Caác töí chûác taâi trúå bïn ngoaâi, kïí caã caác töí chûác taâi trúå quöëc tïë lúán, àaä uãng höå rêët nhiïìu saáng kiïën cuãa caác NGO vaâ húåp taác vúái NGO úã caác nûúác àang phaát t[r]
Trang 1Sûơ cai trõ töịt khöng thïí thay thïị cho
sûơ tûơ cai trõ.
- Mahatma Gandhi
XAÔ HÖƠI CÖNG DÍN VAĐ
QUAÊN LYÂ NHAĐ NÛÚÂC 1
“Xaô höơi cöng dín” líịp
khoaêng tröịng giûôa caâ
nhín vađ chñnh phuê Xaô
höơi cöng dín bao göìm caâc nhoâm
tònh nguýơn (ặúơc töí chûâc hoùơc
khöng ặúơc töí chûâc) gùưn kïịt vúâi
nhau vïì mùơt xaô höơi, chñnh trõ vađ
kinh tïị vò lúơi ñch chung cho caâc
thađnh viïn cuêa mònh (UNDP
1997) Vïì mùơt lõch sûê, xaô höơi cöng
dín phaât triïín xung quanh caâc
hiïơp höơi truýìn thöịng vađ caâc
nhoâm tön giaâo, vađ ặúơc thuâc ăííy
búêi nhûông phong trađo phaên ăöịi
mang tñnh tön giaâo, xaô höơi vađ
chñnh trõ úê caâc nûúâc khaâc nhau
Ngađy nay, xaô höơi cöng dín baogöìm caâc töí chûâc khaâc nhau nhûcaâc töí chûâc cöng ăoađn, caâc nhoâm,caâc cíu laơc böơ ngađnh nghïì, vađ caâcnhoâm dín sûơ, húơp taâc xaô, caâc töíchûâc cöơng ăöìng, caâc uyê ban tûơquaên cuêa cöng dín, caâc nhoâm vïìquýìn con ngûúđi, caâc nhoâm díntöơc thiïíu söị, caâc nhoâm dín cû baênxûâ, vađ caâc hiïơp höơi coâ dûơa vađo töngiaâo, giúâi, sùưc töơc, vùn hoaâ vađngön ngûô Caâc töí chûâc cuêa xaô höơicöng dín coâ thïí lađ caâc töí chûâctrung gian hoùơc do cöng dín tûơ töíchûâc ặúơc gùưn kïịt búêi nhûông nhucíìu, lúơi ñch chung, caâc giaâ trõ hoùơctruýìn thöịng chung, vađ coâ thïíặúơc huy ăöơng ăïí tiïịn hađnhnhiïìu loaơi hoaơt ăöơng khaâc nhau.Möơt xaô höơi cöng dín tñch cûơc vađmaơnh lađ cú súê cuêa böịn cöơt truơtrong chïị ăöơ quaên lyâ nhađ nûúâc:tñnh minh baơch, traâch nhiïơm, sûơ
Xaô höơi cöng dín
vađ caâc töí chûâc
phi chñnh phuê
Trang 2tham gia, vađ phaâp quýìn.
YÂ tûúêng vïì xaô höơi cöng dín nhû
lađ möơt lûơc lûúơng ăïí chónh sûêa ăöịi
vúâi chñnh quýìn ăöơc tađi vađ nhûông
thõ trûúđng khöng hoađn haêo ăaô
xuíịt hiïơn tûđ thïị kyê XIX Ăöơng lûơc
vò möơt sûơ cai trõ töịt hún thûúđng
xuíịt hiïơn tûđ nhûông phong trađo cú
súê úê caâc vuđng nöng thön cuông nhû
thađnh thõ Nhûông vñ duơ gíìn ăíy vïì
víịn ăïì nađy göìm coâ: vai trođ cuêa
nhûông ngûúđi biïíu tònh lađ sinh viïn
trong nhûông nùm 1960 úê Myô vađ
chíu Íu, nhûông ngûúđi biïíu tònh lađ
cöng dín vađ thanh niïn úê möơt söị
nûúâc chíu AÂ (nhû Hađn Quöịc
chùỉng haơn); nhûông phong trađo
ặúơc töí chûâc vïì caâc víịn ăïì toađn
cíìu, möi trûúđng vađ nhûông víịn ăïì
khaâc Thöng thûúđng, göịc rïî cuêa
caâc phong trađo vađ caâc töí chûâc ăoâ lađ
caêm giaâc xa laơ caâch biïơt vađ ặâng
ngoađi quaâ trònh ra caâc quýịt ắnh
lúân coâ aênh hûúêng túâi ăúđi söịng cuêa
nhín dín
Quaâ trònh chuýín ăöíi tûđ nhûông
hïơ thöịng möơt ăaêng sang hïơ
thöịng ăa ăaêng úê nhiïìu nûúâc
ăang phaât triïín vađ caâc nûúâc
chuýín ăöíi ăaô díîn ăïịn caâc hònh
thûâc chñnh phuê ăaơi diïơn múâi vađ
mong manh, ặúơc ăùơt chöìng lïn
nhûông cú cíịu ăöơc tađi hoùơc thûơc
dín tûđ ngađy xûa, vađ chûa hïì ùn
síu baâm rïî trong cöng dín ÚÊ
nhûông ăíịt nûúâc ăoâ, caâc töí chûâc
xaô höơi cöng dín ăoâng möơt vai trođ
troơng ýịu phaên ăöịi laơi nhûông
hađnh ăöơng ăöơc ăoaân vađ cuêng cöị
cú súê cuêa sûơ quaên lyâ nhađ nûúâc töịt
Hún nûôa, nhûông nöî lûơc gíìn ăíynhùìm giaêi quýịt xung ăöơt xaô höơivađ sûơ thiïịu huơt dín chuê ăïìu nhíịnmaơnh ăïịn vai trođ cuêa caâc töí chûâcxaô höơi cöng dín, sûê duơng nhûôngngûúđi tònh nguýơn, vađ quýìn thamgia ăöịi taâc Tònh traơng thiïịu dínchuê liïn quan ăïịn viïơc thiïịu tiïịngnoâi cuêa ngûúđi dín, chûa kïí ăïịnquýìn bíìu cûê vađ töí chûâc nhûôngcuöơc bíìu cûê ắnh kyđ Sûơ loaơi trûđ vïìmùơt xaô höơi, liïn quan ăïịn viïơckhöng coi troơng vai trođ vađ loaơi caâcnhoâm thiïíu söị, phuơ nûô, vađ nhûôngböơ phíơn ýịu hún, ra khoêi quytrònh ra quýịt ắnh, hoaơt ăöơng cuêachñnh quýìn ắa phûúng, vađ cungcíịp dõch vuơ Viïơc khuýịn khñchcaâc töí chûâc xaô höơi cöng dín coâ thïí,ăaô ăïịn luâc, giuâp giaêi quýịt caê haivíịn ăïì ăoâ bùìng caâch thuâc ăííy sûơtham gia cuêa cöng dín vađo nhûônghoaơt ăöơng cuơ thïí liïn quan ăïịn hoơ,vađ chñnh hoơ seô taơo ra sûơ khùỉngắnh múâi vađ thoâi quen múâi vïì sûơtham gia (xem Höơp 15.1)
Xaô höơi cöng dín khöng thïíặúơc xem lađ möơt loaơi hònh ăöìngnhíịt lađnh tñnh Caâc töí chûâc xaô höơicöng dín cuông coâ thïí bao göìmnhûông hiïơp höơi coâ nhûông ăöơng cúbaơo lûơc, tham lam, lúơi ñch cuơc böơ,thuđ ắch sùưc töơc, vađ ăađn aâp xaô höơi,cuông nhû caâc töí chûâc kinh doanhvíơn ăöơng hađnh lang nhû ngađnhcöng nghiïp thuöịc laâ, lađ khöng thïíăaơi diïơn cho lúơi ñch cuêa ăöng ăaêocöng chuâng Nhû ặúơc nhíịn maơnh
Trang 3trong chûúng trûúâc, vöịn xaô höơicuông coâ möơt tíìm quan troơng lantoaê Tuy nhiïn, chûúng nađy seô tíơptrung vađo nhûông hònh thûâc tñchcûơc cuêa xaô höơi cöng dín.
