Cách bổ sung sắt cho người chạy thận nhân tạo

Người bệnh chạy thận nhân tạo thiếu sắt do: Thường xuyên bị mất máu do máu đọng lại trong bộ lọc, chảy máu tại vị trí chọc kim Fistula, lấy máu làm xét nghiệm.. - Nhu cầu sắt tăng do ngư

Cách bổ sung sắt cho người

chạy thận nhân tạo

Trong cơ thể, lượng sắt tổng cộng khoảng 3.000-4.000mg Khoảng 65%-70% trong hồng cầu,

nguyên hồng cầu; 15-30% trong tổ chức võng nội

mô khắp cơ thể dưới dạng ferritin và hemosiderin tập trung ở các bộ phận chủ yếu như gan lách; chỉ có 0,1% gắn kết với phân tử protein lưu hành trong hệ thống tuần hoàn làm nhiệm vụ vận

chuyển sắt gọi là transferin

1 Vì sao người chạy thận nhân tạo bị thiếu sắt?

Người bệnh chạy thận nhân tạo thiếu sắt do:

Thường xuyên bị mất máu (do máu đọng lại trong bộ lọc, chảy máu tại vị trí chọc kim Fistula, lấy máu làm xét nghiệm) Mỗi năm thường mất khoảng 2,5lít máu ứng với 750 mg sắt, tính ra mỗi ngày mất 2mg sắt Một số người bệnh còn có các bệnh lý đi kèm (xuất

huyết tiêu hóa, đái ra máu), lượng sắt mất do cộng thêm các bệnh lý này rất lớn, mỗi ngày khoảng

3-5mg

- Sự hấp thu sắt đường ruột kém Thêm đó, họ dùng calci carbonat, muối nhôm (chống loãng xương) nên

sự hấp thu sắt giảm sút thêm

- Nhu cầu sắt tăng do người bệnh phải dùng chất kích thích tạo hồng cầu EPO (erythropoietin)

Như vậy người bệnh chạy thận nhân tạo vừa thiếu sắt do thụ động (mất máu, hấp thu kém) vừa thiếu sắt chủ động do nhu cầu tăng lên (khi dùng EPO)

2 Bổ sung như thế nào?

Để xác định tình trạng thiếu sắt phải xét nghiệm và bổ sung sắt trong hai trường hợp: khi xét nghiệm thấy có tình trạng thiếu sắt thực sự hoặc khi dùng EPO, nhu cầu sắt tăng cao

Bổ sung sắt bằng đường uống:

Việc hấp thu sắt ở người bệnh này thường bị sút

kém Sắt chỉ được hấp thu khi dạ dày rỗng (uống 1

giờ trước khi ăn hoặc 2 giờ sau khi ăn) Điều này ít

có người bệnh làm đúng Vì vậy việc bổ sung sắt

bằng đường uống không thu lại kết quả Chỉ có

khoảng 1% người bệnh chạy thận nhân tạo dùng sắt uống có hiệu quả (có thể uống đúng giờ, mất máu ít, dùng EPO với liều thấp)

Bổ sung sắt bằng đường tĩnh mạch:

Bổ sung sắt bằng đường tĩnh mạch có hiệu quả hơn uống Khi dùng cần chú ý:

+ Chọn thuốc: Có thể chọn sắt gluconat, sắt dextran, sắt sucrose, sắt sacharate Phải quy ra lượng sắt

nguyên tố có trong sản phẩm để tính liều tương

đương

+ Liều thích hợp: Khuyến cáo là 8 liều 125mg sắt

gluconat chia đều trong 8 tuần hoặc 8 liều 62,5mg sắt gluconat dùng trong 8 tuần Không nên dùng liều lớn hơn 125mg sắt gluconat cho mỗi lần truyền (trừ khi

có chỉ định của bác sĩ) Liều tổng cộng cả đợt (8-10 tuần) vào khoảng 1.000mg sắt gluconat

+ Nếu có dùng thuốc kích thích tạo hồng cầu (EPO)

mà không dùng sắt tĩnh mạch thì cần làm xét nghiệm xác định tình trạng sắt mỗi 4-6 tuần một lần, nếu dùng EPO nhưng có dùng sắt tĩnh mạch thì cần làm xét nghiệm này mỗi 1-3 tháng một lần

Chỉ nơi chạy thận nhân tạo mới làm xét nghiệm xác định được tình trạng thiếu sắt thực sự và làm tốt việc dùng sắt theo đường tĩnh mạch theo đúng các quy định nói trên

Các tai biến có thể xảy ra khi bù sắt

Ở Mỹ phát hiện một số trường hợp dùng sắt qua

đường tĩnh mạch bị tai biến cấp đe dọa tính mạng (0,7%) Các cơ quan chức năng đã khuyến cáo khi dùng sắt gluconat, sắt dextran cần làm test Một ví

dụ cách làm test: Với gluconat: pha loãng 25mg sắt gluconate trong 50ml dung dịch natrichlorid đẳng

trương truyền tĩnh mạch chậm trong 60 phút Chờ đợi sau khi dùng xong khoảng 15-30 phút nếu không có biểu hiện bất thường thì dùng được Ngoài ra, có thể

bị tụt huyết áp, nóng bừng mặt, đau thắt lưng, đau nhiều vùng thượng vị

Sắt là yếu tố cần cho vi khuẩn và rất cần cho phản ứng ôxy hóa Bổ sung thừa sắt sẽ dễ bị nhiễm khuẩn

và dễ tăng cường quá trình ôxy hóa có hại cho tim mạch Vấn đề này hiện còn tranh luận (do các kết quả thực nghiệm, lâm sàng chưa thống nhất)

Không nên tự dùng sắt theo đường tĩnh mạch tại nhà Nếu điều kiện ở xa nên nhờ bệnh viện tỉnh ở gần

truyền sắt tĩnh mạch theo chỉ định của thầy thuốc và phải định kỳ xác định sắt tại nơi chạy thận nhân tạo

Bổ sung sắt mới chỉ là một mặt Còn nếu chữa thiếu máu phải cần dùng thêm thuốc kích thích tạo hồng cầu (EPO)