Học sinh được học tập tích cực, chủ động, hứng thú do có cơ hội bày tỏ, chia sẻ những trải nghiệm; có cơ hội thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào đời sống; có nhi[r]
Trang 11 Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên module TH14 số 1
MODULE TH 14 THỰC HÀNH THIẾT KẾ
KẾ HOẠCH BÀI DẠY THEO HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH CỰC
1 Những điểm cần lưu ý khi thiết kế kế hoạch cho dạng bài hình thành kiến thức mới, cho dạng bài luyện tập và ôn tập theo hướng tích cực.
1.1 Yêu cầu của một kế hoạch dạy học theo hướng dạy học tích cực
+ Thể hiện được mục tiêu của chương trình
+ Chú ý đến việc phát huy tính tích cực của học sinh
+ Thể hiện được đề cương của nội dung bài giảng
+ Thể hiện được việc tổ chức hoạt động của học sinh trong giờ học
+ Phải sử dụng dễ dàng khi lên lớp
+ Phải mang tính chất mở
1.2 Một số lưu ý khi thiết kế dạng bài hình thành kiến thức mới theo hướng dạy học tích cực:
- Về mục tiêu của bài học:
+ Mục tiêu của bài học đã nêu những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng mà học sinh cần đạt đượcsau khi bài học Trong đó, ghi cụ thể từng kiến thức, kỹ năng cần đạt được ở mức độ nào
+ Cách viết mục tiêu đã sử dụng các động từ sau cho có thể lượng hóa, kiểm tra và đánh giáđược những kiến thức, kỹ năng mà học sinh thu nhận được
Trang 2- Về đồ dùng dạy học:
+ Đồ dùng dạy học do cả giáo viên và học sinh chuẩn bị
- Các hoạt động dạy học: bài học được chia thành các hoạt động chủ yếu Các hoạt động nàyđược sắp xếp theo thứ tự, logic hợp lí
Các hoạt động trong bài học được thiết kế theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của họcsinh, đúng đặt trưng của loại bài học hình thành kiến thức mới Giáo viên không áp đặt, khôngthông báo kiến thức có sẵn mà hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, phát hiện, chủ động tự chiếm lĩnhkiến thức Học sinh được học tập tích cực, chủ động, hứng thú do có cơ hội bày tỏ, chia sẻ nhữngtrải nghiệm; có cơ hội thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào đời sống; có nhiều cơhội để độc lập suy nghĩ, bày tỏ ý kiến riêng khi làm việc cá nhân; và có nhiều cơ hội phát huynăng lực hợp tác khi làm việc theo nhóm… Do đó, bài học đã được tổ chức, thiết kế thông quacác hoạt động trải nghiệm, khám phá phát hiện của học sinh với nhiều hoạt động phong phú,được thể hiện cụ thể ở các bài học như sau:
* Về các hoạt động dạy học trong kế hoạch bài học có các hoạt động
- Hoạt động khởi động: được tổ chức dưới hình thức trò chơi nhằm kích thích sự tò mò, khơi dậyhứng thú của học sinh trước khi bước vào bài học mới; tạo không khí lớp học vui vẻ
- Hoạt động ôn luyện những kiến thức, kĩ năng đã học
- Hoạt động giới thiệu bài Giới thiệu thông tin kiến thức và kĩ năng của bài học mới nhằm tạohứng thú cho học sinh khi học bài mới Bài học đã sử dụng cách giới thiệu bài dựa trên vốn ngônngữ, vốn hiểu biết, kinh nghiệm đã có của học sinh, nhằm kết nói những kiến thức, kĩ năng tiếngViệt cho học sinh đã có với kiến thức, kĩ năng tiếng việt mà học sinh sẽ được học trong bài mới
- Hoạt động hướng dẫn học sinh kiến thức mới đây là hoạt động trọng tâm của bài học Hoạtđộng này được tổ chức bằng cách giúp học sinh tìm tòi, khám phá, rút ra kiến thức kĩ năng mớidưới sự gợi ý, hướng dẫn của giáo viên
Trang 3- Hoạt động thực hành: đây là hoạt động nhằm giúp học sinh củng cố, rèn luyện các kiến thức, kĩnăng mới trên cơ sở các kiến thức vừa học.