CAÂC LOAƠI HÒNH TÖÍ CHÛÂC XAÔ HÖƠI CÖNG DÍN
Caâc töí chûâc chñnh thûâc, nhû caâcnghiïơp ăoađn chùỉng haơn, ặúơc gùưnvúâi caâc quy tùưc ặúơc phaâp ăiïínhoaâ vađ caâc quy ắnh ăiïìu chónhhađnh vi töí chûâc Caâc töí chûâckhöng chñnh thûâc göìm caâc nhoâmtíơp húơp caâc caâ nhín, nhûông ngûúđihúơp taâc theo nhiïìu caâch khaâc
nhau vò nhûông lúơi ñch riïng cuêacöơng ăöìng mònh, nhùìm hađnhăöơng tíơp thïí, tađi trúơ, vađ cung cíịphađng hoaâ dõch vuơ, chùỉng haơn nhûcaâc töí dín phöị, caâc nhoâm ngûúđisûê duơng khaâc nhau trong caâc lônhvûơc nhû tûúâi tiïu, tiïịt kiïơm, vađ tñnduơng Sûơ húơp taâc trong caâc töí chûâckhöng chñnh thûâc coâ thïí lađ ngùưnhaơn hay ắnh kyđ, hoùơc dađi haơn.Cöơng ăöìng hoùơc caâc töí chûâc cú súêtheo nhiïìu hònh thûâc khaâc nhaunùìm giûôa sûơ phín chia chñnhthûâc/khöng chñnh thûâc
Caâc töí chûâc khöng chñnh thûâccuông bao göìm caâc hiïơp höơi cuêanhûông ngûúđi söịng úê khu nhađ öí
Hïơ thöịng ăaânh giaâ quöịc
gia cöng taâc quaên lyâ cöng úê
Cölömbia, goơi lađ SYNERGY,
coâ chuê yâ löi keâo xaô höơi cöng
dín vađo quaâ trònh níng cao
hiïơu quaê hoaơt ăöơng quaên lyâ
khu vûơc cöng Yïu cíìu cuêa
viïơc ăaânh giaâ quöịc gia ặúơc
thïí hiïơn trong Ăiïìu 343 cuêa
hiïịn phaâp Böơ Kïị hoaơch cíìn
phaêi xaâc ắnh vai trođ cuêa xaô höơi
cöng dín trong moơi giai ăoaơn
cuêa Kïị hoaơch phaât triïín quöịc
gia Tíịt caê caâc ûâng cûê viïn töíng
thöịng phaêi ăùng kyâ chûúng
trònh dûơ ắnh cuêa mònh ăöịi vúâi
ăíịt nûúâc, vađ kïị hoaơch phaêi bùưt
nguöìn tûđ chûúng trònh cuêa ûâng
cûê viïn truâng cûê Viïơc cuơ thïí hoaâ kïị hoaơch ặúơc ruât ra trïn
cú súê tû víịn cuêa Höơi ăöìng Kïị hoaơch quöịc gia (NPC), lađ ăaơi diïơn cho moơi thađnh phíìn cuêa xaô höơi cöng dín NPC nùìm úê võ trñ cao nhíịt cuêa caâc höơi ăöìng tûúng tûơ úê caâc cíịp laônh thöí vađ ắa phûúng, vađ ăïơ trònh vúâi chñnh phuê nhûông khuýịn nghõ ăöịi vúâi baên kïị hoaơch, cùn cûâ vađo caâc kïịt quaê thaêo luíơn cuêa höơi ăöìng vúâi caâc ăún võ cíịp cú súê Do víơy, sûơ tham gia cuêa xaô höơi cöng dín khöng chó úê viïơc xaâc ắnh nhûông muơc tiïu cuêa kïị hoaơch, mađ cođn trong viïơc xaâc ắnh nhûông chiïịn lûúơc, thûơc hiïơn chûúng trònh vađ
ăaânh giaâ kïịt quaê, ăïí kiïím tra mûâc ăöơ thûơc hiïơn caâc kyđ voơng cuêa cöng dín trong tûđng giai ăoaơn Caâc nhoâm cöng taâc liïn ngađnh, goơi lađ caâc ăún võ quaên lyâ chûúng trònh (PMU) úê cíịp böơ, göìm tíịt caê nhûông bïn coâ quýìn lúơi liïn quan nhùìm muơc ăñch lađm hađi hoađ caâc muơc tiïu chûúng trònh quöịc gia vađ khu vûơc NPC ặúơc hoêi yâ kiïịn vïì tñnh ăaơi diïơn húơp lyâ cuêa caâc lúơi ñch khaâc nhau trong caâc ăún võ quaên lyâ chûúng trònh.
Nguöìn: Pablo Abitol, trong Partnership Viïơn Phaât triïín kinh tïị, Ngín hađng thïị giúâi, 1996.
Höơp 15.1 Sûơ tham gia cuêa xaô höơi cöng dín úê Cölömbia
Trang 4chuöơt hay nhûông ngûúđi lađm thú,
caâc trûúđng hoơc khöng chñnh thûâc,
caâc ban an ninh ắa phûúng,
nhûông ngûúđi nhùơt raâc, vađ caâc hïơ
thöịng víơn taêi khöng chñnh thûâc
Caâc hoaơt ăöơng khöng chñnh thûâc
nađy ăaêm ặúng möơt phíìn lúân viïơc
cung cíịp dõch vuơ vïì nhađ úê, víơn taêi,
vïơ sinh, cung cíịp ăiïơn, caâc cú súê
khaâm, chûôa bïơnh, v.v., úê caâc thađnh
phöị cuêa caâc nûúâc ăang phaât triïín
(chiïịm túâi 90% úê thuê ăö Lima cuêa
Pïru chùỉng haơn) Hoơ líịp khoaêng
tröịng bõ boê laơi do caâc hïơ thöịng
chñnh thûâc khöng coâ khaê nùng ăaâp
ûâng nhûông ăođi hoêi cuêa caâc nhoâm
ngûúđi ngheđo vađ caâc nhoâm thiïíu söị
trong xaô höơi (McCarney 1999)
Caâc töí chûâc xaô höơi cöng dín
cuông coâ thïí ặúơc phín loaơi thađnh
caâc töí chûâc cú súê vađ caâc töí chûâc
“trung ûúng” Caâc töí chûâc cú súê
riïng biïơt coâ thïí gia nhíơp vađo möơt
trong caâc töí chûâc, maơng lûúâi, hoùơc
liïn minh toađn quöịc hay khu vûơc,
nhùìm tùng cûúđng sûâc maơnh, chia
seê kinh nghiïơm, cung cíịp caâc dõch
vuơ höî trúơ, khùưc phuơc sûơ biïơt líơp,
vađ baêo vïơ danh tiïịng cuêa mònh
thöng qua caâc nhađ tađi trúơ vađ caâc
chñnh phuê quöịc gia
Caâc töí chûâc cöng ăoađn
Nïn xem caâc töí chûâc cöng ăoađn
khu vûơc cöng nhû lađ caâc hiïơp höơi xaô
höơi cöng dín coâ vai trođ tiïìm nùng
