Chñnh phuã àaä thaânh lêåp Uyã ban vïì Taái cú cêëu caác böå, dêîn àïën: (i) giaãm sûå chöìng cheáo (àùåc biïåt laâ caác chûác nùng khöng liïn quan trong phaåm vi caác böå); (ii) chuyïín[r]
Trang 1Möơt chñnh phuê khöng thïí töìn taơi líu
dađi nïịu traâch nhiïơm ăiïìu hađnh chñnh
phuê ặúơc ăùơt lïn ăöi vai cuêa möơt caâ
nhín; noâ seô hoaơt ăöơng töịt, nïịu giao
phoâ traâch nhiïơm nađy cho nhiïìu ngûúđi,
vò nhúđ ăoâ, chñnh phuê ặúơc duy trò búêi
nhiïìu ngûúđi.
- Nicoloâ Macchiavelli, Nhûông nghõ luíơn vïì mûúđi cuöịn saâch
ăíìu tiïn cuêa Titus Livius, Phíìn I.ix.
GIÚÂI THIÏƠU
Trong möơt hònh aênh íín duơ
nöíi tiïịng, nhûông cú chïị
phöịi húơp vađ thûơc thi chñnh
saâch cuêa trung ûúng coâ thïí ặúơc vñ
vúâi böơ naôo hoùơc hïơ thöịng thíìn
kinh trung ûúng cuêa chñnh quýìn
ÚÊ möơt chûđng mûơc nađo ăoâ, löịi vñ
von nađy lađ khöng hoađn haêo Nïịu
ta cùưt boê ăíìu cuêa bíịt kyđ sinh víơt
bíơc cao nađo, sinh víơt ăoâ seô chïịt
ngay líơp tûâc, trong khi nïịu cú
quan ăíìu naôo cuêa böơ maây hađnhchñnh bõ loaơi boê, híơu quaê ăúnthuíìn chó lađ sûơ sa suât úê caâc mûâc ăöơkhaâc nhau trong viïơc thi hađnhcöng vuơ, ñt nhíịt lađ trong möơtkhoaêng thúđi gian ngùưn Chùỉnghaơn, cú quan bûu chñnh Ăûâc víîntiïịp tuơc phaât chuýín thû tñn ngaycaê trong luâc Ăïị chïị Hitler ăangsuơp ăöí
Tuy nhiïn, nhòn tûđ goâc ăöơ khaâc,löịi so saânh nađy laơi ríịt thñch húơp.Hïơ thöịng thíìn kinh ăoâng möơt vaitrođ quan troơng trong viïơc ăiïìuphöịi víơn ăöơng vađ quy ắnh caâchađnh vi cuêa con ngûúđi Khi hïơ thíìnkinh coâ truơc trùơc, con ngûúđi seô coânhûông hađnh ăöơng rúđi raơc vađ röịiloaơn Hún nûôa, caâc kïịt quaê nghiïncûâu gíìn ăíy cho chuâng ta thíịy böơnaôo lađ möơt cú quan coâ khaê nùngphuơc höìi cao, coâ khaê nùng taâi taơocíịu hònh maơng thíìn kinh theo
93
Caâc cú chïị hònh thađnh vađ ăiïìu phöịi chñnh saâch cuêa trung ûúng
■ Robert P Beschel Jr vađ Nicholas Manning1
Trang 2nhiïìu kiïíu khaâc nhau, nïịu cíìn.
Trong möơt hònh thaâi tûúng tûơ, caâcchñnh phuê cuông tòm thíịy nhiïìubiïơn phaâp khaâc nhau ăïí phöịi húơpcaâc hoaơt ăöơng cuêa mònh Trong khimöơt söị nguýn lyâ nhíịt ắnh lađ phöíbiïịn ăïí xaâc ắnh nhûông cú chïịhoaơch ắnh vađ ăiïìu phöịi chñnhsaâch thađnh cöng hún, thò caâch thûâcbiïíu hiïơn cuơ thïí cuêa nhûôngnguýn lyâ ăoâ trong cú cíịu töí chûâcvađ caâc trònh tûơ, thuê tuơc laơi coâ sûơkhaâc biïơt ăaâng kïí giûôa caâc quöịcgia vađ trong cuđng möơt quöịc giavađo nhûông thúđi kyđ khaâc nhau
ÚÊ nhiïìu nûúâc theo mö hònhcöơng hoađ nghõ viïơn, ăùơc biïơt lađnhûông nûúâc theo truýìn thöịngchíu Íu hoùơc Khöịi Thõnh vûúơngchung, nöơi caâc hay böơ trûúêng ăoângvai trođ trung tím trong viïơc hònhthađnh vađ ăiïìu phöịi chñnh saâch ÚÊmöơt söị nûúâc, hai thuíơt ngûô nađyặúơc duđng thay thïị cho nhau
Nhûng úê nhûông nûúâc khaâc, nöơi caâcbao göìm möơt söị võ böơ trûúêng coâaênh hûúêng lúân hún, nhû víơy nöơicaâc lađ möơt böơ phíơn cuêa höơi ăöìngböơ trûúêng Trong chûúng nađy, vađtrong toađn böơ cuöịn saâch, chuâng töiduđng thuíơt ngûô "nöơi caâc" ăïí chó cúquan coâ quýìn quýịt ắnh caonhíịt cuêa chñnh phuê - bíịt kïí cúquan nađy bao göìm tíịt caê caâc böơtrûúêng hay chó möơt nhoâm nhoêtrong söị ăoâ Trong caâc hïơ thöịngnöơi caâc, nguýn tùưc traâch nhiïơmtíơp thïí thûúđng ặúơc aâp duơng
Theo ăoâ, moơi böơ trûúêng thuöơcchñnh phuê cam kïịt uêng höơ quýịtắnh cuêa tíơp thïí nöơi caâc, nïịukhöng seô xin tûđ chûâc Thöngthûúđng, cöng viïơc cuêa nöơi caâc lađ dovùn phođng nöơi caâc hoùơc vùn phođngthuê tûúâng höî trúơ - cú quan nađy coâthïí hoaơt ăöơng riïng reô nhû möơtthûơc thïí ăöơc líơp, hoùơc thuöơc vùnphođng thuê tûúâng
Caâc nûúâc theo mö hònh cöơnghoađ töíng thöịng coâ mûâc ăöơ linhhoaơt lúân hún caâc nûúâc coâ hïơ thöịngcöơng hoađ nghõ viïơn Taơi nhûôngnûúâc ăiïín hònh nhû Myô, nöơi caâc lađmöơt cú quan khaâ ýịu thïị vađ híìuhïịt quaâ trònh ra quýịt ắnh ăïìu dotöíng thöịng vađ caâc böơ trûúêng cuêatöíng thöịng song phûúng tiïịnhađnh, hoùơc quýịt ắnh ặúơc ặa
ra vúâi sûơ ăöìng thuíơn cuêa ba phña:töíng thöịng, böơ trûúêng coâ liïn quanvađ caâc nhín víơt cíịp cao cuêa quöịchöơi Nûúâc Myô nhíơn thíịy cíìn phaêichuýín hoaâ caâc phûúng thûâc hoaơtăöơng theo mö hònh nöơi caâc ăïíăiïìu phöịi chñnh saâch trong lônhvûơc an ninh quöịc gia, vađ gíìn ăíy,lađ caâc chñnh saâch kinh tïị Trongkhi ăoâ, Phaâp víîn lïơ thuöơc nhiïìuvađo Vùn phođng Thû kyâ töíng húơpcuêa chñnh phuê (Secreâtariat Geâneâral
du Governement)
Nhû seô trònh bađy dûúâi ăíy, caâchïơ thöịng kïị hoaơch hoaâ tíơp trungthûúđng dûơa vađo möơt loaơt cú chïịlaônh ăaơo tíơp thïí nhû böơ chñnh trõ,uyê ban hađnh chñnh vađ caâc höơi
Trang 3ăöìng töịi cao trong viïơc thiïịt líơp,
ăiïìu phöịi vađ thûơc thi caâc quýịt
ắnh chñnh saâch Ăïịn lûúơt mònh,
nhûông cú quan nađy laơi ặúơc caâc
ban thû kyâ höî trúơ, nhû Ban chíịp
hađnh trung ûúng cuêa Ăaêng Cöơng
saên vađ böơ maây nhín viïn giuâp
viïơc cuêa noâ
Nhûông cú quan ra quýịt ắnh
tíơp thïí töịi cao trong ăúđi söịng
chñnh trõ ăaô töìn taơi hađng thïị kyê
nay, nïịu khöng muöịn noâi lađ hađng
thiïn niïn kyê Thûơc víơy, coâ thïí
noâi hònh thaâi ăíìu tiïn cuêa kiïíu töí
chûâc nađy chñnh lađ nhûông höơi
ăöìng bö laôo trong caâc xaô höơi sùn
bùưt, haâi lûúơm truýìn thöịng Tuy
nhiïn, trong thïị kyê XIX úê chíu
Íu, xuíịt phaât tûđ mong muöịn
ăiïìu hoađ chïị ăöơ cai trõ quín chuê
vúâi aâp lûơc ăíịu tranh ăang nöíi lïn
ăođi quýìn lađm chuê cuêa nhín dín,
möơt mö hònh nöơi caâc hiïơn ăaơi cuêa
chñnh phuê ăaô ra ăúđi Sau nađy, nhúđ
caâc cûúđng quöịc thûơc dín chíu
Íu, ăùơc biïơt lađ Ăïị quöịc Anh, mö
hònh nađy ặúơc truýìn baâ túâi chíu
Phi, Ăöng AÂ, Nam AÂ vađ khu vûơc
Thaâi Bònh Dûúng
Di saên lõch sûê nađy thïí hiïơn roô
trïn hiïơn traơng phín böị ắa lyâ cuêa
caâc hïơ thöịng nöơi caâc ngađy nay
Möơt cuöơc khaêo saât úê 182 quöịc gia
cho thíịy, 2/3 caâc nûúâc nađy ñt
nhiïìu coâ caâc ăùơc tñnh cuêa chñnh
phuê kiïíu nöơi caâc, cođn gíìn möơt nûêa
söị chñnh phuê mang ăíơm tñnh chíịt
kiïíu nöơi caâc.2Mö hònh chñnh phuê
theo hònh thûâc nöơi caâc tíơp trung
ăöng nhíịt úê Nam AÂ (100%) vađ úêcaâc nûúâc thuöơc Töí chûâc Húơp taâcvađ phaât triïín kinh tïị (OECD)(90%) Nhûông khu vûơc ñt aâp duơng
mö hònh nađy nhíịt lađ Trung Ăöngvađ Bùưc Phi (21%), vađ tiïịp sau lađMyô Latinh (48%) Nhûông khu vûơccoâ míơt ăöơ aâp duơng trung bònh lađkhu vûơc Nam Xahara chíu Phi(78%), Ăöng AÂ vađ Thaâi BònhDûúng (70%), chíu Íu vađ Trung
AÂ (70%)
Nhû ăaô nhùưc túâi úê trïn, ăïí tiïơncho viïơc trònh bađy, thuíơt ngûô "nöơicaâc" ặúơc taơm duđng ăïí chó cú quancoâ quýìn quýịt ắnh cao nhíịttrong chñnh phuê, vađ "vùn phođngnöơi caâc" ăïí chó cú quan giuâp viïơccho nöơi caâc Tuy nhiïn, cíìn lûu yârùìng hai thuíơt ngûô ăoâ bao hađmnhiïìu loaơi hònh cú quan ban hađnhquýịt ắnh dûơa trïn thaêo luíơn tíơpthïí vađ nhûông thïí chïị trûơc tiïịpgiuâp viïơc cho caâc cú quan ăoâ
CAÂC NGUÝN TÙƯC ẮNH HÛÚÂNG CHO VIÏƠC HÒNH THAĐNH CHÑNH SAÂCH
Muơc tiïu cú baên cuêa böơ maây líơpchñnh saâch lađ baêo ăaêm quaâ trònh raquýịt ắnh cuêa ăöơi nguô laônh ăaơocíịp cao ăaơt chíịt lûúơng nhíịt
Nhûng lađm thïị nađo ăïí ăo ặúơcchíịt lûúơng cuêa viïơc ban hađnhquýịt ắnh? Coâ nhûông loaơi quýịtắnh dïî dađng bõ quy lađ "keâm chíịtlûúơng" Ăoâ lađ nhûông quýịt ắnhbíịt húơp phaâp, phi thûơc tïị cao ăöơ
Trang 4vađ roô rađng lađ bíịt khaê thi, hoùơc chûâaặơng sai líìm vađ khöng ặúơc uênghöơ ăïịn mûâc bõ sûêa ăöíi triïơt ăïí hoùơc
bõ huyê boê ngay sau khi ặúơc cöngböị Höơp 2.1 liïơt kï möơt loaơt nhûôngvíịn ăïì thûúđng gùơp trong viïơc phöịihúơp chñnh saâch Ngoađi nhûôngtrûúđng húơp hiïín nhiïn ăoâ, ríịt khoâcoâ thïí ăaânh giaâ chíịt lûúơng cuêa viïơcban hađnh quýịt ắnh Vïì líu dađi,nhûông kïịt quaê trïn diïơn röơng cuêahoaơt ăöơng trong khu vûơc cöng,nhû mûâc tùng trûúêng kinh tïị maơnhmeô, ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâcngoađi tùng, ăöìng tiïìn öín ắnh,thím huơt ngín saâch úê mûâc chíịpnhíơn ặúơc, hoùơc caêi thiïơn caâc chósöị xaô höơi lađ nhûông biïíu hiïơn sú böơcho chíịt lûúơng cuêa caâc quýịt ắnh
Tuy nhiïn, viïơc ăaânh giaâ kïịt quaêhoaơt ăöơng luön gùơp phaêi nhûông
víịn ăïì ăiïín hònh, bao göìm vai trođcuêa caâc biïịn söị can thiïơp vađ sûơ khoâkhùn trong viïơc thiïịt líơp nhûôngmöịi quan hïơ nhín quaê Caâc nghiïncûâu tònh huöịng riïng biïơt coâ thïígiuâp ñch cho viïơc ăaânh giaâ chíịtlûúơng cuêa möơt söị quýịt ắnh riïngleê, nhûng khoâ coâ thïí khaâi quaât hoaâ.Chñnh do khoâ coâ thïí ăaânh giaâ ặúơcchíịt lûúơng cuêa quýịt ắnh chñnhsaâch, nïn viïơc thaêo luíơn vïì quaâtrònh ban hađnh quýịt ắnh hiïơuquaê thûúđng coâ xu hûúâng bõ chiphöịi búêi viïơc thaêo luíơn vïì nhûôngnguýn tùưc - lađm thïị nađo ăïí banhađnh quýịt ắnh, vađ nhûông bûúâccíìn thiïịt tiïịp theo ăïí baêo ăaêm thûơchiïơn nhûông nguýn tùưc ăoâ lađ gò Trong caâc tađi liïơu vïì viïơc raquýịt ắnh cuêa nöơi caâc, coâ böịnnguýn tùưc ăùơc biïơt quan troơng:
● Khöng thiïịt líơp ặúơc nhûông
ûu tiïn chñnh saâch chñnh ýịu,
khöng ặa ra ặúơc nhûông
lûơa choơn khoâ khùn giûôa caâc
muơc tiïu míu thuíîn nhau,
hoùơc khöng chuýín hoaâ ặúơc
nhûông ûu tiïn thađnh caâc
quýịt ắnh hoaơt ăöơng cuơ thïí,
ăiïín hònh nhíịt lađ thöng qua
quy trònh hoaơch ắnh ngín
● Thiïịu tin tûúêng líîn nhau giûôa caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch cíịp cao díîn túâi tònh traơng thûúđng xuýn neâ traânh caâc quy trònh, nguýn tùưc chñnh thûâc trong viïơc ban hađnh quýịt ắnh.
