cho nhên dên thöng tin vïì caác quyïët àõnh, kïí caã lyá do ra caác quyïët àõnh àoá trong thúâi haån 28 ngaây kïí tûâ ngaây nhêån àûúåc yïu cêìu bùçng vùn baãn (Öxtrêylia), luêåt haânh c[r]
Trang 1Nïìn cöơng hoađ khöng coâ caâc ăöịi tûúơng,
mađ chó coâ caâc cöng dín.
- Thiers
VAI TROĐ CUÊA LÖỊI THOAÂT
VAĐ TIÏỊNG NOÂI TRONG NÏÌN
HAĐNH CHÑNH CÖNG
Chûúng 1, chïị ăöơ traâch
nhiïơm hiïơu quaê ăöịi vúâi
nïìn hađnh chñnh cöng coâ caê thađnh
töị bïn ngoađi líîn thađnh töị bïn
trong Albert Hirschman trong
cöng trònh nghiïn cûâu ăíìu tiïn
(Hirschman 1970) cuêa mònh ăaô
phín tñch hai ýịu töị cú baên cuêa chïị
ăöơ traâch nhiïơm bïn ngoađi Thûâ
nhíịt lađ phaơm vi löịi thoaât cho cöng
chuâng, tûâc lađ mûâc ăöơ mađ cöng
chuâng coâ thïí tiïịp cíơn nhûông nhađ
cung cíịp khaâc nhau, bíịt kïí lađ cöng
hay tû, cuêa möơt loaơi dõch vuơ nhíịtắnh (hoùơc tiïịp cíơn hađng hoaâ thaythïị cho dõch vuơ ăoâ) Thûâ hai lađ
tiïịng noâi, tûâc lađ cú höơi cho cöng
chuâng tòm kiïịm sûơ phuơc vuơ töịthún tûđ caâc nhađ cung cíịp dõch vuơcöng mađ khöng cíìn choơn nguöìncung cíịp thay thïị khaâc Tiïịng noâiăïì cíơp ăïịn mûâc ăöơ mađ cöng chuângcoâ thïí taâc ăöơng ăïịn khaê nùng tiïịpcíơn möơt dõch vuơ cöng hoùơc chíịtlûúơng cuêa noâ thöng qua möơt söịhònh thûâc tham gia hoùơc thïí hiïơnsûơ phaên ăöịi hay yâ kiïịn cuêa mònh(bíịt kïí coâ töìn taơi löịi thoaât haykhöng) Nhùìm ăaâp ûâng caâc nhucíìu tíơp thïí möơt caâch coâ hiïơu quaê,caâc chñnh phuê cíìn phaêi ăuê khaênùng trong viïơc xaâc ắnh caâc nhucíìu cuêa moơi tíìng lúâp dín cû, kïí caêcaâc nhoâm ngûúđi ngheđo vađ ngûúđi
bõ gaơt ra bïn lïì Ăiïìu ăoâ ăođi hoêiphaêi múê löịi cho caâc caâ nhín,
547
“Löịi thoaât”
vađ “tiïịng noâi”
Trang 2nhûông ngûúđi sûê duơng, caâc töí chûâc
tû vađ xaô höơi cöng dín thïí hiïơn yâkiïịn cuêa hoơ Nhûông cuöơc bíìu cûêắnh kyđ khöng thïí ăaâp ûâng ặúơcmöơt caâch ăíìy ăuê muơc ăñch cungcíịp kõp thúđi thöng tin phaên höìi vïìkïịt quaê hoaơt ăöơng cuêa chñnh phuêtrong nhûông lônh vûơc cuơ thïí Vòvíơy, úê híìu hïịt caâc nûúâc, cöng díntòm caâch baêo vïơ yâ kiïịn vađ lúơi ñchcuêa mònh bïn ngoađi vađ trong suöịtthúđi gian giûôa caâc cuöơc bíìu cûê vúâi
tû caâch lađ ngûúđi nöơp thúị, ngûúđitiïu duđng dõch vuơ cöng, ngûúđinhíơn trúơ giuâp xaô höơi vađ thađnh viïncuêa caâc töí chûâc xaô höơi cöng dín
Löịi thoaât khöng ăún thuíìn lađ
möơt cú chïị phaên ûâng kinh tïịthûúđng thíịy trong thõ trûúđng caơnhtranh, trong khi tiïịng noâi khöng
chó ăún thuíìn lađ möơt sûơ phaên ûângchñnh trõ thöng qua caâc chñnhăaêng, caâc cú quan tûơ nguýơn vađcaâc nhoâm cöng dín Tuy nhiïn, löịithoaât vađ tiïịng noâi coâ thïí vûđa thaythïị vûđa böí sung cho nhau Quýịtắnh cuêa cöng chuâng vïì viïơc sûêduơng möơt trong hai sûơ lûơa choơn ăoâhoùơc sûê duơng kïịt húơp caê hai seôphíìn nađo phuơ thuöơc vađo chi phñgiao dõch ăïí coâ ặúơc thöng tin vïìcaâc nhađ cung cíịp dõch vuơ thay thïị(trong trûúđng húơp ăöịi vúâi löịithoaât) vađ chi phñ cuêa caâc hònh thûâchađnh ăöơng tíơp thïí khaâc nhau(trong trûúđng húơp ăöịi vúâi tiïịngnoâi) Tñnh hiïơu quaê tûúng ăöịi cuêalöịi thoaât vađ tiïịng noâi ặúơc quýịt
ắnh búêi caâc ăùơc ăiïím cuêa dõch vuơ,chùỉng haơn nhû mûâc ăöơ ïị íím cuêathõ trûúđng, viïơc giaêm chi phñ saênxuíịt, caâc rađo caên ăöịi vúâi thöng tin,giaâo duơc, phaâp luíơt vađ caâc ýịu töịkhaâc cuông nhû sûơ khaâc nhau giûôacaâc dõch vuơ Nhûông nhoâm ngûúđingheđo vađ nhûông ngûúđi bõ gaơt rangoađi lïì - coâ ríịt ñt khaê nùng tiïịpcíơn löịi thoaât cuông nhû tiïịng noâi vòhoơ khöng thïí tûđ boê núi cû truâ cuêamònh hay tiïịp cíơn caâc nhađ cungcíịp dõch vuơ khaâc
Sûâc eâp vađ ýu cíìu cuêa cöngchuâng vïì caâc dõch vuơ coâ chíịt lûúơngcao hún ăang buöơc caâc chñnh phuê úêhíìu hïịt caâc nûúâc phaêi tòm kiïịmnhûông biïơn phaâp khaâc vïì mùơt thïíchïị ăïí ăiïìu chónh viïơc cung cíịpdõch vuơ Coâ möơt söị hoaơt ăöơng nhíịtắnh ríịt khoâ cuơ thïí hoaâ vađ thûúđngkhöng thïí phaên baâc ặúơc, coâ nghôalađ sûơ tham gia cuêa caâc ăöịi thuêcaơnh tranh lađ hïịt sûâc khoâ khùnhoùơc thíơm chñ khöng thïí (chùỉnghaơn nhû thûơc thi phaâp luíơt).Trong nhûông trûúđng húơp ăoâ,khöng coâ sûơ lûơa choơn löịi thoaâtthûơc tïị nađo, vađ do víơy viïơc cungcíịp dõch vuơ töịt chó coâ thïí ăaơtặúơc thöng qua caâc cú chïị tiïịngnoâi, chïị ăöơ khuýịn khñch víơt chíịtvađ chïị tađi ăöịi vúâi nhûông cöngchûâc coâ traâch nhiïơm Tuy nhiïn,ăöịi vúâi nhiïìu loaơi dõch vuơ cöng,hoađn toađn coâ thïí ặa ra nhûôngphûúng aân lûơa choơn löịi thoaâtchñnh thûâc cho cöng dín thöng
Trang 3qua thõ trûúđng, khu vûơc tûơ
nguýơn vađ cú chïị chuýín giao cho
cöơng ăöìng quaên lyâ
Thöng qua sûâc eâp ăöịi vúâi caâc
nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch, sûơ
cöng khai, sûơ phaên ăöịi vađ viïơc
tham gia vađo nhûông quýịt ắnh
chuê chöịt, tiïịng noâi cuêa cöng
chuâng coâ thïí aênh hûúêng lúân ăïịn
hïơ thöịng kiïím soaât mang tñnh thûâ
bíơc cuêa caâc chñnh quýìn tíơp trung
hoaâ vađ chöịng laơi chïị ăöơ traâch
nhiïơm bïn trong ýịu úât cuông nhû
ăöơng cú khöng thoaê ăaâng AÊnh
hûúêng cuêa tiïịng noâi seô tùng lïn
khi cú cíịu töí chûâc vađ chïị ăöơ
khuýịn khñch trong nïìn hađnh
chñnh cöng xíy dûơng ặúơc úê caâc
cöng chûâc möơt tinh thíìn phuơc vuơ
nhín dín töịt hún
Ngoađi chïị ăöơ traâch nhiïơm ăöịi
vúâi dõch vuơ, tiïịng noâi coâ troơng
lûúơng cuông baêo ăaêm rùìng caâc
chñnh phuê seô tham khaêo yâ kiïịn cöng
dín trong viïơc ăïì ra caâc kïị hoaơch
phaât triïín vađ trong quýịt ắnh vïì
nhûông dûơ aân lúân nhùìm coâ ặúơc sûơ
ăöìng thuíơn röơng raôi nhíịt vađ taơo cú
súê vûông chùưc cho viïơc thûơc hiïơn
thađnh cöng chûúng trònh Taơi caâc
nûúâc ăang phaât triïín, viïơc sûê duơng
möơt caâch coâ hiïơu quaê tiïịng noâi ăođi
hoêi phaêi coâ caâc chûúng trònh giaâo
duơc, huy ăöơng sûơ tham gia cuêa xaô
höơi vađ thíơm chñ caê marketing xaô
höơi ăïí tùng cûúđng sûê duơng caâc
dõch vuơ cíìn cho xaô höơi nhû tiïm
chuêng, kïị hoaơch hoaâ gia ằnh, phöí
cíơp giaâo duơc, dinh dûúông, v.v
Sûơ giaêm thiïíu tiïịng noâi lađ möơtnguy cú díîn ăïịn sûơ trò trïơ vađ quaâtaêi hađnh chñnh, nhûông víịn ăïì vađchi phñ cho viïơc phín loaơi möơt söịlûúơng lúân caâc yâ kiïịn cuêa cöngchuâng (coâ thïí möơt söị quan ăiïímkhöng mang tñnh ăaơi diïơn) vađ möịihiïím hoơa lađ möơt söị ñt ngûúđi coâ lúơithïị hún seô líịn aât lúơi ñch cuêa caâcnhoâm ngûúđi ýịu thïị hún
LÖỊI THOAÂT - ẶA RA SÛƠ LÛƠA CHOƠN VAĐ CHO TÛ NHÍN THÍÌU
Böịi caênh chung
Nhû ăaô trònh bađy úê trïn, löịithoaât lađ phaơm vi mađ cöng chuângcoâ thïí tiïịp cíơn caâc nhađ cung cíịpkhaâc nhau, cöng hay tû, cuêa möơtdõch vuơ nhíịt ắnh Caâc cú quanchñnh quýìn úê moơi cíịp phaêi hađnhăöơng hûúâng túâi ngûúđi sûê duơng nhû thïí coâ sûơ lûơa choơn löịi thoaât, thíơm
chñ caê trong trûúđng húơp coâ sûơ ăöơcquýìn hoađn toađn cuêa nhađ nûúâc
Nïịu khöng, viïơc míịt sûơ uêng höơcuêa cöơng ăöìng vađ sûơ phaên ăöịimaơnh meô tûđ phña cöng chuâng súâmmuöơn cuông seô aênh hûúêng ăïịn hoaơtăöơng cung cíịp nhiïìu loaơi dõch vuơ,tûúâc boê lúơi ñch tûđ sûơ giaâm saât cuêaắa phûúng vađ ăöơng cú quan troơngcuêa caâc cú quan cöng quýìn ăïí ăaơthiïơu quaê - vađ hoađn toađn khöngngíîu nhiïn - lađm suy giaêm sûơ uêng
Trang 4höơ chñnh trõ ăöịi vúâi chñnh phuê Khichíịt lûúơng dõch vuơ cöng giaêmxuöịng dûúâi möơt mûâc nhíịt ắnh,ngûúđi dín seô thûơc hiïơn lûơa choơnvïì löịi thoaât cuêa mònh bùìng viïơc tûđchöịi nöơp thúị vađ caâc khoaên phñdõch vuơ khaâc hoùơc böị trñ taơi ắaphûúng cho caâc nhađ cung cíịp tûnhín cung cíịp dõch vuơ ăoâ (vñ duơ
tû nhín thu gom raâc hay cung cíịpnûúâc, v.v.) Khi löịi thoaât ặúơcthûơc hiïơn dûúâi hònh thûâc thûúđngthíịy lađ sûơ di chuýín ra bïn ngoađicuêa nhûông chuýn gia ăíìy kyônùng vađ caâc haông tû, noâ seô coâ taâcăöơng líu dađi ăöịi vúâi cú súê kinh tïịvađ thu nhíơp cuêa chñnh quýìntrung ûúng hoùơc trung ûúng hûôuquan Cuđng vúâi toađn cíìu hoaâ(Chûúng 1), híìu hïịt caâc chñnh phuêăaô quan tím hún túâi nguy cú nađyvađ do víơy ăaô chuâ yâ hún ăïịn chíịtlûúơng dõch vuơ cöng
Nhûông khaê nùng vïì löịi thoaâtmöơt phíìn lađ chûâc nùng baêo ăaêmchíịt lûúơng cuêa dõch vuơ ặúơc cungcíịp Sûơ ăöơc quýìn hoađn toađn cuêachñnh phuê khöng thïí loaơi boê ặúơchoaơt ăöơng cuêa caâc nhađ cung cíịpdõch vuơ tû khöng chñnh thûâc taơicaâc khu nhađ öí chuöơt hoùơc caâc khungoaơi thađnh núi chûa coâ maơng lûúâidõch vuơ cöng Taơi nhiïìu thađnh phöị
úê caâc nûúâc ăang phaât triïín vúâi sûơăöơc quýìn chñnh thûâc cuêa nhađnûúâc vïì phûúng tiïơn giao thöngcöng cöơng chùỉng haơn, thò thõ phíìn
víơn taêi tû khöng chñnh thûâc víîn coâthïí chiïịm túâi 90% Möơt söị loaơi dõchvuơ y tïị cuông coâ thïí do nhiïìu cú súê
y dûúơc tû nhín cung cíịp Caâc dõchvuơ böí trúơ vađ caâc nguöìn taơi chöîcuông coâ chöî ặâng trong trûúđnghúơp khöng coâ hoùơc khöng ăuê dõchvuơ cöng Caâc nûúâc ăang phaât triïínngađy cađng lo lùưng vïì viïơc möơt söịăöng ngûúđi ngheđo ăang bõ loaơi rakhoêi caâc dõch vuơ do caâc ăún võ ăöơcquýìn nhađ nûúâc cung cíịp vađ sûơngheđo khöí nađy cađng tríìm troơng dohíơu quaê cuêa sûơ loaơi trûđ ăoâ Ăöịi vúâingûúđi ngheđo, caâc khaê nùng vïì löịithoaât coâ thïí seô mang tñnh lyâ thuýịthún lađ thûơc tïị nïịu hoơ khöng ăuêăiïìu kiïơn ăïí thûơc hiïơn Tûúng tûơnhû víơy, caâc caâ nhín khöng quenvúâi nhiïìu loaơi hònh dõch vuơ chùưcchùưn seô coâ nhu cíìu tòm hiïíu thöngtin ăïí lûơa choơn Thïị nhûng baênthín sûơ lûơa choơn cuông coâ thïíkhöng hiïơn thûơc, nïịu khöng ăuêtiïìn ăïí mua dõch vuơ ăoâ - ăiïìu mađnhûông ngûúđi khöng coâ baêo hiïím ytïị biïịt ríịt roô, thíơm chñ caê úê caâcnûúâc phaât triïín
Trong tûúng lai xa, seô khöng coâsûơ míu thuíîn giûôa hiïơu quaê cuêakhu vûơc cöng vađ sûơ khuýịn khñchcaâc khaê nùng vïì löịi thoaât Ngûúơclaơi, viïơc chñnh phuê tñch cûơc tòmkiïịm caâc sûơ lûơa choơn ăïí ăiïìu chónhviïơc cung cíịp dõch vuơ lađ caâch thûâccíìn thiïịt ăïí tùng hiïơu quaê cuêa nïìnhađnh chñnh cöng, vađ quan troơng
Trang 5hún lađ baêo ăaêm caâc nhu cíìu thiïịt
ýịu cho nhûông ngûúđi ngheđo vađ
ngûúđi dïî bõ töín thûúng
Cho tû nhín thíìu2
Viïơc giao thíìu cung cíịp dõch
vuơ xaô höơi cho khu vûơc tû, nïịu
ặúơc lađm töịt vađ trong möơt söị ăiïìu
kiïơn nhíịt ắnh, coâ thïí seô mang laơi
hiïơu quaê cao Thïm vađo ăoâ, nguy
cú míịt khaâch hađng lađ möơt lúđi nhùưc
nhúê thûúđng trûơc vađ coâ sûâc nùơng
ăöịi vúâi hoaơt ăöơng cuêa möơt doanh
nghiïơp tû nhín Mùơc duđ thiïịu
vùưng ăöơng cú lúơi nhuíơn, ăiïìu nađy
cuông coâ thïí khuýịn khñch caâc töí
chûâc thuöơc khu vûơc cöng hoaơt
ăöơng töịt hún Chñnh vò víơy, khaê
nùng cho thíìu möơt söị loaơi hònh
dõch vuơ hoùơc chûâc nùng cöng cíìn
phaêi ặúơc ăùơt úê võ trñ hađng ăíìu
trong danh saâch caâc víịn ăïì
thûúđng trûơc trong caâc töí chûâc
chñnh phuê Tuy nhiïn, viïơc cho
thíìu chó lađ möơt cú chïị liïn quan
ăïịn thõ trûúđng nhùìm níng cao
tñnh hiïơu nùng vađ hiïơu quaê Víịn
ăïì nađy ặúơc trònh bađy húi dađi
dođng úê ăíy lađ do nhu cíìu cíìn phaêi
hiïíu thíịu ăaâo vïì taâc duơng vađ giúâi
haơn cuêa noâ vúâi vai trođ lađ möơt cú
chïị löịi thoaât.