tñch cûơc trong viïơc thûơc hiïơn
chûúng trònh, chñnh saâch, thay vò
nhû quan niïơm hiïơn nay cho rùìngcaâc töí chûâc nađy nhû lađ nhûông taâcnhín tiïu cûơc, coâ khaê nùng lađmgiaân ăoaơn hoaơt ăöơng cung cíịpdõch vuơ cöng (Tendler 1997) Ăiïìunađy ăaô ặúơc thïí hiïơn trong möơt söịchûúng trònh khu vûơc xaô höơi úêchíu AÂ vađ Myô Latinh Chûúngtrònh caêi caâch cuêa caâc nûúâc coâ nïìnkinh tïị chuýín ăöíi nhû úê Ăöng
Íu, Rumani, göìm caâc chiïịn lûúơcnhùìm níng cao sûơ tham gia cuêacaâc töí chûâc cöng ăoađn vađ caâc hiïơphöơi nghïì nghiïơp trong quaâ trònh
cú cíịu laơi caâc nhaânh chñnh quýìn,soaơn thaêo caâc ăaơo luíơt vađ caâc quyắnh vïì tiïìn lûúng (Ianescu 1996)
Trong bíịt kyđ tònh huöịng nađo, nhûăaô trònh bađy úê Chûúng 13, viïơcthiïịu sûơ tham gia thñch húơp cuêacaâc bïn coâ liïn quan híìu nhû ăïìulađm chíơm vađ lađm hoêng viïơc thûơchiïơn caâc chûúng trònh
Caâc töí chûâc giaâo duơc
Caâc trûúđng ăaơi hoơc vađ caâc cúquan nghiïn cûâu coâ thïí ăoâng vaitrođ lađ nhûông thiïịt chïị cöng dínhûôu hiïơu möơt caâch riïng reô, hoùơcvúâi sûơ tham gia cuêa caâc töí chûâckhaâc Caâc trûúđng ăaơi hoơc coâ thïívûún lïn ăïí ăaêm nhíơn vai trođ chuêchöịt trong quaâ trònh ăöíi múâi quaênlyâ hađnh chñnh cuêa khu vûơc, ăiïìutra cú baên trong caâc chûúng trònhgiaêm ăoâi ngheđo, vađ tùng cûúđng caâcdõch vuơ múê röơng túâi dín chuâng(nhû úê Philippin) Caâc trûúđng ăaơi
Trang 5hoơc cuông coâ thïí cöơng taâc vúâi giúâikinh doanh vađ chñnh phuê trongviïơc giaêi quýịt tònh traơng thiïịuhuơt vïì kyô nùng, ăùơc biïơt trongcöng nghïơ thöng tin, vađ giuâp ăađotaơo laơi nhûông nhín lûơc dû thûđa.
Hoơ cuông coâ thïí giuâp trong quaâtrònh hoơc tíơp cuêa cöơng ăöìng vúâisûơ tham gia, húơp taâc cuêa caâc töíchûâc phi chñnh phuê (NGO) vađ thûơchiïơn nhiïìu chûâc nùng dõch vuơcöng khaâc (xem Höơp 15.2) Thíơt
khöng may, caâc chûâc nùng cuêa xaôhöơi cöng dín laơi khöng ặúơc caâctrûúđng ăaơi hoơc thûơc hiïơn úê híìu hïịtcaâc nûúâc ăang phaât triïín, möơtphíìn vò nhûông víịn ăïì nöơi böơ cuêacaâc trûúđng ăaơi hoơc, möơt phíìn vò sûơtaâch biïơt cuêa chuâng ăöịi vúâi toađnthïí xaô höơi Nhûông ăoâng goâp tiïìmnùng cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc xûângăaâng ặúơc xem xeât vađ tòm hiïíumöơt caâch coâ hïơ thöịng hún nûôa úêhíìu hïịt caâc nûúâc ăang phaât triïín
Trûúđng Chñnh saâch cöng
thuöơc Trûúđng Ăaơi hoơc Töíng
húơp Birmingham úê Anh lađ möơt
töí chûâc tûơ tađi trúơ hoađn toađn,
khöng hïì nhíơn ặúơc möơt khoaên
trúơ cíịp cöng nađo vađ baân caâc
dõch vuơ cuêa mònh, nhûng lađm
viïơc vò vađ cöơng taâc vúâi khu vûơc
cöng Trong söị 90 biïn chïị khoa
hoơc, coâ 20 ngûúđi lađ thađnh viïn
cuêa Ban Phaât triïín quöịc tïị
(IDD), thûơc hiïơn caâc chûúng
trònh ăađo taơo sau ăaơi hoơc, caâc
khoaâ ăađo taơo, caâc dõch vuơ
nghiïn cûâu vađ tû víịn cho caâc
nûúâc ăang phaât triïín vađ caâc
nûúâc coâ nïìn kinh tïị chuýín ăöíi.
Khi ặúơc thađnh líơp vađo nùm
1964, Trûúđng Chñnh saâch cöng
tíơp trung vađo nhûông sinh viïn
lúân tuöíi, chuê ýịu lađ caâc cöng
chûâc ăang lađm viïơc Nguöìn
ngín quyô thöng thûúđng cuêa
trûúđng, chuê ýịu ặúơc hûúâng
vađo viïơc ăađo taơo sau ăaơi hoơc, khöng thïí ặúơc sûê duơng, nïn trûúđng phaêi tòm kiïịm caâc nguöìn tađi trúơ khaâc Do ăoâ, IDD cuđng vúâi trûúđng lađ möơt thïí thöịng nhíịt buöơc phaêi tuín thuê hai ýu cíìu: phaât triïín theo hûúâng dûơa theo thõ trûúđng vađ hûúâng khaâc lađ dûơa theo nghïì nghiïơp.
Thûâ nhíịt, IDD phaêi traê ăíìy ăuê caâc khoaên chi phñ, vađ “ăíìy ăuê” thûơc sûơ ăuâng nghôa cuêa noâ.
Möîi khoa cuêa trûúđng hoaơt ăöơng nhû möơt trung tím ngín saâch, tûơ cín ăöịi caâc nguöìn thu vúâi caâc khoaên chi cuêa mònh Möîi meât vuöng tođa nhađ lađm viïơc cuêa hoơ, toađn böơ ăiïơn thoaơi, caâc dõch vuơ sûúêi íịm, caâc phûúng tiïơn vađ dõch vuơ cuêa trûúđng ăaơi hoơc ăïìu ặúơc traê tiïìn tñnh theo ăíìu ngûúđi Caâc chi phñ traê lûúng cho nhín viïn vađ caâc chi phñ xaô höơi khaâc ăïìu ặúơc tñnh ăuê Hiïơu
quaê thûơc tûđ caâch chi traê nađy lađ úê chöî, theo dûơ kiïịn, caâc nhín viïn cuêa hoơ seô kiïịm ặúơc gíịp khoaêng hai líìn rûúôi tiïìn lûúng cuêa hoơ.