● Vai trođ cuêa töí chûâc khöng roô rađng, hoùơc coâ sûơ míu thuíîn giûôa caâc chûúng trònh cöng taâc cuêa caâc böơ ngađnh, hoùơc vò caê
hai lyâ do nađy, cöơng vúâi thíịt baơi trong viïơc líịy yâ kiïịn cuêa tíịt caê caâc böơ coâ quýìn lúơi liïn quan vïì caâc quýịt ắnh cuơ thïí.
● Caâc yâ kiïịn ăïơ trònh lïn nöơi caâc ặúơc soaơn thaêo sú sađi vađ khöng ăaânh giaâ ăíìy ăuê vïì caâc khoaên chi phñ, ăùơc biïơt lađ caâc chi phñ theo ngađnh doơc
● Coâ sûơ song song töìn taơi caâc nhoâm thûúđng lađ vö hònh, khöng chõu traâch nhiïơm, nhûng laơi taâc ăöơng lïn chñnh saâch tûđ bïn ngoađi chñnh phuê.
Höơp 2.1 Nhûông víịn ăïì thûúđng gùơp trong viïơc ăiïìu phöịi chñnh saâch
Trang 5tñnh kyê luíơt, tñnh minh baơch, tñnh bïìn
vûông vađ lûơa choơn cíịu truâc Theo
nguýn tùưc ra quýịt ắnh coâ tñnh
kyê luíơt cao, caâc quýịt ắnh cíìn
phaêi nhíịt quaân, coâ tñnh thûơc tiïîn
vïì mùơt tađi chñnh vađ coâ khaê nùng
thûơc hiïơn Trong khi nguýn tùưc
nađy coâ veê hiïín nhiïn, trïn thûơc tïị
noâ laơi ñt khi ặúơc tön troơng ÚÊ
nhiïìu nûúâc, ngûúđi ta ban hađnh
quýịt ắnh mađ khöng coâ sûơ cín
nhùưc, xem xeât ăíìy ăuê nhûông chi
phñ tiïìm tađng, ăùơc biïơt lađ gaânh
nùơng chi phñ theo ngađnh doơc taâc
ăöơng lïn ngín saâch Vñ duơ, kïịt
quaê nghiïn cûâu úê hai nûúâc chíu
Phi cho thíịy hún 2/3 quýịt ắnh
cuêa nöơi caâc ặa ra khöng bao giúđ
ặúơc thûơc hiïơn - möơt díịu hiïơu roô
rađng cho thíịy, quy trònh ăoâ chó
ặa ra nhûông quýịt ắnh coâ chíịt
lûúơng keâm vađ cíìn phaêi ặúơc caêi töí
thûơc sûơ.3
Ngoađi ra, tñnh öín ắnh cuêa viïơc
ra quýịt ắnh cuông coâ vai trođ
quan troơng Caâc quýịt ắnh nöng
nöíi thûúđng lađ caên trúê lúân cho viïơc
xuâc tiïịn ăíìu tû vađ caâc hoaơt ăöơng
kinh tïị
Tñnh minh baơch trong quaâ
trònh nöơi caâc ra quýịt ắnh cuông lađ
ýịu töị khöng keâm phíìn quan
troơng Thöng thûúđng, nöơi dung
caâc cuöơc nghõ bađn cuêa nöơi caâc coâ
tñnh baêo míơt cao; chó coâ caâc böơ
trûúêng vađ nhûông ngûúđi ặúơc uyê
quýìn thay mùơt böơ trûúêng múâi
ặúơc tham dûơ cuöơc hoơp nöơi caâc;
biïn baên cuöơc hoơp cuêa nöơi caâc chó
lađ nhûông kïịt luíơn cuêa cuöơc hoơp,chûâ khöng coâ bíịt kyđ möơt giaêithñch, thöng tin nađo vïì caâc cuöơcbađn luíơn lađm tiïìn ăïì cho nhûôngkïịt luíơn ăoâ; vađ baên thín biïn baêncuêa caâc cuöơc hoơp ăoâ cuông chóặúơc cung cíịp cho möơt söị ăöịitûúơng haơn chïị Tuy nhiïn, cíìnphaêi hiïíu thíơt roô vađ tuín thuênghiïm ngùơt quy trònh ặa víịn ăïì
ra trûúâc nöơi caâc; nïịu khöng,nhûông võ böơ trûúêng ăíìy quýìn lûơcseô coâ cú höơi thao tuâng hïơ thöịngnađy ăïí mûu lúơi cho caâc chûúngtrònh chñnh trõ cuêa mònh hay cuêaböơ, lađm thiïơt haơi túâi lúơi ñch chung
Cíìn aâp duơng möơt quy trònhnghiïm ngùơt ăïí tíịt caê caâc böơtrûúêng ăïìu an tím rùìng, nïịu hoơnghiïm tuâc tuín thuê caâc quy ắnh,nhûông víịn ăïì mađ hoơ quan tím seôặúơc nöơi caâc chuâ yâ túâi
Nguýn tùưc cuöịi cuđng cuêa möơthïơ thöịng nöơi caâc hoaơt ăöơng töịt lađ
"lûơa choơn cíịu truâc" Nhiïìu quýịtắnh ăïơ trònh lïn nöơi caâc chó lađnhûông víịn ăïì thûúđng nhíơt, vñ duơnhû viïơc phï duýơt nhûông thay ăöíinhoê vïì nhín sûơ cuêa möơt böơ, hoùơcphï chuíín viïơc böí nhiïơm nhín sûơtrong quín ăöơi hoùơc ngađnh ngoaơigiao Nhûông quýịt ắnh loaơi ăoâthûúđng ặúơc dïî dađng thöng qua
Nhûng úê nhiïìu nûúâc, cuông coâ viïơcdöìn traâch nhiïơm díîn túâi tònh traơngnhiïìu víịn ăïì nhoê nhùơt cuông phaêichúđ nöơi caâc phï duýơt (Vñ duơ, úêmöơt nûúâc Ăöng Nam AÂ, viïơc didúđi ắa ăiïím ăùơt möơt nhađ vïơ sinh
Trang 6cöng cöơng cuông ặúơc trònh lïn nöơicaâc) Vùn phođng nöơi caâc phaêi xíydûơng caâc quy ắnh vïì thuê tuơc lađmviïơc cuêa nöơi caâc, sao cho nöơi caâckhöng bõ nhûông sûơ vuơ nhoê nhùơtquíịy ríìy, lađm aênh hûúêng ăïịnnhûông cöng viïơc quan troơng hún
CAÂC CHÛÂC NÙNG CÚ BAÊN
Tûđ nhûông nguýn tùưc chung,chuâng ta bađn ăïịn nhûông nhiïơmvuơ cuơ thïí cíìn ặúơc thûơc hiïơn, theoăoâ, möơt cú chïị líơp vađ ăiïìu phöịichñnh saâch hoaơt ăöơng töịt phaêithûơc hiïơn hiïơu quaê ñt nhíịt nùmnhiïơm vuơ sau.4Ăoâ lađ: (i) cung cíịphïơ thöịng thu thíơp, xûê lyâ thöng tinvađ caênh baâo súâm vïì víịn ăïì cíìnquýịt ắnh; (ii) baêo ăaêm thamkhaêo ăíìy ăuê yâ kiïịn cuêa moơi cúquan vađ ban, ngađnh coâ liïn quantúâi víịn ăïì ăang quan tím; (iii)cung cíịp caâc phín tñch höî trúơ vađxem xeât thíơn troơng caâc khaê nùnglûơa choơn; (iv) ghi cheâp vađ phöíbiïịn caâc quýịt ắnh; vađ (v) giaâmsaât quaâ trònh thûơc hiïơn vađ theo doôisaât caâc bûúâc tiïịn triïín tiïịp theo
Chuâng ta seô líìn lûúơt phín tñchtûđng nhiïơm vuơ nađy
Nhiïơm vuơ thûâ nhíịt lađ baêo ăaêmrùìng moơi bïn coâ liïn quan trongquy trònh ra quýịt ắnh coâ ăuê thúđigian xem xeât nhûông víịn ăïì thuöơcchûúng trònh nghõ sûơ Trong nhiïìuhïơ thöịng hoaơt ăöơng hiïơu quaê,chûúng trònh nghõ sûơ thûúđng ặúơcphöí biïịn trûúâc cho moơi bïn trong
möơt khoaêng thúđi gian xaâc ắnh(chùỉng haơn 48 giúđ ăöìng höì) Thïmvađo ăoâ, möơt vađi vùn phođng nöơicaâc, nhû vùn phođng nöơi caâc cuêaVûúng quöịc Anh, tiïịn hađnh hoaơchắnh tûđ trûúâc chûúng trònh nghõsûơ ăïí baêo ăaêm kiïím soaât ặúơckhöịi lûúơng cöng viïơc, traânh truđnglùơp vađ tíơn duơng töịi ăa caâc ăiïímtûúng ăöìng giûôa caâc víịn ăïì thuöơcchûúng trònh nghõ sûơ cuêa nöơi caâc,vađ baêo ăaêm rùìng chûúng trònhnghõ sûơ ăoâ phuđ húơp vúâi nhûông sûơkiïơn trong nûúâc vađ quöịc tïị sùưpxaêy ăïịn
Nhiïơm vuơ chñnh thûâ hai lađ baêoăaêm moơi cú quan, ban, ngađnh coâliïn quan túâi möơt víịn ăïì cuơ thïíăïìu ặúơc tham víịn trûúâc möơt caâchăíìy ăuê Ăiïìu nađy giuâp cho nhoâmhoaơch ắnh chñnh saâch tíơn duơngặúơc nhûông kiïịn thûâc chuýnmön coâ liïn quan, tùng cûúđng tñnhnhíịt quaân vađ traânh truđng lùơp Viïơctham víịn nađy cođn coâ taâc duơng lađmtùng “tinh thíìn lađm chuê” trongquaâ trònh thûơc hiïơn Nhûng cíìntraânh viïơc líịy yâ kiïịn quaâ röơng raôi,ăùơc biïơt trong tònh huöịng khuênghoaêng quöịc gia nghiïm troơng, búêiăiïìu hiïín nhiïn lađ trong möơtphaơm vi heơp thò dïî dađng ăaơt ặúơcsûơ ăöìng thuíơn vađ haơn chïị ặúơcnguy cú rođ ró thöng tin Cuông coânhûông thúđi ăiïím, vò caâc lyâ dochiïịn lûúơc, möơt söị böơ vađ ban,ngađnh ặúơc hoêi yâ kiïịn muöơn húnnhûông böơ, ban, ngađnh khaâc Tuynhiïn, coâ möơt nguýn tùưc chung lađ
Trang 7nhùìm muơc ăñch thöng tin vađ baêo
ăaêm tñnh bïìn vûông líu dađi, cíìn
phaêi coâ sûơ tham gia cuêa tíịt caê caâc
bïn liïn quan trong quaâ trònh nghõ
sûơ (Xem chûúng 14, phíìn bađn vïì
sûơ tham gia noâi chung)
Nhiïìu chñnh phuê nhíơn thûâc
ặúơc rùìng, tñnh thuýịt phuơc cuêa
nhûông khuýịn nghõ vïì mùơt chñnh
saâch tùng ăaâng kïí nïịu khuýịn
nghõ ăoâ coâ khaê nùng kiïím nghiïơm
hoùơc coâ sûơ ăaânh giaâ thíơn troơng caâc
phûúng aân khaâc nhau Thöng
thûúđng, caâc cú chïị ăiïìu phöịi chñnh
saâch trung ûúng seô thûơc hiïơn chûâc
nùng nađy, miïîn lađ chuâng coâ ặúơc
nùng lûơc cíìn thiïịt Tuy nhiïn,
trong nhiïìu chñnh phuê, chûâc nùng
nađy ặúơc trao cho caâc böơ, ngađnh
doơc Trong nhûông trûúđng húơp nađy,
muơc ăñch cuêa vùn phođng nöơi caâc lađ
quaên lyâ quaâ trònh xíy dûơng chñnh
saâch ăïí baêo ăaêm sûơ phín tñch nađy
ặúơc tiïịn hađnh möơt caâch ăuâng
ăùưn, chûâ khöng nhíịt thiïịt tûơ mònh
tiïịn hađnh phín tñch Ăiïìu nađy ăùơc
biïơt quan troơng ăïí xaâc ắnh ăíìy
ăuê caâc khoaên chi phñ cuêa caâc biïơn
phaâp ặúơc ăïì xuíịt
Nhiïơm vuơ quan troơng thûâ tû lađ
ghi cheâp vađ phöí biïịn caâc quýịt
ắnh chñnh saâch Vïì víịn ăïì nađy,
nhiïìu phûúng phaâp khaâc nhau
ặúơc aâp duơng Theo nguýn tùưc
traâch nhiïơm tíơp thïí, úê nhiïìu hïơ
thöịng nöơi caâc thuöơc mö hònh
Westminster cuêa Anh, ngûúđi ta
chó phöí biïịn röơng raôi caâc quýịt
ắnh ặúơc thöng qua Möơt söị
nûúâc coâ thïí phöí biïịn caâc quýịtắnh vađ baên toâm tùưt nhûông luíơnăiïím uêng höơ cho quýịt ắnh ăoâ
Caâc nûúâc khaâc laơi phöí biïịn röơngraôi toađn böơ nöơi dung thaêo luíơntrong quaâ trònh ra quýịt ắnh
Nhiïơm vuơ quan troơng cuöịicuđng lađ giaâm saât quaâ trònh thûơchiïơn Taơi nhiïìu nûúâc ăang phaâttriïín vađ möơt söị nûúâc phaât triïín,viïơc thöng qua nghõ quýịt cuêa nöơicaâc khöng hïì baêo ăaêm rùìng quýịtắnh ăoâ seô ặúơc thûơc hiïơn, ăùơcbiïơt lađ trong trûúđng húơp böơ,ngađnh coâ liïn quan toê ra do dûơtrong viïơc thi hađnh Do ăoâ, viïơcgiaâm saât tiïịn ăöơ thûơc hiïơn tûđngquýịt ắnh riïng leê cuêa nöơi caâc lađríịt cíìn thiïịt, ñt nhíịt lađ trong möơtphaơm vi ặúơc lûơa choơn
NHÛÔNG CAÂCH LAĐM ĂA DAƠNG 5