Thïị nađo lađ cho tû nhín thíìu?
Cho tû nhín thíìu lađ chuýín
giao cho khu vûơc tû thûơc hiïơn caâc
hoaơt ăöơng do chñnh phuê cíịp kinh
phñ vađ trûúâc ăíy do chñnh phuê
thûơc hiïơn Caâch lađm nađy hiïơn ăangặúơc sûê duơng laơi nhiïìu, nhûng noâríịt phöí biïịn trong lõch sûê Chùỉnghaơn, chïị ăöơ “ắa tö” ăaô tûđng thõnhhađnh úê Trung Quöịc, Hy Laơp, LaMaô3 cöí ăaơi, hay gíìn ăíy hún lađThaâi Lan, núi mađ maôi túâi nùm 1875víîn chûa coâ möơt töí chûâc cuêa chñnhphuê ặâng ra thu thúị (viïơc chothíìu cuông ặúơc thûơc hiïơn trongkhu vûơc tû nhín vađ thûúđng ặúơcgoơi lađ thíìu khoaân)
Nhòn chung, theo phûúng thûâccho thíìu, nhûông hoaơt ăöơng chuýíncho khu vûơc tû víîn tiïịp tuơc dochñnh phuê cíịp kinh phñ Viïơc taâchkhíu cíịp kinh phñ khoêi viïơc cungcíịp dõch vuơ cho pheâp ngûúđi mua lađcaâc cú quan chñnh phuê lûơa choơn caâcnhađ cung cíịp khaâc nhau vađ kiïímsoaât caâc tiïu chuíín chi phñ, chíịtlûúơng mađ khöng cíìn phaêi tñnh ăïịnlúơi ñch riïng cuêa nhín viïn cuêamònh hay nhûông caên trúê hađnhchñnh khaâc Cho thíìu lađ nhùìm muơcăñch níng cao hiïơu quaê vađ giaêmchi phñ bùìng viïơc khuýịn khñchcaơnh tranh vađ/hoùơc xaâc ắnh roôhún caâc chi phñ Vñ duơ, taơi NiuDilín, Vùn phođng kiïím toaân ăaôcho thíìu möơt söị hoaơt ăöơng cuêamònh Möơt trong nhûông lyâ do cuêaviïơc cho thíìu lađ phûúng phaâp tiïịpcíơn “thûê nghiïơm thõ trûúđng”, quaăoâ, chñnh phuê seô ăaânh giaâ liïơugiao viïơc cung ûâng dõch vuơ cöngăang xem xeât cho khu vûơc tû coâ töịthún hay khöng
Trang 6Möơt söị hònh thûâc cho thíìuthûúđng thíịy lađ xíy dûơng - víơnhađnh - chuýín giao (BOT) hoùơcxíy dûơng - cho thú - chuýín giao(BLT), theo ăoâ khu vûơc tû seô cíịptiïìn cho caâc dûơ aân cöng cöơng Ăöịivúâi hònh thûâc BOT, khu vûơc tû seôcíịp kinh phñ cho caâc dûơ aân ăíìu tûban ăíìu; thu höìi vöịn ăíìu tû thöngqua lúơi nhuíơn thu ặúơc tûđ viïơcchñnh phuê nhûúơng hoađn toađnquýìn víơn hađnh cöng trònh trongmöơt thúđi gian xaâc ắnh trûúâc; vađkhi hïịt thúđi gian thíìu, seô chuýíncöng trònh cho chñnh phuê Caâc húơpăöìng BOT ặúơc coi lađ möơt phûúngthûâc híịp díîn nhùìm thu huât vöịncuêa khu vûơc tû vađ cuêa nûúâc ngoađiăïí ăíìu tû xíy dûơng haơ tíìng cú súêcöng cöơng4 Phûúng thûâc BOT ăaôtûđng ặúơc aâp duơng trong nhiïìunùm taơi möơt söị nûúâc phaât triïín(cöng trònh ặúơc baâo chñ noâi ăïịnnhiïìu nhíịt lađ Ăûúđng híìm qua eobiïín Mùngsú nöịi liïìn Anh vađPhaâp)5, vađ gíìn ăíy ặúơc aâp duơngnhiïìu hún úê caâc nûúâc ăang phaâttriïín Chíu AÂ coâ nhiïìu dûơ aân BOT,trong ăoâ coâ thïí kïí ăïịn caâc dûơ aânxíy cíìu vađ sín bay múâi úê HöìngCöng, Trung Quöịc; caâc dûơ aân nhađmaây ăiïơn vađ ặúđng xe lûêa úê Cöơnghoađ nhín dín Trung Hoa; dûơ aânặúđng cao töịc vađ sín bay úêMalaixia; dûơ aân viïîn thöng úê ThaâiLan vađ dûơ aân truýìn thöng ăaơichuâng vađ nhađ maây ăiïơn úêPhilippin Vúâi kinh phñ 1,8 tyê ăö la,
dûơ aân xíy dûơng nhađ maây ăiïơn trïnkhu vûơc söng Hub taơi Pakixtan coâleô lađ möơt dûơ aân BOT ặâng thûâ haitrïn thïị giúâi vïì quy mö vađ mûâc ăöơphûâc taơp sau dûơ aân ặúđng híìmqua eo biïín Mùngsú6
Möơt söị húơp ăöìng BOT coâ ăiïìukhoaên baêo ăaêm cho nhađ thíìu khöngphaêi chõu caâc töín thíịt, míịt maâttrong quaâ trònh víơn hađnh cöng trònh(nhû trïn möơt tuýịn ặúđng coâthu lïơ phñ, nïịu lûu lûúơng giaothöng ñt hún so vúâi dûơ kiïịn, thòchñnh phuê coâ thïí baêo ăaêm viïơc traêcaâc khoaên núơ ăaô thoaê thuíơn chocöng trònh) Trong caâc húơp ăöìngBOT, nhađ thíìu chñnh thûâc chõutraâch nhiïơm vïì thađnh cöng cuôngnhû thíịt baơi cuêa dûơ aân Tuy víơy,nïịu nhađ thíìu phaâ saên thò trong ăasöị caâc trûúđng húơp, chñnh phuê seôphaêi tiïịp tuơc víơn hađnh cöng trònhvađ trúơ cíịp cho noâ vò cuöơc söịngcuêa ríịt nhiïìu ngûúđi phuơ thuöơcvađo cöng trònh ăoâ
Taơi sao vađ khi nađo
Lyâ do cuêa viïơc cho khu vûơc tûthíìu coâ ríịt nhiïìu, trong ăoâ coâ viïơcgiaêm chi phñ cung cíịp dõch vuơ; sûơthiïịu kyô nùng chuýn mön cuêa cúquan nhađ nûúâc; cung cíịp saênphíím chíịt lûúơng cao; coâ ặúơcthûúâc ăo ăïí so saânh chi phñ giûôaviïơc cung cíịp dõch vuơ cuêa chñnhphuê vađ cuêa khu vûơc tû (thûênghiïơm thõ trûúđng); tiïịp cíơn ặúơckyô nùng vađ thiïịt bõ ặúơc chuýn
Trang 7mön hoaâ; traânh chi phñ ban ăíìu
cao; taơo ra caâc chûâc nùng riïng biïơt
múâi; haơn chïị söị lûúơng lao ăöơng
chñnh phuê; giaêm búât sûơ aênh hûúêng
cuêa cöng ăoađn; traânh nhûông quy
ắnh hoùơc haơn chïị vïì lao ăöơng; giûô
ặúơc sûơ linh hoaơt ăïí ăiïìu chónh
quy mö cuêa chûúng trònh (Rehfuss
1990) Ngoađi ra, ăöi khi cođn coâ caê yâ
ắnh khuýịn khñch khu vûơc tû
phaât triïín trong möơt ngađnh hoùơc
möơt lônh vûơc kinh doanh cuơ thïí
nađo ăoâ Tuy nhiïn, trong moơi
trûúđng húơp cho thíìu, cú quan
chñnh phuê víîn tiïịp tuơc chõu traâch
nhiïơm trûúâc chñnh phuê vađ nhín
dín vïì chíịt lûúơng dõch vuơ vađ kïịt
quaê cuêa viïơc thûơc hiïơn húơp ăöìng
Caâc cöng ty tû nhín thûúđng
ặúơc kyâ húơp ăöìng ăïí thûơc hiïơn
möơt söị cöng viïơc nhíịt ắnh cho caâc
cú quan chñnh phuê nhû dõch vuơ
thû tñn, lau doơn, an ninh, lûô hađnh,
v.v., chuê ýịu dûơa trïn ûu thïị vïì
chi phñ trûơc tiïịp Möơt hònh thûâc
liïn quan trûơc tiïịp hún ăïịn caâc lûơa
choơn löịi thoaât cuêa cöng dín lađ cho
thíìu viïơc cung cíịp caâc dõch vuơ
cuöịi cuđng cho cöng chuâng Ngoađi
hònh thûâc cung cíịp dõch vuơ trûơc
tiïịp búêi caâc cú quan chñnh phuê,
hiïơn ăang coâ ba mö hònh cung cíịp
dõch vuơ: ăiïìu tiïịt, tađi trúơ vađ giao
thíìu Trong mö hònh ăiïìu tiïịt,
chñnh phuê tham gia vađo viïơc líơp
kïị hoaơch, nhûng khöng tham dûơ
vađo viïơc cíịp tađi chñnh hoùơc taơo ra
dõch vuơ (nhû trong viïơc thûơc hiïơnquy hoaơch ăíịt ăai) Theo mö hònhtađi trúơ, chñnh phuê cíịp kinh phñ choviïơc nghiïn cûâu, trúơ giuâp kyô thuíơtvađ phaâp lyâ, nhûng khöng líơp kïịhoaơch hay taơo ra dõch vuơ Theo möhònh giao thíìu, chñnh phuê vûđa líơpkïị hoaơch vûđa cíịp kinh phñ cho dõchvuơ, nhûng cho thíìu khíu cung cíịpdõch vuơ (nhû viïơc baêo dûúông caâccöng viïn vađ caâc trung tím cöơngăöìng)
Vò caâc dõch vuơ khaâc nhau ăođihoêi caâc mö hònh cung cíịp khaâcnhau, tñnh chíịt vađ sûơ pha tröơn caâcdõch vuơ do cú quan chñnh phuêcung cíịp seô quýịt ắnh liïơu viïơccho thíìu coâ húơp lyâ hay khöng vađ úêmûâc ăöơ nađo Dõch vuơ khöng baogiúđ cho tû nhín thíìu chuê ýịu lađnhûông loaơi dõch vuơ liïn quan ăïịnviïơc sûê duơng caâc biïơn phaâp cûúôngchïị nhađ nûúâc (vñ duơ caênh saât) vađnhûông dõch vuơ thiïịt ýịu mađ nïịu bõgiaân ăoaơn seô gíy khuêng hoaêng lúân,
vñ duơ nhû viïơc kiïím soaât khönglûu Noâi chung, chó nïn xem xeâtviïơc cho tû nhín thíìu caâc dõch vuơcöng khi coâ ăuê nùm ăiïìu kiïơn cúbaên sau ăíy:
● viïơc cho thíìu seô giuâp tiïịt kiïơmchi phñ hoùơc ăem laơi nhiïìu lúơiñch hún cho ngûúđi sûê duơng;
● coâ thïí xaâc ắnh roô ăíìu ra liïnquan ăïịn kïịt quaê mong muöịn;
● coâ thïí giaâm saât ặúơc viïơcthûơc hiïơn (vađ coâ ăuê nùng lûơc
Trang 8hađnh chñnh ăïí lađm viïơc ăoâ);
● húơp ăöìng coâ thïí ặúơc thûơc hiïơn(vađ coâ ăuê nùng lûơc hađnh chñnhăïí lađm ăiïìu ăoâ);
● ăaô coâ caâc cú chïị kïị toaân, kiïímtoaân thñch húơp vađ hiïơu quaê
Nhû víơy, cho thíìu lađ phûúngthûâc ăùơc biïơt phuđ húơp ăöịi vúâi caâcloaơi dõch vuơ cuêa chñnh quýìn ắaphûúng - trong möơt söị trûúđnghúơp lađ híơu quaê cuêa nhûông haơn chïịvïì biïn chïị do chñnh quýìn trungûúng aâp ăùơt ăöịi vúâi chñnh quýìnắa phûúng, nhûng nguýn nhínquan troơng hún lađ do ûu thïị vïìtñnh hiïơu quaê cuêa viïơc giao chokhu vûơc tû cung cíịp möơt söị dõchvuơ cöng nhíịt ắnh Nhûông lônhvûơc lúân mađ chñnh quýìn ắaphûúng cho khu vûơc tû thíìu baogöìm: baêo dûúông nhađ cûêa; anninh; baêo dûúông sûêa chûôa xe cöơ;
cung cíịp trang thiïịt bõ cho caâccöng viïn, danh lam thùưng caênhvađ khu giaêi trñ; thu gom vađ xûê lyâraâc thaêi; chiïịu saâng vađ baêo dûúônghïơ thöịng ăeđn ặúđng; vađ caâc loaơidõch vuơ tûúng tûơ thoaê maôn nùmăiïìu kiïơn liïơt kï úê trïn
Taơi möơt söị nûúâc phaât triïín,chñnh quýìn ắa phûúng ặúơc ýucíìu ặa híìu hïịt caâc loaơi dõch vuơtrong vađ ngoađi cú quan chñnhquýìn ra ăíịu thíìu (Vñ duơ, bangVictoria, Öxtríylia ýu cíìu lađ 50%
ngín saâch bùưt buöơc phaêi ặa raăíịu thíìu) Nhû víơy, caâc böơ liïn
quan bõ ăùơt dûúâi aâp lûơc lađ phaêi lađmsao ăïí mûâc chi phñ vađ chíịt lûúơngdõch vuơ cuêa mònh ngang bùìng vúâimûâc cuêa chuê thïí tû nhín truângthíìu nïịu muöịn tiïịp tuơc cung cíịploaơi dõch vuơ ăoâ vađ duy trò biïn chïị,ngín saâch cuêa mònh
Tuy víơy, viïơc chñnh phuê cungcíịp dõch vuơ cöng (thöng qua caâc cúquan thuöơc böơ hoùơc khöng thuöơcböơ - Chûúng 6) víîn tiïịp tuơc lađ hònhthûâc cung cíịp dõch vuơ cöng chuêýịu ÚÊ híìu hïịt caâc nûúâc, chi tiïucuêa chñnh quýìn trung ûúng vađchñnh quýìn ắa phûúng cho dõchvuơ cöng cung cíịp thöng qua caâcăún võ tû nhín cuông nhû caâc töíchûâc tûơ nguýơn víîn chûa chiïịm tyêlïơ lúân
Quaên lyâ quaâ trònh cho tû nhín thíìu 7
Trûúâc tiïn, cíìn phaêi lađm roô muơctiïu cuêa dõch vuơ vađ xaâc ắnh caâchoaơt ăöơng cuơ thïí seô cho tû nhínthíìu Ngoađi ra, cuông cíìn phaêi:
● ăaânh giaâ nhûông thay ăöíi chùưcchùưn seô xaêy ra ăöịi vúâi caâc ăiïìukiïơn (nhû tùng dõch vuơ, caâc ýucíìu ăöịi vúâi khoaên ăíìu tû);
● rađ soaât laơi viïơc phöịi húơp giûôacaâc hoaơt ăöơng seô cho tû nhínthíìu vađ caâc hoaơt ăöơng liïn quankhaâc cuêa chñnh phuê;
● ăaânh giaâ xem coâ thïí löìng gheâpcaâc hoaơt ăöơng úê caâc cú quanchñnh phuê khaâc vađo dûơ aân ăïíníng cao hiïơu quaê cuêa dûơ aânhay khöng; vađ
Trang 9● ăaânh giaâ chíịt lûúơng quaên lyâ
cuêa nhađ thíìu
Coâ nhiïìu phûúng aân lûơa choơn
ăïí xem xeât liïn quan ăïịn thïí loaơi
húơp ăöìng (húơp ăöìng thanh toaân
möơt líìn, húơp ăöìng khoaân saên
phíím, húơp ăöìng phín chia lúơi
nhuíơn v.v.), liïn quan ăïịn muơc
ăñch (nhû chó nhùìm tiïịt kiïơm chi
phñ hay níng cao chíịt lûúơng phuơc
vuơ) vađ liïn quan ăïịn ngûúđi cung
cíịp dõch vuơ tûúng lai Chi phñ cuêa
dûơ aân cíìn phaêi ặúơc ăaânh giaâ (khi
coâ thïí) dûơa trïn kinh nghiïơm thu
ặúơc tûđ caâc dûơ aân tûúng tûơ hoùơc
caâc cöng trònh nghiïn cûâu cuơ thïí;
tiïu chuíín thûơc hiïơn phaêi ặúơcquy ắnh roô ngay trong húơp ăöìng;
vađ húơp ăöìng cíìn coâ caâc quy ắnhvïì trûúđng húơp nhađ thíìu khöngthûơc hiïơn húơp ăöìng vađ cú chïị giaêiquýịt tranh chíịp
Ăaânh giaâ vađ quaên lyâ ruêi ro lađcaâc khña caơnh quan troơng cuêa viïơcquaên lyâ quaâ trònh giao thíìu (Höơp13.1) Cú quan chñnh phuê cíìn nùưmgiûô kiïịn thûâc kyô thuíơt cuêa dõch vuơcuông nhû cíìn coâ khaê nùng giaâmsaât viïơc theo doôi thûơc hiïơn cuêa nhađthíìu vađ kiïím toaân thöng tin liïnquan ăïịn viïơc thûơc hiïơn tûđ phñanhađ thíìu
ÚÊ Malaixia, Chñnh phuê ăaô kyâ
möơt húơp ăöìng nhûúơng quýìn
coâ thúđi haơn 28 nùm theo möơt
caâch thûâc múâi vađ ăíìy tham
voơng vúâi möơt tíơp ăoađn tû nhín
ăïí níng cíịp, caêi taơo vađ múê röơng
hïơ thöịng thoaât nûúâc trïn toađn
quöịc Mùơc duđ baên húơp ăöìng
ûúâc tñnh trõ giaâ 2,8 tyê ăöla ăaô
ặúơc kyâ vađo nùm 1993, tiïịn ăöơ
thûơc hiïơn ríịt chíơm, chuê ýịu do
phaên ûâng maơnh meô cuêa cöng
chuâng vađ thõ trûúđng ăöịi vúâi viïơc
thu phñ vađ tùng phñ sûê duơng.