Thûâ hai, caâc khoa phaêi chûâng toê rùìng hoơ xûâng ăaâng lađ thađnh viïn cuêa cöơng ăöìng khoa hoơc, dûơa trïn kïịt quaê xïịp haơng cao ặúơc tiïịn hađnh ăöơc líơp vïì cöng taâc nghiïn cûâu vađ giaêng daơy Viïơc thanh toaân trûơc tiïịp
do caâc cíịp chñnh quýìn, caâc töí chûâc tađi trúơ, caâc töí chûâc phi chñnh phuê, vađ caâc caâ nhín - nhûông ngûúđi lađm cöng taâc nghiïn cûâu, giaêng daơy, vađ tû víịn thûơc hiïơn Cođn nhûông ai phaêi chi traê cho caâc dõch vuơ nûôa? Caâc nhín viïn cuông phaêi traê tiïìn; hoơ thíịy rùìng caâc ăöìng nghiïơp úê caâc khoa bònh thûúđng coâ cuöơc söịng dïî chõu hún; hoơ thíịy rùìng caâc töí chûâc tû víịn tû
Höơp 15.2 Hoaơt ăöơng cuêa möơt töí chûâc cöng trong thõ trûúđng
Trang 6Ngađnh tû phaâp
Ngađnh tû phaâp ăaô giaân tiïịp trúê
thađnh möơt böơ phíơn cuêa xaô höơi
cöng dín úê möơt söị nûúâc Caâc töí
chûâc cuêa xaô höơi cöng dín ăaô sûê
duơng möơt caâch saâng taơo caâc cú chïị
cuêa ngađnh tû phaâp, nhùìm tòm ra
nhûông caâch thûâc ăïí giaêi quýịt caâc
khiïịu naơi, hoùơc hûúâng díîn ngûúđi
ăiïìu hađnh quan tím ăïịn nhûông
hađnh vi sai soât vađ boê soât Ăöi khi,baên thín hïơ thöịng tû phaâp cuônghađnh ăöơng möơt caâch chuê ăöơng ăïígiaêi quýịt nhûông víịn ăïì khöngcöng bùìng hay phín biïơt ăöịi xûê,tham nhuông, vađ sûơ trò trïơ cuêa caâccöng chûâc Viïơc giaêi quýịt taơi toađaân nhûông víịn ăïì liïn quan ăïịnquýìn lúơi cöng bao göìm nhiïìu víịnăïì röơng hún nhû ăiïìu kiïơn cuêa caâctrûúđng hoơc, bïơnh viïơn, chíịt lûúơng
nhín vúâi nhûông chi phñ theo
ăíìu ngûúđi thíịp hún, laơi coâ khaê
nùng traê cho nhín viïn cuêa hoơ
nhiïìu hún.
Víơy ai lađ ngûúđi ặúơc lúơi?
Ăiïìu mađ khaâch hađng ặúơc lúơi
lađ nhađ cung cíịp dõch vuơ coâ
traâch nhiïơm vïì nhûông dõch vuơ
mađ caâc khaâch hađng mong
muöịn IDD phaêi coâ traâch
nhiïơm búêi vò cú quan nađy
khöng thïí töìn taơi nïịu noâ
khöng cung cíịp nhûông dõch vuơ
mađ khaâch hađng mong muöịn.
Caâc khaâch hađng biïịt rùìng, IDD
khöng chó thûơc hiïơn caâc khoaâ
ăađo taơo vïì tñnh hiïơu quaê cuêa töí
chûâc, mađ cođn thûơc hađnh cöng
viïơc; vađ rùìng, caâc khoa hay
phođng, ban ăïìu coâ lúơi nhuíơn
nhûng khöng giöịng nhû
nhûông ăöịi thuê lađm tû víịn caơnh
tranh vúâi noâ; vađ rùìng, caâc
phođng, ban hay khoa ăïìu coâ sûơ
baêo ăaêm vïì trònh ăöơ chuýn
mön vò lađ möơt böơ phíơn cuêa
trûúđng Caâc nhín viïn cuông ặúơc lúơi do coâ aênh hûúêng ăaâng kïí ăöịi vúâi nhûông hoaơt ăöơng cuêa töí chûâc, kiïím soaât ặúơc tûúng lai cuêa mònh, vađ thu nhíơn ặúơc nhiïìu kinh nghiïơm khaâc nhau hún tûđ nhûông ngûúđi lađm cöng viïơc tû víịn hay khoa hoơc thöng thûúđng.
Ăiïìu khoâ khùn lađ phaêi quaên lyâ möơt töí chûâc nhû víơy trong ăiïìu kiïơn khoâ khùn, haơn chïị cuêa möơt trûúđng ăaơi hoơc cuông nhû chuê nghôa caâ nhín cuêa ngûúđi lađm khoa hoơc Töí chûâc khöng thïí sûê duơng nhûông biïơn phaâp khuýịn khñch hay nhûông hònh phaơt cuêa möơt nhađ quaên lyâ doanh nghiïơp ặúơc - vò caâc mûâc traê, thú mûúân vađ caâc thuê tuơc sa thaêi ăïìu phaêi tuín theo nhûông ýu cíìu chung trong trûúđng Do ăoâ, tñnh hiïơu quaê cuêa töí chûâc tuyđ thuöơc vađo yâ nguýơn töịt ăeơp, nùng lûơc vađ sûơ höî trúơ líîn nhau cuêa ăöơi nguô
nhín viïn, vađ vađo lođng tûơ hađo chung vò giađnh ặúơc cöng viïơc vađ taơo ra aênh hûúêng.
Liïơu ăíy coâ phaêi lađ möơt mö hònh cho sûơ thi ăua trong dõch vuơ cöng hay khöng? Ăiïìu nađy tuđy thuöơc vađo sûơ töìn taơi cuêa möơt thõ trûúđng röơng lúân mađ úê ăoâ caâc dõch vuơ coâ thïí ặúơc baân, vađ chó coâ thïí hoaơt ăöơng ặúơc trong möơt töí chûâc coâ quy mö nhoê núi mađ tinh thíìn ăöìng ăöơi coâ thïí ặúơc kïịt húơp vúâi traâch nhiïơm caâ nhín trûơc tiïịp vò sûơ söịng cođn cuêa toađn böơ tíơp thïí Tuy nhiïn, kinh nghiïơm nađy chó
ra rùìng, nhûông aâp lûơc thõ trûúđng coâ thïí ặúơc khai thaâc trong viïơc caêi thiïơn dõch vuơ cöng, vađ theo nghôa nađy, lađ thûơc hiïơn vai trođ xaô höơi cöng dín.
Nguöìn: Richard Batley, Giaâo sû vïì Quaên trõ phaât triïín vađ Giaâm ăöịc Khoa Phaât triïín quöịc tïị - Trûúđng ăaơi hoơc Töíng húơp Birmingham.
Höơp 15.2 (Tiïịp)
Trang 7möi trûúđng, quýìn lúơi cuêa ngûúđitiïu duđng, vađ sûơ xím phaơm caâcquy tùưc xíy dûơng an toađn Tuynhiïn, viïơc giaêi quýịt nhûông tranhchíịp vïì quýìn lúơi cöng khöngphaêi lađ biïơn phaâp thay thïị chonhûông thay ăöíi cú baên trong thaâiăöơ vađ caâch thûâc quaên lyâ nhađ nûúâc.