Muöịn xíy dûơng chñnh saâch möơtcaâch hiïơu quaê phaêi dûơa vađo nhûôngnguýn tùưc vađ chûâc nùng cú baên kïítrïn Nhûông phûúng thûâc cuơ thïímađ dûơa vađo ăoâ caâc nguýn tùưc vađchûâc nùng ăoâ ặúơc chuýín hoaâthađnh cöng viïơc quaên lyâ hađnhchñnh coâ thïí ríịt khaâc nhau Coâ ríịtnhiïìu caâch ăïí líơp vađ ăiïìu phöịichñnh saâch hiïơu quaê, vađ trong söịăoâ, khöng caâch nađo quan troơnghún nhûông caâch cođn laơi Nhûôngmùơt maơnh, mùơt ýịu cuêa tûđngphûúng phaâp trong thûơc tïị phíìnlúân phuơ thuöơc vađo tònh hònh cuơ thïívađ quy ắnh cuêa möîi nûúâc
Trang 8Nhû ăaô bađn túâi úê trïn, trong caâcnûúâc theo mö hònh cöơng hoađ nghõviïơn, caâc cú chïị ăiïìu phöịi chñnhsaâch bao göìm nöơi caâc; caâc uyê banvađ tiïíu ban nöơi caâc, coâ nhiïơm vuơăiïìu phöịi chñnh saâch trong tûđnglônh vûơc cuơ thïí thay mùơt cho nöơicaâc; vađ möơt ban thû kyâ chõu traâchnhiïơm quaên lyâ chung caâc hoaơtăöơng hađnh chñnh cuêa nöơi caâc (Tuyđtûđng nûúâc, ban thû kyâ cođn coâ thïíchõu traâch nhiïơm ặa ra nhûôngkhuýịn nghõ chñnh saâch) Chuâng
ta seô líìn lûúơt xem xeât caâc cú quannađy trong phíìn dûúâi ăíy
Nöơi caâc
Quy mö cuêa nöơi caâc lađ ríịt khaâcnhau giûôa caâc nûúâc vađ úê möîi nûúâctrong tûđng thúđi kyđ Sau nhiïìu thíơpkyê múê röơng tûđ khi Chiïịn tranh thïịgiúâi thûâ hai kïịt thuâc, khi chñnhphuê ngađy cađng ăaêm nhíơn nhiïìunhiïơm vuơ tûđ quaên lyâ möi trûúđngcho túâi baêo vïơ ngûúđi tiïu duđng, thòtrong thíơp kyê vûđa qua, nhònchung, caâc nûúâc OECD ăïìu cùưtgiaêm söị lûúơng böơ trûúêng thuöơc nöơicaâc - mùơc duđ ăiïìu nađy thûúđng coânghôa lađ ăïí giaêi toaê sûơ phaên ăöịichñnh trõ ăaâng kïí (Xem söị lûúơngcaâc böơ úê chûúng 3)
Ăïí xaâc ắnh ặúơc quy mö nöơicaâc húơp lyâ, möơt mùơt, phaêi tñnh ăïịnsûơ cín bùìng quan troơng giûôa hiïơusuíịt vađ nùng lûơc quaên lyâ, vađ mùơtkhaâc, giûôa tñnh toađn diïơn vađ tñnhăaơi diïơn Möơt nöơi caâc coâ quy mö
nhoê coâ thïí ban hađnh quýịt ắnhmöơt caâch nhanh choâng hún, nhûnglaơi coâ thïí chuýín thađnh víịn ăïì vòthiïịu quýìn lađm chuê vađ haơn chïịkhaê nùng tiïịp cíơn thöng tin ÚÊ möơtthaâi cûơc khaâc, möơt söị bang cuêa ÍỊnĂöơ luön phaêi ăöịi phoâ vúâi cùn bïơnhbíịt öín chñnh trõ kinh niïn vađthûúđng phaêi líơp ra nhûông võ trñtrong nöơi caâc ăïí giûô caâc phe caânhlaơi vúâi nhau Ăiïìu nađy díîn túâi viïơcmúê röơng nöơi caâc, vúâi söị lûúơng túâihún 90 böơ trûúêng, phaâ vúô yâ niïơmvïì nöơi caâc nhû möơt cú quan raquýịt ắnh coâ quy mö nhoê vađ coâtñnh gùưn kïịt cao Nhû ăaô trònh bađy
úê phíìn ăíìu, nöơi caâc coâ thïí göìmmöơt nhoâm nhoê caâc böơ trûúêng Doăoâ, möơt söị nûúâc nhû Öxtríylia vađVûúng quöịc Anh ăaô cöị gùưng giaêiquýịt víịn ăïì nađy bùìng caâch taơo rahai cíịp böơ trûúêng, böơ trûúêng lađthađnh viïn nöơi caâc vađ böơ trûúêngkhöng lađ thađnh viïn nöơi caâc Thađnh phíìn cuêa nöơi caâc cuôngnhû ăöịi tûúơng tham gia caâc cuöơchoơp cuêa nöơi caâc úê möîi nûúâc lađ khaâcnhau Taơi nhiïìu nûúâc thuöơc KhöịiThõnh vûúơng chung, nöơi caâc göìmnhûông chñnh trõ gia cao cíịp, trongkhi nhûông nûúâc nhû Phaâp vađ TíyBan Nha laơi coâ truýìn thöịng böínhiïơm möơt söị lûúơng nhíịt ắnh caâcnhađ kyô trõ Möơt söị nûúâc chó choơncaâc nghõ sô tham gia nöơi caâc, möơtsöị nûúâc khaâc laơi cíịm thađnh viïnnöơi caâc tham gia quöịc höơi Taơi möơtvađi nûúâc, ăöi khi caâc võ thûâ trûúêng
Trang 9ặúơc triïơu tíơp tham dûơ caâc cuöơc
hoơp nöơi caâc ăïí thay thïị böơ trûúêng
nïịu võ böơ trûúêng ăoâ khöng thïí
tham dûơ; taơi möơt söị nûúâc khaâc, chó
coâ nhûông quan chûâc cao cíịp ặúơc
chó ắnh múâi coâ quýìn tham dûơ
caâc cuöơc hoơp cuêa nöơi caâc
Tíìn suíịt nhoâm hoơp cuêa nöơi caâc
cuông ăa daơng khöng keâm Nöơi
caâc cuêa híìu hïịt caâc nûúâc ăïìu
nhoâm hoơp hađng tuíìn Nhiïìu nûúâc
cuông töí chûâc caâc cuöơc hoơp nöơi caâc
böí sung Thuyơ Ăiïín tiïịn hađnh
hoơp nöơi caâc túâi 20 líìn möơt thaâng;
Nauy 12 líìn; vađ úê Hađ Lan, nöơi caâc
coâ thïí hoơp túâi ba hoùơc böịn líìn
möơt tuíìn, nïịu nöơi dung cuöơc hoơp
lađ hoaơch ắnh ngín saâch nùm ÚÊ
nhûông nûúâc nhû Phaâp vađ Nauy,
tíìn suíịt hoơp nöơi caâc do luíơt ắnh
Trong trûúđng húơp ngûúđi ặâng
ăíìu chñnh phuê coâ möơt söị quýìn
haơn trong viïơc íịn ắnh tíìn suíịt
nhoâm hoơp nöơi caâc, söị líìn hoơp seô
tuyđ thuöơc vađo caâ nhín ngûúđi
ặâng ăíìu chñnh phuê ÚÊ Vûúng
quöịc Anh, Thuê tûúâng Wilson töí
chûâc 59 cuöơc hoơp nöơi caâc möơt
nùm, trong khi Thuê tûúâng
Thatcher chó töí chûâc 35 cuöơc
Thúđi gian hoơp nöơi caâc coâ thïí
keâo dađi (nhû úê Ailen vađ Hađ Lan)
hoùơc ngùưn (nhû úê Anh) Tuy
nhiïn, xeât caê vïì tíìn suíịt vađ thúđi
gian caâc cuöơc hoơp, Hađ Lan, Nauy
vađ Thuyơ Ăiïín xïịp úê mûâc cao nhíịt,
vúâi 40 tiïịng hoơp nöơi caâc möơt
thaâng, trong khi Phaâp, Bó, Italia vađ
Vûúng quöịc Anh thuöơc mûâc thíịpnhíịt vúâi taâm tiïịng hoơp möơt thaâng
Vúâi caâc nûúâc cođn laơi, thúđi lûúơnghoơp nöơi caâc trung bònh lađ 12 túâi 15tiïịng möơt thaâng
Thöng thûúđng, luíơt phaâp ăaôquy ắnh sùĩn nhûông nöơi dungặúơc thaêo luíơn trong caâc cuöơc hoơpnöơi caâc, nhûng nhûông quy ắnhnađy thûúđng khöng chñnh xaâc vađkhöng ăíìy ăuê (Vñ duơ, hiïịn phaâpNauy quy ắnh rùìng moơi "víịn ăïìlúân" phaêi ặúơc ặa vađo chûúngtrònh nghõ sûơ cuêa nöơi caâc) TaơiVûúng quöịc Anh, nhûông víịn ăïìặúơc ặa ra trûúâc nöơi caâc, hoùơc uyêban nöơi caâc, thûúđng lađ nhûông víịnăïì ăođi hoêi traâch nhiïơm tíơp thïí cuêachñnh phuê búêi ăoâ lađ nhûông víịn ăïìchñnh saâch lúân, hoùơc víịn ăïì coâ tíìmquan troơng to lúân ăöịi vúâi cöngchuâng, cuông nhû nhûông víịn ăïìgíy tranh caôi khöng thïí giaêi quýịtặúơc giûôa caâc böơ, ngađnh Chó möơtvađi nûúâc ăïì ra nhûông quy ắnh chitiïịt vađ xaâc ắnh giúâi haơn roô rađng
Vñ duơ nhû úê Phíìn Lan, híìu hïịtmoơi quýịt ắnh cuêa chñnh phuê ăïìuphaêi coâ sûơ phï chuíín chñnh thûâccuêa nöơi caâc ÚÊ Hađ Lan, tíịt caênhûông víịn ăïì cíìn nöơi caâc phïchuíín ăïìu ặúơc quy ắnh roô trongluíơt phaâp
Trung bònh, möơt nùm, möơt nöơicaâc phaêi giaêi quýịt tûđ 500 túâi 700víịn ăïì (ÚÊ Phíìn Lan, con söị nađylïn túâi 4.000 - 5.000) Nhû ăaô trònhbađy úê phíìn trûúâc, híìu hïịt caâc
Trang 10quýịt ắnh ăïìu lađ nhûông víịn ăïìvuơn vùơt Thöng thûúđng, nhûôngquýịt ắnh vïì chñnh saâch xuíịtphaât tûđ böơ, ngađnh doơc vađ vai trođcuêa nöơi caâc lađ choơn möơt trong söịcaâc giaêi phaâp lûơa choơn ặúơc ăïơtrònh lïn Dûúâi goâc ăöơ nađy, nöơi caâc
quýịt ắnh chñnh saâch chûâ khöng hoaơch ắnh chñnh saâch Trong caâc
hïơ thöịng hoaơt ăöơng töịt, quaâ trònhlíơp chñnh saâch phaêi coâ sûơ tham giacuêa caê böơ ngađnh cuơ thïí coâ liïnquan vađ cú quan chñnh phuê raquýịt ắnh tíơp thïí
Caâc uyê ban thuöơc nöơi caâc
Do viïơc ban hađnh quýịt ắnhcuêa chñnh phuê ngađy cađng trúê nïnphûâc taơp, cöng viïơc cuêa nöơi caâc vađhöơi ăöìng böơ trûúêng ngađy cađngnhíơn ặúơc sûơ trúơ giuâp nhiïìu húntûđ maơng lûúâi caâc uyê ban vađ tiïíuban thuöơc nöơi caâc Trong vođng hai
thíơp kyê nay, söị lûúơng caâc uyê banvađ tiïíu ban nađy ngađy cađng tùngmaơnh úê caâc nûúâc OECD (XemHöơp 2.2) Nhûông uyê ban nađy coâmuơc ăñch hoaơt ăöơng khaâc nhau,nhûng thûúđng ặúơc sûê duơngtrong viïơc xaâc ắnh nhûông quanăiïím, lúơi ñch ăöịi nghõch vađ giaêiquýịt chuâng trûúâc khi ăïơ trònhchñnh thûâc lïn nöơi caâc Caâc cúquan nađy cuông thûúđng ặúơc sûêduơng ăïí ặa ra nhûông khuýịnnghõ chñnh saâch, ăiïìu phöịi nhûôngkhuýịn nghõ nađy hoùơc theo doôiquaâ trònh thûơc hiïơn chuâng Caâc uyêban vađ tiïíu ban coâ thïí lađ chñnhthûâc hoùơc phi chñnh thûâc, thûúđngxuýn hoùơc taơm thúđi ăïí giaêi quýịtnhûông víịn ăïì cuơ thïí
Caâc uyê ban nöơi caâc thûúđng coâthađnh phíìn ăa daơng hún so vúâibaên thín nöơi caâc, ăùơc biïơt lađ nhûônguyê ban phi chñnh thûâc, hoùơc ặúơc
ÚÊ Tíy Íu, trong nhûông
thíơp kyê vûđa qua, söị lûúơng caâc
uyê ban nöơi caâc ăaô tùng lïn
ăaâng kïí Nhûông uyê ban nađy coâ
nhiïơm vuơ xaâc ắnh caâc quan
ăiïím, lúơi ñch ăöịi líơp vađ tòm
caâch giaêi quýịt nhûông víịn ăïì
ăoâ trûúâc khi bùưt ăíìu quy trònh
“bïịp”) Nhûông thađnh viïn nađy seô nhoâm hoơp ăïí giaêi quýịt caâc víịn ăïì cuơ thïí hoùơc nhoâm hoơp
thûúđng xuýn vađ thaêo luíơn moơi nöơi dung noâi chung
ÚÊ Trung vađ Ăöng Íu, coâ díịu hiïơu cho thíịy söị lûúơng caâc uyê ban nöơi caâc ăang tùng lïn Möîi uyê ban nöơi caâc hoaơt ăöơng vúâi ăíìy ăuê quýìn haơn cuêa nöơi caâc vađ chñnh phuê phaêi chñnh thûâc phï chuíín caâc quýịt ắnh cuêa nhûông uyê ban nađy.