Kinh nghiïơm cuêa Malaixia cho
thíịy víịn ăïì phín böị ruêi ro chûa
tûđng coâ naêy sinh búêi viïơc tû
nhín cung cíịp dõch vuơ vïơ sinh
theo caâch thûâc baân leê trong caâc
trûúđng húơp mađ trûúâc ăíy nhûông dõch vuơ nađy chûa bao giúđ ặúơc cung cíịp möơt caâch tíơp trung, viïơc caâc ăún võ cung cíịp dõch vuơ khöng coâ quýìn phaâp lyâ trong viïơc ngûđng dõch vuơ ăöịi vúâi nhûông ngûúđi khöng nöơp tiïìn, vađ dõch vuơ thoaât nûúâc vađ cíịp nûúâc ặúơc thanh toaân riïng biïơt
ÚÊ AÂchentina, thađnh phöị
Buenos Aires ăaô uêy quýìn quaên lyâ vađ traâch nhiïơm ăíìu tû vïì hïơ thöịng nûúâc vađ vïơ sinh cho möơt tíơp ăoađn tû nhín Theo ăiïìu khoaên cuêa húơp ăöìng keâo dađi 30 nùm nađy, tíơp ăoađn seô ăíìu tû böịn tyê ăöla cho viïơc níng cíịp, caêi taơo vađ múê röơng hïơ thöịng
nûúâc vađ vïơ sinh Trong ba nùm, tíơp ăoađn nađy ăaô mang laơi nhûông caêi thiïơn ríịt lúân vïì khíu víơn hađnh vađ tađi chñnh thöng qua viïơc giaêm lûúơng nûúâc thíịt thoaât vađ níng cao tyê lïơ thu tiïìn sûê duơng Coâ ặúơc thađnh cöng nađy lađ do nhûông bûúâc ăi maơnh baơo cuêa Chñnh phuê AÂchentina nhùìm baêo ăaêm nguöìn kinh phñ döìi dađo cho dûơ aân: tùng mûâc giaâ trûúâc khi tû nhín hoaâ, baêo ăaêm traâch nhiïơm cuêa cöng ty kinh doanh nûúâc quöịc doanh, cíịp tiïìn cho chûúng trònh vïì hûu tûơ nguýơn, ặa ra baêo ăaêm lađ tíơp ăoađn coâ quýìn cùưt dõch vuơ ăöịi vúâi nhûông khaâch hađng khöng traê tiïìn vađ líơp ra möơt cú
Höơp 13.1 Ruêi ro vađ cú höơi trong viïơc cho khu vûơc tû nhíơn thíìu cung cíịp dõch vuơ cöng
Trang 10Tuy nhiïn, duđ cho húơp ăöìng coâặúơc thiïịt kïị vađ thûơc hiïơn cíín thíơnăïịn míịy ăi nûôa thò cú quan chñnhphuê cuông khöng thïí thoaâi thaâctraâch nhiïơm ăöịi vúâi dõch vuơ liïnquan khi dõch vuơ nađy ặúơc giaocho khu vûơc tû nhín thíìu Cúquan noâi trïn coâ nghôa vuơ theo doôiviïơc thûơc hiïơn cuêa nhađ thíìu ăïí baêo
ăaêm caâc tiïu chuíín ặúơc ăaâp ûângvađ húơp ăöìng ặúơc thûơc hiïơn ăíìyăuê Trong trûúđng húơp nađo thò cöngchuâng cuông seô nhùưc nhúê chñnhphuê möơt caâch nghiïm khùưc vïìnghôa vuơ ăoâ nïịu coâ sai soât lúân nađoăoâ xaêy ra trong viïơc thûơc hiïơn baênhúơp ăöìng ăaô kyâ cuông nhû viïơccung ûâng dõch vuơ
quan quaên lyâ ăöơc líơp ăïí phođng
ngûđa khaê nùng chñnh trõ hoaâ dûơ
aân Tuy nhiïn, khöng líu sau
khi kyâ húơp ăöìng, mûâc tiïìn dõch
vuơ ăaô ặúơc tùng lïn hún mûâc
dûơ kiïịn vò chñnh phuê ăaô ăöìng yâ
vúâi nhíơn ắnh cuêa nhađ thíìu lađ
tònh traơng kyô thuíơt cuêa hïơ
thöịng töìi tïơ hún so vúâi dûơ kiïịn.
ÚÊ Niu Dilín, sau khi núâi loêng
ăiïìu tiïịt cuêa nhađ nûúâc ăöịi vúâi
ngađnh nùng lûúơng cuêa Niu
Dilín vađo nùm 1992, cöng ty
Mercury Energy Limited ặúơc
thađnh líơp thaâng 10-1993 vúâi tû
caâch lađ ngûúđi kïị nhiïơm cuêa
Ban quaên lyâ nùng lûúơng ăiïơn
Auckland (AEPB).
Ngađy 20-2-1998, möơt cuöơc
khuêng hoaêng nùng lûúơng ăaô nöí
ra taơi Auckland khi böịn ặúđng
caâp lúân díîn ăiïơn cíịp cho trung
tím buön baân bõ chíơp chaây Caâc
chuýn gia quöịc tïị cuêa Mercury
Energy ăaô tòm ra caâc nguýn
nhín chíơp chaây lađ do thúđi tiïịt
quaâ noâng vađ khö, caâc víịn ăïì
trong lođng ăíịt núi lùưp ăùơt ặúđng caâp, ăíịt luân úê möơt söị núi ăùơt ặúđng caâp, sûơ rung tûđ xe cöơ trïn tuýịn ặúđng böơ vađ ặúđng sùưt gíìn ăoâ vađ viïơc nhađ thíìu cùưt caâc ặúđng díy caâp kiïím soaât.
Tuy nhiïn, nùng lûơc, caâc tiïu chuíín vađ hoaơt ăöơng thûơc tïị cuêa cöng ty - vúâi tû caâch lađ nhađ cung ûâng ăiïơn chuê chöịt cuêa Auckland - ăaô ặúơc ăùơt lïn bađn cín Ăoađn kiïím tra cuêa chñnh phuê vïì vuơ nađy ăaô phín chia löîi cho Mercury Energy vađ cöng ty trûúâc cuêa noâ lađ AEPB, búêi vò caê hai ăïìu xao nhaông trong viïơc xûê lyâ mùơc duđ ăaô coâ bùìng chûâng cho thíịy ăöơ tin cíơy cuêa caâc díy caâp ăaô suy giaêm Tuy nhiïn, Mercury Energy bõ ăöí löîi nhiïìu hún vò theo kïịt luíơn ăiïìu tra thò cöng ty nađy ăaô khöng ăaânh giaâ ăuâng mûâc nguy cú míịt ăiïơn.
Hún nûôa, baâo caâo ăiïìu tra kïịt luíơn lađ tñnh chíịt giaân tiïịp cuêa súê hûôu cöí phíìn cuêa Mercury Energy coâ thïí ăaô coâ taâc ăöơng do
“thiïịu chïị ăöơ traâch nhiïơm roô rađng cuêa Höơi ăöìng quaên trõ thöng qua chïị ăöơ kyê luíơt ăöịi vúâi cöí ăöng vađ/hoùơc thõ trûúđng coâ hiïơu quaê” - möơt muơc tiïu söịng cođn trong ngađnh cöng nghiïơp coâ hïơ thöịng maơng lûúâi vúâi nhûông ăùơc ăiïím ăöơc quýìn Tûúng tûơ nhû víơy, caâc húơp ăöìng cuêa Mercury Energy vúâi khaâch hađng khöng quy ắnh roô vïì nhûông ruêi ro trong viïơc cung cíịp ăiïơn coâ thïí xaêy
ra, vađ trûđ phi nhûông ngoaơi lïơ cuông nhû nhûông haơn chïị ăaô ặúơc ăađm phaân möơt caâch tûơ do vađ cöng bùìng giûôa nhađ cung ûâng dõch vuơ vađ khaâch hađng, ngûúđi cung ûâng thûúđng phaêi chõu traâch nhiïơm vïì tađi saên.
Nguöìn: Finance and Development
(thaâng 3-1997); The Age, Melbourne Online, caâc víịn ăïì (1998); vađ Rob Laking, Trûúêng khoa ăađo taơo thaơc sô quaên trõ cöng, Ăaơi hoơc Victoria, Wellington (1998).
Höơp 13.1 (Tiïịp)
Trang 11Sûơ cíìn thiïịt phaêi thíơn troơng
Nhû ăaô nïu, viïơc cho thíìu coâ
thïí lađ möơt cöng cuơ hûôu hiïơu nhùìm
tùng tñnh hiïơu quaê vađ caêi thiïơn
chíịt lûúơng cung cíịp möơt söị loaơi
dõch vuơ cöng Khi chuíín bõ vađ
xem xeât ýu cíìu kinh phñ cuêa caâc
böơ, möơt ăiïìu luön nïn lađm lađ phaêi
ăùơt ra cíu hoêi coâ giaêi phaâp nađo
cho tû nhín thíìu ăïí ăúô töịn keâm
hún khöng, vađ nïịu cíu traê lúđi lađ coâ
thò phaêi cho tû nhín thíìu ngay
(Xem Cíy quýịt ắnh úê Chûúng
1) Tuy nhiïn, viïơc cho thíìu
khöng phaêi lađ viïơc neâ traânh hay
thay thïị nhùìm níng cao hiïơu quaê
vađ hiïơu nùng cuêa nïìn hađnh chñnh
cöng, hoùơc viïơc tû nhín hoaâ trûơc
tiïịp nïịu dõch vuơ liïn quan khöng
thuöơc vïì khu vûơc cöng Viïơc cho
tû nhín thíìu cuông chûâa ặơng ruêi
ro vïì tađi chñnh, tñnh hiïơu nùng vađ
quaên lyâ nïịu khöng ặúơc thiïịt kïị
vađ giaâm saât töịt Vò víơy, möơt ăiïìu
luön cíìn thiïịt lađ phaêi xaâc ắnh
chñnh xaâc caâc ăiïìu kiïơn húơp ăöìng
vađ thõ trûúđng, trong ăoâ giaêi phaâp
cho tû nhín thíìu coâ thïí ặúơc
thûơc hiïơn
Kinh nghiïơm trong thûơc tiïîn
ăöịi vúâi húơp ăöìng thanh toaân möơt
líìn vađ húơp ăöìng ăöịi taâc cuông
giöịng nhû kinh nghiïơm ăöịi vúâi
húơp ăöìng quaên lyâ doanh nghiïơp
cöng (Chûúng 6) Nhòn chung,
nhûông húơp ăöìng nađy khöng giuâp
gò trong viïơc phuơc höìi caâc doanh
nghiïơp lađm ùn thua löî vađ trongnhiïìu trûúđng húơp cođn díîn ăïịntònh traơng míịt maât tađi saên vađ phíntaân lúơi nhuíơn búêi caâc nhađ quaên lyâ
tû nhín (Khi caâc húơp ăöìng quaênlyâ ặúơc liïn kïịt vúâi ăíìu tû cöíphiïịu thûơc chíịt, caâc víịn ăïì nađyhíìu nhû bõ xoaâ boê)
Nhòn chung, möi trûúđng caơnhtranh lađ cíìn thiïịt ăïí lađm tùng lúơithïị cuêa cú chïị cho thíìu Theo kïịtquaê möơt söị cuöơc khaêo saât kinhnghiïơm thađnh cöng cuêa viïơc chothíìu úê Hoa Kyđ, Donahue (1989)kïịt luíơn:
Thûâ nhíịt, caâc haông tû nhín tòmkiïịm lúơi nhuíơn lađ nhûông ăún võ coâtiïìm nùng trong viïơc níng cao hiïơuquaê saên xuíịt Thûâ hai, tiïìm nùngăoâ chó coâ thïí phaât huy trong nhûônghoađn caênh nhíịt ắnh Cöng - tû ăöịinghõch lađ möơt víịn ăïì, nhûng caơnhtranh vúâi khöng caơnh tranh cođn lađvíịn ăïì lúân hún Möơt cú chïị thõtrûúđng nûêa vúđi, trong ăoâ theo ăuöíilúơi nhuíơn nhûng laơi thiïịu caâc quyắnh cuơ thïí hoùơc thiïịu tñnh caơnhtranh, cođn töìi tïơ hún lađ khöng coâ cúchïị thõ trûúđng
Cho tû nhín thíìu ăöi khi cuônglađ möơt phûúng thûâc giaêi quýịt khoâkhùn tađi chñnh chûâ khöng phaêi vòmuơc ăñch níng cao hiïơu quaê cungcíịp dõch vuơ Vïì lyâ thuýịt, ruêi ro tađichñnh phaêi ặúơc chuýín cho nhađthíìu, tuy víơy trong húơp ăöìngthûúđng coâ ăiïìu khoaên noâi vïì sûơ
Trang 12baêo laônh trûơc tiïịp hay giaân tiïịpcuêa chñnh phuê Cú quan chñnh phuêseô ăaơt ặúơc muơc tiïu tiïịt kiïơm chiphñ, nhûng vò tíìm quan troơng cuêadõch vuơ ăöịi vúâi cöng chuâng nïnkhi nhađ thíìu khöng cung cíịp ặúơcdõch vuơ cho cöng chuâng möơt caâchăuâng ăùưn hoùơc phaâ saên, chñnh phuêkhöng cođn caâch nađo khaâc lađ phaêi
ra tay can thiïơp vađ höî trúơ kinh phñcho hoaơt ăöơng ăaô cho tû nhínthíìu Vò víơy, möơt söị haông tû nhínsûê duơng caâc thoaê thuíơn cho thíìuăïí coâ ặúơc húơp ăöìng mađ khöng hïìcoâ yâ ắnh tuín thuê kyê luíơt thõ
trûúđng sau ăoâ Viïơc cho thíìu cuônglađm giaêm tñnh minh baơch vò baênthín noâ ăaô thay thïị tñnh tin cíơy vïìthûúng maơi ăöịi vúâi chïị ăöơ traâchnhiïơm, vađ do víơy, tröịn traânh sûơkiïím soaât cuêa luíơt phaâp
Khi chñnh phuê phaêi höî trúơ chomöơt dûơ aân khoâ khùn ặúơc thûơchiïơn trong khuön khöí húơp ăöìngBOT, chi phñ tađi chñnh coâ thïí lïntúâi mûâc ríịt cao, nhû trong trûúđnghúơp úê Mïhicö ặúơc mö taê úê Höơp13.2 Ăiïìu nađy ăođi hoêi phaêi nghiïncûâu kyô caâc khña caơnh phaâp lyâ vađkinh tïị cuêa caâc thoaê thuíơn BOT
Trong nhûông nùm 1980, caâc
chñnh quýìn ắa phûúng taơi
Anh, do gùơp khoâ khùn vïì tađi
chñnh, ăaô buöơc phaêi sûê duơng xe
cöơ ặúơc mua bùìng tiïìn cuêa tû
nhín ăïí tröịn traânh sûơ kiïím soaât
cuêa nhađ nûúâc vïì chi tiïu Ngûúđi
ta cho rùìng phûúng phaâp huy
ăöơng kinh phñ liïn quan ăïịn caâc
bïn tû nhín khöng chñnh thöịng
nađy lađ möơt kiïíu tröịn traânh sûơ
kiïím soaât cuêa nhađ nûúâc Chùỉng
haơn, nhiïìu chñnh quýìn ắa
phûúng chaơy theo caâc húơp ăöìng
baân - thú laơi vúâi söị tađi saên hiïơn
coâ, mađ úê nhiïìu núi ăaô ăïịn mûâc
thaâi quaâ vïì chi tiïìn mùơt thöng
qua viïơc baân vađ thú laơi thiïịt bõ
ặúđng phöị nhû ăeđn ặúđng vađ
bïịn ăöî xe.
Vađo nùm 1987, Mïhicö tiïịn
hađnh möơt chûúng trònh ăíìy tham voơng vïì viïơc cho tû nhín thíìu xíy dûơng vađ víơn hađnh caâc con ặúđng dûúâi hònh thûâc thoaê thuíơn BOT Ban ăíìu, caâc thoaê thuíơn nađy coâ veê nhû thađnh cöng, vađ hún 5.100 km ặúđng coâ thu phñ ăaô ặúơc xíy dûơng.
Tuy nhiïn, kinh phñ ăaô bõ phín böí möơt caâch sai traâi vađ bõ sûê duơng trûúâc khi coâ nhu cíìu; tiïịn ăöơ xíy dûơng chíơm míịt 55% so vúâi thoaê thuíơn vúâi nhađ thíìu; töịc ăöơ giao thöng bõ chíơm hún 37%
so vúâi dûơ kiïịn vađ chi phñ xíy dûơng cao hún 29% so vúâi mûâc ăaô thoaê thuíơn Mûâc lúơi nhuíơn mađ caâc con ặúđng ăem laơi thíịp hún nhiïìu so vúâi dûơ kiïịn Cuöơc khuêng hoaêng kinh tïị nùm 1995
úê Mïhicö ăaô lađm töìi tïơ thïm
tònh hònh tađi chñnh cuêa caâc tuýịn ặúđng coâ thu phñ mađ chñnh phuê ăaô cho tû nhín thíìu xíy dûơng, buöơc chñnh phuê phaêi thûơc hiïơn möơt kïị hoaơch höî trúơ khíín cíịp 2,2 tyê ăöla Myô Híơu quaê lađ phíìn tham gia cuêa khu vûơc cöng tùng voơt lïn ăïịn 40% töíng söị vöịn cuêa caâc cöng ty nhíơn húơp ăöìng vađ ăaô phaêi gia haơn húơp ăöìng ăïí taơo ăiïìu kiïơn cho chuê ăíìu tû thu höìi laơi vöịn.
Nguöìn: David Heald “Vöịn do tû nhín cíịp trong dõch vuơ cöng” , The Manchester School, 1997; vađ Robert Barrenra, “Cho thíìu viïơc phaât triïín vađ víơn hađnh hïơ thöịng ặúđng cao töịc úê Mïhicö”, trong
cuöịn Cho thíìu caâc dõch vuơ cuêa chñnh phuê, OECD 1997.