Caâc töí chûâc cú súê vađ caâc cíịu truâc truýìn thöịng
Híìu hïịt caâc töí chûâc xaô höơi cöngdín trung gian ăïìu coâ khoaêngcaâch nhíịt ắnh vúâi nhûông cöngdín bònh thûúđng Traâi laơi, caâc töí chûâc cú súê, chùỉng haơn, nhû caâc höơi
tñn duơng kiïíu huơi úê chíu Phi vađcaâc khu vûơc khaâc, caâc hiïơp höơi cuêanöng dín, caâc húơp taâc xaô cuêa cöngnhín, caâc hiïơp höơi cuêa giaâo viïn -phuơ huynh, vađ caâc hiïơp höơi töngiaâo ăïìu gùưn trûơc tiïịp vúâi cöngdín Nhûông töí chûâc nhû víơy xíydûơng lođng tin, giaêm sûơ xa laơ, caâchbiïơt cuêa caâc thiïíu söị dín töơc vađcuêa caâc nhoâm bõ bíịt lúơi vïì mùơt xaôhöơi, vađ chöịng laơi khuynh hûúâng
xa rúđi cöng chuâng cuêa nhiïìu cúquan chñnh phuê Tuy nhiïn,chuâng coâ khuynh hûúâng víịp phaêinhûông víịn ăïì vïì söị lûúơng thađnhviïn ñt oêi, nùng lûơc quaên lyâ keâm,vađ ruêi ro bõ tiïịp quaên búêi nhûôngngûúđi nùưm giûô quýìn lûơc truýìnthöịng Nhiïìu nûúâc nhû Íịn Ăöơ vađPhilippin ăaô coâ saâng kiïịn trongviïơc ăïì xuíịt nhûông bûúâc nhùìmsaâp nhíơp caâc töí chûâc dûơa vađo
cöơng ăöìng thađnh nhûông cú cíịuhađnh chñnh phi tíơp trung, vûđanhû lađ nhûông ngûúđi cuêa chñnhphuê vûđa nhû lađ trong hïơ thöịngặúơc hoêi yâ kiïịn Vai trođ cuêa caâc töíchûâc coâ tñnh phong tuơc tíơp quaâncuông khöng thïí bõ xem nheơ(Höơp15.3)
Cuông cíìn phaêi xem xeât caâc nhoâmcöng dín tröng cíơy vađo viïơc víơnăöơng hađnh lang caâc cú quan hađnhchñnh, thûúđng trong möịi quan hïơăöịi nghõch vúâi giúâi doanh nghiïơp.Sûơ cíìn thiïịt phaêi cín bùìng quýìnlûơc vađ aênh hûúêng röơng lúân cuêa giúâidoanh nghiïơp víơn ăöơng hađnhlang, (chùỉng haơn nhû úê Myô, víơnăöơng hađnh lang cho saên phíímặúđng ùn, hoùơc vïì viïơc sûê duơngsuâng lađ do Hiïơp höơi Suâng ngùưnquöịc gia laônh ăaơo) ăaô díîn ăïịnnhûông ăođi hoêi phaêi coâ caâc chûúngtrònh vïì sûơ tham gia cuêa cöngchuâng úê nhiïìu thađnh phöị ÚÊ caâcnûúâc phaât triïín, caâc nhoâm víơnăöơng hađnh lang nhùìm thuâc ăííy lúơiñch cöng cöơng ăoâng möơt vai trođ tolúân trong viïơc ban hađnh caâc ăaơoluíơt baêo vïơ quýìn lúơi cuêa ngûúđitiïu duđng vađ caâc quy ắnh phaâpluíơt Quýìn töí chûâc caâc chiïịn dõchthöng tin, nhû úê ÍỊn Ăöơ, ăaô gíynïn sûâc eâp maơnh meô ăođi phaêi cöngböị cöng khai nhûông höì sú cöng.Nhûông cuöơc tranh luíơn cuêa ngûúđidín ăaô díîn ăïịn viïơc ăoâng cûêahoùơc di chuýín nhûông xñ nghiïơpgíy ö nhiïîm Nhûông cuöơc tranh
Trang 8luíơn vò quýìn lúơi cuêa cöng dín nhû
víơy coâ khuynh hûúâng tíơp trung
vađo nhûông víịn ăïì nöíi bíơt, gíy sûơ
chuâ yâ, quan tím cuêa nhiïìu ngûúđi
ăïí coâ thïí tíơp húơp ặúơc möơt lûơc
lûúơng lúân dín chuâng Tuy nhiïn,
ăíy cuông lađ khuynh hûúâng ăùơc thuđ
vađ phaên ûâng nhíịt thúđi, khöng coâ
tñnh bïìn vûông vađ, tíịt nhiïn, khöng
coâ khaê nùng ăïì cíơp röơng raôi hađng
loaơt víịn ăïì, do khöng coâ ăuê nguöìn
lûơc vađ kyô nùng quaên lyâ
Húơp taâc xaô
Húơp taâc xaô lađ möơt böơ phíơnquan troơng cuêa xaô höơi cöng dín úêhíìu hïịt caâc nûúâc, vađ nùìm úê giûôacaâc töí chûâc cú súê vađ caâc nhoâm coâ töíchûâc lúân hún Húơp taâc xaô coâ cú cíịutöí chûâc vađ thađnh viïn ặúơc xaâcắnh vïì mùơt phaâp lyâ, vađ thûúđngặúơc phín thađnh caâc töí chûâc khuvûơc hay quöịc gia Khúêi ăíìu tûđ caâcvuđng nöng thön, úê nhiïìu nûúâc, caâc
Caâc töí chûâc xaô höơi cöng dín
úê vuđng Ăaêo Thaâi Bònh Dûúng
göìm nhûông ngûúđi ặâng ăíìu,
vúâi nhûông danh hiïơu theo
phong tuơc tíơp quaân vađ möơt vađi
hònh thûâc chñnh quýìn truýìn
thöịng, caâc nhađ thúđ Ăaơo Cú ăöịc
vađ caâc töí chûâc tön giaâo khaâc, caâc
nghiïơp ăoađn, caâc hiïơp höơi kinh
doanh nhoê, caâc nhoâm phuơ nûô,
vađ caâc töí chûâc phi chñnh phuê.
Laônh ăaơo cöơng ăöìng trong caâc
khu ắnh cû úê caâc ăö thõ thûúđng
phaên aânh cíịu truâc lađng, núi bùưt
nguöìn cuêa nhûông cû dín thađnh
thõ Moơi ngûúđi ăïìu dïî dađng di
chuýín núi ắnh cû theo dođng
töơc úê caâc thõ tríịn vađ lađng maơc,
vađ giûôa caâc hïơ thöịng chñnh
quýìn hoaơt ăöơng tûúng tûơ, mùơc
duđ coâ bõ biïịn tûúâng ăöi chuât búêi
möi trûúđng thađnh thõ
Nhûông ngûúđi ặâng ăíìu
truýìn thöịng vađ caâc nhađ thúđ
ặúơc coi lađ nhûông ngûúđi giûô gòn, baêo vïơ caâc tiïu chuíín chuêng töơc cuêa xaô höơi Hoơ coâ thïí huy ăöơng nhûông mön ăïơ cuêa mònh ăïí uêng höơ hoùơc ngùn caên sûơ uêng höơ chñnh trõ hoùơc quýìn ặúơc tiïịp cíơn caâc nguöìn lûơc, lađ nhûông ýịu töị mađ chñnh phuê vađ doanh nghiïơp cíìn ăïí töìn taơi Do ăoâ, nhûông ngûúđi ặâng ăíìu truýìn thöịng coâ thïí ăoâng vai trođ lađ nhûông ăöịi taâc uêng höơ sûơ phaât triïín quýìn lûơc maơnh meô; nhûng, sûơ ăoâng goâp cuêa hoơ ríịt thíịt thûúđng, vađ coâ thïí bõ giúâi chñnh trõ hay con buön mua chuöơc.