Höơp 2.2 Caâc uyê ban thuöơc nöơi caâc
Trang 11thađnh líơp theo nhûông ýu cíìu cuơ
thïí vađ ngùưn haơn Ngoađi caâc böơ
trûúêng vađ ăaơi diïơn uêy quýìn cuêa
hoơ, thađnh viïn uyê ban coâ thïí lađ caâc
nhađ kyô trõ ặúơc choơn lûơa do kiïịn
thûâc chuýn mön cuêa hoơ, hay
trong möơt vađi trûúđng húơp, thađnh
viïn cuêa uyê ban nöơi caâc coâ thïí
khöng thuöơc chñnh phuê
Caâc uyê ban nöơi caâc chñnh thûâc
thûúđng ặúơc hònh thađnh tûđ möơt
nhoâm böơ trûúêng cuêa caâc ngađnh
doơc coâ nhiïơm vuơ liïn quan vúâi
nhau Vñ duơ nhû dûúâi thúđi Töíng
thöịng Ramos, Philippin duy trò
taâm “nhoâm” uyê ban nöơi caâc - bao
göìm caâc nhoâm vïì phaât triïín
cöng-nöng nghiïơp, kinh tïị vô mö vađ tađi
chñnh, phaât triïín vađ nguöìn nhín
lûơc, caâc víịn ăïì chñnh trõ vađ an ninh
quöịc gia vađ quaên lyâ tađi nguýn
nûúâc - nhùìm thuâc ăííy nhûông quan
hïơ húơp taâc liïn ngađnh, cuông nhû
xuâc tiïịn quaâ trònh thûơc thi caâc dûơ
aân vađ chûúng trònh lúân coâ sûơ tham
gia cuêa nhiïìu ngađnh Nhûông
nhoâm uyê ban nađy hoơp hađng tuíìn
hoùơc khi cíìn thiïịt, vađ caâc viïn
chûâc cao cíịp lađ thûâ trûúêng hoùơc
trúơ lyâ böơ trûúêng ặúơc pheâp ăaơi
diïơn cho böơ trûúêng trong caâc cuöơc
hoơp cuêa caâc nhoâm nađy
Híìu hïịt caâc nûúâc sûê duơng caê
caâc uyê ban thûúđng trûơc vađ ăùơc
biïơt - taơm thúđi, tuyđ tûđng thúđi ăiïím
mađ tyê lïơ giûôa hai loaơi hònh nađy coâ
sûơ thay ăöíi Nûêa cuöịi nhûông nùm
1990, Öxtríylia duy trò nùm uyê
ban thûúđng trûơc, coâ nhiïơm vuơ giaêiquýịt caâc víịn ăïì viïơc lađm, anninh, xem xeât chi tiïu, hoaơt ăöơngcuêa quöịc höơi vađ luíơt phaâp, vađ möơtuyê ban ăùơc biïơt chuýn theo doôivíịn ăïì baơo lûơc Möîi uyê banthûúđng trûơc bao göìm tûđ böịn túâinùm böơ trûúêng, do thuê tûúâng lađmchuê tõch Vïì lyâ thuýịt, caâc víịn ăïìphaêi ặúơc thaêo luíơn úê uyê ban nöơicaâc trûúâc khi ặúơc nïu ra trûúâctoađn thïí nöơi caâc Tuy nhiïn, trongthûơc tïị, caâc víịn ăïì thûúđng nhíơtvuơn vùơt thûúđng ặúơc giaêi quýịt úêcíịp uyê ban vađ chó ặúơc ăïơ trònhlïn nöơi caâc ăïí phï chuíín, cođnnhûông víịn ăïì quan troơng hún seôặúơc trònh trûơc tiïịp lïn nöơi caâc
Möơt söị chñnh phuê choơn caâchgiaêi quýịt caâc bíịt ăöìng taơi uyêban nöơi caâc vađ möơt söị khaâc laơichoơn caâch giaêi quýịt trûúâc toađnthïí nöơi caâc Möơt nghiïn cûâu vïìcaâc chñnh phuê nöơi caâc cuêa caâcnûúâc OECD cho thíịy, trung bònh,hún möơt nûêa caâc víịn ăïì gíytranh caôi ặúơc ặa ra thaêo luíơnvađ giaêi quýịt úê cíịp uyê ban Tuynhiïn, thûơc tïị laơi ăa daơng hún thïịnhiïìu ÚÊ Bó vađ Phaâp, moơi víịn ăïìgíy tranh caôi ăïìu ặúơc ặa rathaêo luíơn vađ giaêi quýịt úê uyê bannöơi caâc, trong khi úê Hađ Lan,ngûúđi ta khöng bao giúđ lađm nhûvíơy (ăiïìu nađy goâp phíìn giaêithñch vò sao caâc cuöơc hoơp toađn thïínöơi caâc úê Hađ Lan laơi töịn nhiïìuthúđi gian nhû víơy)
Trang 12Caâc ban thû kyâ
Vùn phođng höî trúơ nöơi caâc coâ vaitrođ ăùơc biïơt quan troơng ăïí baêoăaêm caâc quy ắnh vïì tranh luíơnăïìu ăaâng tin cíơy vađ hiïơu quaê, vađrùìng nhûông tranh luíơn ăang ặúơctiïịn hađnh coâ triïín voơng thûơc tïị ăiăïịn thöịng nhíịt Ban thû kyâ coâtraâch nhiïơm baêo ăaêm rùìng moơiquýịt ắnh quan troơng nhíịt ăïìuặúơc ăïơ trònh lïn nöơi caâc xem xeât
Cú quan nađy cuông coâ traâch nhiïơmxaâc ắnh vađ loaơi boê nhûông nöơidung bíịt húơp phaâp, coâ khaê nùngtaơo ra sûơ khöng nhíịt quaân hiïínnhiïn vúâi nhûông quýịt ắnh ăaô coâtrûúâc ăoâ, hoùơc nhûông quýịt ắnhchûa ặúơc sađng loơc kyô trûúâc khigûêi lïn nöơi caâc (ÚÊ Phaâp, Höơi ăöìngnhađ nûúâc coâ traâch nhiïơm kiïím tratñnh húơp phaâp cuêa tûđng ăïì xuíịttrûúâc khi trònh lïn nöơi caâc) Banthû kyâ nađy coâ traâch nhiïơm xaâcắnh nhûông víịn ăïì cuơ thïí ăangặúơc xem xeât, nhûông quýịt ắnhcíìn ặa ra vađ taơo ăiïìu kiïơn ăïí caâcböơ trûúêng coâ liïn quan coâ ăuê thúđigian ăïí xem xeât caâc víịn ăïì ăoâ Noâcuông coâ nhiïơm vuơ ghi cheâp vađ phöíbiïịn caâc quýịt ắnh túâi caâc cú quancoâ liïn quan
Caâc ban thû kyâ ríịt khaâc nhautrïn möơt söị khña caơnh quan troơng
Nhiïìu ban thû kyâ ặúơc kïịt húơpvúâi vùn phođng thuê tûúâng hoùơctöíng thöịng; möơt söị khaâc laơi phuơcvuơ toađn thïí nöơi caâc Möơt söị banthû kyâ coâ traâch nhiïơm soaơn thaêo
caâc ăïì xuíịt chñnh saâch ăöơc líơp vúâicaâc böơ, ngađnh doơc, hoùơc ặa ranhûông khuýịn nghõ chñnh saâchthay thïị Möơt söị khaâc chó ăún giaêncoâ nhiïơm vuơ quaên lyâ quaâ trònhsoaơn thaêo ăïì xuíịt ăoâ Möơt söị banthû kyâ chó göìm nhûông cöng chûâccíịp cao, möơt söị khaâc laơi bao göìmnhûông ngûúđi ặúơc böí nhiïơm theoquan ăiïím chñnh trõ, nhûông banthû kyâ khaâc kïịt húơp caê hai loaơihònh trïn Quy mö cuêa caâc ban thûkyâ khaâc nhau ăaâng kïí tuyđ thuöơcvađo baên chíịt cuêa nhûông chûâc nùngmađ cú quan nađy thûơc hiïơn
Vùn phođng nöơi caâc cuêa Xingapolađ möơt vñ duơ ăiïín hònh cho möơtthaâi cûơc Chûâc nùng cuêa cú quannađy chó lađ cung cíịp sûơ höî trúơ vïìmùơt hađnh chñnh vađ thû kyâ cho nöơicaâc mađ khöng coâ bíịt kyđ vai trođchñnh trõ nađo Toađn böơ 15 nhínviïn cuêa vùn phođng nađy lađ cöngchûâc nhađ nûúâc vađ cöng viïơc cuêa hoơăún thuíìn chó lađ nhíơn vađ kiïím tratađi liïơu ặúơc ăïơ trònh lïn nöơi caâc,tiïịn hađnh phín phaât caâc tađi liïơunađy, ghi cheâp laơi tiïịn trònh caâccuöơc hoơp nöơi caâc, thu xïịp ăïí baêoăaêm sûơ coâ mùơt cuêa caâc quan chûâcnhíịt ắnh trûúâc nöơi caâc, truýìn ăaơtnhûông quýịt ắnh cuêa nöơi caâc túâicaâc cú quan chõu traâch nhiïơm thihađnh, vađ thûơc hiïơn nhûông chûâcnùng khaâc theo ýu cíìu cuêa thuêtûúâng chñnh phuê Chñnh nöơi caâc lađ
cú quan coâ saâng kiïịn ăïì xuíịt caâcthay ăöíi hoùơc xem xeât laơi chñnh
Trang 13saâch Sau ăoâ, nhûông ăïì xuíịt nađy
ặúơc chuýín túâi viïn chûâc chuýn
mön thuöơc caâc böơ ngađnh liïn quan
ăïí hoađn thiïơn thïm
Mö hònh cuêa nûúâc Anh nùìm úê
khoaêng giûôa, kïí caê vïì quy mö líîn
chûâc nùng hoaơt ăöơng Noâ bao göìm
khoaêng 100 nhín viïn lađm viïơc
dûúâi sûơ chó ăaơo cuêa Vùn phođng
thuê tûúâng vađ khoaêng 100 nhín
viïn khaâc thuöơc Vùn phođng nöơi
caâc Caâc nhín viïn vïì chñnh saâch
cuêa thuê tûúâng ăïìu lađ nhûông chñnh
khaâch vađ chó göìm möơt cöng chûâc
vađ 12 cöị víịn "theo doôi" bao quaât
toađn böơ caâc böơ, ngađnh Möîi võ cöị
víịn chõu traâch nhiïơm baâo caâo vùưn
tùưt trûúâc thuê tûúâng vïì möơt maêng
chñnh saâch nhíịt ắnh Muơc tiïu
cuêa böơ phíơn chñnh saâch lađ cung
cíịp nhûông khuýịn nghõ mang tñnh
tñch cûơc chuê ăöơng, nhùìm baêo ăaêm
nhûông ûu tiïn chñnh saâch khöng bõ
caâc nhu cíìu hađng ngađy líịn aât vađ
trúơ giuâp thuê tûúâng trong viïơc xem
xeât caâc tađi liïơu ặúơc ăïơ trònh lïn
cuêa caâc böơ, ngađnh (Ăöi khi, böơ
phíơn nađy cuông ăïơ trònh nhûông ăïì
xuíịt cuêa riïng mònh)
Thû kyâ nöơi caâc lađ cú quan ặâng
ăíìu Vùn phođng Nöơi caâc Anh Hoaơt
ăöơng cuêa cú quan nađy ặúơc töí
chûâc thađnh ba maêng: (i) quöịc
phođng vađ quan hïơ ăöịi ngoaơi, (ii)
quan hïơ vúâi chíu Íu vađ (iii) chñnh
saâch ăöịi nöơi Nhiïơm vuơ chuê ýịu
cuêa cú quan nađy lađ baêo ăaêm hoaơt
ăöơng thöng suöịt cuêa nöơi caâc, cuông
nhû cuêa caâc uyê ban vađ tiïíu ban cuêanöơi caâc Cú quan nađy coâ traâchnhiïơm soaơn thaêo chûúng trònhnghõ sûơ cuêa nöơi caâc, trònh bađy baâocaâo toâm tùưt trûúâc chuê toaơ, soaơnthaêo biïn baên hoơp vađ phöí biïịn caâcquýịt ắnh Chñnh chûâc nùng baâocaâo toâm tùưt trûúâc chuê toaơ lađ caâchmađ cú quan nađy thûúđng sûê duơngăïí taơo ra nhûông aênh hûúêng nhíịtắnh túâi chñnh saâch Trong möơtbaâo caâo toâm tùưt noâi chung, chuê toaơcuöơc hoơp tiïịp nhíơn nhûông yâ kiïịn
tû víịn kyô thuíơt vïì caâch thûâc tiïịnhađnh cuöơc hoơp sùưp diïîn ra, caâcquan ăiïím seô ặúơc nïu ra vađnhûông ngûúđi coâ khaê nùng uêng höơhay phaên ăöịi nhûông ăïì xuíịt cuơthïí, vađ caâch giaêi quýịt caâc víịn ăïìăoâ Ban thû kyâ nöơi caâc bao göìmcaâc cöng chûâc nhađ nûúâc líịy tûđ caâcböơ, ban ngađnh khaâc, thûúđng lađmviïơc theo chïị ăöơ biïơt phaâi trongthúđi gian hai nùm
Mö hònh cuêa Nga laơi thuöơc vïìmöơt thaâi cûơc khaâc (seô ặúơc bađn túâi
úê phíìn sau) Tuy nhiïn, coâ leô cúquan trung ûúng coâ quy mö lúânnhíịt vađ coâ quýìn lûơc cao nhíịt lađVùn phođng töíng thöịng Myô Híìunhû trong suöịt lõch sûê nûúâc Myô,vùn phođng nađy luön coâ quy mönhín sûơ ríịt nhoê beâ, chó göìm töíngthöịng vađ möơt trúơ lyâ Chó túâi thïị kyê
XX, ăùơc biïơt lađ tûđ nhiïơm kyđ cuêaTöíng thöịng Franklin Roosevelt trúê
ăi, söị lûúơng nhín viïn lađm viïơctrong Nhađ Trùưng múâi phaât triïín
Trang 14lïn con söị gíìn 4.000 ngûúđi nhûhiïơn nay.