Höơp 13.2 Hai vñ duơ vïì sûơ thíịt baơi trong cú chïị cho tû nhín thíìu
Trang 13Viïơc phín tñch möịi quan hïơ giûôa
chi phñ vađ lúơi ñch thöng thûúđng cuêa
caâc dûơ aân thûơc hiïơn theo caâc thoaê
thuíơn BOT cíìn phaêi ặúơc tiïịn
hađnh, nhûng cuông phaêi ăaânh giaâ
vïì caâc ruêi ro vađ thay ăöíi, v.v
Khöng bao giúđ ặúơc coi thoaê
thuíơn BOT lađ lyâ do biïơn höơ cho
viïơc tiïịn hađnh möơt dûơ aân khöng coâ
lúơi nhuíơn Khi chñnh phuê khöng
tòm ặúơc giaêi phaâp cho tû nhín
thíìu, thò lyâ do ăíìu tiïn thûúđng
ặúơc ặa ra ăïí giaêi thñch lađ dûơ aân
liïn quan khöng híịp díîn lùưm
Nguy cú tham nhuông trong caâc
thoaê thuíơn BOT lađ ăiïìu ăaâng quan
tím ăùơc biïơt So vúâi caâc hoaơt ăöơng
mua sùưm thöng thûúđng thò tñnh
chíịt phûâc taơp cuêa thoaê thuíơn BOT
seô taơo ra nhiïìu ăiïìu kiïơn cho tham
nhuông Vñ duơ, úê möơt quöịc gia nhû
Phaâp, núi mađ híìu nhû khöng coâ
tham nhuông trong nïìn cöng vuơ,
nhûng trong caâc vuơ aân gíìn ăíy ăaô
phaât hiïơn ra tham nhuông tûđ phña
caâc quan chûâc ắa phûúng trong
caâc húơp ăöìng BOT
Thu huât sûơ tham gia cuêa cöơng ăöìng
Viïơc giao thíìu cho caâc töí chûâc
tûơ nguýơn phi lúơi nhuíơn vađ caâc
nhoâm cöơng ăöìng coâ thïí giuâp giaêi
quýịt möơt söị víịn ăïì kïí trïn vađ
mang laơi lúơi ñch ăùơc biïơt ăöịi vúâi sûơ
phaât triïín cuêa cöơng ăöìng vađ huy
ăöơng vöịn xaô höơi (Chûúng 14) ÚÊ
möơt söị nûúâc nhû Philippin, caâc töí
chûâc tûơ nguýơn ăöìng yâ tiïịn hađnh
caâc dõch vuơ xaô höơi quan troơng nhûphaât triïín nöng thön chó ăún giaênăïí ăöíi líịy sûơ giuâp ăúô hiïơn víơt nhûphođng thñ nghiïơm, thiïịt bõ hoùơcphûúng tiïơn ăi laơi Cuông coâ thïítrao caâc húơp ăöìng khöng cíìn quathuê tuơc ăíịu thíìu caơnh tranh chocaâc ăún võ kinh doanh nhoê, caâcăún võ kinh doanh cuêa phuơ nûô, caâcnhoâm thiïíu söị hay caâc töí chûâccöơng ăöìng nhùìm ăaơt ặúơc caâcmuơc tiïu kinh tïị - xaô höơi röơng lúânhún so vúâi muơc tiïu trûúâc mùưt lađtùng hiïơu quaê vađ giaêm chi phñ
Nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín(nhû Bölivia, ÍỊn Ăöơ, Uganăa) ăaôkyâ húơp ăöìng khöng qua thuê tuơccaơnh tranh vúâi caâc cú quan tûơnguýơn vađ caâc hiïơp höơi dõch vuơdín sûơ vïì quaên lyâ nhiïìu loaơi dõchvuơ quy mö ắa phûúng vađ toađnquöịc coâ tíìm quan troơng ăùơc biïơtăöịi vúâi ngûúđi ngheđo - nhû caâctrung tím dinh dûúông, y tïị vađtiïm chuêng, caâc trung tím chùmsoâc ngûúđi giađ vađ treê em, caêi taơoníng cíịp caâc khu nhađ öí chuöơt vađvïơ sinh dõch tïî Do khoâ coâ thïí xaâcắnh roô kïịt quaê cuêa chuâng, caâc loaơidõch vuơ nađy khöng phuđ húơp vúâiviïơc cho caâc doanh nghiïơp tû nhínăíịu thíìu, mađ nïn giao cho caâc töíchûâc phi chñnh phuê phi lúơi nhuíơncoâ muơc tiïu phuơc vuơ cöng chuâng
Trong nhiïìu trûúđng húơp, töịt nhíịtlađ nïn giao cho caâc töí chûâc nađynhiïơm vuơ cung ûâng dõch vuơ vò
Trang 14chuâng thûúđng coâ möịi quan hïơ chùơtcheô vúâi caâc cöơng ăöìng ắa phûúngvađ nhúđ víơy viïơc cung ûâng dõch vuơseô hiïơu quaê hún Möơt vñ duơ minhhoaơ cho nhíơn ắnh nađy lađ chi phñ ytïị úê Campuchia giûôa nhûông nùm
1990 chó lađ 2 ăöla trïn ăíìu ngûúđimöîi nùm so vúâi mûâc chi 30 ăölatrïn ăíìu ngûúđi trong caâc cú súê y tïị
tû nhín Trong hai dûơ aân thñ ăiïím,viïơc giao víơn hađnh hïơ thöịng y tïịcho caâc töí chûâc phi chñnh phuê ăaôgiuâp giaêm ăaâng kïí chi phñ y tïịăöìng thúđi níng cao khaê nùng ăaâpûâng nhu cíìu cuêa cöơng ăöìng
Chñnh phuê cuông coâ thïí xem xeâtviïơc aâp duơng cú chïị caơnh tranhlađnh maơnh giûôa caâc nhađ cung cíịpdõch vuơ chñnh phuê vađ phi chñnhphuê trong caâc lônh vûơc giaâo duơc vađ
y tïị, chùỉng haơn nhû quyô ăađo taơocöng nhín úê Kïnia vađ Philippin vađviïơc quaên lyâ caâc trûúđng míîu giaâo úêÍỊn Ăöơ (Ngín hađng Thïị giúâi 1997)
Taơi möơt söị nûúâc, chñnh phuê ăaôcoâ chñnh saâch thu huât sûơ tham giacuêa caâc húơp taâc xaô vađo viïơc cungcíịp dõch vuơ nhû phín phöịi caâcmùơt hađng thiïịt ýịu vađ nguöìn lûơc,quaên lyâ caâc nhađ úê cöng cöơng, múêröơng cung cíịp dõch vuơ ăïịn ngûúđinöng dín, v.v
Cuöịi cuđng, möơt hònh thûâc thamgia ăùơc biïơt cuêa caâc töí chûâc phichñnh phuê trong cung cíịp dõch vuơlađ cuđng saên xuíịt Vúâi hònh thûâc
cuđng saên xuíịt, viïơc cung cíịp dõch
vuơ trúê thađnh möơt hoaơt ăöơng liïndoanh giûôa cú quan chñnh phuê vađmöơt söị nhoâm cöng dín Phûúngthûâc cöơng taâc nađy khöng phaêi luâcnađo cuông dïî quaên lyâ, nhûng laơiăùơc biïơt hiïơu quaê vúâi caâc hiïơp höơilín cíơn vađ caâc nhoâm cöơng ăöìngtrong lônh vûơc phođng chaây, chûôachaây, an toađn cöng cöơng, thu gomraâc thaêi, lađm ăeơp quang caênh cöngcöơng, dõch vuơ cûâu thûúng, chùmsoâc ngûúđi giađ vađ caâc hoaơt ăöơngvùn hoaâ
TIÏỊNG NOÂI - LIÏN HÏƠ VAĐ
Xíy dûơng möơt ắnh hûúâng khaâch hađng
Cöng dín hay khaâch hađng?
Chñnh phuê quan hïơ vúâi cöngdín trïn nhiïìu tû caâch khaâc nhauvađ chó möơt söị trong ăoâ giöịng vúâiquan hïơ cuêa nhađ cung cíịp dõch vuơvúâi ngûúđi tiïu duđng thuöơc khu vûơc
tû Viïơc phín biïơt giûôa cöng dínvađ khaâch hađng trong bíịt kyđ möơtcuöơc bađn luíơn nađo vïì vai trođ cuêachñnh phuê vađ möịi quan hïơ cuêa noâvúâi xaô höơi noâi chung lađ ríịt quantroơng Cöng dín coâ quýìn vađnghôa vuơ trûúâc chñnh phuê Quýìnvađ nghôa vuơ ăoâ vûúơt ra ngoađi vaitrođ cuêa hoơ vúâi tû caâch lađ khaâchhađng cuêa dõch vuơ cöng Baên chíịtcuêa sûơ trung thađnh trïn cú súê coâ ăicoâ laơi cuông hïịt sûâc khaâc nhau
Trang 15Viïơc sûê duơng thuíơt ngûô khaâch
hađng lađ thñch húơp khi chñnh phuê
cung cíịp caâc loaơi dõch vuơ cuơ thïí
nhû ăiïơn, hay y tïị Quan hïơ khaâch
hađng lađ quan troơng vađ lađ trung
tím trong viïơc líơp ra caâc cú quan
cung cíịp dõch vuơ cuêa chñnh phuê,
vađ trong viïơc taâch caâc hoaơt ăöơng
thûúng maơi khoêi caâc cú quan
cöng (Chûúng 6) Ăiïìu nađy dûơa
trïn quan ăiïím cho rùìng cíìn aâp
duơng caâc nguýn tùưc kinh doanh
vađo lônh vûơc dõch vuơ cöng9 Tuy
nhiïn, sûơ phín biïơt giûôa cöng dín
vađ khaâch hađng nhùưc nhúê ta rùìng
lúơi ñch cuêa möơt söị nhoâm khaâch
hađng cuơ thïí cuêa möơt söị loaơi dõch
vuơ cöng nađo ăoâ coâ thïí khaâc vúâi lúơi
ñch cuêa ngûúđi nöơp thúị vađ cuêa
cöng chuâng noâi chung Do víơy,
ắnh hûúâng cöng dín trúê thađnh
möơt böơ phíơn cuêa chuê trûúng xíy
dûơng möơt nïìn hađnh chñnh coâ
traâch nhiïơm vúâi ngûúđi dín, trong
ăoâ ăïì cao lúơi ñch cuêa ngûúđi dín
vúâi tû caâch vûđa lađ cöng dín vûđa lađ
khaâch hađng
Mùơc duđ víơy, ắnh hûúâng khaâch
hađng coâ thïí trúê thađnh böơ phíơn cíịu
thađnh troơng ýịu cuêa caâc nöî lûơc
níng cao hiïơu quaê quaên lyâ cuêa
chñnh phuê Nhûông quy ắnh roô
rađng vađ ăaâng tin cíơy vïì tiïu chuíín
dõch vuơ, biïơn phaâp thûơc hiïơn caâc
tiïu chuíín ăoâ, giaêi quýịt nhanh
choâng khiïịu naơi, v.v., lađ cíìn thiïịt
ăïí caêi thiïơn mûâc ăöơ vađ chíịt lûúơng
dõch vuơ cöng Ăõnh hûúâng khaâch
hađng coâ thïí giuâp níng cao chíịtlûúơng cuêa möịi quan hïơ tûúng taâcgiûôa chñnh phuê vađ cöng dín bùìngviïơc baâc boê quan niïơm cho rùìngcöng dín chó lađ ngûúđi ặúơc hûúêngmöơt caâch thuơ ăöơng dõch vuơ do caâc
cú quan ăöơc quýìn cuêa chñnh phuêban phaât; bùìng caâch taơo ăiïìu kiïơncho caâc cöng dín bònh thûúđng chíịtvíịn caâc cú quan dõch vuơ chñnhphuê; vađ bùìng viïơc thay ăöíi vùnhoaâ tû duy cuô bùìng ắnh hûúângphuơc vuơ vúâi chïị ăöơ traâch nhiïơmvúâi bïn ngoađi cao
Hiïịn chûúng cöng dín
Hiïịn chûúng cöng dín lađ möơtsaâng kiïịn mang tñnh chuê ăöơng cuêachñnh phuê nhùìm töí chûâc hoaơt ăöơngcuêa caâc cú quan chñnh phuê xungquanh möơt quy ắnh cöng khai vađroô rađng vïì tiïu chuíín vađ nghôa vuơcung cíịp dõch vuơ Hiïịn chûúngặúơc dûơa trïn quan ăiïím cho rùìng
vò cöng dín ăoâng goâp cho moơidõch vuơ cöng vúâi tû caâch lađ ngûúđinöơp thúị vađ coâ caâc quýìn cú baêncuêa möơt thađnh viïn trong xaô höơinïn hoơ coâ quýìn ặúơc hûúêng caâc
dõch vuơ cöng coâ chíịt lûúơng cao,phuđ húơp vađ hiïơu quaê Hoơ cuông coâquýìn tröng ăúơi nhađ nûúâc seô thûơchiïơn caâc chûâc nùng quaên lyâ, thuthúị, tû phaâp möơt caâch coâ hiïơuquaê, cöng bùìng vađ coâ traâch nhiïơm
Caâc chñnh phuê ăaô aâp duơng hiïịnchûúng cöng dín coi ăíy lađ lúđituýn böị vïì caâc saâng kiïịn vađ caâc
Trang 16nguýn tùưc cú baên nhùìm níng caotiïu chuíín dõch vuơ theo caâch thûâcphuđ húơp nhíịt ăöịi vúâi möîi cú quancuêa chñnh phuê Nhûông nguýn tùưcaâp duơng trong chûúng trònh hiïịnchûúng “Dõch vuơ lađ hađng ăíìu” cuêaAnh ăaô ặúơc trònh bađy trong Höơp13.3 Nhûông nûúâc ăaô coâ hiïịnchûúng tûúng tûơ göìm Öxtríylia,
Bó, Trung Quöịc, Phaâp, ÍỊn Ăöơ,Italia, Malaixia vađ Myô Xingapo ăaôlíơp ra caâc ăún võ caêi thiïơn dõch vuơ
úê tíịt caê caâc böơ ÚÊ nhiïìu nûúâc,chñnh quýìn tónh vađ ắa phûúngcuông ăaô aâp duơng hiïịn chûúngcöng dín, vò chñnh quýìn ắaphûúng thûúđng tham gia vađo viïơc
cung cíịp dõch vuơ cöng
Hiïịn chûúng cöng dín thûúđngcoâ caâc hònh thûâc khaâc nhau, tûđ chöîchó lađ möơt tuýn böị chung vïì viïơcthûơc hiïơn caâc tiïu chuíín cho ăïịndanh saâch chi tiïịt caâc quýìn cuêacöng dín ÚÊ Vûúng quöịc Anh,hún 50 töí chûâc vađ nhiïìu chñnhquýìn ắa phûúng ăaô thûơc hiïơnhiïịn chûúng ăöịi vúâi bïơnh nhíntrong caâc bïơnh viïơn, hađnh khaâch
ăi xe lûêa, toađ aân, ngûúđi nöơp thúị,trúơ giuâp treê em vađ cho caâc muơcăñch khaâc Hiïịn chûúng úê Anhăùơc biïơt quan tím ăïịn viïơc cungcíịp caâc dõch vuơ ăa lônh vûơc vađnhu cíìu cuêa caâc nhoâm bõ gaơt ra
Dõch vuơ lađ hađng ăíìu, möơt
chûúng trònh hiïịn chûúng múâi úê
Anh, ặa tinh thíìn Hiïịn chûúng
cöng dín nùm 1991 vađo thïị kyê
múâi Ăíy lađ möơt phíìn trong
chûúng trònh röơng lúân hún cuêa
Chñnh phuê Anh nhùìm ăöíi múâi
vađ hiïơn ăaơi hoaâ dõch vuơ cöng.
Chñn nguýn tùưc cuêa noâ, nhùìm
muơc ăñch caêi thiïơn tñnh thñch
ûâng, chíịt lûúơng, hiïơu quaê vađ sûơ
húơp taâc trïn caâc lônh vûơc dõch
vuơ cöng, bao göìm:
● Ăùơt ra caâc tiïu chuíín dõch vuơ.
● Cöng khai vađ cung cíịp ăíìy
ăuê thöng tin.
● Tû víịn vađ tham gia.
● Khuýịn khñch viïơc tiïịp cíơn
vađ taơo ra nhiïìu sûơ lûơa choơn.
● Ăöịi xûê bònh ăùỉng vúâi tíịt caê moơi ăöịi tûúơng.
● Chíịn chónh sûơ viïơc khi coâ sai traâi.
● Sûê duơng nguöìn lûơc möơt caâch coâ hiïơu quaê.
● Ăöíi múâi vađ caêi thiïơn tònh hònh.
● Lađm viïơc vúâi caâc nhađ cung cíịp khaâc.
Hiïịn chûúng “dõch vuơ lađ hađng ăíìu” ăaô ặúơc thûđa nhíơn vađ thûơc hiïơn búêi nhiïìu cú quan chñnh phuê vađ chñnh quýìn ắa phûúng Möơt kïị hoaơch thûơc hiïơn caâc muơc tiïu cuêa hiïịn chûúng ặúơc töí chûâc búêi cú
quan trung ûúng, thûđa nhíơn vađ khuýịn khñch sûơ hoađn thiïơn vađ hiïơu quaê cao trong lônh vûơc dõch vuơ cöng bùìng caâch khuýịn khñch caâc töí chûâc nöơp ăún xin vađ giađnh ặúơc möơt hiïịn chûúng Möơt höơi ăöìng nhín dín ăaô ặúơc thađnh líơp ăïí baêo ăaêm cho nhín dín coâ tiïịng noâi nhiïìu hún vïì caâch thûâc níng cao chíịt lûúơng cung ûâng dõch vuơ Höơi ăöìng göìm nùm nghòn ngûúđi ăaơi diïơn cho caâc ăöịi tûúơng khaâc nhau trïn toađn quöịc theo tuöíi taâc, núi
úê vađ trònh ăöơ hoơc víịn, v.v
Nguöìn: Vùn phođng nöơi caâc Anh, 1995 Baâo caâo cuêa Uyê ban tiïu chuíín trong ăúđi söịng cöơng ăöìng London: HMSO.