Tóm lại để lập một kế hoạch bài dạy hình thành kiến thức mới theo hướng tích cực cần lưu ý:
- Trước hết, bạn căn căn cứ vào yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Chương trình và sáchgiáo khoa đã phần nào tạo điều kiện để giáo viên và học sinh thực hiện phương pháp tích cực hóahoạt động của học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò người tổ chức để dẫn dắt học sinh quansát, tìm tòi, thu nhận kiến thức và hình thành kĩ năng Giáo viên cần căn cứ vào trình độ học sinhtrong lớp, điều kiện lớp học để xây dựng kế hoạch bài học
Mục đích giờ học không phải là giáo viên truyền thụ lời giảng của mình và học sinh nghe, ghinhớ, nhắc lại Mục đích cao nhất là làm sao để chủ thể học sinh, dưới sự hướng dẫn của giáoviên, chiếm lĩnh được tri thức, hình thành, phát triển được kĩ năng
- Các hoạt động trong bài hình thành kiến thức cần được thiết kế theo hướng phát huy tính tíchcực của học sinh, trong đó học sinh chủ động, tự tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là người
tổ chức, hướng dẫn Quá trình tự tìm tòi Khám phá kiến thức sẽ giúp học sinh rèn luyện tính chủđộng, sáng tạo trong học tập Các em sẽ hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức do chính mình (hoặc cùngcác bạn) tìm ra kiến thức đó
- Trong quá trình hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức mới, cần lưu ý:+ Cách gợi mở, nêu vấn đề để thu hút sự chú ý của học sinh
+ Cách củng cố kiến thức cũ, huy động vốn sống để học sinh tự giải quyết vấn đề
+ Tổ chức, hướng dẫn học sinh độc lập suy nghĩ, thảo luận có hiệu quả
+ Quan sát, theo dõi quá trình học sinh tự tìm tòi, khám phá, chú ý đến những dấu hiệu nhận biếthọc sinh có thực sự tìm tòi, khám phá hay không
+ Động viên, khuyến khích học sinh kiên trì, vượt khó khăn, tích cực học tập
+ Sử dụng thiết bị dạy học một cách hợp lí, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh
Trang 4+ Lưu ý những khó khăn thường gặp của học sinh và tìm cách khắc phục.
1.3 Một số lưu ý khi thiết kế dạng bài luyện tập theo hướng dạy học tích cực
- Về mục tiêu của bài học:
+ Mục tiêu của bài học đã nêu những yêu cầu thực hành rèn luyện kĩ năng mà học sinh cần đạtđược sau bài học Trong đó, ghi cụ thể mức độ học sinh cần đạt được
+ Cách viết mục tiêu đã được sử dụng các động từ sao cho có thể lượng hóa, kiểm tra và đánhgiá được những kĩ năng mà học sinh thu nhận được
- Về đồ dùng dạy học:
+ Đồ dùng dạy học phong phú, liệt kê tất cả đồ dùng dạy học cần phải có để tổ chức tiết dạy
+ Đồ dùng dạy học không chỉ dành cho giáo viên mà còn phải quan tâm đến đồ dùng để học sinhhọc tập (bao gồm cả đồ dùng cá nhân của học sinh và đồ dùng cho nhóm học sinh)
+ Đồ dùng dạy học do cả giáo viên và học sinh chuẩn bị
hộ học sinh Học sinh được học tập tích cực, chủ động, hứng thú, được thực hành, luyện tập thực
sự dưới sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên
Để thiết kế một kế hoạch bài học cho bài thực hành theo hướng dạy học tích cực, GV có thểtham khảo một số gợi ý dưới đây:
Trang 5- Giao việc cho học sinh: Nhằm giúp tất cả học sinh trong lớp đều nắm vững yêu cầu cần luyệntập, thực hành (kết hợp với mọi thộng tin cơ bản, quan trọng khác, nếu có) Nội dung cụ thể là:
+ Cho học sinh trình bày yêu cầu của câu hỏi, bài tập trong SGK (HS tự đọc thành tiếng hoặcđọc thầm; giáo viên không làm thay, chỉ yêu cầu, giải thích trong trường hợp cần thiết) Học sinhcó thể đọc nguyên văn câu hỏi, bài tập Sau đó giáo viên đề nghị các em nêu tóm tắt yêu cầu củacâu hỏi, bài tập ấy