ÚÊ Hoa Kyđ, nöơi caâc cuêa töíngthöịng nhoâm hoơp khöng thûúđngxuýn vađ ñt coâ thûơc quýìn vúâi tûcaâch lađ möơt cú quan laônh ăaơo tíơpthïí Möîi böơ chõu traâch nhiïơm xíydûơng chñnh saâch cho lônh vûơc cuêamònh Tuy nhiïn, tuyđ thuöơc vađokhaê nùng vađ yâ ăöì cuêa chaânh vùnphođng töíng thöịng vađ cöị víịn anninh quöịc gia, Nhađ Trùưng coâ thïínùưm trong tay möơt khöịi lûúơngăaâng kïí thíím quýìn hoaơch ắnhchñnh saâch Cho duđ thïị nađo ăichùng nûôa, Nhađ Trùưng kiïím soaâtmoơi viïơc böí nhiïơm trong chñnhquýìn ăïịn cíịp thûâ ba hoùơc thûâ tû,cođn Vùn phođng quaên lyâ vađ ngínsaâch tíơp húơp nhûông khuýịn nghõvïì ngín saâch tûđ caâc böơ, ngađnh doơcvađ ăïơ trònh lïn Quöịc höơi Noâi toâmlaơi, Nhađ Trùưng kiïím soaât caê vïìnhín sûơ líîn ngín saâch
Ngoađi ra, cođn töìn taơi caâc trungtím quýìn lûơc ăöịi troơng Maơnglûúâi phín tñch cuêa Quöịc höơi - baogöìm ăöơi nguô nhín viïn cuêa caâcnghõ sô, cuêa caâc uyê ban, Vùn phođngngín saâch cuêa Quöịc höơi vađ Cúquan nghiïn cûâu thuöơc Quöịc höơicuđng nhiïìu böơ phíơn khaâc - lađ möơthïơ thöịng coâ quy mö lúân hún nhiïìu
so vúâi bíịt kyđ hïơ thöịng höî trúơ cúquan líơp phaâp cuêa caâc quöịc giakhaâc Hïơ thöịng nađy baêo ăaêm choQuöịc höơi coâ khaê nùng cín nhùưc vađkiïím nghiïơm möơt caâch hiïơu quaê
ăöịi vúâi nhûông chñnh saâch ặúơcnhaânh hađnh phaâp chíịp thuíơn.Hún nûôa, quýìn lûơc ặúơc Hiïịnphaâp trao cho Quöịc höơi trong lônhvûơc ngín saâch vađ phï chuíín viïơcböí nhiïơm caâc võ trñ cao cíịp cađngníng cao nùng lûơc kiïím soaât cuêaQuöịc höơi Hoa Kyđ
Vai trođ cuêa caâc cú quan ăíìu naôo trong quaâ trònh hoaơch ắnh chñnh saâch
ÚÊ nhiïìu nûúâc, möơt söị böơ,ngađnh úê trung ûúng ăoâng vai trođlađ nhûông cú quan troơng ýịu trongviïơc duy trò möịi quan hïơ phöịi húơpgiûôa caâc böơ trong caê quaâ trònhhoaơch ắnh cuông nhû thûơc thichñnh saâch Thöng thûúđng, ăoâchñnh lađ nhûông cú quan chõu traâchnhiïơm vïì kïị hoaơch vađ ngín saâch.Vai trođ cuêa böơ tađi chñnh trong viïơcăiïìu phöịi chñnh saâch lađ ríịt lúân búêiböơ nađy coâ tiïịng noâi quýịt ắnhtrong nhûông víịn ăïì coâ aênh hûúêngtúâi thúị quan, chi tiïu, dõch vuơcöng vađ ăùơc biïơt lađ cùưt giaêm chitiïu cöng trong thúđi kyđ thùưt lûngbuöơc buơng Taơi caâc nûúâc ăangphaât triïín trong quaâ trònh ăiïìuchónh cú cíịu, vai trođ nađy cuêa böơ tađichñnh thíơm chñ cođn ặúơc tùngcûúđng hún nûôa, búêi nhûông nûúâcnađy ríịt cíìn sûơ phöịi húơp nhõpnhađng giûôa caâc chñnh saâch tađichñnh vađ kinh tïị vô mö
Trong nhiïìu nùm nay, Böơ Tađichñnh Nhíơt Baên nùưm quýìn ăiïìu
Trang 15khiïín quaâ trònh hoaơch ắnh ngín
saâch vađ chñnh saâch tađi khoaâ, cođn
Böơ Thûúng maơi vađ cöng nghiïơp
quöịc tïị taâc ăöơng ăïịn caâc hoaơt
ăöơng ăíìu tû trïn toađn quöịc Uyê
ban Kïị hoaơch kinh tïị cuêa Hađn
Quöịc ặúơc coi nhû möơt cú quan
siïu böơ, coâ quýìn kiïím soaât caê
ngín saâch líîn viïơc líơp kïị hoaơch ÚÊ
Thaâi Lan, Böơ Tađi chñnh, Cuơc ngín
khöị thuöơc Vùn phođng thuê tûúâng,
Ngín hađng Trung ûúng vađ Ban
Phaât triïín kinh tïị vađ xaô höơi quöịc
gia (hay cođn goơi lađ "böơ tûâ") thûúđng
than phiïìn líîn nhau trong quaâ
trònh chuíín bõ ngín saâch, kiïìm chïị
laơm phaât vađ xíy dûơng chñnh saâch
kinh tïị ÚÊ Malaixia, Vùn phođng
thuê tûúâng ăoâng möơt vai trođ quan
troơng Cuơc Kïị hoaơch kinh tïị thuöơc
vùn phođng nađy coâ nhiïơm vuơ ăaânh
giaâ caâc chñnh saâch cuêa chñnh phuê
vađ chíịt lûúơng cuöơc söịng cuêa nïìn
kinh tïị Cuơc Thûơc thi vađ phöịi húơp
coâ nhiïơm vuơ giaâm saât quaâ trònh
thûơc hiïơn caâc nöơi dung chûúng
trònh vađ baêo ăaêm rùìng nhûông
chñnh saâch vađ chiïịn lûúơc mađ chñnh
phuê ặa ra lađ phuđ húơp vúâi caâc muơc
tiïu cuêa chñnh saâch phaât triïín quöịc
gia vađ kïị hoaơch Malaixia
Tíìm quan troơng cuêa
phong caâch laônh ăaơo
Cuöịi cuđng, tñnh caâch cuêa ngûúđi
laônh ăaơo lađ möơt víịn ăïì ríịt quan
troơng Ngay caê úê nhûông nûúâc coâ
quy trònh hoaơt ăöơng cuêa nöơi caâc
ặúơc quy ắnh ríịt roô rađng, phongcaâch cuêa ngûúđi laônh ăaơo coâ thïíaênh hûúêng lúân túâi caê nhûông luöìngthöng tin chñnh thûâc vađ khöngchñnh thûâc cuông nhû quaâ trònh raquýịt ắnh Trong möơt nghiïncûâu vïì quaâ trònh quýịt ắnh chñnhsaâch ăöịi ngoaơi úê Myô, AlexanderGeorge ăaô phín biïơt ba phongcaâch chñnh ặúơc aâp duơng trongquaâ trònh caâc töíng thöịng ra quýịtắnh vađ möơt vađi biïịn thïí keđm theotrong cú cíịu chñnh saâch chñnhthûâc, bao göìm tñnh caơnh tranh, tíơpthïí vađ hònh thûâc6
Caâc nghiïn cûâu tònh huöịng úênhiïìu nûúâc khaâc nhau nhûÖxtríylia, Malaixia, Philippin,Nga vađ Vûúng quöịc Anh ăïìuăaânh giaâ cao tíìm quan troơng cuêaphong caâch caâ nhín Möơt söị nhađlaônh ăaơo toê ra ăöơc ăoaân hún trongviïơc ra quýịt ắnh, möơt söị khaâc laơisûê duơng phûúng phaâp mang tñnhtíơp thïí vađ dûơa trïn sûơ ăöìng thuíơn
Möơt söị nhađ laônh ăaơo hoan nghïnhcaâc cuöơc tranh luíơn tûơ do; trongkhi ăoâ, möơt söị khaâc laơi ûa chuöơngcaâc hònh thûâc trao ăöíi yâ kiïịn trongkhuön khöí; möơt söị nhađ laônh ăaơochuê ăöơng tiïịp cíơn viïn chûâc cíịpdûúâi trong böơ maây hađnh chñnh ăïítòm kiïịm thöng tin vađ caâc yâ kiïịngoâp yâ; möơt söị khaâc laơi dûơa nhiïìuvađo caâc kïnh thöng tin chñnhthöịng vađ caâc ăún võ coâ nhiïơm vuơbaâo caâo ăïí biïịt vïì nhûông víịn ăïìmađ hoơ cíìn quan tím, v.v Ngaytrong nhûông cú cíịu töí chûâc giöịng
Trang 16nhau, thò nhûông phong caâch caânhín khaâc biïơt nađy cuông coâ khaênùng xoay chuýín möơt caâch ăaângkïí phûúng thûâc ặa ra quýịt ắnhchñnh saâch
NHÛÔNG CÚ CHÏỊ ĂIÏÌU PHÖỊI CHÑNH SAÂCH KHAÂC
Nhû ăaô trònh bađy úê trïn, kinhnghiïơm cho thíịy caâc cú chïị hònhthađnh vađ ăiïìu phöịi chñnh saâch úêtrung ûúng ăoâng vai trođ quantroơng trong viïơc baêo ăaêm tñnhthöịng nhíịt, minh baơch vađ khaênùng dûơ ăoaân ặúơc caâc chñnh saâchcuêa chñnh phuê Tuy nhiïn, chóriïng nhûông cú chïị trung ûúngkhöng thöi thò khöng thïí baêo ăaêmặúơc sûơ ăiïìu phöịi chñnh saâch coâhiïơu quaê Phíìn nhiïìu nhûông hoaơtăöơng ăiïìu phöịi hađng ngađy diïîn ra
úê nhûông cíịp thíịp hún cuêa böơmaây, vađ chñnh vò lyâ do nađy, nhiïìuchñnh phuê ăaô xíy dûơng möơt loaơtnhûông cú chïị khaâc nhau nhùìmthuâc ăííy sûơ húơp taâc chñnh thûâccuông nhû phi chñnh thûâc ÚÊ nhiïìunûúâc, ăùơc biïơt lađ caâc nûúâc Ăöng AÂ,phíìn lúân caâc víịn ăïì chñnh saâchặúơc xûê lyâ thöng qua nhûông cúchïị ăoâ vađ nöơi caâc chó lađ cú quanphï chuíín nhûông thoaê thuíơn ăaôặúơc hònh thađnh tûđ trûúâc úê nhûôngcíịp thíịp hún
Nhûông cú chïị chñnh thûâc dûúâicíịp nöơi caâc bao göìm nhûông nhoâmăùơc traâch cíịp cao hay caâc uyê banthíím ắnh, cuông nhû caâc nhoâm
lađm viïơc liïn böơ hoùơc nhoâm cöngtaâc Nhûông nhoâm nađy coâ thïí göìmtûđ cíịp böơ trûúêng túâi cíịp nhín viïnthûơc thi; coâ thïí lađ caâc uyê banthûúđng trûơc coâ thúđi haơn hoaơt ăöơngkhöng xaâc ắnh, hoùơc chuâng coâ thïíhoaơt ăöơng vúâi möơt ăiïìu khoaên quyắnh thúđi haơn hiïơu lûơc xaâc ắnh; coâthïí xûê lyâ möơt loaơt caâc víịn ăïì hoùơctíơp trung vađo möơt víịn ăïì ăùơc biïơt;coâ thïí ặúơc thađnh líơp theo luíơtắnh, theo nhûông mïơnh lïơnh hađnhchñnh, hoùơc ăún giaên chó lađ kïịt quaêcuêa nhûông truđ liïơu hađnh chñnh.Nhûông cú chïị ăiïìu phöịi khaâc ñttrûơc tiïịp hún bao göìm caâc bađi phaâtbiïíu cuêa caâc quan chûâc cao cíịp,baên tin hoùơc caâc íịn phíím khaâc, vađgíìn ăíy hún lađ nhûông trang webtrïn maơng Internet cuêa chñnh phuê Ăûúơc kñch thñch búêi viïơc sûêduơng gia tùng caâc nhoâm lađm viïơcliïn ngađnh trong khu vûơc tû nhín,ngađy cađng coâ nhiïìu tađi liïơu nghiïncûâu ăaânh giaâ nhûông ăiïìu kiïơn tiïnquýịt cho sûơ húơp taâc thađnh cöng.7Nhûông nhoâm lađm viïơc coâ hiïơu quaêthûúđng phaêi ặúơc cíịp quaên lyâ caohún trao quýìn röơng raôi vađ cíìnphaêi biïịn nhûông muơc ăñch chungcuêa hoơ thađnh nhûông muơc tiïu hoaơtăöơng cuơ thïí Thöng thûúđng,nhûông nhoâm lađm viïơc coâ söị lûúơngthađnh viïn haơn chïị (thûúđng dûúâi
25 ngûúđi), vúâi tyê lïơ pha tröơn húơp lyâcaâc kyô nùng chuýn mön giao tiïịpcaâ nhín vađ giaêi quýịt víịn ăïì Muơcăñch cuêa nhoâm lađm viïơc lađ phaêixíy dûơng tinh thíìn chõu traâch
Trang 17nhiïơm tûúng höî, giaêm thiïíu
nhûông thiïn kiïịn vïì ngađnh cuông
nhû vïì töí chûâc, vađ baêo ăaêm rùìng
moơi thađnh viïn cuêa nhoâm luön
hûúâng túâi viïơc thûơc thi möơt giaêi
