “ lịch sử”

chất giàu đẹp của Tiếng Việt

+ P2: Còn lại

đẹp của Tiếng Việt

1- Nhận định chung về phẩm

chất giàu đẹp của Tiếng Việt

Cõu văn nào khỏi quỏt

phẩm chất của tiếng Việt?

"Tiếng Việt cú những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay"

? Tỏc giả đó phỏt hiện

phẩm chất đú trờn phương

diện nào

T/C giải thớch của TV thể

hiện bằng một loạt cụm từ

lặp lại Đú là cụm từ nào?

Núi thế nghĩa là núi rằng

Vẽ đẹp của TV được giải

thớch trờn những yếu tổ

nào?

- Nhịp điệu: Hài hoà về õm hưởng, thanh điệu

- Cỳ phỏp : tế nhị, uyển chuyển

? Dựa vào căn cứ nào để

tỏc giả nhận xột TV là một

thứ tiếng hay?

- Đủ khả năng diễn đạt từ ngữ

- Thoả món cho yờu cầu …

ĐV cú 3 cõu liờn kết ba nội dung, qua đú em thấy cỏch lập luận của tỏc giả cú gỡ đặc biệt ?

=> Cỏch lập luận :

Ngắn gọn, rành mạch, đi từ ý

khỏi quỏt đến ý cụ thể

=> Tỏc dụng : Làm rõ luận

điểm “Tiếng Việt là thứ

tếng đẹp, một thứ tiếng

hay”

II Tỡm hiểu văn bản

Tiếng Việt cú những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay

Tiếng Việt

đẹp

Tiếng Việt

hay

Hài hũa về mặt

õm hưởng,

thanh điệu

Cú pháp tế nhị, uyển chuyển

Đủ khả năng diễn đạt từ

ngữ

Thỏa món … đời sống văn húa nước nhà

SƠ ĐỒ 1

2- Phẩm chất giàu đẹp của Tiếng Việt

a- Tiếng Việt đẹp

? Để chứng minh vẽ đẹp

của TV, tác giả dựa trên

những đặc sắc nào trong

cấu tạo của nó ?

- Giàu chất nhạc

- Uyển chuyển, cân đối, nhịp nhàng

về cú pháp

- Từ vựng dồi dào

- Ngữ âm, phát âm phong phú, giàu thanh điệu

? Tính uyển chuyển của

TV được tác giả xác nhận trên chứng cứ đời sống nào ?

* Tính uyển chuyển: Rành mạch trong lời nói

? Nhận xét về cách nghị

luận của tác giả về vẻ

đẹp của TV?

- Kết hợp chứng cứ khoa

học và đời sống làm cho

lý lẽ, từ ngữ trở nên sâu

sắc Song còn thiếu

những dẫn chứng cụ thể

trong VH nên lập luận

có phần khô cứng, khó

hiểu

Ví dụ:

1 Long lanh đáy nước in trời

Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng

(Nguyễn Du)

2 Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

3 Đoái trông theo đã cách ngăn

Tuôn màu mây biếc trải ngàn núi xanh

(Trích Chinh phụ ngâm khúc)

4 Lom khom dướI núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

(Bà Huyện Thanh Quan)

Sơ đồ 2:

Tiếng Việt […] có những đặc sắc của một thứ tiếng khá

đẹp

Thứ tiếng giàu chất nhạc Rành mạch trong lối nói,

uyển chuyển trong câu kéo

Hệ thống nguyên âm, phụ âm

phong phú

Giàu về thanh điệu

2- Phẩm chất giàu đẹp của Tiếng Việt

b- Tiếng Việt hay

? Tác giả quan niệm

ntn là một thứ tiếng

hay?

- Dồi dào về cấu tạo từ ngữ, về hình tượng diễn đạt

- Từ vựng … tăng lên mỗi ngày

- Ngữ pháp uyển chuyển, chính xác

? Nhận xét về cách

lập luận của tác giác

trong đoạn văn này ?

- Lý lẽ, chứng cứ KH,

thuyết phục bạn đọc ở sự

chính xác, KH song còn

thiếu dẫn chứng cụ thể,

sinh động

? Trong những phong cách của TV mà tác giả và phân tích, phong cách nào thuộc

về HT, phong cách nào thuộc về nội dung?

- Tiếng Việt đẹp  HT

-Tiếng Việt hay  Nội dung

-=> Quan hệ gắn bó với nhau

(Cỏi đẹp gắn với cỏi hay, chớnh cỏi

hay tạo ra cỏi đẹp)

Sơ đồ 3:

Tiếng Việt hay

Thỏa mãn nhu cầu trao đổi

tình cảm

Thỏa mãn yêu cầu của đời

sống văn hóa

Cấu tạo từ ngữ, từ vựng

III Tổng kết

1 Nghệ thuật :

- Lập luận chặt chẽ, chứng cớ toàn diện, phong phú

- Kết hợp giữa giải thích, chứng minh, bình luậ … 2- Nội dung :

Làm sáng tỏ hai phong cách của Tiếng Việt

IV.Luyện tập:

1- Hãy tóm tắt bài văn một cách ngắn, gọn, rõ (5 câu)

2- Em có nhận xét gì về thanh điệu của các tiếng trong câu thơ sau:

Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách

T B B B B B T

3- Em có suy nghĩ gì khi một số người hiện nay hay dùng các từ

ngữ hơi bị đẹp, hơi bị hay, hơi bị tức cười trong giao tiếp

Hướng dẫn về nhà

+ Đọc lại văn bản - Nắm nghệ thuật, nội

dung (+ Ghi nhớ)

+ Luyện tập /SGK/tr.37

+ Làm BT trong SBT

Chuẩn bị bài mới:

+ Đọc, tìm hiểu bài : Thêm trạng ngữ cho

câu / SGK / tr.39-40