+ Cho học sinh thực hiện một phần câu hỏi, bài tập trong SGK (làm thử, làm mẫu), nếu nhiệm vụđặt ra trong những câu hỏi, bài tập ấy là khó hoặc mới với học sinh Lưu ý: Trong trường hợpgiáo viên làm mẫu thì tốt nhất là giáo viên vừa làm mẫu vừa kết hợp với giải thích cho học sinhhiểu Sau đó, giáo viên tổ chức chữa bài để giúp học sinh nắm được cách làm
+ Tóm tắt nhiệm vụ, nêu những điểm học sinh cần chú ý khi làm bài
- Giúp học sinh chữa một phần của bài tập
- Tổ chức cho học sinh thực hành:
+ HS có thể thực hành cá nhân hoặc theo nhóm, phụ thuộc vào nội dung thực hành và số đồ dùngchuẩn bị được Giáo viên cần tạo điều kiện để càng nhiều học sinh được thực hành kĩ năng càngtốt
+ Cần lưu ý kiểm tra học sinh nhằm mục đích:
Xem học sinh có làm việc không, nếu học sinh không chịu làm việc thì cần tìm hiểu lí do, độngviên các em làm việc để đảm bảo yêu cầu tích cực hóa hoạt động của người học Tìm cách hỗ trợphù hợp từng đối tượng học sinh để các em có thể tự mình hoàn thành nhiệm vụ hoặc hợp táchiệu quả với bạn (nếu hoạt động nhóm)
Xem học sinh có thể hiểu việc phải làm không, nếu học sinh không hiểu việc phải làm thì cầngiải thích, hướng dẫn lại cho học sinh làm để hoạt động của các em đạt được mục đích đề ra.(Đây là thời gian giáo viên có thể quan tâm nhiều hơn đến những học sinh yếu kém, giúp các emthực hiện đúng yêu cầu của bài tập để các em tự tin, tiến bộ)
Trang 6Trả lời thắc mắc của học sinh (nếu có).
- Tổ chức cho học sinh báo báo thực hành kết quả thực hành trước lớp
+ Các hình thức: báo cáo trực tiếp với giáo viên; báo cáo trong nhóm; báo cáo trước lớp
+ Các biện pháp: báo cáo bằng miệng hoặc bằng bảng con, bảng lớp; phiếu học tập; thi đua giữacác nhóm hoặc trình bày cá nhân
Lưu ý: Báo cáo kết quả làm bài là hoạt động của học sinh Giáo viên chú ý không báo cáo thayhọc sinh, không làm thay học sinh những việc học sinh có thể tự làm
- Tổ chức cho học sinh đánh giá kết quả thực hành:
+ Các hình thức đánh giá có thể là: học sinh tự đánh giá; học sinh đánh giá nhau trong nhóm; họcsinh đánh giá nhau trước lớp; giáo viên đánh giá học sinh
+ Các biện pháp đánh giá có thể là: khen, chê (định tính); cho điểm (định lượng)
- Trước hết, căn cứ vào yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Chương trình và sách giáo khoađã phần nào tạo điều kiện để giáo viên và học sinh thực hiện phương pháp tích cực hóa hoạtđộng của học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò người tổ chức để dẫn dắt học sinh quan sát,tìm tòi, thu nhận kiến thức và hình thành kĩ năng Giáo viên cần căn cứ vào trình độ học sinhtrong lớp, điều kiện lớp học để xây dựng kế hoạch bài học
Mục đích giờ học không phải là giáo viên truyền thụ lời giảng của mình và học sinh nghe, ghinhớ, nhắc lại Mục đích cao nhất là làm sao để chủ thể học sinh, dưới sự hướng dẫn của giáoviên, chiếm lĩnh được tri thức, hình thành, phát triển được kĩ năng
- Các hoạt động trong bài hình thành kiến thức cần được thiết kế theo hướng phát huy tính tíchcực của học sinh, trong đó học sinh chủ động, tự tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là người
tổ chức, hướng dẫn Quá trình tự tìm tòi Khám phá kiến thức sẽ giúp học sinh rèn luyện tính chủđộng, sáng tạo trong học tập Các em sẽ hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức do chính mình (hoặc cùngcác bạn) tìm ra kiến thức đó
Trang 7- Trong quá trình hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức mới , cần lưu ý:+ Cách gợi mở, nêu vấn đề để thu hút sự chú ý của học sinh.