phaâp mang tñnh tíơp thïí trong
phaơm vi hađnh chñnh cuêa caâ nhín
tûđng ngûúđi
Nhiïìu nûúâc ăaô ghi nhíơn tíìm
quan troơng cuêa nhûông maơng lûúâi
phi chñnh thûâc trong viïơc xuâc tiïịn
húơp taâc vađ ăiïìu phöịi Ăöi khi,
nhûông maơng lûúâi nađy ặúơc hònh
thađnh möơt caâch tûơ nhiïn dûơa trïn
nhûông möịi quan hïơ tön giaâo,
chuêng töơc, giaâo duơc, ăùỉng cíịp,
hoùơc do caâc möịi quan hïơ hön
nhín - vúâi tíịt caê nhûông lúơi thïị
cuông nhû bíịt lúơi hiïín nhiïn Caâc
chñnh phuê thûúđng tòm caâch
khuýịn khñch caâc kïnh trao ăöíi
thöng tin phi chñnh thûâc, thöng
qua caâc kïị hoaơch ăiïìu chuýín
cöng taâc hoùơc biïơt phaâi nhín sûơ
túâi caâc böơ úê trung ûúng hoùơc
nhûông böơ, ngađnh doơc khaâc trong
möơt khoaêng thúđi gian nhíịt ắnh
Taơi nhiïìu nûúâc thuöơc Khöịi
Thõnh vûúơng chung, ăa söị nhín
viïn cuêa caâc vùn phođng nöơi caâc
ặúơc ăiïìu chuýín túâi tûđ caâc böơ
ngađnh doơc vúâi muơc ăñch giuâp vùn
phođng nöơi caâc coâ nhiïìu thuíơn lúơi
khi tíơn duơng ặúơc nhûông kiïịn
thûâc chuýn mön cuêa nhûông caân
böơ ăoâ, cuông nhû nhûông hiïíu biïịt
vïì caâch thûâc hoaơt ăöơng cuêa cú
quan mađ hoơ ăaô lađm viïơc; caâc böơ coâ
lúơi vò coâ nhín viïn cuêa mònh úê
"bïn trong"; vađ baên thín nhûôngviïn chûâc ăoâ cuông ặúơc lúơi vò coâăiïìu kiïơn múê röơng hún tíìm nhònvïì hoaơt ăöơng cuêa chñnh phuê
Tûúng tûơ nhû víơy, úê caâc nûúâcthuöơc chïị ăöơ xaô höơi chuê nghôatrûúâc ăíy, caâc caân böơ cíịp caothûúđng ặúơc luín chuýín giûôa caâcböơ, ngađnh doơc vađ caâc uyê ban trungûúng Ăiïìu nađy cuông ặúơc aâpduơng taơi nhiïìu nûúâc Nam AÂ Ăùơcbiïơt, ÍỊn Ăöơ ăaô phaât triïín möơt hïơthöịng ríịt cöng phu thûơc hiïơn chûâcnùng ăađo taơo vađ ăiïìu chuýín viïnchûâc úê cíịp cao (vñ duơ nhû dõch vuơhađnh chñnh ÍỊn Ăöơ) ăïí baêo ăaêmcaâc viïn chûâc cuêa chñnh phuê trungûúng coâ quan hïơ chùơt cheô vúâi caâcăöìng nghiïơp cuđng cíịp cuêa hoơ taơicaâc böơ ngađnh khaâc vađ coâ hiïíu biïịtvïì cú chïị hoaơt ăöơng úê cíịp quíơn(xem chûúng 12)
Viïơc ăiïìu phöịi chñnh saâch trongcaâc böơ lúân cuông ríịt quan troơng
Nhùìm tùng cûúđng sûơ húơp taâc giûôatíịt caê caâc töí chûâc coâ nhiïơm vuơ baâocaâo lïn möơt böơ trûúêng nhíịt ắnh -ban, ngađnh, cú quan dõch vuơ, caâctoađ hađnh chñnh, v.v Canaăa ăaôphaât triïín khaâi niïơm quaên lyâ theodanh muơc Muơc ăñch cuêa viïơc nađylađ níng cao tñnh gùưn kïịt giûôa quaâtrònh hoaơch ắnh vađ ặa ra quýịtắnh chñnh saâch trong baên thín caâcböơ vađ giûôa caâc böơ, ngađnh vúâi nhau,ặa ra nhûông khuýịn nghõ vïì caêicaâch líơp phaâp, trao ăöíi thöng tinvađ kinh nghiïơm, vađ cuđng lađm viïơcvïì nhûông chuê ăïì chung Phûúng
Trang 18phaâp nađy ăùơc biïơt phuđ húơp, coâphaơm vi kiïím soaât röơng
Caâc cú chïị ăiïìu phöịi chñnh saâchkhöng nïn bõ boâ heơp trong caâcban, ngađnh thuöơc khöịi hađnh phaâp
ÚÊ nhiïìu nûúâc, caâc böơ ăaô phaât triïínnhûông vùn phođng chuýn vïì cöngtaâc nghõ viïơn, coâ nhiïơm vuơ duy tròmöịi quan hïơ töịt vúâi cú quan líơpphaâp, tòm hiïíu quan ăiïím cuêanhûông nhađ lađm luíơt coâ nhiïìu aênhhûúêng ăöịi vúâi nhûông víịn ăïì coâliïn quan túâi böơ ăoâ vađ tòm kiïịm sûơhíơu thuíîn cuêa nhûông nhín víơt ăoâăöịi vúâi nhûông chñnh saâch vađ ăïìxuíịt coâ tñnh ûu tiïn cuêa ngađnhmònh Vñ duơ nhû nùm 1992,Philippin ăaô líơp Höơi ăöìng cöị víịnphaât triïín líơp phaâp - hađnh phaâp(LEDAC), lađm nhiïơm vuơ thamvíịn vađ cöị víịn ăïí baêo ăaêm tñnhnhíịt quaân trong viïơc ăiïìu phöịiquaâ trònh hoaơch ắnh ngín saâchcuêa Quöịc höơi vađ líơp kïị hoaơch phaâttriïín cuêa cú quan hađnh phaâp ÚÊÍỊn Ăöơ, caâc nghõ sô quöịc höơi ăïìucoâ nhûông uyê ban tû víịn thuöơc cúcíịu caâc böơ khaâc nhau Nhûôngcuöơc hoơp kñn cuêa ăaêng vađ caâc uyêban ăiïìu phöịi cuông coâ vai trođquan troơng trong caâc chñnh phuêliïn hiïơp
Thûơc ra, viïơc líơp vađ ăiïìu phöịichñnh saâch khöng chó boâ heơp choriïng chñnh phuê Nhiïìu nïìn kinhtïị Ăöng AÂ ăaô sûê duơng nhûông cúchïị nhû caâc höơi ăöìng kinhdoanh/chñnh phuê/lao ăöơngnhùìm khúi thöng caâc kïnh thöng
tin giûôa khu vûơc nhađ nûúâc vađ khuvûơc tû nhín, thu thíơp yâ kiïịn cuêagiúâi kinh doanh vađ caâc nghiïơpăoađn ăöịi vúâi nhûông ăïì xuíịt chñnhsaâch lúân, vađ tiïịp nhíơn caâc yâ kiïịnăoâng goâp ăïí lađm thuíơn lúơi quaâtrònh ăíìu tû vađ caâc hoaơt ăöơngkinh tïị Nhûông nöî lûơc cuêa NiuDilín nhùìm múê röơng khaê nùngtranh luíơn vïì caâc khuýịn nghõ úêtíìm chñnh saâch ăaô díîn túâi viïơchònh thađnh hún 100 cú quan cöịvíịn chñnh saâch cíịp böơ tûđ moơi khuvûơc trong cöơng ăöìng ÚÊ Myô vađcaâc nûúâc OECD khaâc, caâc uyê banquaên lyâ nhađ nûúâc ăöơc líơp thûúđngtöí chûâc nhûông cuöơc ăiïìu tríìncöng khai xung quanh nhûông ăïìxuíịt chñnh saâch lúân nhû víịn ăïìtùng thúị Taơi caâc nûúâc ăang phaâttriïín, nhûông cú chïị nađy bõ haơnchïị do thiïịu cöị víịn vađ nhûôngthađnh viïn coâ trònh ăöơ chuýnmön cíìn thiïịt Tuy nhiïn, tíìmquan troơng cuêa nhûông cú chïị ăöịithoaơi úê caâc nûúâc ăang phaât triïíncođn quan troơng hún nhiïìu so vúâicaâc nïìn kinh tïị phaât triïín
CÍU CHUÝƠN VÏÌ HAI QUÖỊC GIA
Vai trođ quan troơng cuêa caâc chûâcnùng vađ thïí chïị noâi trïn thïí hiïơnroô rađng nhíịt trong hai vñ duơ ăiïínhònh ăöịi nghõch lađ Hunggari vađNga Mùơc duđ Hunggari vađ Ngakhöng phaêi lađ nhûông nûúâc thuöơckhöịi OECD hay caâc nûúâc ăang
Trang 19phaât triïín, nhûng caê hai nûúâc nađy
ăïìu phaêi ăöịi mùơt vúâi nhûông thaâch
thûâc trong quaâ trònh xíy dûơng caâc
mö hònh líơp chñnh saâch múâi Thûơc
tiïîn diïîn ra úê hai nûúâc nađy lađ
nhûông minh hoaơ sinh ăöơng cho
viïơc lûơa choơn nhûông giaêi phaâp
khaâc nhau ăïí giaêi quýịt thûê thaâch
nađy Híìu nhû trong suöịt thúđi kyđ
sau chiïịn tranh, mö hònh líơp vađ
ăiïìu phöịi chñnh saâch cuêa hai nûúâc
nađy khöng coâ gò khaâc biïơt Tuy
nhiïn, kïí tûđ nùm 1989, hai nûúâc
nađy ăaô ăi theo nhûông con ặúđng
hoađn toađn khaâc nhau
Dûúâi chïị ăöơ cöơng saên kiïím
soaât toađn böơ khu vûơc Trung, Ăöng
Íu vađ Liïn Xö cuô, Böơ Chñnh trõ vađ
Uyê ban trung ûúng cuêa Ăaêng
cung cíịp nhûông biïơn phaâp hiïơu
quaê trong quaâ trònh líơp, ăiïìu phöịi
vađ thûơc thi caâc chñnh saâch cuêa
chñnh phuê.8Coâ möơt ăiïìu chùưc chùưn
rùìng, caâc quy trònh, thuê tuơc trong
viïơc ban hađnh quýịt ắnh lađ khöng
hoađn haêo Ăoâ lađ tònh traơng chíơm
chaơp, cöìng kïình vađ tíơp trung hoaâ
cao ăöơ Nhûông böơ thuöơc chñnh phuê
chó duy nhíịt ăoâng vai trođ cöng cuơ
thûơc thi nhûông chñnh saâch ăaô ặúơc
quýịt ắnh sùĩn úê ăíu ăoâ Nhûông
víịn ăïì khaâ vuơn vùơt (nhû tiïìn cöng
taâc phñ mađ giaâo viïn phaêi ặúơc
thanh toaân sau chuýịn cöng taâc)
cuông ặúơc "ăííy lïn" cho nhûông
quan chûâc cíịp cao cuêa ăaêng quýịt
ắnh Caâc quaâ trònh ra quýịt ắnh
lađ thiïịu minh baơch vađ mö hònh ăoâ
coâ ríịt ñt khaê nùng ăïí ặa ra nhûôngphín tñch chi tiïịt vïì mùơt chi phñ doviïơc aâp duơng caâc quýịt ắnh chñnhsaâch Giûôa nhûông luíơt lïơ thađnhvùn vađ bíịt thađnh vùn cuêa mö hònhnađy coâ vö söị nhûông ăiïím khöngnhíịt quaân
Tuy nhiïn, coâ möơt quy trònh roôrađng vađ möơt hïơ thöịng caâc cú quanchûâc nùng coâ nhiïơm vuơ ăïơ trònhnhûông víịn ăïì cíìn quan tím túâiban laônh ăaơo cíịp cao, ăïí ăaânh giaâ,xûê lyâ, vađ thöng baâo quýịt ắnh chocaâc cú quan chõu traâch nhiïơm thûơcthi Trïn toađn laônh thöí Ăöng Íuvađ caâc nûúâc thuöơc Liïn Xö cuô, BöơChñnh trõ ăïìu ăùơn nhoâm hoơp ăïíbađn thaêo nhûông víịn ăïì thûúđng(nhûng khöng phaêi lađ thûúđngxuýn) ặúơc Uyê ban trung ûúngcho yâ kiïịn trûúâc Nguýn tùưc lađmviïơc tíơp thïí baêo ăaêm rùìng, trûúâckhi ặa ra quýịt ắnh, caâc yâ kiïịnkhaâc nhau ăïìu coâ cú höơi ặúơc bađnluíơn ñt nhíịt möơt líìn Viïơc ăiïìuchuýín caân böơ giûôa caâc ban khaâcnhau cuêa Uyê ban trung ûúng vúâicaâc böơ, ngađnh doơc mađ caâc ban nađychõu traâch nhiïơm giuâp cho dođngthöng tin ặúơc thöng suöịt theo caêhai chiïìu lïn vađ xuöịng Do nhûôngsûơ kiïơn diïîn ra vađo nùm 1989 vađ
1991, viïơc Böơ chñnh trõ vađ Uyê bantrung ûúng bõ loaơi boê ăaô xoaâ boê caâc
cú chïị ăiïìu phöịi chñnh saâch chñnhcuêa nhûông nûúâc nađy, vađ buöơc hoơphaêi tòm kiïịm nhûông mö hònhthay thïị
Trang 20Trong trûúđng húơp Hunggari,sau möơt thúđi gian thûê nghiïơm vađcoâ nhiïìu sai soât, nûúâc nađy ăi túâiquýịt ắnh thiïịt líơp möơt hïơ thöịngnöơi caâc vúâi hai níịc ra quýịt ắnh.