Trong thûơc tïị, caâc töí chûâc vađ caâc caâ nhín úê Melanesia coâ vai trođ ăa nùng, trong möơt hïơ thöịng ặúơc goơi lađ “sûơ liïn ăúâi chùơt cheô” Chñnh phuê vađ nhađ thúđ ăïìu tham gia vađo viïơc kinh doanh;
nhađ thúđ cung cíịp caâc hađng hoaâ
cöng cöơng; caâc töí chûâc cöng ăoađn kiïím soaât caâc quyô ăíìu tû; caâc caâ nhín hađnh ăöơng vûđa nhû nhûông nhađ chñnh trõ ặúơc dín bíìu, vûđa nhû nhûông thíìy tu ặúơc cûê ra, caâc viïn chûâc vađ caâc nhađ doanh nghiïơp; caâc sô quan quín ăöơi vađ nhûông ngûúđi ặâng ăíìu truýìn thöịng, hoùơc kïịt húơp möơt söị vai trođ khaâc, lađm múđ nhaơt ranh giúâi giûôa chñnh phuê, doanh nghiïơp vađ xaô höơi cöng dín Nhûông vai trođ ăa nùng nađy giaêi thñch taơi sao nhûông quy ắnh ặúơc aâp duơng cho bíịt kyđ möơt vai trođ nađo ăïìu coâ thïí bõ
vi phaơm mađ khöng hïì bõ coi lađ coâ hađnh vi sai traâi Caâc töí chûâc nađy cuông lađm cho viïơc baêo ăaêm traâch nhiïơm thi hađnh vađ ngùn viïơc biïịn quyô cöng vađo tuâi tû nhín trúê nïn khoâ khùn.
Nguöìn: Knapman vađ Saldanha (1998).
Höơp 15.3 Nhûông töí chûâc truýìn thöịng cuêa xaô höơi cöng dín úê vuđng Ăaêo Thaâi Bònh Dûúng
Trang 9húơp taâc xaô ăaô múê röơng ra caê khuvûơc thađnh phöị, vađ ăaô coâ möơt sûơtùng trûúêng maơnh meô caâc hiïơphöơi nhađ úê, caâc húơp taâc xaô cuêanhûông ngûúđi chuê ăíịt cuông nhûnhûông ngûúđi thú ăíịt, caâc húơptaâc xaô cöng nghiïơp, caâc töí chûâc tađichñnh theo hònh thûâc húơp taâc xaô,vađ nhiïìu loaơi hònh húơp taâc xaô saênxuíịt khaâc Caâc húơp taâc xaô tñnduơng úê caâc vuđng nöng thön cungcíịp ăíìu vađo cho nöng nghiïơp,tiïịp thõ, chïị biïịn, vađ dõch vuơ khotađng Caâc húơp taâc xaô cuêa nhûôngngûúđi saên xuíịt sûôa chõu traâchnhiïơm vïì möơt cuöơc caâch maơngtrong lônh vûơc bú sûôa vađ lađm chonöng thön trúê nïn thõnh vûúơng úêmöơt söị tónh cuêa ÍỊn Ăöơ Húơp taâcxaô ăaô thím nhíơp vađo caâc lônh vûơccuêa ngađnh nöng - cöng nghiïơpnhû mña ặúđng vađ haơt coâ díìu.
ÚÊ nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín,caâc húơp taâc xaô thûúđng chõu sûơkiïím soaât cuêa chñnh phuê, vađ gùưnvúâi tađi trúơ cuêa chñnh phuê ÚÊ möơtsöị nûúâc coâ xu hûúâng coi húơp taâcxaô nhû lađ möơt phíìn múê röơng cuêaböơ maây chñnh quýìn thay vò baêovïơ tñnh ăöơc líơp cuêa noâ Húơp taâc xaôcuông bõ nhûông nhoâm lúơi ñch chñnhtrõ lúân úê möơt vađi nûúâc ăiïìu khiïín
Traâi laơi, úê nhiïìu thađnh phöị cuêa caâcnûúâc ăang phaât triïín, caâc loaơihònh húơp taâc xaô khaâc laơi coâ xuhûúâng vûún túâi nhûông nhoâm thu
nhíơp thíịp vađ nhûông ngûúđi ngheđotrong caâc khu öí chuöơt, vađ sûê duơngsûơ uêng höơ cuêa caâc töí chûâc tađi chñnhchñnh thûâc ăïí xaâc líơp quýìn súêhûôu húơp taâc xaô vađ quaên lyâ caâc hoaơtăöơng trúơ giuâp vïì núi úê vađ caâc hoaơtăöơng khaâc Sûơ uêng höơ cuêa chñnhphuê ăöịi vúâi caâc húơp taâc xaô coâ thïímang tñnh xíy dûơng, nhûng phaêicoâ giúâi haơn vađ traânh bõ can thiïơp,lađm cho lúơi ñch cuêa húơp taâc xaô nhûlađ möơt phíìn cuêa xaô höơi cöng dín bõtöín haơi
Caâc töí chûâc phi chñnh phuê
Thuíơt ngûô “töí chûâc phi chñnhphuê” (NGO) lađ ríịt röơng vađ mú höì,
vò theo ắnh nghôa, khaâi niïơm nađybao göìm nhiïìu thûơc thïí khaâc nhaucoâ nhûông muơc ăñch hoaơt ăöơngkhaâc nhau Tuy nhiïn, noâi chung,thuíơt ngûô “NGO” ặúơc hiïíu chóbao göìm nhûông töí chûâc hoaơt ăöơngthiïn vïì lúơi ñch cöng cöơng (ăöịi laơivúâi caâc töí chûâc cöng ăoađn hay húơptaâc xaô, lađ nhûông töí chûâc cung cíịpcaâc dõch vuơ haơn chïị cho caâc thađnhviïn cuêa mònh) Tíịt nhiïn, caâcNGO lađ möơt böơ phíơn cuêa xaô höơicöng dín Tuy nhiïn, vò caâc NGOtheo ắnh nghôa úê trïn ăaô trúêthađnh ngûúđi ăöịi thoaơi vađ cöơng sûơquan troơng ăöịi vúâi caâc cíịp chñnhquýìn vađ caâc cú quan quöịc tïị úê ríịtnhiïìu nûúâc, nïn cíìn coâ sûơ thaêoluíơn riïng vïì vai trođ vađ nùng lûơccuêa chuâng
Trang 10BAÊN CHÍỊT, SÛƠ TIÏỊN TRIÏÍN
VAĐ VAI TROĐ CUÊA CAÂC
TÖÍ CHÛÂC PHI CHÑNH PHUÊ 2
Sûơ tiïịn triïín cuêa caâc töí chûâc
phi chñnh phuê
Coâ nhiïìu caâch mö taê khaâc nhau
vïì caâc töí chûâc phi chñnh phuê nhû
lađ caâc töí chûâc tònh nguýơn tû nhín,
caâc töí chûâc phi lúơi nhuíơn, hoùơc caâc
töí chûâc phaât triïín tûơ nguýơn Hiïíu
theo caâch thöng thûúđng, caâc NGO
coâ böịn ăùơc trûng sau: ăoâ lađ nhûông
töí chûâc tònh nguýơn, ăöơc líơp, phi
lúơi nhuíơn, vađ coâ muơc ăñch lađ níng
cao ăiïìu kiïơn söịng cuêa nhûông
ngûúđi bõ thiïơt thođi hoùơc vò nhûông
víịn ăïì chung röơng lúân cuêa cöơng
ăöìng, vñ duơ nhû baêo vïơ möi
trûúđng Caâc NGO hoaơt ăöơng vïì caâc
víịn ăïì liïn quan ăïịn lúơi ñch cöng
cöơng, khöng nhùìm phuơc vuơ lúơi ñch
cuơc böơ cho caâc thađnh viïn cuêa
mònh Hún 50 nùm qua, caâc NGO
ăaô xuíịt hiïơn nhû möơt ăiïím nöíi bíơt