Höơp 13.3 Hiïịn chûúng dõch vuơ lađ hađng ăíìu úê Vûúng quöịc Anh
Trang 17ngoađi lïì Bíịt luíơn dûúâi hònh thûâc
gò, hiïịn chûúng cíìn ăi keđm vúâi
caâc cuöịn söí tay hûúâng díîn trong
ăoâ giaêi thñch cuơ thïí caâc nguýn
tùưc vađ tiïu chuíín, thuê tuơc khiïịu
naơi vađ böìi thûúđng cuông nhû tïn,
ắa chó cuêa caâc cú quan vađ viïn
chûâc cíìn liïn hïơ Möơt tuýn böị
hûâa heơn ăún thuíìn mađ khöng coâ
caâc thöng tin cuơ thïí vađ hûúâng díîn
cho ngûúđi sûê duơng seô ñt coâ taâc
duơng vađ sûơ tin cíơy
Viïơc thûơc hiïơn trïn thûơc tïị caâc
hiïịn chûúng cöng dín cíìn phaêi
ặúơc giaâm saât, vađ viïơc giaâm saât
hiïơu quaê cíìn coâ sûơ uêng höơ vïì
chñnh trõ cuêa giúâi choâp bu Thöng
thûúđng, viïơc giaâm saât do möơt cú
quan trung ûúng trûơc thuöơc vùn
phođng böơ trûúêng hoùơc ban thû kyâ
nöơi caâc tiïịn hađnh (giöịng nhû
trûúđng húơp úê Malaixia vađ Vûúng
quöịc Anh) Bïn caơnh ăoâ, viïơc ăaânh
giaâ möơt caâch thûơc tïị cuông khöng
keâm phíìn quan troơng nhùìm baêo
ăaêm rùìng lúơi ñch mang laơi, vïì mùơt
caêi thiïơn chíịt lûúơng vađ khaê nùng
tiïịp cíơn dõch vuơ, lađ lúân hún caâc chi
phñ boê ra ăïí thûơc hiïơn vađ giaâm saât
saâng kiïịn ăoâ
Hiïịn chûúng cöng dín vađ
nhûông saâng kiïịn tûúng tûơ coâ thïí
díîn ăïịn nguy cú ăöịi xûê vúâi cöng
dín ăún thuíìn vúâi tû caâch lađ
nhûông khaâch hađng mađ qún míịt
vai trođ cuêa hoơ trong viïơc quýịt
ắnh muơc tiïu cuêa baên thín dõch
vuơ cöng Taơi nhiïìu nûúâc, hiïịn
chûúng cöng dín coâ thïí bõ boâpmeâo do bõ eâp tûđ trïn xuöịng chûâkhöng phaêi lađ saâng kiïịn tûđ quíìnchuâng nhín dín10 Ngoađi ra, cuôngtöìn taơi möơt söị víịn ăïì khaâc nhû sûơkhaâc biïơt trong chíịt lûúơng vađ giaâcaê dõch vuơ ăöịi vúâi cuđng möơt loaơikhaâch hađng nhû nhau taơi caâc khuvûơc khaâc nhau, cuông nhû nhûôngvíịn ăïì chung liïn quan ăïịn lúơi ñchcuêa möơt bïn lađ ngûúđi nöơp thúị vađbïn kia lađ caâc nhoâm khaâch hađngăùơc biïơt
Cuông nhû caâc thûơc tiïîn hoaơtăöơng khaâc cuêa caâc nûúâc phaât triïín,hiïịn chûúng cöng dín ăaô ặúơcặa vađo möơt caâch thíơn troơng úêmöơt söị nûúâc ăang phaât triïín, do súơrùìng chuâng seô chó mang yâ nghôatûúơng trûng chûâ khöng coâ quyắnh cuơ thïí nađo ăïí thûơc hiïơn Möơtsöị nûúâc (nhû ÍỊn Ăöơ) ăaô ặa ranhûông hiïịn chûúng cöng dín khaâíịn tûúơng do sûâc eâp cuêa caâc nhađ tađitrúơ nûúâc ngoađi hoùơc do saâng kiïịncuêa caâc nhađ laônh ăaơo cao cíịp Tuynhiïn, noâ múâi chó dûđng laơi úê camkïịt vïì tiïu chuíín dõch vuơ, mađthiïịu míịt yâ thûâc vïì quýìn lađmchuê tûđ phña ngûúđi lao ăöơng vađ caâcnhoâm ngûúđi tiïu duđng - lađ nhûôngngûúđi khöng ặúơc hoêi yâ kiïịntrong víịn ăïì nađy Do víơy, khöngcoâ gò ngaơc nhiïn khi viïơc thûơchiïơn yâ tûúêng nađy chùỉng míịy gíyặúơc uy tñn trong cöng chuâng ÚÊăíy laơi thíịy nöíi lïn víịn ăïì vïìnùng lûơc quaên lyâ vađ chi phñ Hiïịn
Trang 18chûúng cöng dín coâ thïí trúê thađnhýịu töị quan troơng cuêa caêi caâchhađnh chñnh, nhûng chó khi ặúơcthiïịt kïị töịt, coâ sûơ tham gia cuêacöng chuâng vađ ặúơc thûơc hiïơn möơtcaâch coâ hiïơu quaê Tíịt caê nhûôngăiïìu nađy ăođi hoêi möơt nùng lûơcquaên lyâ vađ giaâm saât töịt - ăiïìu mađcoâ thïí coâ cuông nhû khöng coâ úênûúâc hûôu quan.
Hún nûôa, viïơc thûơc hiïơn möơtcaâch coâ hiïơu quaê hiïịn chûúng cöngdín liïn quan ăïịn sûơ thay ăöíi lúânvïì thuê tuơc hađnh chñnh; sûơ uyê quýìnhúơp lyâ, ăuê nguöìn lûơc vađ caâcphûúng tiïơn khaâc; sûơ thay ăöíinhíơn thûâc vađ kyô nùng cuêa cöngchûâc; sûơ phaên höìi thûúđng xuýncuêa ngûúđi sûê duơng dõch vuơ Khihiïịn chûúng cöng dín chó ặúơc coilađ pheâp mõ dín vađ khöng ặúơcthûơc hiïơn möơt caâch coâ hiïơu quaê thònoâ seô coâ thïí gíy míịt uy tñn líu dađicho chñnh phuê Nhûông nghôa vuơchñnh theo hiïịn chûúng, chùỉnghaơn nhû thúđi gian chúđ ăúơi töịi ăacho bïơnh nhín, hađnh khaâch trïnphûúng tiïơn giao thöng cöng cöơnghoùơc ngûúđi khiïịu naơi ăođi böìithûúđng, phaêi tûúng xûâng vúâinhûông gò mađ ăún võ dõch vuơ coâ thïícung cíịp bùìng nguöìn tađi chñnh vađnhín lûơc cuêa mònh Nïịu khönglađm ặúơc nhû víơy thò khöng nïnặa ra nhûông lúđi hûâa kia
Trong trûúđng húơp nađo ăi nûôathò nhûông khoâ khùn kïí trïn khöngặúơc trúê thađnh ýịu töị caên trúê
nhûông saâng kiïịn mang tñnh thûơctïị nhùìm phuơc vuơ khaâch hađng töịthún úê caâc nûúâc ăang phaât triïíncuông nhû caâc nûúâc ăang chuýínăöíi – núi mađ cöng dín víîn ặúơcnhòn nhíơn nhû nhûông ngûúđihûúêng lúơi thuơ ăöơng tûđ caâc dõch vuơcöng do chñnh phuê ban phaât Tuynhiïn, sûơ lûơa choơn víîn lađ bùưt buöơc.Nhûông saâng kiïịn noâi trïn phaêi tíơptrung vađo caâc lônh vûơc coâ sûơ bíịtmaôn nhíịt cuêa cöng chuâng (dûơatrïn kïịt quaê khaêo saât cöng dín) vađphaêi bao göìm caê khña caơnh quaên lyâlíîn dõch vuơ Nhûông saâng kiïịn ăíìutiïn coâ thïí lađ saâng kiïịn vïì caâc loaơidõch vuơ dïî nhíơn thíịy vađ thiïịt thínăöịi vúâi cöng chuâng, chùỉng haơn nhû
y tïị vađ thu doơn raâc thaêi, cuông nhûcaâc loaơi dõch vuơ taơi ắa phûúng docaâc ăún võ nhoê leê cung ûâng Nhûôngnöî lûơc ăoâ cíìn phaêi coâ sûơ thamkhaêo yâ kiïịn vúâi caâc nhín viïn vađngûúđi sûê duơng vađ rađ soaât nhanhcaâc thuê tuơc ăïí tòm ra nhûông caên trúêchuê ýịu Kinh nghiïơm úê híìu hïịtcaâc nûúâc ăïìu cho thíịy viïơc thûơchiïơn nhûông saâng kiïịn nađy ăođi hoêisûơ thay ăöíi thuê tuơc vađ nhíơn thûâc,chûâ khöng ăún thuíìn chó coâ nhiïìunguöìn lûơc lađ ăuê
Phaên höìi tûđ phña cöng chuâng vađ cú chïị tham víịn
Ngay tûđ ăíìu, chuâng ta cíìn phaêighi nhúâ rùìng cöng chuâng seô bùìngcaâch nađy hay caâch khaâc noâi lïncaêm nghô cuêa mònh Nhûông cuöơc
Trang 19phaên ăöịi hay baơo lûơc ặúđng phöị
lađ sûơ biïíu thõ trûơc diïơn sûơ thíịt
voơng cuêa cöng dín khi hoơ khöng
ặúơc taơo cú höơi ăíìy ăuê ăïí thïí
hiïơn yâ kiïịn cuêa mònh, khöng ặúơc
traê lúđi caâc khiïịu kiïơn möơt caâch
nhanh choâng hay khöng ặúơc
tham gia vađo caâc chûúng trònh
cöng cöơng Nhûông trûúđng húơp
ặúơc coi lađ lïn tiïịng möơt caâch míịt
tríơt tûơ ăaô aênh hûúêng ăïịn chñnh
saâch cuêa nhiïìu nûúâc trïn nhiïìu
lônh vûơc vađ thíơm chñ cođn coâ thïí
aênh hûúêng ăïịn sûơ töìn vong cuêa
möơt chñnh phuê Sûơ tham khaêo yâ
kiïịn thûúđng xuýn vađ thûơc sûơ lađ
viïơc ríịt nïn lađm
Tham khaêo yâ kiïịn cöng chuâng
coâ thïí ặúơc tiïịn hađnh dûúâi nhiïìu
hònh thûâc, tûđ ăún giaên lađ chuýín
taêi thöng tin ăïịn viïơc trao chocöng dín quýìn kiïím soaât caâcquýịt ắnh cuöịi cuđng (vñ duơ nhû
cú chïị trûng cíìu yâ dín úê Thuyơ Sôhay cú chïị ăïì xuíịt saâng kiïịn úênhiïìu bang cuêa Myô), hoùơc choơn loơc
yâ kiïịn ăoâng goâp cuêa cöng chuângqua caâc cuöơc ăöịi thoaơi, hoùơc uyênhiïơm cho ăaơi diïơn cuêa cöơng ăöìngnhiïơm vuơ xíy dûơng caâc lûơa choơnchñnh saâch11 Caâc caâch thûâc tùngcûúđng sûơ liïn hïơ vúâi nhín dínặúơc trònh bađy taơi Höơp 13.4 Nhûăaô nïu taơi phíìn ăíìu cuêa chûúngnađy, caâc cuöơc bíìu cûê tûúng ăöịithíịt thûúđng ăaô lađm giaêm nhu cíìuvïì sûơ phaên höìi liïn tuơc cuêa cöngdín vađ caâc cú chïị tham khaêo yâkiïịn cöng chuâng ăïí böí sung cho
cú chïị bíìu cûê
Trong thúđi gian gíìn ăíy,
híìu hïịt caâc chñnh phuê OECD
ăaô coâ chñnh saâch ûu tiïn tùng
cûúđng quan hïơ giûôa chñnh
quýìn vađ cöng dín vađ ăaô aâp
duơng caâc biïơn phaâp ăïí tùng
traâch nhiïơm phuâc ăaâp cho cöng
chuâng.
● Caâc biïơn phaâp vïì thuê tuơc:
Nhiïìu biïơn phaâp khaâc nhau
-luíơt múâi, caêi thiïơn ngön ngûô,
thiïịt kïị laơi hònh thûâc, búât
quan liïu, thuê tuơc nhanh
hún, ăađo taơo nhín viïn vađ
tiïịp cíơn thuíơn tiïơn hún - ăaô
ặúơc aâp duơng nhùìm lađm cho thuê tuơc hađnh chñnh coâ thïí ăaâp ûâng möơt caâch nhanh nhaơy hún ăöịi vúâi nhu cíìu cuêa cöng dín Vñ duơ: möơt höơi ăöìng ăùơc biïơt göìm nhín viïn tûđ caâc böơ kinh tïị chuê chöịt vađ ăaơi diïơn khu vûơc tû ăïí caêi thiïơn möịi liïn hïơ vúâi cöng dín, ăún giaên hoaâ thuê tuơc vađ hònh thûâc, v.v (Phaâp, Nauy); möơt uyê ban ăùơc biïơt ăïí biïn soaơn vađ phaâp ăiïín hoaâ caâc quy ắnh vïì hađnh chñnh nhùìm taơo ăiïìu kiïơn
thuíơn lúơi hún cho ngûúđi dín tiïịp cíơn (Phaâp); viïơc xem xeât laơi toađn böơ caâc ăaơo luíơt nhùìm xoaâ boê caâc ăaơo luíơt khöng cođn phuđ húơp (AÂo); caâc hûúâng díîn quaên lyâ trong ăoâ nïu roô caâc tiïu chuíín cuơ thïí nhùìm giaêm thiïíu söị lûúơng hònh thûâc vađ ăún giaên hoaâ cuông nhû níng cao hiïơu quaê cuêa viïơc trao ăöíi thöng tin (Anh); möơt ăaơo luíơt trong ăoâ
ûu tiïn phaât triïín dõch vuơ trong nïìn hađnh chñnh cöng (Thuyơ Ăiïín).
Höơp 13.4 Caâc saâng kiïịn ăïí níng cao traâch nhiïơm cuêa cöng dín úê caâc nûúâc OECD
Trang 20Caâc cú chïị phaên höìi coâ thïí thuthíơp thöng tin tûđ khaâch hađng cuêamöơt dõch vuơ cöng nađo ăoâ vïì tònhhònh cung cíịp dõch vuơ nađy, vñ duơnhû giaâ caê, chíịt lûúơng, thúđi gian,khaê nùng phuđ húơp vađ an toađn; vïìsûơ sùĩn sađng giuâp ăúô cuêa nhín viïn
cú quan cung cíịp dõch vuơ; vïì tñnh
hiïơu quaê cuêa cú chïị giaêi quýịtkhiïịu naơi Nhûng khaâch hađng coâthïí tham gia vađo nhûông hoaơt ăöơngkhaâc ngoađi viïơc phaên höìi yâ kiïịncuêa mònh vïì chíịt lûúơng dõch vuơ.Ăíy lađ cú chïị cho pheâp sûơ thamgia tiïịp tuơc cuêa khaâch hađng vađoquaâ trònh cung cíịp dõch vuơ tûđ viïơc
● Caâc biïơn phaâp vïì thöng tin:
Nhûông biïơn phaâp nađy bao
göìm viïơc thađnh líơp caâc thiïịt
chïị phuđ húơp, aâp duơng caâc
cöng cuơ mang tñnh xuâc tiïịn,
múê röơng dõch vuơ trao ăöíi
thöng tin túâi moơi núi vađ in
íịn tađi liïơu AÂo, Hađ Lan vađ
Nauy ăaô thöng qua caâc ăaơo
luíơt vïì tûơ do thöng tin, theo
ăoâ caâc tađi liïơu cöng ặúơc
phín phaât khöng míịt tiïìn
cho ngûúđi dín trûđ trûúđng
húơp phaâp luíơt cíịm Phaâp ăaô
thađnh líơp caâc trung tím
thöng tin hađnh chñnh liïn böơ
ăïí cung cíịp cho cöng dín
caâc thöng tin liïn quan túâi
luíơt lïơ vađ thuê tuơc hađnh chñnh
qua ăiïơn thoaơi Niu Dilín ăaô
phaât hađnh möơt cuöịn danh baơ
cung cíịp thöng tin vïì thuê
tuơc hađnh chñnh vađ quy ắnh
cuêa luíơt phaâp cuông nhû ắa
chó vađ söị ăiïơn thoaơi cuêa caâc
cöng chûâc cíìn liïn hïơ
Ăíy lađ nhûông biïơn phaâp
nhùìm thu thíơp yâ kiïịn phaên
höìi cuêa cöng dín vïì caâc víịn
ăïì hađnh chñnh aênh hûúêng ăïịn cöng chuâng Vñ duơ: möơt uyê ban chñnh phuê thûơc hiïơn viïơc khaêo saât ăïí tòm hiïíu nhûông khoâ khùn cuêa nhín dín trong viïơc liïn hïơ vúâi chñnh quýìn vađ ặa ra giaêi phaâp khùưc phuơc (Thuyơ Ăiïín); möơt cuöịn danh baơ ăùơc biïơt ăïí phín tñch nöơi dung thöng tin do caâc phûúng tiïơn thöng tin ăaơi chuâng cung cíịp vađ tiïịn hađnh viïơc ăiïìu tra xaô höơi hoơc (Phaâp).
Caâc biïơn phaâp nađy ặúơc ặa
ra nhùìm baêo ăaêm sûơ uêng höơ vađ baêo höơ ăöịi vúâi cöng dín thöng qua viïơc thađnh líơp caâc toađ phuâc thíím ăùơc biïơt, caâc uyê ban vađ caâc cú quan tû víịn Caâc biïơn phaâp thöng duơng nhíịt bao göìm: thađnh líơp cú quan thanh tra ăïí taơo ăiïìu kiïơn cho cöng dín lađm ăún khiïịu naơi caâc quýịt ắnh hađnh chñnh (AÂo, Phíìn Lan vađ Nauy); caâc ăaơo luíơt ýu cíìu cöng chûâc cung cíịp
cho nhín dín thöng tin vïì caâc quýịt ắnh, kïí caê lyâ do
ra caâc quýịt ắnh ăoâ trong thúđi haơn 28 ngađy kïí tûđ ngađy nhíơn ặúơc ýu cíìu bùìng vùn baên (Öxtríylia), luíơt hađnh chñnh cöng nhùìm tùng cûúđng baêo vïơ vïì mùơt phaâp lyâ ăöịi vúâi cöng dín thöng qua viïơc baêo ăaêm sûơ vö tû cuêa caâc caân böơ hađnh chñnh trong quaâ trònh ra quýịt ắnh (Nauy); möơt cú quan giaâm saât ặúơc thađnh líơp trûơc thuöơc chñnh phuê ăïí kiïím tra hoaơt ăöơng cuêa caâc ăún võ vađ viïơc cung cíịp dõch vuơ cuêa chñnh quýìn, cuông nhû thi hađnh caâc quýịt ắnh phaâp luíơt liïn quan ăïịn quýìn kinh tïị cuêa cöng dín vađ víịn ăïì xung ăöơt lúơi ñch (Tíy Ban Nha).