Cú quan thû kyâ hađnh chñnh quöịcgia (cíịp quaên lyâ nhađ nûúâc caonhíịt, tûúng ặúng vúâi ban thû kyâthûúđng trûơc úê Vûúng quöịc Anh)nhoâm hoơp vađo ngađy thûâ Ba hađngtuíìn ăïí xem xeât caâc ăïì xuíịt trûúâckhi trònh lïn nöơi caâc Thûâ Nùmhađng tuíìn, nöơi caâc hoơp ắnh kyđ ăïíthöng qua caâc quýịt ắnh vađ nghõắnh cíìn thiïịt
Chñnh phuê Hunggari ăaô traêiqua ríịt nhiïìu bûúâc ăïí ăiïìu chónhvađ húơp lyâ hoaâ quy trònh thuê tuơclađm viïơc cuêa nöơi caâc Quy mö nöơicaâc giaêm tûđ 19 (nùm 1993) xuöịngcođn 15 thađnh viïn (nùm 1996)
Thúđi gian hoơp nöơi caâc cuông ặúơcruât ngùưn ăaâng kïí Ban ăíìu, caâccuöơc hoơp nöơi caâc khöng ặúơc tiïịnhađnh theo tríơt tûơ, caâc böơ trûúêng tûơ
do trònh bađy caâc víịn ăïì thuöơc lônhvûơc hoơ quaên lyâ, mađ khöng coâ sûơăiïìu phöịi hoùơc tham víịn trûúâc
Vïì sau, ăaô coâ sûơ thay ăöíi, theo ăoâ,coâ sûơ xaâc ắnh chûúng trònh nghõsûơ cöị ắnh vađ nöơi caâc chó xem xeâtnhûông víịn ăïì ăaô ặúơc sađng loơc kyôlûúông tûđ trûúâc Khoaêng 2/3 söịvíịn ăïì cíìn giaêi quýịt mang tñnhthuê tuơc vađ nöơi caâc nhanh choângthöng qua quýịt ắnh chó trongvađi phuât; nhûông víịn ăïì cođn laơiặúơc xem xeât kyô lûúông hún Vùnphođng thuê tûúâng coâ traâch nhiïơm
höî trúơ cho nöơi caâc; vùn phođng nađygöìm khoaêng 500 nhín viïn vađ coânhiïơm vuơ cung cíịp thöng tin, ăïìxuíịt khuýịn nghõ vúâi thuê tûúângvađ ăiïìu phöịi caâc hoaơt ăöơng cuêachñnh phuê
Mö hònh cuêa Hunggari khöngphaêi khöng coâ thiïịu soât, song möhònh nađy ăaô coâ nhûông ăoâng goâpăaâng kïí vađo sûơ öín ắnh tûúng ăöịivïì chñnh saâch cuêa Hunggari vađgiuâp cho nûúâc nađy thu huât ặúơcmûâc ăíìu tû nûúâc ngoađi cao hún sovúâi caâc nûúâc khaâc thuöơc Trung vađĂöng Íu trong nhûông nùm 1990,ăöìng thúđi ăaơt mûâc tùng trûúêngăíìu tû trong nûúâc hađng nùm vađokhoaêng 7% Hunggari cuông thađnhcöng trong viïơc theo ăuöíi nhiïìumuơc tiïu quöịc gia quan troơng, nhûtrúê thađnh thađnh viïn cuêa Khöịi BùưcĂaơi Tíy Dûúng (NATO) vađOECD, vađ ăang úê giai ăoaơn ăíìutiïn trong quaâ trònh gia nhíơp Liïnminh chíu Íu (EU) Coâ ríịt nhiïìulyâ do díîn túâi nhûông thađnh cöngnađy cuêa Hunggari Nhûng roô rađnglađ sûơ öín ắnh chñnh saâch tûúngăöịi, vađ caâc cú cíịu thïí chïị höî trúơ lađmöơt trong nhûông lyâ do chñnhmang laơi thađnh cöng ăaâng kïí nađy
ÚÊ Nga, tònh hònh hoađn toađnngûúơc laơi Mùơc duđ tònh hònh ăangcoâ nhiïìu chuýín biïịn nhûng trongsuöịt nhûông nùm 1990, úê quöịc gianađy khöng töìn taơi bíịt kyđ möơt cúchïị ra quýịt ắnh vađ ăaânh giaâchñnh saâch coâ hiïơu quaê vađ ặúơc sûơăöìng thuíơn röơng raôi nađo Khi múâi
Trang 21lïn nùưm quýìn sau sûơ suơp ăöí cuêa
Liïn bang Xöviïịt cuô, Töíng thöịng
Yeltsin vađ nhûông cöơng sûơ cuêa öng
phaêi ăöịi mùơt vúâi möơt nghõ viïơn
(Ăuma quöịc gia) thuđ ắch, möơt
chñnh phuê coâ thaâi ăöơ hoađi nghi vađ
möơt maơng lûúâi cuêa ăaêng cöơng saên
cođn nhiïìu quýìn lûơc víîn ăang
kiïím soaât nhiïìu vuđng ăíịt nûúâc
Phaên ûâng cuêa Yeltsin vađ nhûông
ngûúđi uêng höơ öng lađ xíy dûơng cho
ặúơc möơt böơ maây töíng thöịng
maơnh, ăïí ăiïìu hađnh ăíịt nûúâc mađ
khöng cíìn dûơa vađo cú cíịu böơ,
ngađnh hiïơn coâ
Tuy nhiïn, thay vò taơo ra möơt
chïị ăöơ töíng thöịng ăiïìu hađnh duy
nhíịt vađ vûúơt tröơi, röịt cuơc trïn
chñnh trûúđng Nga laơi hònh thađnh
möơt vađi trung tím quýìn lûơc thuđ
nghõch líîn nhau Nghõ viïơn kõch
liïơt phaên ăöịi nhûông nöî lûơc nhùìm
tíơp trung quýìn lûơc líơp phaâp vađo
tay cuêa Vùn phođng töíng thöịng, mađ
híơu quaê lađ möơt cuöơc "chiïịn tranh
luíơt phaâp", trong ăoâ hai bïn ăïìu
ban hađnh nhûông nghõ ắnh míu
thuíîn nhau Caâc böơ thuöơc chñnh
phuê dûúâi quýìn quaên lyâ cuêa thuê
tûúâng bûơc tûâc trûúâc viïơc töíng
thöịng can thiïơp vađo cöng viïơc cuêa
hoơ Tònh hònh cađng trúê nïn phûâc
taơp hún khi lûơc lûúơng nhín viïn
lađm viïơc cho töíng thöịng ngađy cađng
bađnh trûúâng nhanh choâng, lïn túâi
khoaêng 27.000 ngûúđi, vúâi hađng
loaơt võ trñ vađ cú cíịu truđng lùơp Viïơc
thûúđng xuýn böí nhiïơm nhûông
nhín víơt cuđng phe caânh vađo
nhûông võ trñ coâ quýìn haơn khöngroô rađng vađ traâch nhiïơm míơp múđcuông nhû viïơc thiïịu cú chïị giaêiquýịt bíịt ăöìng díîn túâi tònh traơngbíịt öín vïì chñnh saâch vađ nhûôngcuöơc ăuơng ăöơ liïn miïn trongchñnh giúâi giûôa caâc nhaânh khaâcnhau cuêa chñnh quýìn
Roô rađng lađ vúâi diïơn tñch laônhthöí röơng lúân, thađnh phíìn sùưc töơcphûâc taơp vađ möơt nïìn chñnh trõ bíịtöín, nûúâc Nga gùơp nhiïìu khoâ khùnhún so vúâi Hunggari trong quaâtrònh xíy dûơng cú chïị hònh thađnhvađ ăiïìu phöịi chñnh saâch Hún nûôa,nûúâc Nga khöng coâ ặúơc sûơ ăöìngthuíơn xaô höơi trïn diïơn röơng trongviïơc xaâc ắnh mö hònh cú baên cuêacaâc töí chûâc kinh tïị - chñnh trõ,ăöìng thúđi nûúâc nađy khöng hïì úê võthïị hûâa heơn trúê thađnh thađnh viïncuêa Liïn minh chíu Íu - ýịu töịặúơc toađn böơ chñnh giúâi úêHunggari ăöìng tònh vađ ặúơc coi lađăöơng lûơc cho nhûông nöî lûơc caêi töí
Tuy nhiïn, thíịt baơi cuêa nûúâc Ngatrong viïơc xíy dûơng caâc cú chïịhiïơu quaê ăïí hònh thađnh vađ ăiïìuphöịi chñnh saâch ăaô thöíi buđng lïnngoơn lûêa thuđ nghõch giûôa caâcnhaânh cuêa chñnh quýìn, díîn túâimöơt múâ löơn xöơn caâc nghõ ắnh,mïơnh lïơnh míu thuíîn nhau úê cíịpcao nhíịt, cuđng vúâi thoâi quan liïu,vuơ lúơi úê nhiïìu cíịp thíịp hún cuêa böơmaây nhađ nûúâc
Hunggari vađ Nga khöng phaêilađ nhûông vñ duơ quaâ ăùơc thuđ Caâcnghiïn cûâu thûơc nghiïơm chó ra
Trang 22rùìng, tñnh gùưn kïịt vađ nhíịt quaântrong chñnh saâch ăoâng goâp tñchcûơc cho quaâ trònh xíy dûơng möơtchñnh phuê hiïơu quaê Vñ duơ, möơtcuöơc khaêo saât úê AÂcmïnia cho thíịymûâc ăöơ chuýn tím cuêa caâc quanchûâc nhađ nûúâc trong viïơc thûơc thicaâc chñnh saâch phuơ thuöơc vađo viïơcnhûông chñnh saâch ăoâ coâ thûúđngxuýn bõ thay ăöíi hay míu thuíînnhau hay khöng, ăöìng thúđi phuơthuöơc vađo viïơc caâc chñnh saâch ăoâặúơc phöí biïịn töịt túâi mûâc ăöơ nađovađ phuơ thuöơc vađo viïơc nhûông cíịpquaên lyâ chñnh saâch úê tíìm vi mö coâphaâ hoaơi viïơc thûơc thi caâc chñnhsaâch nađy hay khöng
Ăïịn lûúơt mònh, nhíơn thûâc cuêaviïn chûâc nhađ nûúâc vïì chíịt lûúơngvađ tñnh nhíịt quaân cuêa chñnh saâchcoâ taâc ăöơng quan troơng túâi hiïơuquaê hoaơt ăöơng cuêa chñnh hoơ Viïơcnhûông chñnh saâch coâ tñnh nhíịtquaân cao ặúơc ăöơi nguô nhín viïnthûđa hađnh hiïíu roô cuông coâ quan hïơ
chùơt cheô vúâi mûâc ăöơ giaêm thiïíuăaâng kïí tïơ naơn tham nhuông Taâc ăöơng cuêa sûơ thiïịu nhíịtquaân trong chñnh saâch khiïịn khuvûơc tû nhín ríịt lo ngaơi trûúâcnhûông ăaơo luíơt vađ chñnh saâch khoâdûơ baâo Nhûông chñnh saâch nöngnöíi chñnh lađ nhûông caên trúê lúân ăöịivúâi ăíìu tû cuông nhû hoaơt ăöơngcuêa khu vûơc tû nhín noâi chung.Vađ nhû ta ăaô thíịy, ăíy cuông lađmöơt trúê ngaơi ăöịi vúâi nùng lûơc thûơcthi cuêa lônh vûơc cöng
CAÂC ĂIÏÍM THEN CHÖỊT VAĐ CAÂC ẮNH HÛÚÂNG CAÊI THIÏƠN
Caâc ăiïím then chöịt
Chûâc nùng líơp vađ ăiïìu phöịichñnh saâch lađ möơt chûâc nùng cúbaên ăïí caâc chñnh phuê hoaơt ăöơngnhõp nhađng Nhûông cú chïị hònhthađnh vađ ăiïìu phöịi chñnh saâch coâhiïơu quaê coâ möịi liïn hïơ chùơt cheôvúâi möơt khuön khöí chñnh saâch coâtñnh dûơ ăoaân ặúơc nhiïìu hún, caâcquy ắnh töịt hún, tïơ naơn thamnhuông ñt hún vađ chïị ăöơ phaâp trõmaơnh meô hún Ăöìng thúđi, nhûôngýịu töị nađy coâ taâc ăöơng khöng nhoêlïn caâc doanh nghiïơp, hoaơt ăöơngăíìu tû vađ tñnh hiïơu quaê cuêa nïìnhađnh chñnh - tíịt caê nhûông ýịu töịnađy ăođi hoêi nhûông chó díîn vađnhûông ắnh hûúâng roô rađng tûđ caâccíịp laônh ăaơo cao nhíịt
Cú chïị xíy dûơng vađ ăiïìu phöịichñnh saâch cuêa trung ûúng trong
Hònh 2.1 Niïìm tin vađo chñnh saâch cuêa caâc viïn chûâc
nhađ nûúâc úê AÂcmïnia
Haêi quan Bïơnh viïơn vađ phođng khaâm ăa khoa
Cú quan hađnh chñnh ắa phûúng
Caâc cöơng ăöìng
Böơ Giaâo duơc Cuơc thúị Caâc töí chûâc dûơa vađo cöơng ăöìng
Böơ Tađi chñnh Böơ Y tïị Cuơc ắa chñnh Böơ Tû phaâp
0 2 4 6 8
Trang 23caâc hïơ thöịng chñnh quýìn theo mö
hònh cöơng hoađ nghõ viïơn vađ töíng
thöịng coâ nhûông ăùơc ăiïím khaâc
nhau Hïơ thöịng cöơng hoađ nghõ
viïơn coâ cíịu truâc vûông chùưc vađ
mang tñnh tíơp thïí nhiïìu hún, cođn
hïơ thöịng cöơng hoađ töíng thöịng coâ
tñnh linh hoaơt vađ phuơ thuöơc vađo
tñnh caâch cuêa caâ nhín ngûúđi laônh
ăaơo nhiïìu hún Tuy nhiïn, trong
bíịt cûâ trûúđng húơp nađo, caâc cú chïị
ăoâ phaêi thûơc hiïơn ặúơc nùm
nhiïơm vuơ cú baên sau: (i) cung cíịp
thöng tin vađ caênh baâo súâm vïì
nhûông víịn ăïì chñnh saâch sùưp xaêy
ra, (ii) baêo ăaêm tham víịn trûúâc vúâi
tíịt caê caâc bïn coâ liïn quan thuöơc
chñnh phuê, (iii) cung cíịp nhûông
phín tñch höî trúơ vađ ăïì xûúâng caâc
giaêi phaâp lûơa choơn; (iv) ghi cheâp
vađ phöí biïịn caâc quýịt ắnh chñnh
saâch; vađ (v) giaâm saât quaâ trònh
thûơc hiïơn caâc quýịt ắnh
Nhùìm thûơc hiïơn töịt tíịt caê
nhûông nhiïơm vuơ kïí trïn, kinh
nghiïơm quöịc tïị cho thíịy cíìn phaêi
tuín thuê böịn nguýn tùưc cú baên
sau: (i) tñnh kyê luíơt, nhùìm loaơi boê
nhûông quýịt ắnh chñnh saâch
khöng coâ khaê nùng baêo ăaêm vïì tađi
chñnh hoùơc khöng khaê thi, (ii) tñnh
cöng khai, minh baơch cuêa quaâ
trònh ặa ra quýịt ắnh, ăöìng thúđi
víîn baêo toađn ặúơc tñnh baêo míơt
cíìn thiïịt cho quaâ trònh thaêo luíơn
thùỉng thùưn, (iii) tñnh dûơ ăoaân ặúơc
cuêa ắnh hûúâng chñnh saâch, traânh
tònh traơng thûúđng xuýn thay ăöíi
ngûúơc laơi caâc quýịt ắnh chñnh trõ;
vađ (iv) lûơa choơn cíịu truâc, hay noâicaâch khaâc lađ möơt quaâ trònh coâ trònhtûơ chùơt cheô mađ nhúđ ăoâ, chó nhûôngvíịn ăïì quan troơng múâi ặúơc ăïơtrònh lïn caâc nhađ hoaơch ắnh chñnhsaâch, loaơi boê nhûông víịn ăïì tíìmthûúđng, ñt quan troơng
Do ăoâ, möơt ban thû kyâ maơnh vađlađm viïơc coâ hiïơu quaê lađ ăiïìu kiïơntiïn quýịt ăöịi vúâi cöng taâc ăiïìuphöịi chñnh saâch coâ hiïơu quaê
Trong caâc hïơ thöịng theo mö hònhcöơng hoađ töíng thöịng, chûâc nùngcuêa ban thû kyâ thûúđng ặúơc giaocho vùn phođng töíng thöịng Ăöịivúâi caâc hïơ thöịng theo mö hònhcöơng hoađ nghõ viïơn, chûâc nùng nađycoâ thïí ặúơc giao cho vùn phođngthuê tûúâng hoùơc ban thû kyâ nöơi caâc
Ban thû kyâ nöơi caâc coâ nhiïơm vuơ trúơgiuâp nöơi caâc (hoùơc höơi ăöìng böơtrûúêng) Quy mö vađ chûâc nùng cuêacaâc ban thû kyâ chñnh saâch khaâ ăadaơng ÚÊ möơt thaâi cûơc lađ phođng nöơicaâc, Xingapo chó coâ 15 nhín viïn;
cođn Vùn phođng töíng thöịng Myô laơithuöơc vïì möơt thaâi cûơc khaâc vúâi hún4.000 nhín viïn ÚÊ Vûúng quöịcAnh, töíng söị nhín viïn cuêa Vùnphođng thuê tûúâng vađ Vùn phođngnöơi caâc Anh lađ khoaêng 200 ngûúđi,
úê vađo mûâc trung bònh Tuy nhiïn,cho duđ vúâi quy mö nađo, cú quannađy phaêi baêo ăaêm ặúơc dođngthöng tin ăíìy ăuê, thöng suöịt vađbaêo ăaêm höî trúơ ăùưc lûơc cho quaâtrònh ra quýịt ắnh
Cuöịi cuđng, ăïí quaâ trònh líơp vađăiïìu phöịi chñnh saâch hoaơt ăöơng coâ
Trang 24hiïơu quaê, ngoađi möơt vùn phođngtrung ûúng coâ chûâc nùng ăuângăùưn, cíìn phaêi coâ sûơ húơp taâc chùơtcheô úê moơi cíịp quaên lyâ nhađ nûúâc.