+ Cách củng cố kiến thức cũ, huy động vốn sống để học sinh tự giải quyết vấn đề
+ Tổ chức, hướng dẫn học sinh độc lập suy nghĩ, thảo luận có hiệu quả
+ Quan sát, theo dõi quá trình học sinh tự tìm tòi, khám phá, chú ý đến những dấu hiệu nhận biếthọc sinh có thực sự tìm tòi, khám phá hay không
+ Động viên , khuyến khích học sinh kiên trì, vượt khó khăn, tích cực học tập
+ Sử dụng thiết bị dạy học một cách hợp lí, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh
+ Lưu ý những khó khăn thường gặp của học sinh và tìm cách khắc phục
1.4 Một số lưu ý khi thiết kế dạng bài ôn tập theo hướng dạy học tích cực
* Về đồ dùng dạy học:
- Đồ dùng dạy học phong phú, liệt kê tất cả đồ dùng dạy học cần phải có để tổ chức tiết dạy
- Đồ dùng dạy học không chỉ dành cho giáo viên mà còn phải quan tâm đến đồ dùng để HS họctập
- Đồ dùng dạy học do cả giáo viên và HS chuẩn bị
Trang 8- Chuẩn bị kĩ nội dung trọng tâm cần hướng dẫn HS ôn tập, củng cố dựa trên yêu cầu của bài ôntập, dựa vào trình độ HS trong lớp… Đồng thời nên xác định rõ kiến thức cần củng cố, kĩ năngcần ôn luyện trong bài học.
- Mục tiêu của bài ôn tập không nhằm cung cấp kiến thức, kĩ năng mới mà là giúp HS củng cố,
hệ thống hóa những kiến thức, kĩ năng đã học ở những bài trước đó Vì vậy, các hoạt động tronggiờ ôn tập là các hoạt động luyện tập, thực hành của HS với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên
- Để tiết học diễn ra nhẹ nhàng, đem lại hiệu quả thiết thực, nên thiết kế các hoạt động đa dạng,phong phú với nhiếu hình thứctổ chức khác nhau, tạo điều kiện cho HS luyện tập, thực hành mộtcách tích cực, phát huy cao nhất vốn kinh nghiệm, vốn kiến thức, kĩ năng các em đã học
Trang 9- Nhận biết được câu ghép trong đoạn văn, xác định được các vế câu trong câu ghép (BT1 mụcIII); thêm được một vế câu vào chỗ trống để tạo thành câu ghép (BT3).
- HS yêu quý và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
2 Chuẩn bị
- GV: Bảng phụ ghi sẵn đoạn văn ở mục I để hướng dẫn HS nhận xét 4,5 bảng nhóm kẻ sẳnbảng để HS làm bài tập 1 phần luyện tập
- HS: SGK, vở
III Các hoạt động dạy học
* Khởi động
- Ổn định
- Kiểm tra dụng cụ học tập
- Giới thiệu-ghi tựa
* Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu bài
MT: Nắm được sơ lược khái niệm câu ghép là câu do nhiều vế
câu ghép lại; mỗi vế câu ghép thường có cấu tạo giống một câu
đơn và thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ với ý của một câu
khác
a/ Phân tích ngữ liệu:
- Hướng dẫn HS nhận xét đoạn văn BT1
- Hát
- HS nhắc lại
- 1 HS đọc Cả lớp theo dõi SGK
và đọc thầm đoạn văn
- Nêu yêu cầu
- HS thực hiện SGK
- Thực hiện theo nhóm đôi
- Trình bày
- Nhận xét
Trang 10- Gọi 1 HS đọc BT.
- Bài tập yêu cầu gì?
- Yêu cầu HS lần lượt thực hiện từng yêu cầu dưới đây:
- Cho HS thảo luận nhóm đôi:
-Yêu cầu 1: Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn xác định
CN-VN trong từng câu
- Gạch một gạch chéo ngăn cách CN và VN
- Yêu cầu 2: Xếp 4 câu trên vào 2 nhóm câu đơn, câu ghép
- Gọi HS trình bày
- GV chốt ý đúng
- Cho HS thảo luận nhóm đôi:
- Yêu cầu 3: Có thể tách mỗi cụm C-V trong các câu ghép trên
thành một câu đơn được không? Vì sao?
- GV nhận xét-chốt ý
b/ Ghi nhớ:
- Câu ghép là gì?
- Mỗi vế câu ghép có cấu tạo như thế nào?
- Cho HS đọc nội dung ghi nhớ
- Cho HS nêu lại nội dung ghi nhớ
- Thực hiện theo nhóm đôi
- Trình bày - Nhận xét
- Đọc Y/C bài tập
- Nêu yêu cầu
- Trao đổi theo cặp
Trang 11* Hoạt động 2: Hướng dẫn HS luyện tập
MT: Nhận biết được câu ghép trong đoạn văn, xác định được
các vế câu trong câu ghép; thêm được một vế câu vào chỗ trống
- Bài tập yêu cầu gì?