Nguöìn: OECD, 1997 “Tham víịn vađ thöng tin liïn laơc: kïịt húơp nhiïìu lúơi ñch trong chñnh saâch” Media
Relations.Paris.
Höơp 13.4 (Tiïịp)
Trang 21cung cíịp thöng tin cho ăïịn viïơc
tham víịn, quan hïơ ăöịi taâc, uyê
quýìn vađ kiïím soaât.12
Nhûông cú chïị tham khaêo vađ
phaên höìi yâ kiïịn chung coâ thïí bao
● cöng khai hoaâ thöng tin;
● caâc cuöơc ăiïìu tríìn cöng khai vađ
höơi hoơp cuêa nhín dín;
● caâc nhoâm tû víịn cho ngûúđi sûê
duơng vađ höơi ăöìng ăaơi diïơn cho
ngûúđi sûê duơng;
● thuê tuơc giaêi quýịt khiïịu naơi cuêa
ngûúđi tiïu duđng;
● can thiïơp cuêa cú quan truýìn
thöng ăaơi chuâng; 13vađ
● phaên höìi tûđ caâc töí chûâc phi
chñnh phuê14
Ngoađi ra, caâc biïơn phaâp taơm
thúđi ăïí thu thíơp yâ kiïịn cuêa ngûúđi
tiïu duđng bao göìm caâc taơp chñ
ăiïơn tûê, caâc höơp thû goâp yâ, caâc
nhoâm ăaơi diïơn vađ caâc nhoâm tû
víịn (Möơt söị trong caâc yâ tûúêng kïí
trïn ăaô ặúơc caâc töí chûâc cöng hoơc
tíơp tûđ khu vûơc tû) Höơi ăöìng
ngûúđi sûê duơng vađ caâc taơp chñ ăiïơn
tûê cho pheâp trao ăöíi trûơc tiïịp hún
vïì caâc víịn ăïì liïn quan ăïịn sûê
duơng dõch vuơ so vúâi viïơc tiïịn
hađnh khaêo saât ngûúđi sûê duơng Tuynhiïn, caâc cú chïị nađy coâ thïíkhöng mang tñnh ăaơi diïơn, ăùơcbiïơt ăöịi vúâi trûúđng húơp caâc nhoâmngûúđi sûê duơng lađ nhûông ngûúđi coâtrònh ăöơ hoơc víịn thíịp Tûúng tûơnhû víơy, hođm thû goâp yâ coâ thïícung cíịp sûơ phaên höìi hûôu ñch tûđcaâ nhín khaâch hađng, nhûng mùơtkhaâc nhûông thöng tin thu ặúơctûđ caâc hođm thû goâp yâ nađy coâ thïíríịt vuơn vùơt chûâ chûa thïí hiïơnặúơc quan ăiïím chung cuêa ăöngăaêo ngûúđi tiïu duđng Nhû víơy,coâ thïí thíịy caâc cuöơc khaêo saâtkhaâch hađng/ngûúđi sûê duơng ặúơctiïịn hađnh möơt caâch thûúđng xuýnlađ cíìn thiïịt ăïí giuâp caêi thiïơn chíịtlûúơng dõch vuơ Caâc cuöơc ăiïìu traxaô höơi hoơc, trong ăoâ coâ sûê duơngkyô thuíơt thöịng kï tinh vi trongviïơc thiïịt kïị vađ phín phaât caâc baêncíu hoêi, coâ thïí ríịt töịn keâm vađ míịtnhiïìu thúđi gian Tuy víơy, caâc cuöơckhaêo saât ăún giaên vađ nhanh choânglaơi coâ thïí thu ặúơc thöng tin böíñch vúâi chi phñ thíịp, ăùơc biïơt khiặúơc tiïịn hađnh búêi caâc töí chûâc ắaphûúng vúâi ăiïìu kiïơn ăaâp ûângặúơc nhûông tiïu chuíín cú baên cuêathöịng kï Höơp 13.5 ặa ra möơt söịthñ duơ vïì caâc cuöơc khaêo saât ngûúđisûê duơng úê nhiïìu nûúâc khaâc nhauvađ höơp 13.6 ặa ra vñ duơ vïì caâccuöơc khaêo saât ngûúđi sûê duơng úêHađn Quöịc
Trang 22Chñnh phuê Uganăa ăaô lađm
viïơc vúâi caâc töí chûâc phi chñnh
phuê vađ cöơng ăöìng ăïí khaêo saât yâ
kiïịn cuêa cöng chuâng vïì chíịt
lûúơng cung cíịp dõch vuơ Möơt
vađi huýơn ăaô vaơch kïị hoaơch
phaât triïín cho huýơn mònh dûơa
trïn kïịt quaê cuêa cuöơc khaêo saât
noâi trïn.
Thuyơ Ăiïín sûê duơng möơt
cöng cuơ khaêo saât yâ kiïịn coâ tïn
lađ Ăiïìu tra mûâc ăöơ hađi lođng
cuêa ngûúđi tiïu duđng trïn toađn
quöịc ăïí liïn hïơ vúâi cöng
dín-nhûông khaâch hađng cuêa caâc
doanh nghiïơp nhađ nûúâc lúân
nhíịt - vađ ăaânh giaâ mûâc ăöơ hađi
lođng cuêa hoơ ăöịi vúâi loaơi dõch
vuơ ăaô ặúơc cung cíịp Viïơc ăiïìu
tra nađy ăaô cung cíịp thöng tin
vïì sûơ thađnh cöng cuêa caâc cuöơc
caêi caâch doanh nghiïơp vađ thuâc ăííy nhûông nöî lûơc nhùìm níng cao chíịt lûúơng dõch vuơ.
Möơt söị thađnh phöị úê Hoa Kyđ, nhû Portland, Oregon, ăaô tiïịn hađnh khaêo saât yâ kiïịn cöng dín cuêa hoơ ăïí ăaânh giaâ - vađ hûúâng túâi caêi thiïơn chíịt lûúơng phuơc vuơ cuêa caênh saât, lûơc lûúơng cûâu hoaê, nhín viïn vïơ sinh, nhín viïn baêo töìn cöng viïn vađ nhûông ngûúđi lao ăöơng lađm viïơc trong caâc chûúng trònh khaâc cuêa thađnh phöị Kïịt quaê cuêa cuöơc khaêo saât nađy ăaô cho caâc nhađ laônh ăaơo thíịy ặúơc tònh hònh thûơc hiïơn caâc chûúng trònh ăoâ
ra sao Thađnh phöị Portland cuông ặa ra chûúng trònh chuíín so saânh trong möơt söị lônh vûơc nhû töơi phaơm vađ giaâo duơc,
vađ ăaô sûê duơng hïơ thöịng tûúng taâc dûơa vađo maây vi tñnh ăïí taơo ăiïìu kiïơn cho nhín dín thïí hiïơn yâ kiïịn cuêa mònh vïì tònh hònh töơi phaơm vađ giaâo duơc taơi caâc cuöơc hoơp cuêa thađnh phöị.
ÚÊ Canaăa, caâc cú quan truýìn thöng ăaơi chuâng ắnh kyđ xuíịt baên caâc theê baâo caâo vïì nhûông víịn ăïì ặúơc coi lađ quan troơng ăöịi vúâi nhín dín nhùìm böí sung cho thöng tin mađ caâc cú quan chñnh phuê ăaô cung cíịp Caâc theê baâo caâo noâi trïn ăaô coâ taâc duơng lúân ăöịi vúâi viïơc hoaơch ắnh chñnh saâch cuêa chñnh quýìn thađnh phöị.
Nguöìn: Ban thû kyâ Khöịi Thõnh vûúơng chung (1998c); Barrett vađ Greene (1994).
Höơp 13.5 Khaêo saât cöng dín úê caâc nûúâc
Höơp 13.6 Baêng cíu hoêi ăiïìu tra khaâch hađng úê Hađn Quöịc
Sûơ thuíơn tiïơn vađ sùĩn coâ cuêa
dõch vuơ
Sûơ thuíơn tiïơn
Saâch hûúâng díîn dõch vuơ coâ ăíìy ăuê khöng?
Thuê tuơc aâp duơng coâ dïî hiïíu khöng?
Cöng chûâc coâ toê ra sùĩn sađng giuâp ăúô khi baơn cíìn khöng?
Caâc míîu ăún vađ thuê tuơc coâ ăún giaên vađ thuíơn tiïơn khöng?
Baơn ăaô ăïịn bao nhiïu chi nhaânh vađ töí chûâc ăïí ặúơc cung cíịp dõch vuơ cöng?
Coâ bao nhiïu tađi liïơu cíìn phaêi sûê duơng trong ăún ýu cíìu cung cíịp dõch vuơ cöng?
Chíịt lûúơng
Trang 23Möơt hònh thûâc thùm dođ yâ kiïịn
ngûúđi sûê duơng khaâc lađ caâc theê baâo
caâo cöng dín ặúơc sûê duơng taơi möơt
söị thađnh phöị cuêa ÍỊn Ăöơ, cho pheâp
cöng dín vađ caâc doanh nhín ăaânh
giaâ phín loaơi cú quan nhađ nûúâc
theo möơt söị tiïu chñ nhû sûơ sùĩn coâcuêa thöng tin, chi phñ giao dõch,thaâi ăöơ phuơc vuơ cuêa nhín viïn, sûơchíơm trïî vađ tham nhuông (Höơp13.7) Caâc theê baâo caâo nađy ăaô phaâthuy hiïơu quaê töịt vađ ăaâng ặúơc
Baơn coâ hađi lođng vúâi chöî ăöî xe taơi cú quan nhađ nûúâc khöng?
Theo baơn thò phođng tiïịp khaâch taơi cú quan nhađ nûúâc coâ ăuê röơng khöng?
Vùn phođng cú quan nhađ nûúâc coâ saơch seô vađ ngùn nùưp khöng?
Cöng chûâc coâ cho baơn biïịt trûúâc thúđi gian hoađn thađnh dõch vuơ vađ thûơc tïị coâ hoađn thađnh ăuâng thúđi gian ăoâ khöng?
Cöng chûâc coâ caêi chñnh vađ giaêi thñch vïì caâc sai soât cuêa hoơ khöng? Theo baơn thò viïơc nhíơn thöng tin mađ baơn nghô lađ coâ thïí cöng böị cöng khai coâ dïî dađng khöng?
Cöng chûâc coâ thûơc hiïơn cöng viïơc möơt caâch vö tû dûơa trïn nhûông quy ắnh liïn quan hay khöng?
Cöng chûâc coâ phuơc vuơ möơt caâch vö tû bíịt luíơn võ trñ xaô höơi cuêa khaâch hađng hay khöng?
Cöng chûâc coâ ăođi hoêi thuđ lao bùìng tiïìn hoùơc lúơi ñch khaâc khi baơn ýu cíìu tû víịn hay khöng?
Baơn coâ thïí ăoaân trûúâc ặúơc kïịt quaê cuêa dõch vuơ cöng mađ baơn ăang ýu cíìu?
Baơn coâ hađi lođng vúâi kïịt quaê cuêa dõch vuơ ăoâ?
Chíịt lûúơng
Nguöìn: Töí chûâc Nùng suíịt chíu AÂ, 1998 Caêi thiïơn chíịt lûúơng vađ nùng suíịt trong nïìn cöng vuơ Tokyo.
Trang 24Theê baâo caâo vïì dõch vuơ cöng
úê ăö thõ lađ möơt saâng taơo ăïí thu
thíơp yâ kiïịn phaên höìi thûúđng
xuýn cuêa cöng dín vïì hoaơt
ăöơng cuêa caâc nhađ cung cíịp dõch
vuơ trong thađnh phöị Nùm 1993,
caâc nhoâm cöng dín ắa phûúng
úê thađnh phöị Bangalore, ÍỊn Ăöơ,
ăaô sûê duơng theê baâo caâo dõch vuơ
do Trung tím Cöng vuơ thiïịt kïị
ăïí ýu cíìu caâc nhađ cung cíịp
dõch vuơ ăöơc quýìn cuêa thađnh
phöị phaêi lùưng nghe vađ phuâc
ăaâp yâ kiïịn cuêa ngûúđi tiïu duđng
möơt caâch hiïơu quaê hún.
Nhûông kïịt luíơn cuêa cuöơc
khaêo saât cöng dín ặúơc sûê
duơng ăïí thiïịt kïị caâc theê baâo caâo
trong ăoâ xïịp haơng dõch vuơ cuêa
tíịt caê caâc cú quan dõch vuơ cöng
lúân trong thađnh phöị Theê baâo
caâo ặúơc gûêi cho laônh ăaơo cuêa
tíịt caê caâc cú quan vađ kïịt quaê
khaêo saât ặúơc phöí biïịn röơng raôi
trïn caâc phûúng tiïơn thöng tin
ăaơi chuâng Gíìn ăíy, viïơc khaêo
saât laơi ặúơc tiïịn hađnh ăïí ăaânh
giaâ thay ăöíi trong viïơc phuâc
ăaâp yâ kiïịn nhín dín, caâc hađng
rađo thöng tin vađ tïơ tham nhuông
trong caâc cú quan dõch vuơ cöng
cuêa thađnh phöị ặâng tûđ quan
ăiïím nhòn nhíơn cuêa ngûúđi dín.
Cú quan ăíìu tiïn coâ phaên
ûâng vúâi cuöơc khaêo saât lađ Cú
quan phaât triïín Bangalore, núi
ăaô xem xeât laơi hïơ thöịng nöơi böơ cuêa mònh liïn quan ăïịn viïơc cung cíịp dõch vuơ, aâp duơng biïơn phaâp ăađo taơo cho caâc nhín viïn cíịp thíịp vađ tùng cûúđng chûâc nùng dõch vuơ cuêa mònh Cú quan nađy cuông ăaô phöịi húơp vúâi Cöng ty ăö thõ Bangalore - cú quan ăaô ăïì xuíịt caâc hoaơt ăöơng thûê nghiïơm trong viïơc xûê lyâ chíịt thaêi cuông nhû trong caâc lônh vûơc khaâc - vađ thiïịt líơp möơt diïîn ăađn cuêa caâc töí chûâc phi chñnh phuê vađ caâc cú quan nhađ nûúâc ăïí giaêi quýịt nhûông víịn ăïì chuê chöịt.
Ngoađi ra, cú quan nađy ăaô phöịi húơp vúâi höơi ăöìng cöng dín, bao göìm caâc chuýn gia, trong viïơc giaâm saât chíịt lûúơng caâc cöng trònh xíy dûơng ặúđng saâ.
(Höơi ăöìng cung ûâng ăiïơn bang Karnataka ăaô töí chûâc ắnh kyđ caâc cuöơc ăöịi thoaơi vúâi hiïơp höơi dín cû nhùìm caêi thiïơn dõch vuơ trong thađnh phöị, vađ möơt vađi cú quan khaâc ăaô ăöíi múâi lïì löịi lađm viïơc cuêa mònh nhùìm phuâc ăaâp töịt hún ăöịi vúâi caâc khiïịu naơi cuêa ngûúđi tiïu duđng).
Víịn ăïì thûê nghiïơm noâi trïn ăaô cho cöng chuâng thíịy roô hún giaâ trõ cuêa cú chïị phaên höìi cöng dín vađ vai trođ cuêa xaô höơi cöng dín trong viïơc caêi thiïơn chíịt lûúơng quaên lyâ cuêa chñnh quýìn
ắa phûúng Coâ 90% söị ngûúđi ặúơc hoêi caêm thíịy rùìng caâc nhoâm cöng dín ăaô tñch cûơc hún
so vúâi trûúâc ăíy, möơt díịu hiïơu chùưc chùưn cho thíịy rùìng sûâc eâp cuêa cöng chuâng ăöịi vúâi caâc nhađ cung cíịp dõch vuơ cöng seô cođn tiïịp tuơc.
Trung tím Cöng vuơ ăaô thiïịt kïị caâc theê baâo caâo vïì dõch vuơ úê saâu thađnh phöị lúân khaâc cuêa ÍỊn Ăöơ, híìu hïịt vúâi sûơ phöịi húơp cuêa caâc töí chûâc phi chñnh phuê vađ caâc nhoâm cöng dín ắa phûúng, cho pheâp so saânh mûâc ăöơ hađi lođng cuêa cöng dín vïì dõch vuơ cöng úê caâc thađnh phöị khaâc nhau Caâc cú quan thađnh phöị seô phaêi caơnh tranh vúâi nhau trong viïơc cung cíịp dõch vuơ töịt hún cho cöng dín Caâc theê baâo caâo cuông ặúơc phaât hađnh ăöịi vúâi caâc loaơi dõch vuơ ăùơc thuđ, chùỉng haơn nhû bïơnh viïơn vađ giao thöng cöng cöơng Trong tíịt caê caâc trûúđng húơp, cöng dín ăaô sûê duơng caâc theê baâo caâo nhû möơt phûúng tiïơn ăïí huy ăöơng hađnh ăöơng tíơp thïí nhùìm buöơc caâc cú quan nhađ nûúâc phaêi coâ traâch nhiïơm hún ăöịi vúâi nhín dín.
Nguöìn: Baâo caâo phaât triïín thïị giúâi (1997); Trung tím Caâc cöng viïơc cöng, Bangalore (1995, 1999).