vađ tiïịn hađnh caâc cuöơc víơn ăöơng
hađnh lang vò sûơ phaât triïín vađ vò
nhûông quan tím cuêa xaô höơi úê caâc
cíịp ăöơ quöịc gia, toađn cíìu, vađ ăaơi
diïơn cho xaô höơi cöng dín úê caâc
diïîn ăađn khaâc nhau Möơt vai trođ
quan troơng cuêa NGO lađ ăoâng goâp
vađo thađnh cöng cuêa caâc höơi nghõ
thûúơng ẳnh thïị giúâi vïì dín söị,
möi trûúđng söịng vađ möi trûúđng, sûơ
phaât triïín cuêa phuơ nûô, vađ phođng
chöịng bïơnh AIDS Trong nhûông
nùm qua, Ngín hađng Phaât triïín
chíu AÂ, Ngín hađng thïị giúâi, vađ caâctöí chûâc quöịc tïị khaâc ăaô coâ nhiïìunöî lûơc ăoâng goâp vađo hoaơt ăöơngcuêa caâc töí chûâc phi chñnh phuê
Ngoađi caâc ýịu töị díîn ăïịn sûơphaât triïín cuêa xaô höơi cöng dín noâichung, sûơ phaât triïín cuêa NGOtrong nhûông nùm vûđa qua cuôngtruđng húơp vúâi nhûông quan ngaơi vïìmöơt chñnh phuê lúân vađ ăođi hoêi phaêicoâ nhûông hònh thûâc phín phöịidõch vuơ khaâc Viïơc caâc nhoâm ýịuhún ngađy cađng bõ gaơt ra khoêi caâcquy trònh chñnh trõ vađ phaât triïín ăaôdíîn ăïịn möơt sûơ quan tím chuâtroơng múâi ăöịi vúâi NGO úê nhiïìunûúâc Tuy nhiïn, laơi coâ möơt nghingaơi vïì mùơt chñnh trõ, thíơm chñtrong möơt vađi trûúđng húơp, coâ caêthaâi ăöơ ăöịi khaâng, vïì vai trođ cuêaNGO vađ ăùơc biïơt lađ nhûông töí chûâcNGO quöịc tïị lúân Ăiïìu nađy lađ dotñnh tñch cûơc chñnh trõ cuêa NGOtrong möơt vađi trûúđng húơp, nhûngcuông do sûơ nghi ngaơi ăöịi vúâi caâchoaơt ăöơng cuêa caâc nhađ tađi trúơ nûúâcngoađi giuâp ăúô caâc töí chûâc nađycuông nhû nhûông lo ngaơi vïì viïơchúơp phaâp hoaâ traâch nhiïơm giaêitrònh cuêa NGO
Khu vûơc NGO úê nhiïìu nûúâc ăaômúê röơng ăaâng kïí, khöng chó vïìmùơt söị lûúơng, mađ cođn vïì sûơ ăadaơng vađ caâc loaơi hònh hoaơt ăöơng
Möơt vađi con söị seô giuâp chuâng tahònh dung ặúơc ăiïìu nađy ÚÊ chíu
Íu vađ Liïn Xö cuô, söị lûúơng NGOăaô tùng ñt nhíịt lađ ba líìn so vúâi nùm
Trang 111989 (Ngín hađng Thïị giúâi 1997).
Chó riïng ÍỊn Ăöơ ăaô coâ túâi hún möơttriïơu NGO ăùng kyâ hoaơt ăöơng
Caâc NGO lúân úê Bùnglaăeât sûê duơngtúâi hún 50.000 nhín viïn ÚÊ möơt söịnûúâc phaât triïín, chi tiïu cuêa caâcNGO chiïịm túâi gíìn 4% GDP Hún20% viïơn trúơ chñnh thûâc ặúơcphín böí thöng qua NGO, vađ caâcliïn minh cuêa caâc NGO giađnhặúơc quýìn quan saât viïn taơi caâchöơi nghõ cuêa caâc cú quan thuöơcLiïn húơp quöịc (Hailey 1999)
Cöng viïơc cuêa NGO bao truđmcaê möơt diïơn röơng vïì caâc nhu cíìu vađnöî lûơc cuêa con ngûúđi - y tïị, giaâoduơc, phaât triïín ăö thõ vađ nöngthön, möi trûúđng, dín söị, phuâc lúơixaô höơi, taơo viïơc lađm, ăađo taơo, giúâi,khu vûơc khöng chñnh thûâc, caâcquýìn cuêa ngûúđi baên ắa, hoađbònh, vađ quýìn con ngûúđi Caâc hoaơtăöơng lađ ríịt phong phuâ, tûđ viïơc baêoăaêm phuâc lúơi vađ chùm soâc, túâi viïơcphín phöịi caâc dõch vuơ, huy ăöơngnguöìn lûơc, nghiïn cûâu vađ saâng taơo,thöng tin cöng chuâng, vađ bïnh vûơccho caâc nhoâm ăöịi tûúơng
Caâc NGO coâ thïí coâ quy mö, ăöơinguô nhín viïn, nguöìn lûơc, vađ loaơihònh hoaơt ăöơng ríịt khaâc biïơt nhau
Tuy nhiïn, ngay caê nhûông NGOhoaơt ăöơng úê cú súê coâ quy mö lúânnhíịt, úê nhûông nûúâc nhû ÍỊn Ăöơchùỉng haơn, cuông ríịt nhoê vađ mangtñnh ắa phûúng trong möịi liïnquan vúâi chñnh quýìn hoùơc doanhnghiïơp lúân
Ăöi khi ngûúđi ta phín biïơt giûôacaâc NGO phaât triïín vađ caâc töí chûâckhaâc Caâc NGO phaât triïín bao göìmnhûông töí chûâc ặúơc hònh thađnhnhùìm víơn ăöơng chñnh quýìn ăaâpûâng nhûông ăođi hoêi cuêa ắa phûúngvïì cú súê haơ tíìng vađ caâc dõch vuơ xaôhöơi; caâc nhoâm cuđng cam kïịt hađnhăöơng ăïí baêo vïơ lúơi ñch kinh tïị, xaôhöơi cuêa cöng dín, nhû caêi thiïơnquýìn sûê duơng ăíịt vađ phín phöịilaơi ăíịt ăai; vađ nhûông töí chûâc trûơctiïịp liïn quan ăïịn caâc hoaơt ăöơngcuêa cöơng ăöìng hoùơc saên xuíịt.Cuông coâ sûơ phín biïơt giûôa caâctöí chûâc coâ khuynh hûúâng dõch vuơvađ caâc töí chûâc coâ khuynh hûúângbïnh vûơc Caâc nhoâm bïnh vûơcquan tím chuê ýịu túâi viïơc gíy aênhhûúêng ăïịn chñnh saâch cöng vađphaât triïín Hoơ thûơc hiïơn huy ăöơngxaô höơi, xíy dûơng phong trađo tûơ lûơccaânh sinh, vađ quan tím ăïịn möơt söịkhña caơnh cuêa viïơc töí chûâc cöơngăöìng Caâc NGO coâ khuynh hûúângnhíịn maơnh ăïịn viïơc cung cíịp caâcdõch vuơ Noâi chung, caâc NGO hoaơtăöơng nhùìm muơc ăñch bïnh vûơc,thûúđng chíịm dûât hoaơt ăöơng saukhi ăaơt ặúơc nhûông muơc tiïu cuơthïí, trong khi ăoâ, caâc NGO hoaơtăöơng ăïí cung cíịp dõch vuơ laơi töìntaơi líu hún ríịt nhiïìu Tuy nhiïn,möơt töí chûâc coâ thïí thay ăöíi vađăaêm nhíơn caâc vai trođ khaâc nhau.Ăöi khi, caâc nhoâm bïnh vûơc hoaânăöíi thađnh nhûông nhađ cung cíịpdõch vuơ Caâc NGO bïnh vûơc thõnh