- Cho HS trao đổi theo cặp
- Yêu cầu HS khá, giỏi cho biết ý kiến và giải thích lí do vì sao
- Nhận xét chốt ý: không tách mỗi vế câu ghép thành 1 câu đơn
vì mỗi vế câu thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ với ý của vế
Trang 12* Bài tập 3.
- Gọi HS đọc BT
- Bài tập yêu cầu gì?
- Cho HS làm vào vở bài tập 2 HS làm bảng phụ
- Đính bảng phụ
- Gọi HS nhận xét bài làm bảng phụ
- GV nhận xét lại:
+ Mùa xuân đã về, cây cối đâm chồi nẩy lộc
+ Mặt trời mọc, sương tan dần.
+ Trong truyện cổ tích Cây khế, người em chăm chỉ, hiền lành,
còn người anh thì tham lam.
+ Vì trời mưa to nên đường ngập nước.
* Hoạt động 3: Củng cố - Dặn dò
- Câu ghép là gì?
- Mỗi vế câu ghép có tạo như thế nào?
- Liên hệ GD
- Về nhà xem lại bài
- Chuẩn bị bài sau
- Nhận xét tiết học
Trang 13Tiết 94: Hình tròn Đường tròn
1 Mục tiêu
- Nhận biết được hình tròn, đường tròn và các yếu tố của hình tròn
- Biết sử dụng com pa để vẽ hình tròn
- Giáo dục tính cẩn thận, chính xác
2 Chuẩn bị
- Giáo viên: SGK, thước, compa Bộ đồ dùng học Toán 5.Tấm bìa hình tṛòn
- Học sinh: SGK, vở, thước, compa
III Các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy cô Hoạt động của trò
* Khởi động
- Ổn định
- Kiểm tra bài cũ: Luyện tập chung
- Gọi HS nhắc lại quy tắc và công thức tính diện tích hình tam
giác, hình thang
- GV nhận xét
- Giới thiệu bài Ghi tựa
* Hoạt động 1: Giới thiệu về hình tròn, đường tròn.
Trang 14MT: HS nhận biết được về hình tròn, đường tròn và các yếu tố
của hình tròn như tâm, bán kính, đường kính
- GV đưa ra 1 tấm bìa hình tròn, chỉ tay trên mặt tấm bìa và nói:
“Đây là hình tròn”
- GV dùng com pa vẽ trên bảng 1 hình tròn rồi nói: “Đầu chì
của compa vạch ra 1 đường tròn”
- Yêu cầu HS dùng compa vẽ trên giấy 1 hình tròn
- GV giới thiệu cách tạo dựng 1 bán kính hình tròn Chẳng hạn:
Lấy 1 điểm A trên đường tròn, nối tâm O với điểm OA là bán
kính của hình tròn
- Yêu cầu HS vẽ bán kính và phát hiện đặc điểm: “Tất cả các
bán kính của 1 hình tròn đều bằng nhau”
- GV giới thiệu tiếp về cách tạo dựng 1 đường kính của hình
tròn HS nhắc lại đặc điểm: “Trong 1 hình tròn, đường kính dài
gấp 2 lần bán kính”
* Hoạt động 2: Thực hành
MT: Biết sử dụng com pa để vẽ hình tròn
* Bài 1: Cho HS đọc đề bài
- GV yêu cầu HS tự vẽ hình vào vở
- GV kiểm tra hình vẽ của HS, sau đó gọi 2 HS lên bảng vẽ
Trang 15- GV và HS nhận xét
* Bài 2: Cho HS đọc đề bài
- GV gọi 1 HS nêu các bước vẽ hình
- Yêu cầu HS vẽ hình vào vở 1 HS lên bảng phụ vẽ hình
- GV và HS cùng nhận xét kết quả
* Bài 3: Gọi HS đọc đề bài
- GV yêu cầu HS quan sát và trả lời câu hỏi: Hình vẽ có những hình nào ?
- Yêu cầu HS khá giỏi thực hiện
- Hướng dẫn HS đếm ô vuông để xác định tâm Bán kính của các hình tròn cần vẽ sau đó dùng compa để vẽ hình
- HS vẽ hình vào nháp
- GV và HS cùng nhận xét
* Hoạt động 3: Củng cố - Dặn dò
- Gọi HS trả lời câu hỏi:
+ Thế nào là đường tròn
+ Các bán kính trong hình tròn như thế nào so với nhau ?+ So sánh độ dài của bán kính và đường kính của 1 hình tròn
- GV nhận xét