Höơp 13.7 Theê baâo caâo cöng dín úê thađnh phöị Bangalore
Trang 25xem xeât sûê duơng úê tíịt caê caâc nûúâc
ăang phaât triïín, coâ tñnh ăïịn ăiïìu
kiïơn thûơc tïị cuêa möîi nûúâc Taâc
duơng lúân nhíịt cuêa caâc theê nađy lađ
taơo ra sûơ caơnh tranh lađnh maơnh
giûôa caâc cú quan cuêa chñnh phuê ăïí
cung cíịp dõch vuơ cöng töịt hún
Caâc cuöơc khaêo saât khaâch hađng/
ngûúđi sûê duơng chó coâ taâc duơng khi
ngûúđi dín nhíơn thíịy rùìng yâ kiïịn
cuêa hoơ coâ thïí aênh hûúêng ăïịn viïơc
thûơc hiïơn chûâc nùng cuêa caâc cú
quan hoùơc sûơ lûơa choơn giûôa caâc
nhađ cung ûâng dõch vuơ khaâc nhau
Ngûúơc laơi, nïịu caâc cú quan khöng
coâ phaên ûâng thûơc sûơ ăöịi vúâi caâc
kïịt quaê khaêo saât, thò ăöơ tin cíơy cuêa
khaêo saât seô míịt ăi vađ tyê lïơ tham
gia giaêm, tûđ ăoâ seô díîn túâi viïơc tyê lïơ
tham gia khaêo saât khöng mang
tñnh ăaơi diïơn Tuy víơy, khi cađng
nhiïìu ngûúđi nhíơn biïịt vïì tònh hònh
thûơc hiïơn chûâc nùng cuêa caâc cú
quan nhađ nûúâc cuơ thïí, thò chùưc
chùưn hoơ seô sûê duơng sûâc eâp tíơp thïí
ăïí buöơc caâc cú quan ăoâ phaêi caêi
thiïơn chíịt lûúơng dõch vuơ cuêa
mònh Khaêo saât ngûúđi sûê duơng
hoùơc theê baâo caâo coâ thïí ặúơc tiïịn
hađnh búêi caâc cú quan phi chñnh
phuê cuông nhû caâc cú quan chñnh
phuê, nhûng sûơ nhíơn thûâc cuêa
cöng chuâng vađ hađnh ăöơng tiïịp
theo cuêa cöng dín seô phuơ thuöơc
vađo viïơc phöí biïịn kïịt quaê khaêo saât
vađ sûơ huy ăöơng, caê hai ýịu töị nađy
thûúđng ăođi hoêi sûơ tham gia tñch
cûơc cuêa chñnh phuê
Nhín viïn chñnh phuê lađ möơtnguöìn quan troơng cuêa cú chïị phaênhöìi vïì chíịt lûúơng vađ sûơ thuíơn tiïơncuêa dõch vuơ Canaăa vađ caâc nûúâckhaâc sûê duơng viïn chûâc chñnh phuêvúâi tû caâch lađ nhoâm troơng ăiïímcuêa caâc cuöơc khaêo saât YÂ kiïịn cuêacaâc nhín viïn cuông coâ thïí ặúơcthu thíơp bùìng nhiïìu caâch khaâc Vñduơ: úê Xingapo núi viïơc phaên höìi yâkiïịn ăïí giuâp caêi thiïơn chíịt lûúơngdõch vuơ ăaô coâ tûđ nùm 1991, caâc ăöơicöng taâc ăaô thu thíơp yâ kiïịn phaênhöìi tûđ caâc nhín viïn treê bùìng caâchhûâa thûúêng cho nhûông yâ kiïịn sùưcsaêo nhíịt Xingapo cuông böí nhiïơmmöơt caân böơ quaên lyâ vïì chíịt lûúơngdõch vuơ úê möîi böơ ăïí nhíơn yâ kiïịnbònh luíơn vađ goâp yâ mađ ngûúđi dínăiïơn thoaơi ăïịn qua caâc söị ăiïơnthoaơi miïîn phñ Nhùìm giaêm thiïíunhûông phiïìn hađ trong viïơc baâo caâovađ baêo ăaêm tñnh hûôu ñch cuêa hònhthûâc phaên höìi nađy, thöng tin ặúơctiïịp nhíơn bùìng caâch thûâc noâi trïncíìn phaêi ặúơc böí sung búêi caâccuöơc khaêo saât vïì ngûúđi tiïu duđng,dûô liïơu vïì khiïịu naơi vađ sûơ theo doôimöơt caâch coâ hïơ thöịng Caâc chïị ăöơkhuýịn khñch vađ khen thûúêng ăöịivúâi nhín viïn phaêi gùưn liïìn vúâi sûơhađi lođng cuêa ngûúđi tiïu duđng, nhûthûúđng thíịy úê caâc nûúâc Ăöng AÂ
Sûơ phi tíơp trung hoaâ ăaô taơo ra
cú höơi lúân cho cöng dín trong viïơcphaât biïíu yâ kiïịn cuêa mònh vïì chíịtlûúơng dõch vuơ, búêi vò caâc cú quanchñnh quýìn ắa phûúng cung ûâng
Trang 26nhiïìu loaơi dõch vuơ liïn quan ăïịncuöơc söịng hađng ngađy cuêa ngûúđidín, nhûng noâ cuông ăođi hoêi phaêicoâ cú chïị phuâc ăaâp vađ ăaơi diïơnmöơt caâch hiïơu quaê nhû ăaô trònhbađy taơi Chûúng 5.
Möơt söị cöng trònh nghiïn cûâucho thíịy cú höơi ăïí phaât biïíu yâ kiïịnăöịi vúâi caâc ngađnh dõch vuơ khaâcnhau lađ hoađn toađn khöng giöịngnhau Thöng thûúđng, nhûông ngađnhdõch vuơ coâ yâ nghôa thûơc tïị ăöịi vúâingûúđi dín (nhû thu doơn raâc thaêi)thò ngûúđi dín thûúđng hay coâ yâ kiïịnhún Ngoađi ra, nhûông yâ kiïịn vađkhiïịu naơi cuêa nhín dín cuôngthûúđng nhiïìu hún trong möơt söịlônh vûơc khaâc nhû caâc ngađnh dõchvuơ do chñnh quýìn ắa phûúngcung cíịp, caâc loaơi dõch vuơ mangtñnh thûúng maơi vađ coâ thïí do thõtrûúđng cung cíịp vađ nhûông loaơi dõchvuơ mađ tñnh chíịt cuêa noâ coâ thïí tíơphúơp caâc nhoâm ngûúđi sûê duơngnhùìm gíy sûâc eâp vúâi caâc cú quannhađ nûúâc
Mùơc duđ hiïơu quaê cao hún cuêacaâc loaơi dõch vuơ dïî nhíơn thíịy coâthïí coâ lúơi cho cöng chuâng, nhûngviïơc dûơa quaâ nhiïìu vađo caâc cuöơckhaêo saât mûâc ăöơ hađi lođng cuêangûúđi sûê duơng seô coâ thïí khiïịn chocaâc loaơi dõch vuơ khoâ nhíơn thíịyhún bõ xao nhaông vađ xuöịng cíịp
Möơt vñ duơ coâ thïí ặa ra minh hoaơcho trûúđng húơp nađy lađ víịn ăïì gaigoâc vïì viïơc nïn ăùơt võ trñ xíydûơng caâc ăiïím xûê lyâ chíịt thaêi úê
ăíu thò húơp lyâ hún vò nïịu khöngặúơc tñnh toaân kyô coâ thïí gíy thiïơthaơi nghiïm troơng ăöịi vúâi chíịtlûúơng möi trûúđng trong thúđi giandađi vađ aênh hûúêng ăïịn caâc khungûúđi ngheđo sinh söịng
Tiïìn phñ mađ ngûúđi sûê duơng traêthûúđng ặúơc coi lađ caâch thûâc ăïítaơo thu nhíơp vađ ngùn ngûđa laôngphñ, nhûng chuâng cuông thûúđngkhiïịn cho ngûúđi sûê duơng caênhgiaâc hún vađ khuýịn khñch hoơ ăođihoêi tinh thíìn traâch nhiïơm cuêa caâcnhađ cung cíịp dõch vuơ, ăïí tùngcûúđng caâc cú chïị traâch nhiïơmtruýìn thöịng cuêa chñnh phuê Nhûvíơy, caâc cú chïị baêo ăaêm tiïịng noâicuêa ngûúđi dín vïì chíịt lûúơng dõchvuơ úê cíịp ắa phûúng coâ thïí lađ víịnăïì cíìn xem xeât Ngûúđi sûê duơng coâthïí tham gia caâc nhoâm baêo dûúônghoùơc caâc ban dûơ aân, hay tham giavađo viïơc ắnh mûâc lïơ phñ ăöịi vúâingûúđi sûê duơng Caâc höơi ăöìngngûúđi sûê duơng nûúâc úê möơt söị nûúâcMyô Latinh vađ chíu AÂ ăaô cho thíịysûơ hûôu ñch cuêa caâc nhoâm vađ bandûơ aân noâi trïn Tuy nhiïn, tíịt caênhûông ngûúđi sûê duơng tiïìm nùngvađ caâc nhoâm thiïíu söị cíìn phaêi coâăaơi diïơn cuêa mònh ăïí traânh tònhtraơng ăöơc chiïịm cuêa möơt söị nhoâmnhoê ngûúđi giađu vađ phi chñnh trõhoaâ viïơc böí nhiïơm caâc thađnh viïn.Nïịu nhoâm ngûúđi sûê duơng mangtñnh ăaơi diïơn chuê ăöơng cao thò töíchûâc dõch vuơ cöng seô phaêi sùĩnsađng xem xeât vađ thûơc hiïơn nhûông
Trang 27thay ăöíi do nhoâm ăoâ ăïì xuíịt Nïịu
khöng coâ cú chïị theo doôi hiïơu quaê
thò ngûúđi sûê duơng seô phaêi traê tiïìn
nhiïìu hún vađ dõch vuơ seô khöng
ặúơc caêi thiïơn Tûúng tûơ nhû víơy,
phñ dõch vuơ ăaânh vađo ngûúđi sûê
duơng ăöịi vúâi möơt söị loaơi dõch vuơ
cöng thiïịt ýịu nhû giaâo duơc tiïíu
hoơc vađ chùm soâc sûâc khoeê ban ăíìu
vïì mùơt lyâ thuýịt seô mang laơi caâc
dõch vuơ ặúơc tađi trúơ nhiïìu hún vađ
do ăoâ seô vûún túâi nhiïìu ngûúđi
hún, trïn thûơc tïị ăaô tûúâc ăi cú höơi
cuêa nhûông ngûúđi ngheđo nhíịt
trong xaô höơi vađ do ăoâ khöng nïn
duy trò, xeât caê trïn khña caơnh xaô
höơi líîn chñnh trõ
Caâc cuöơc khaêo saât cöng dín múê
röơng coâ thïí cung cíịp caâc söị liïơu cuơ
thïí vađ töíng húơp vïì nhíơn thûâc vađ
sûơ mong ăúơi cuêa cöng chuâng,
ăöìng thúđi cuông coâ thïí giuâp traânh
nhûông dûơ tñnh thiïn võ hoùơc haơn
heơp vïì nhu cíìu vađ mong muöịn
cuêa tûđng nhoâm ngûúđi sûê duơng cuơ
thïí Caâc cuöơc khaêo saât cöng dín
trong trûúđng húơp moơi nhoâm xaô höơi
liïn quan ăïìu coâ ăaơi diïơn cuêa
mònh coâ thïí lađ möơt nguöìn thöng
tin quyâ giaâ vïì thaâi ăöơ cuêa cöng
chuâng Quy mö nhoâm míîu coâ thïí
ríịt ăa daơng: noâ coâ thïí chó bao göìm
nhûông ngûúđi bõ aênh hûúêng trûơc
tiïịp búêi möơt quýịt ắnh, hoùơc möơt
böơ phíơn dín cû nhíịt ắnh hoùơc
thíơm chñ caê möơt vuđng (Möơt hònh
thûâc khaêo saât cöng dín phöí biïịn lađ
phiïịu thùm dođ yâ kiïịn).
Möơt phûúng thûâc tham khaêo yâkiïịn thûúđng thíịy lađ phín phaât dûơthaêo chñnh saâch hoùơc vùn baênphaâp luíơt cho caâc nhoâm vađ töí chûâccoâ lúơi ñch liïn quan trûơc tiïịp ăïịnchñnh saâch hoùơc vùn baên phaâp luíơtăoâ, hoùơc ăùng caâc dûơ thaêo nađy trïncöng baâo vađ trïn caâc phûúng tiïơnthöng tin ăaơi chuâng ăïí líịy yâ kiïịncuêa cöng chuâng vađo möơt ngađynhíịt ắnh Caâc cuöơc hoơp cöng chuâng
ăïí thaêo luíơn caâc víịn ăïì cuông lađmöơt hònh thûâc tham khaêo yâ kiïịnnhín dín Caâc cuöơc ăiïìu tra cöng chuâng ặúơc thiïịt kïị ăïí ăiïìu tra vađ
baâo caâo vïì möơt víịn ăïì cuơ thïí vađ
do ngûúđi coâ thíím quýìn tû phaâptiïịn hađnh nhùìm thu thíơp chûângcûâ vađ baêo ăaêm sûơ coâ mùơt cuêa nhínchûâng Viïơc ăiïìu tra nađy coâ thïígiuâp giaêi quýịt víịn ăïì trong möơtsöị trûúđng húơp cuơ thïí, nhûng laơitöịn keâm vïì tiïìn baơc vađ thúđi gian,vađ do ăoâ khöng nïn laơm duơng
Caâc cuöơc ăiïìu tríìn cöng khai,thûúđng ặúơc töí chûâc theo quyắnh cuêa phaâp luíơt ăöịi vúâi viïơc sûêduơng ăíịt ăai hoùơc caâc ăïì xuíịt dûơaân lúân, taơo cho caâc chuýn gia vađcöng chuâng noâi chung cú höơi chíịtvíịn caâc quan chûâc chñnh phuê Taơimöơt vađi tónh úê ÍỊn Ăöơ, caâc quanchûâc ắa phûúng thöng baâo chocöng dín vïì caâc dûơ aân phaât triïín vađchi tiïu taơi caâc cuöơc ăiïìu tríìn cöngkhai do chñnh phuê töí chûâc taơi caâclađng, xaô Ngûúđi dín ắa phûúngcuông coâ thïí sûê duơng caâc cuöơc ăiïìu
Trang 28tríìn nađy ăïí nïu nhûông trûúđng húơpphín böí ngín quyô khöng ăuângăùưn hay tham nhuông, vađ chñnhphuê coâ nghôa vuơ thöng tin laơi chohoơ caâc biïơn phaâp ăaô thûơc hiïơn Caâccuöơc ăiïìu tríìn cöng khai coâ muơcăñch tùng cûúđng tñnh húơp phaâpcuêa caâc ăïì xuíịt Tuy nhiïn, cíìnphaêi nhùưc laơi rùìng ăiïìu quan troơnglađ phaêi baêo ăaêm moơi nhoâm lúơi ñchliïn quan ăïìu ặúơc ăaơi diïơn möơt
caâch ăíìy ăuê vađ viïơc hoơp cöng khaikhöng lađm tríìm troơng thïm caâcxung ăöơt trong víịn ăïì liïn quan.Cuöịi cuđng, viïơc cuđng xem xeâtcaâc víịn ăïì trong höơi ăöìng thaêo luíơn cöng - tû höîn húơp ăaô ặúơc thïí chïị
hoaâ bùìng nhiïìu caâch khaâc nhautaơi möơt söị nûúâc Ăöng AÂ vađ caâcnúi khaâc (Höơp 13.8) Caâc liïnăoađn lao ăöơng, ngađnh cöngnghiïơp, ngûúđi sûê duơng cuông nhû
Höơi ăöìng thaêo luíơn lađ diïîn
ăađn ăïí nhûông ngûúđi coâ lúơi ñch
liïn quan vađ ngađnh hađnh phaâp
(caâc cöng chûâc chñnh trõ vađ dín
sûơ) trao ăöíi thöng tin vađ thaêo
luíơn caâc chñnh saâch thûúđng
xuýn ăïí giaêi quýịt caâc víịn ăïì
cuơ thïí Höơi ăöìng coâ thïí giuâp
giaêm búât sûơ khöng öín ắnh
trong möi trûúđng chñnh trõ vađ
taơo cho caâc bïn liïn quan chuê
chöịt thuöơc caâc thađnh phíìn kinh
tïị vađ xaô höơi khaâc nhau cú höơi
goâp yâ kiïịn vađo viïơc xíy dûơng
chñnh saâch cuêa chñnh phuê.
Chñnh phuê sûê duơng caâc höơi
ăöìng nađy ăïí thûê nghiïơm tñnh
hiïơu quaê cuêa caâc chñnh saâch vađ
chûúng trònh cuêa mònh vađ vaơch
ra caâc chñnh saâch öín ắnh líu
dađi dûơa trïn tinh thíìn lađm chuê
cuêa caâc nhoâm lúơi ñch chñnh Vñ
duơ vïì caâc höơi ăöìng noâi trïn lađ
Uyê ban Tû víịn cöng - tû höîn
húơp úê Thaâi Lan vađo giûôa nhûông
nùm 1980; caâc uyê ban tû víịn khöng chñnh thûâc úê Chilï vađo nhûông nùm 1980; caâc höơi ăöìng ngađnh nghïì úê Nhíơt Baên; Höơi ăöìng Tiïìn lûúng quöịc gia taơi Xingapo; caâc höơi ăöìng lao ăöơng - kinh doanh úê Canaăa.
Xingapo ăaô líơp ra möơt Höơi ăöìng Phođng chöịng töơi phaơm do möơt giaâm ăöịc ăiïìu hađnh thuöơc khu vûơc tû lađm chuê tõch vađ göìm caâc ăaơi diïơn tûđ cöơng ăöìng cöng dín, caâc töí chûâc nghïì nghiïơp vađ caâc trûúđng ăaơi hoơc Dõch vuơ thû kyâ do phođng lúơi ñch cöng cuêa caênh saât cung cíịp Uyê ban chi tiïìn cho viïơc nghiïn cûâu caâc víịn ăïì khaâc nhau liïn quan ăïịn caâc vuơ phaơm töơi vađ caâc vi phaơm luíơt nhíơp cû, ặa ra kiïịn nghõ vïì caâc biïơn phaâp phođng ngûđa vađ kiïím soaât cuơ thïí.
Nguýn nhín chuê ýịu díîn ăïịn thađnh cöng cuêa caâc höơi ăöìng kïí trïn lađ nùng lûơc cuêa
chñnh baên thín caâc höơi ăöìng khi hađnh ăöơng vúâi tû caâch lađ möơt cú chïị hûôu hiïơu ăïí chñnh phuê thïí hiïơn caâc cam kïịt cuêa mònh trûúâc nhín dín, vađ viïơc caâc höơi ăöìng ăaô tíơp trung vađo nhûông nhoâm víịn ăïì heơp mang tñnh chíịt cuơ thïí vađ roô rađng Caâc höơi ăöìng hoaơt ăöơng nhû nhûông cuöơc hoơp luín phiïn cuêa caâc nhoâm lúơi ñch khaâc nhau vađ choơn lûơa nhûông phûúng aân giaêi quýịt víịn ăïì töịi ûu nhíịt Ăiïìu kiïơn cho sûơ thađnh cöng cuêa caâc höơi ăöìng úê caâc nûúâc ăang phaât triïín lađ: coâ sûơ ăaơi diïơn cuêa nhiïìu nhoâm liïn quan, giaâo duơc cöơng ăöìng ăïí coâ ặúơc sûơ uêng höơ röơng raôi, trúơ giuâp kyô thuíơt vađ uêng höơ cho caâc höơi ăöìng vađ nhíịn maơnh sûơ tin tûúêng vađ kiïím soaât líîn nhau.