Sûơ húơp taâc nađy ăođi hoêi caê nhûông cúchïị chñnh thûâc, nhû caâc uyê ban vađnhoâm lađm viïơc liïn ngađnh vađ caênhûông maơng lûúâi liïn laơc phichñnh thûâc, vađ tinh thíìn húơp taâcgiûôa caâc viïn chûâc nhađ nûúâc
Chñnh phuê cíìn coâ nhûông biïơnphaâp höî trúơ cho viïơc duy trò vađphaât triïín nhûông möịi quan hïơ húơptaâc kïí trïn
Caâc ắnh hûúâng caêi thiïơn
Yïu cíìu ăíìu tiïn ăöịi vúâi möơt böơmaây hađnh chñnh hiïơu quaê lađ phaêixaâc ắnh vađ truýìn ăaơt töịt nhûôngắnh hûúâng chñnh saâch vađ quýịtắnh chñnh saâch cuêa mònh Do ăoâ,cíìn phaêi coâ nhûông cú quan coâ khaênùng ặa ra nhûông quýịt ắnhnhíịt quaân, phuđ húơp vúâi khaê nùngtađi chñnh vađ coâ thïí thûơc hiïơn ặúơc
Ngoađi ra, cođn cíìn phaêi tùng cûúđngtñnh cöng khai, minh baơch vađ tñnhdûơ ăoaân ặúơc cuêa caâc quy trònhchñnh saâch ăïí caâc võ böơ trûúêng coâquýìn lûơc khöng coâ cú höơi thaotuâng toađn hïơ thöịng vađ coâ nhûônghoaơt ăöơng xím haơi ăïịn muơc tiïuchung nhùìm phuơc vuơ cho nhûônglúơi ñch cuơc böơ cuêa riïng mònh
Nhûông biïơn phaâp caêi thiïơn caâchïơ thöịng nöơi caâc vađ nhûông töí chûâccoâ liïn quan cíìn ặúơc hûúâng túâiviïơc thûơc hiïơn töịt hún nùm nhiïơm
vuơ cú baên sau: (i) cung cíịp cho nöơicaâc nhûông thöng tin vađ caênh baâosúâm vïì nhûông víịn ăïì chñnh saâchsùưp túâi; (ii) baêo ăaêm tham víịn ăíìyăuê tíịt caê caâc cú quan, böơ, ngađnh coâliïn quan túâi möơt víịn ăïì nhíịtắnh; iii) cung cíịp caâc dõch vuơphín tñch vađ xem xeât, ăaânh giaâ caâcgiaêi phaâp lûơa choơn; (iv) ghi cheâpvađ phöí biïịn caâc quýịt ắnh; vađ (v)giaâm saât quaâ trònh thûơc hiïơn vađ caâcbiïơn phaâp tiïịp theo
Trong söị caâc nguýn tùưc chuêăaơo cuêa quaâ trònh líơp chñnh saâch,coâ leô nguýn tùưc ñt ặúơc tön troơngnhíịt úê caâc nûúâc ăang phaât triïín lađnguýn tùưc kyê luíơt Viïơc cöng böịnhûông chñnh saâch “chïịt khi vûđaban hađnh" vò ăoâ lađ nhûông chñnhsaâch phi thûơc tïị lađm giaêm giaâ trõcuêa quaâ trònh líơp chñnh saâch vađlađm xoâi mođn aênh hûúêng cuêa ngûúđilaônh ăaơo Do ăoâ, cíìn phaêi aâp duơngmöơt caâch triïơt ăïí hún nhûông biïơnphaâp kyê luíơt maơnh meô trong viïơclíơp chñnh saâch, vñ duơ nhû quy ắnhrùìng khöng coâ möơt quýịt ắnh nađoặúơc ăïơ trònh ăïí nöơi caâc phïchuíín nïịu khöng ặúơc xem xeât kyôlûúông tûđ goâc ăöơ chi phñ vađ ăaânhgiaâ mûâc ăöơ nhíịt quaân vúâi nhûôngquy ắnh cuêa luíơt phaâp
Kinh nghiïơm thûơc tiïîn chothíịy, coâ ríịt nhiïìu caâch thûâc khaâcnhau ăïí tùng cûúđng hiïơu quaê cuêaviïơc ăiïìu phöịi chñnh saâch Coâ sûơkhaâc biïơt ăaâng kïí khöng chó giûôacaâc quöịc gia mađ thíơm chñ trong
Trang 25cuđng möơt quöịc gia úê caâc thúđi kyđ
khaâc nhau Nhûông khaâc biïơt nađy
coâ aênh hûúêng túâi töịc ăöơ vađ tñnh
hiïơu quaê - chi phñ trong viïơc ban
hađnh quýịt ắnh, cuông nhû mûâc
ăöơ lađm chuê giûôa caâc böơ, ngađnh vađ
cú quan khaâc nhau chõu traâch
nhiïơm thûơc thi caâc quýịt ắnh ăoâ
Nhûng roô rađng khöng chó coâ möơt
cíu traê lúđi ăuâng cho cíu hoêi lađm
thïị nađo ăïí caêi tiïịn nhûông cú quan
ban hađnh chñnh saâch, miïîn lađ
nhûông nöî lûơc caêi tiïịn ăoâ hûúâng túâi
nùm nhiïơm vuơ kïí trïn Tuy nhiïn,
noâi chung, quy mö cuêa caâc nhoâm
trûơc tiïịp ban hađnh chñnh saâch coâ
thïí lađ nhoê, vađ do víơy, hiïơu quaê cuêa
viïơc ban hađnh quýịt ắnh seô cao
hún, vúâi ăiïìu kiïơn phaêi coâ möơt söị
cú chïị nhíịt ắnh ăïí töí chûâc thu
thíơp yâ kiïịn tû víịn röơng raôi tûđ caâc
cú quan cuêa chñnh phuê, cuông nhû
tûđ cöng chuâng
Do ăoâ, ăiïìu quan troơng lađ
khöng nïn nhòn nhíơn caâc cú chïị
líơp chñnh saâch trung ûúng möơt
caâch biïơt líơp Thöng thûúđng, trong
thađnh cöng cuêa nhûông cú chïị ăoâ
luön coâ sûơ höî trúơ cuêa caâc cú chïị
ăiïìu phöịi böí sung Nhûông cú chïị
nađy lađ ríịt ăa daơng, tûđ nhûông tiïíu
ban nöơi caâc, caâc nhoâm ăùơc traâch
liïn böơ vađ caâc nhoâm lađm viïơc cho
túâi caâc vùn phođng liïn laơc vúâi quöịc
höơi vađ nhûông uyê ban ăiïìu phöịi
quan hïơ giûôa chñnh phuê vađ giúâi
doanh nghiïơp lađ nhûông thiïịt chïị
coâ thïí ăoâng vai trođ böí trúơ hûôu ñch
Ăiïìu quan troơng nûôa lađ chñnh phuêcuông nïn tòm caâch khuýịn khñchsûơ húơp taâc phi chñnh thûâc úê moơicíịp hađnh chñnh nhađ nûúâc, khúithöng dođng thöng tin trong nöơi böơchñnh phuê
Nhûông ýịu töị nïu trïn coâ liïnquan ăùơc biïơt ăïịn caâc nhađ tađi trúơ,mađ gíìn ăíy ăaô bùưt ăíìu phaât huyvai trođ cuêa mònh trong viïơc níngcao hiïơu quaê cuêa caâc cú chïị raquýịt ắnh úê cíịp trung ûúng taơicaâc nûúâc ăang phaât triïín Ăïịnnay, mûâc ăöơ huy ăöơng caâc nguöìnlûơc víîn cođn haơn chïị, nhûng ăaô lađtiïìn ăïì quan troơng trong viïơc höîtrúơ nhûông nöî lûơc cuêa nhiïìu nûúâcăang phaât triïín ăïí caêi thiïơn chíịtlûúơng dõch vuơ cöng, caâc chûâc nùngăiïìu hađnh vađ nïìn hađnh chñnhcöng noâi chung
CHUÂ THÑCH
1 Taâc giaê xin caêm ún OmerGokcekus, Steve Knack vađ RanjanaMukherjee ăaô höî trúơ trong viïơcnghiïn cûâu caâc khña caơnh khaâc nhaucuêa chûúng nađy Ngoađi caâc tađi liïơuặúơc nïu cuơ thïí trong chuâ thñch, möơtphíìn nöơi dung cuêa chûúng nađy dûơavađo caâc tađi liïơu cuêa Beschel (1998),George (1980) vađ Reilly cuđng nhûôngngûúđi khaâc (1998)
2 Xem Nick Manning vađ nhûôngngûúđi khaâc (1999)
3 Xem Schacter vúâi Haid vađKoenen-Grant (1999); vađ Koenen-Grant vađ Garnett (1996)
4 Nhûông kïịt quaê quan saât nađy
Trang 26ặúơc líịy tûđ Peter Mountfield (1995).
5 Muơc nađy chuê ýịu ặúơc líịy tûđ tađiliïơu cuêa Nick Manning (1999c) Xemthïm Trung tím lûu trûô chñnh phuêSIGMA (http://www.oecd.org/
puma/sigmaweb/acts/cogprofiles/flags.htm); Kaul (1997); Reilly vađnhûông ngûúđi khaâc (1998)
6 George (1980), pp 145-168
7 Tham khaêo thïm, nhíịt lađ tađiliïơu cuêa Katzenbach vađ Smith (1993);
xem thïm Kormanski vađ Mozenter
"Mö hònh múâi vïì xíy dûơng: Giaêiphaâp cöng nghïơ cho höm nay vađ maisau", Baâo caâo hađng nùm 1987: Phaât
triïín nguöìn nhín lûơc; B.R.Tuckman.Trong böịi caênh nađy, töí khaâc vúâinhoâm lađm viïơc úê chöî, kïịt quaê hoaơtăöơng cuêa nhoâm lađ chûâc nùng do caâcthađnh viïn thûơc hiïơn vúâi tû caâch caânhín, trong khi ăoâ, kïịt quaê hoaơtăöơng cuêa töí göìm caâc saên phíím cöngviïơc chung hoùơc mang tñnh tíơp thïí vađcuđng chõu traâch nhiïơm Kïịt quaê quansaât nađy chuê ýịu lađ dûơa vađo caâc kïịtluíơn cuêa Katzenbach vađ Smith
8 Ăïí coâ thïm thöng tin bònh luíơnsíu vïì víịn ăïì nađy, xem Beschel Jr.(1997) Xem thïm Stephen Fortescue(1995) vađ Huskey (1995)
Trang 27Chuâng ta cöị gùưng giaêi quýịt caâc tònh
huöịng khoâ khùn bùìng caâch töí chûâc laơi
böơ maây - ăiïìu nađy mang laơi aêo tûúêng
tiïịn böơ trong khi chó taơo ra sûơ nhíìm
líîn vađ lađm naên lođng mađ thöi
tuín theo caâc chûâc nùng
cuêa noâ Chûúng 1 ăaô ăïì
cíơp böịi caênh hoaơt ăöơng cuêa chñnh
quýìn vúâi Phuơ luơc vïì tñnh chíịt cuêa
nhađ nûúâc vađ chñnh quýìn, caâc loaơi
hiïịn phaâp vađ hïơ thöịng chñnh trõ
Tíịt caê nhûông ăiïìu nađy aênh hûúêng
ăïịn cú cíịu töí chûâc cuêa chñnh
quýìn trung ûúng
Víịn ăïì töí chûâc chñnh quýìn tûơ
baên thín noâ khöng phaêi lađ muơc
ăñch mađ lađ phûúng tiïơn, biïơn phaâpnhùìm ăaơt ặúơc caâc muơc tiïu cuêaquöịc gia Muơc ăñch cuêa viïơc töíchûâc nađy lađ nhùìm phín böí caâcnhiïơm vuơ cuêa chñnh quýìn ăïíchuâng coâ thïí ặúơc thûơc hiïơn möơtcaâch coâ hiïơu quaê vađ kinh tïị, giaêmthiïíu sûơ truđng lùơp vađ chöìng cheâo
Do ăoâ, ăiïìu quan troơng lađ xaâcắnh lônh vûơc thíím quýìn vađtraâch nhiïơm cuêa caâc ăún võ hađnhchñnh ăïí chuâng coâ thïí chõu sûơkiïím soaât chñnh trõ vađ hiïịn phaâpmöơt caâch thñch húơp Caâch töí chûâchúơp lyâ dûơa trïn nguýn tùưc uyêquýìn cho caâc böơ, nhíịt quaân vúâithíím quýìn vađ traâch nhiïơm cuêacaâc böơ nađy cuông khuýịn khñchtñnh mïìm deêo vađ khaê nùng sùĩnsađng ûâng phoâ vúâi caâc chñnh saâchmúâi vađ diïîn biïịn cuêa sûơ viïơc.Ngûúơc laơi, möơt cú cíịu töí chûâc töìicuêa caâc böơ thûúđng lađ nguýn nhín
119
Cú cíịu töí chûâc cuêa
chñnh quýìn trung ûúng