Nguöìn: Baâo caâo phaât triïín thïị giúâi (1997); vađ OECD (1997d).
Höơp 13.8 Höơi ăöìng thaêo luíơn - möơt cú chïị tham khaêo vađ phaên höìi yâ kiïịn
Trang 29chñnh phuê thûúđng coâ ăaơi diïơn
trong caâc höơi ăöìng noâi trïn
-nhûông ngûúđi seô noâi lïn quan
ăiïím cuêa caâc nhoâm nađy vúâi caâc cú
quan chñnh phuê hûôu quan Tuy
nhiïn vò caâc höơi ăöìng trïn khöng
tham gia vađo viïơc ra quýịt ắnh,
chñnh quýìn khöng nïn sûê duơng
chuâng ăïí nguyơ trang cho caâc
quýịt ắnh cuêa mònh, ăïí ặa ra
cú chïị tham khaêo yâ kiïịn giaê taơo
hay ăïí aât ăi caâc yâ kiïịn phaên ăöịi
bùìng caâch ặa vađo caâc lúơi ñch
khöng liïn quan
Giaêi quýịt khiïịu naơi cuêa
nhín dín15
Trong ăiïìu kiïơn thiïịu vùưng sûơ
lûơa choơn vïì löịi thoaât, caâc caâ nhín
cíìn tòm nhûông caâch thûâc ăïí thïí
hiïơn sûơ phaên ăöịi cuêa mònh ăöịi vúâi
caâc cú quan chñnh phuê cuông nhû
caâc cú quan dõch vuơ möơt caâch
nhanh choâng vađ cöng bùìng Cú
chïị giaêi quýịt húơp lyâ seô mang laơi
nhûông lúơi ñch to lúân Caâc cú chïị
nađy ặúơc coi lađ phûúng thûâc kiïím
tra hađnh vi cuêa caâc nhađ cung ûâng
dõch vuơ, tòm ra nguýn nhín gíy
nïn nhûông vûúâng mùưc vađ giaêi
quýịt nhûông víịn ăïì cú baên trong
caâc chñnh saâch vađ thuê tuơc Chïị
ắnh thanh tra, vöịn coâ nguöìn göịc
tûđ caâc nûúâc Scandinavia, cuông coâ
thïí ăoâng vai trođ quan troơng, tñch
cûơc trong lônh vûơc nađy
Töí chûâc giaêi quýịt khiïịu naơi
Quýìn khiïịu naơi baêo ăaêm vúâicöng dín rùìng nhûông quýịt ắnhvađ hađnh vi hađnh chñnh sai traâi seôặúơc khùưc phuơc bùìng caâc biïơn phaâpnhû: giaêi trònh trûơc tiïịp hoùơc bùìngvùn baên, xin löîi, böìi thûúđng, ăïìnbuđ, thi hađnh kyê luíơt ăöịi vúâi cöngchûâc sai phaơm hoùơc caâc biïơn phaâpkhùưc phuơc khaâc Viïơc khùưc phuơccíìn ặúơc bùưt ăíìu bùìng cú chïị khiïịunaơi trong möîi cú quan nhađ nûúâc úêmoơi cíịp liïn hïơ Möơt cú chïị khiïịunaơi lyâ tûúêng phaêi coâ caâc ýịu töị sau:
● dïî dađng tiïịp cíơn ăöịi vúâi ngûúđisûê duơng dõch vuơ;
● víơn hađnh ăún giaên vúâi thuê tuơcvađ traâch nhiïơm ặúơc quy ắnhroô rađng;
● minh baơch vađ ặúơc phöí biïịnröơng raôi cho cöng chuâng;
● nhanh choâng vúâi giúâi haơn thúđigian giaêi quýịt khiïịu naơi vađcöng böị quýịt ắnh cho cöngchuâng biïịt;
● khaâch quan vúâi cú chïị ăiïìu trakhiïịu naơi ăöơc líơp, nïịu cíìn;
● kïịt húơp vúâi viïơc ăaânh giaâ vađkhen thûúêng nhín viïn;
● bñ míơt vúâi viïơc baêo vïơ ăúđi tûcuêa caâc caâ nhín vađ chöịng laơi caâchađnh vi truđ díơp; vađ
● löìng gheâp vúâi hïơ thöịng quaên lyâthöng tin cuêa töí chûâc vađ cúquan trung ûúng trong viïơc giaêiquýịt khiïịu naơi;
Trang 30Cíìn giaêi quýịt caâc khiïịu naơitrûúâc tiïn úê cíịp thûđa hađnh vúâi sûơtrúơ giuâp cuêa thíím quýìn nhađ nûúâcặúơc uyê nhiïơm vađ caâc hûúâng díînnöơi böơ Möîi böơ cíìn thiïịt líơp cú chïịgiaêi quýịt tranh chíịp phuđ húơp vúâiăöịi tûúơng khaâch hađng vađ chûâcnùng cuêa mònh, nhûng phaêi nhíịtquaân vúâi chuê trûúng chung cuêatrung ûúng Möơt söị chñnh phuê, nhûChñnh phuê Vûúng quöịc Anh, ăaô iníịn caâc cuöịn saâch hûúâng díîn vïì giaêiquýịt khiïịu naơi cuêa cöng dín, bïncaơnh viïơc thađnh líơp caâc uyê ban ăöơclíơp ăïí giaêi quýịt nhûông víịn ăïìnhaơy caêm nhû thúị khoaâ.
Viïơc thiïịt líơp cú chïị giaêi quýịttranh chíịp cíìn phaêi bao göìm caâcbûúâc sau ăíy:
● Líơp ra caâc kïnh thuíơn tiïơn, ñttöịn keâm cho cöng chuâng trongviïơc gûêi ăún khiïịu naơi
● Quy ắnh roô thuê tuơc ăiïìu tracaâc khiïịu naơi, xaâc ắnh vai trođvađ traâch nhiïơm cuêa caâc nhínviïn, ắnh ra thúđi haơn cho möîigiai ăoaơn giaêi quýịt tranh chíịpbùưt ăíìu tûđ viïơc thuơ lyâ ăún khiïịunaơi, vađ cöng böị röơng raôi nöơidung cuêa ăún khiïịu naơi
● Yïu cíìu caâc cöng chûâc cíịp caophaêi coâ mùơt vađo thúđi gian quyắnh ăïí xeât ăún khiïịu naơi cuêanhín dín
● Thiïịt líơp thuê tuơc cho pheâpngûúđi khiïịu naơi ặúơc coâ mùơt khigiaêi quýịt khiïịu naơi vađo thúđi
ăiïím vađ vúâi caâch thûâc thuíơn tiïơncho hoơ
● Duy trò viïơc trao ăöíi thöng tinchñnh thûâc vađ dïî hiïíu vúâi ngûúđikhiïịu naơi, nïu roô lyâ do baâc ăúnkhiïịu naơi vađ thöng baâo chongûúđi khiïịu naơi biïịt caâch thûâctiïịp tuơc khiïịu naơi nhû thïị nađo
● Thiïịt líơp thuê tuơc khaâng caâo vađxem xeât laơi quýịt ắnh giaêi quýịtkhiïịu naơi
● Vi tñnh hoaâ quy trònh nöơp vađgiaêi quýịt ăún khiïịu naơi ăïí taơothuíơn lúơi cho viïơc theo doôi cuêa
cú quan, hoađn thiïơn caâc quyắnh liïn quan vađ phaât hađnhcaâc baâo caâo ắnh kyđ cho cöngchuâng
● Taơo ra cú chïị giaêi quýịt caâckhiïịu naơi tíơp thïí cuông nhûkhiïịu naơi cuêa nhûông ngûúđiýịu thïị
● Tham khaêo yâ kiïịn caâc thađnhviïn cuêa quöịc höơi vađ caâc cöngchûâc ặúơc böí nhiïơm khaâc ăïíbaêo ăaêm viïơc traê lúđi nhanhchoâng caâc yâ kiïịn ăiïìu tra vađăöìng yâ vïì thoaê thuíơn lađm viïơchúơp lyâ giûôa cöng chûâc chõutraâch nhiïơm traê lúđi khiïịu naơivađ caâc cöng chûâc ặúơc bíìu cûê,ngûúđi ăaô thu thíơp khiïịu naơicuêa cöng chuâng hoùơc caâc nhoâmngûúđi cuơ thïí
● Líơp ra caâc ặúđng díy ăiïơn thoaơihöî trúơ ăïí cung cíịp thöng tin vađtrúơ giuâp, caêi thiïơn hïơ thöịng ăiïơnthoaơi cuêa nhín viïn
Trang 31● Gùưn kïịt quaê thûơc hiïơn cöng
viïơc cuêa nhín viïn trong viïơc
giaêi quýịt khiïịu naơi vađ hađnh vi
xûê sûơ cuêa hoơ ăöịi vúâi cöng
chuâng vúâi chïị ăöơ thûúêng phaơt
nghïì nghiïơp
● Kiïím ăiïím laơi chûúng trònh
ăađo taơo vađ ắnh hûúâng cho caâc
nhín viïn vađ caân böơ quaên lyâ
trûơc tiïịp lađm viïơc vúâi dín
● Yïu cíìu caâc cú quan dõch vuơ
phaêi coi khiïịu naơi cuêa ngûúđi
tiïu duđng nhû möơt nguöìn
thöng tin quyâ giaâ cíìn phaêi ặúơc
phín tñch möơt caâch coâ hïơ thöịng
vađ ặúơc tñnh ăïịn trong viïơc
ăaânh giaâ caâc chñnh saâch vađ
chûúng trònh
● Cöng böị kïịt quaê giaêi quýịt
khiïịu naơi vađ töíng kïịt ăïí aâp
duơng nhûông kinh nghiïơm töịt
Mö hònh lyâ tûúêng nađy thíơm chñ
coâ thïí khöng aâp duơng ặúơc vúâi
nhûông nûúâc coâ nïìn hađnh chñnh
hiïơu quaê vađ coâ cam kïịt phuơc vuơ
nhín dín vûông chùưc Tuy nhiïn,
möơt söị phûúng thûâc giaêi quýịt
khiïịu naơi phaêi ặúơc aâp duơng úê tíịt
caê caâc nûúâc dûúâi hònh thûâc roô
rađng, dïî hiïíu vađ phaêi coâ hiïơu quaê,
ăaâng tin cíơy Bíịt kïí nöơi dung cuơ
thïí cuêa noâ nhû thïị nađo, quy trònh
giaêi quýịt khiïịu naơi phaêi ặúơc ăùơt
trong möịi liïn hïơ vúâi caâc biïơn
phaâp nhùìm lađm cho viïơc cung cíịp
dõch vuơ vađ quaên lyâ hađnh chñnh
nhanh nhaơy hún Möơt vñ duơ ăiïín
hònh lađ caâc ăún võ tiïịp nhíơn thöngtin phaên höìi vïì dõch vuơ úê Xingapo
Caâc ăún võ nađy, sau khi ruât kinhnghiïơm tûđ caâc chó trñch phï bònhvïì chíịt lûúơng dõch vuơ cuêa cöngchuâng, ăaô aâp duơng caâc biïơn phaâpăïí huyê boê nhûông quy ắnh khöngcíìn thiïịt vađ loaơi trûđ caâc nguýnnhín khaâc gíy ra khiïịu naơi cuêacöng chuâng Nhû ăaô trònh bađy úêphíìn trïn, cöng chuâng ặúơc sûêduơng caâc söị ăiïơn thoaơi miïîn phñcuêa böơ phíơn quaên lyâ chíịt lûúơngdõch vuơ úê möîi böơ Kïịt quaê cuêa caâccuöơc khaêo saât cho thíịy cú chïị nađyăang víơn hađnh töịt ÚÊ Philipin, cúchïị phaên höìi “cöng dín lađ trïnhïịt” cho pheâp cöng dín ặúơc thûơchiïơn caâc hađnh ăöơng chöịng laơinhín viïn chñnh phuê – nhûôngngûúđi bõ kïịt luíơn lađ thûơc hiïơnhađnh vi sai traâi hoùơc chíơm trïîtrong viïơc phuâc ăaâp khiïịu naơi cuêacöng dín (mùơc duđ caâc hoaơt ăöơngsau ăoâ khöng dïî ăoaân trûúâc haynùng ăöơng nhû úê Xingapo)
Cíìn phaêi líơp ra möơt ăún võgiaâm saât trung tím trong möơt cúquan trung tím cuêa chñnh phuênhû vùn phođng nöơi caâc hoùơc vùnphođng thuê tûúâng chñnh phuê, vúâiăíìy ăuê söị lûúơng nhín viïn vađặúơc ăùơt dûúâi sûơ laônh ăaơo cuêa möơtquan chûâc coâ ắa võ phaâp lyâ vađthíím quýìn phuđ húơp Nhûông vñduơ vïì loaơi cú quan nađy lađ Töíng cuơcCaêi caâch hađnh chñnh vađ giaêi quýịt
Trang 32khiïịu naơi úê ÍỊn Ăöơ, vađ Cuơc Giaêiquýịt khiïịu naơi thuöơc Vùn phođngThuê tûúâng úê Malaixia vađ Mörixú.
Nhûông ăún võ noâi trïn coâ thïí tûơmònh xem xeât caâc ăún khiïịu naơiăöịi vúâi caâc cú quan nhađ nûúâc, baâocaâo cho nöơi caâc vïì biïn baên ghicheâp cuêa caâc böơ trong viïơc giaêiquýịt khiïịu naơi vađ ăïì xuíịt caâcbiïơn phaâp khùưc phuơc (Höơp 13.9)
Thanh tra viïn
Möơt söị chñnh phuê úê caâc nûúâcphaât triïín cuông nhû caâc nûúâc ăangphaât triïín ăaô líơp ra chïị ắnh thanhtra viïn (thanh tra viïn) Thanh tra
viïn (theo nghôa ăen lađ ngûúđi ăaơidiïơn) lađ möơt ngûúđi (hoùơc nhoâmngûúđi) liïm khiïịt vađ coâ uy tñn lúân,coâ chûâc nùng thuơ lyâ vađ ăiïìu traăún khiïịu naơi ăöịi vúâi hađnh vi cuêacöng chûâc nhùìm hoađ giaêi vađ giaêiquýịt möơt caâch cöng bùìng khiïịunaơi ăoâ Chïị ắnh ăöơc líơp nađy, vöịncoâ nguöìn göịc tûđ caâc nûúâc thuöơcbaân ăaêo Scandinavia, lađ möơtphûúng thûâc ýu cíìu caâc cú quanchñnh phuê phaêi phuâc ăaâp khiïịunaơi cuêa nhín dín vïì nïìn hađnhchñnh töìi hoùơc thiïịu hiïơu quaê,hoùơc khöng tuín thuê quy trònh dophaâp luíơt quy ắnh
Malaixia líơp ra möơt Vùn
phođng khiïịu naơi cöng dín nùm
1971 vúâi tû caâch lađ möơt töí chûâc
ăöơc líơp nhùìm xem xeât caâc ăún
khiïịu naơi ăöịi vúâi caâc cú quan
nhađ nûúâc Vùn phođng nađy ặúơc
töí chûâc laơi vađo nùm 1992 ăïí
tùng cûúđng böơ maây hađnh chñnh
cuêa noâ trong viïơc giaâm saât tñnh
kõp thúđi vađ hiïơu quaê cuêa viïơc
giaêi quýịt khiïịu naơi vađ tiïịn
hađnh caâc biïơn phaâp ăïí khùưc
phuơc nguýn nhín gíy khiïịu
naơi Vùn phođng khiïịu naơi lađ
kïnh chñnh mađ qua ăoâ cöng
chuâng coâ thïí gûêi ăún khiïịu naơi
liïn quan ăïịn caâc víịn ăïì nhû:
(i) cöng chûâc cung cíịp dõch vuơ
töìi hoùơc coâ hađnh vi quan liïu
nhuông nhiïîu; (ii) caâc hađnh ăöơng
vađ quýịt ắnh hađnh chñnh bõ coi lađ khöng cöng bùìng, traâi vúâi phaâp luíơt hiïơn hađnh, hoùơc caâc hađnh vi nhû chiïịm ăoaơt tađi saên, laơm quýìn cuông nhû caâc hađnh
vi sai traâi khaâc trong quaên lyâ hađnh chñnh.
Vùn phođng khiïịu naơi ặúơc thûơc thi thíím quýìn cuêa Vùn phođng Thuê tûúâng chñnh phuê vađ diïîn ăađn cuêa Uyê ban thû kyâ, bïn caơnh ăöơi nguô caân böơ chuýn mön cuêa mònh Viïơc nađy ăaô giuâp cho vùn phođng thûơc hiïơn nhiïơm vuơ cuêa mònh möơt caâch hiïơu quaê, coâ uy tñn vađ buöơc tíịt caê caâc böơ liïn quan phaêi tuín thuê caâc quýịt ắnh cuêa mònh Ngoađi viïơc theo doôi sûơ phaên höìi tûđ caâc cú quan ăöịi
vúâi khiïịu naơi cuêa nhín dín, vùn phođng cuông tiïịn hađnh ăiïìu tra nhûông ăún khiïịu naơi quan troơng Vùn phođng baâo caâo ắnh kyđ cho möơt uyê ban do Töíng Thû kyâ ặâng ăíìu, bao göìm thuê trûúêng cuêa caâc böơ ngađnh chuê chöịt vađ caênh saât trûúêng, coâ nhiïơm vuơ xem xeât caâc hoaơt ăöơng cuêa caâc böơ khaâc nhau vađ ban hađnh chó thõ ăöịi vúâi nhûông böơ sai phaơm Theo baâo caâo thò hïơ thöịng nađy ặúơc cöng chuâng ríịt hoan nghïnh.
Nguöìn: Ban Thû kyâ Khöịi Thõnh vûúơng chung 1996 Caâc thûơc tiïîn hoaơt ăöơng hiïơu quaê vađ nhûông tiïịn triïín múâi hiïơn nay trong quaên lyâ dõch vuơ cöng London.
Höơp 13.9 Giaêi quýịt khiïịu naơi cuêa cöng chuâng úê Malaixia