Trang 12hađnh hún úê caâc nûúâc phaât triïín,
núi mađ caâc dõch vuơ cöng ặúơc
phaât triïín khaâ phöí biïịn Caâc NGO
caênh baâo ăaêm nhíơn caê chûâc nùng
bïnh vûơc vađ dõch vuơ, bùìng caâch
ăiïìu tra tñnh hiïơu quaê cuêa caâc dõch
vuơ úê ắa phûúng vađ caâc dûơ aân ăíìu
tû, vađ ặa ra cöng khai nhûông vñ
duơ vïì sûơ laông phñ, gian döịi, vađ
laơm duơng Nhûông töí chûâc thuöơc
loaơi nađy hoaơt ăöơng coâ hiïơu quaê úê
möơt söị nûúâc ăang phaât triïín, nhû
úê Philippin
Coâ nhiïìu loaơi NGO: nhû NGO
vïì dûơ aân, caâc NGO quöịc gia, caâc
NGO coâ quy mö hoaơt ăöơng trong
toađn quöịc hònh thađnh nïn maơng
lûúâi NGO, vađ caâc NGO quöịc tïị
Caâc NGO coâ quy mö hoaơt ăöơng
trong toađn quöịc, bao truđm göìm
nhiïìu NGO thađnh viïn, nhû Hiïơp
höơi phuơ nûô tûơ thú mûúân úê ÍỊn Ăöơ,
khöng chó ăaêm nhíơn caâc chûâc
nùng cuêa caâc töí chûâc cú súê truýìn
thöịng, mađ cođn cung cíịp caâc dõch
vuơ höî trúơ vađ maơng lûúâi cho caâc töí
chûâc tònh nguýơn khaâc Möơt söị
NGO tòm caâch thïí hiïơn vai trođ cuêa
mònh nhû nhûông töí chûâc höî trúơ vađ
trung gian úê cíịp ăöơ quöịc gia vađ
khu vûơc nhùìm cung cíịp caâc dõch
vuơ vađ höî trúơ cho caâc töí chûâc cuêa
dín chuâng
Nhiïìu töí chûâc NGO quöịc tïị,
nhû Höơi Chûô thíơp ăoê, Cûâu trúơ treê
em, Oxfam, CARE, v.v., coâ nguöìn
lûơc döìi dađo, ặúơc sûơ höî trúơ chñnh
trõ tûđ caâc nûúâc phaât triïín, vađ ặúơc
ăaânh giaâ cao Ăïịn lûúơt mònh, caâctöí chûâc nađy laơi höî trúơ caâc maơnglûúâi NGO quöịc gia coâ cuđng hoaơtăöơng trong nhûông lônh vûơc tûúngtûơ, vađ liïn kïịt vúâi caâc NGO úê caâcnûúâc ăang phaât triïín thöng quaviïơc tađi trúơ, phöịi húơp hoaơt ăöơng,ăöịi taâc vúâi nhau vïì caâc víịn ăïì cuơthïí, vađ caâc maơng lûúâi
Sûơ ăa daơng cuêa caâc NGO cuôngbao hađm caê sûơ ăa daơng vïì hònhthûâc phaâp lyâ Vñ duơ, caâc NGOặúơc chñnh phuê tađi trúơ coâ thïí coâcíịu truâc töí chûâc vađ cú cíịu thađnhviïn bõ aâp ăùơt tûđ trïn, vađ nhûôngngûúđi do chñnh phuê böí nhiïơm coâthïí tham gia vađo ban quaên lyâ cuêaNGO Ngay caê caâc hiïơp höơi tûơphaât cuông cíìn phaêi tuín thuê möơt
cú cíịu phaâp lyâ cuơ thïí, ăïí xaâc ắnhtraâch nhiïơm trong caâc hoaơt ăöơngcuêa mònh vađ muơc ăñch kiïím toaân
Ăiïìu nađy lađ ăùơc biïơt cíìn thiïịt nïịutöí chûâc ăoâ muöịn coâ sûơ baêo ăaêmcaâc nguöìn tađi trúơ tûđ trong nûúâc vađcuêa nûúâc ngoađi Möơt söị NGO lađmvïơ tinh cho caâc NGO meơ vúâi möơtcíịu truâc phaâp lyâ roô rađng, trongkhi, trïn thûơc tïị, víîn töìn taơi nhû lađmöơt töí chûâc cöơng ăöìng coâ cú cíịuloêng leêo
Höơi viïn cuêa caâc NGO coâ thïí lađnhûông ngûúđi tûđ möơt nhoâm cuơ thïínhû nöng dín, caâc nhađ saên xuíịtsûôa hay cöng nhín xíy dûơng, hoùơccoâ cú súê xaô höơi röơng lúân hún, trongphaơm vi khu vûơc hay ắa phûúng
Thuê tuơc trúê thađnh höơi viïn coâ thïí
Trang 13lađ nhûông quy ắnh chñnh thûâc, liïnquan ăïịn nhûông tiïu chuíín xûângăaâng ăïí lađm thađnh viïn cuêa töíchûâc vađ coâ quy mö haơn chïị, hoùơctheo nhûông quy ắnh khöng chñnhthûâc Trong ríịt nhiïìu trûúđng húơp,höơi viïn coâ traâch nhiïơm phaêi traêmöơt khoaên höơi phñ nhíịt ắnh ăïíbuđ ăùưp caâc chi phñ hoaơt ăöơng cuêatöí chûâc.
Tiïìm nùng vađ giúâi haơn cuêa NGO
Tñnh ăa daơng cao cuêa NGO,nhû ặúơc mö taê úê trïn, lađm choviïơc khaâi quaât trúê nïn khoâ khùn
Tuy nhiïn, NGO úê caâc nûúâc phaâttriïín cuông nhû ăang phaât triïín,ăïìu gùơp thaâch thûâc trong viïơc phaêigiaêi quýịt nhûông víịn ăïì liïn quanăïịn traâch nhiïơm giaêi trònh , tñnhcöng khai, minh baơch, vađ tñnh ăaơidiïơn cuêa caâc töí chûâc nađy Cuöơctranh luíơn vïì nhûông víịn ăïì nađyngađy cađng tùng búêi vò chñnh caâcNGO tûơ hoêi mònh vïì tñnh liïmchñnh vađ traâch nhiïơm giaêi trònhtrong chñnh quýìn, vađ nhûôngtrûúđng húơp sûê duơng caâc khoaênngín quyô sai muơc ăñch do chñnhNGO taơo líơp úê nhiïìu nûúâc Traâchnhiïơm giaêi trònh, thöng qua viïơc böịtrñ ăùng kyâ vađ baâo caâo vúâi caâc cúquan chñnh phuê, thûúđng ặúơc thûơcthi möơt caâch sú sađi Caâc NGO tûnhín coâ thïí khöng phaêi chõu traâchnhiïơm vúâi ai trûđ baên thín hoơ, vađ
thíơm chñ caâc NGO coâ tñnh tham dûơăöi khi laơi bõ kiïím soaât möơt caâchriïng reô (hoùơc trïn thûơc tïị laơi lađcaânh tay cuêa chñnh phuê) Bïn caơnhnhûông víịn ăïì traâch nhiïơm ặúơcgiao phoâ vađ tñnh ăaơi diïơn, caâc nhađquan saât ăaô chó ra nhûông víịn ăïìchung khaâc cuêa NGO: coâ xu hûúângquan liïu, truđng lùơp laông phñ, tíơptrung bađn luíơn nhûông víịn ăïì quaâheơp, quaâ trònh ra quýịt ắnh bõăoâng kñn, quaên lyâ theo löịi tûđ trïnxuöịng, coâ thaâi ăöơ mang tñnh giatrûúêng, vađ nhûông víịn ăïì khaâc.Ăïí giaêi quýịt nhûông möịi nghingúđ nađy, caâc NGO úê nhiïìu nûúâcăang xíy dûơng caâc biïơn phaâp khaâcnhau nhùìm níng cao hiïơu quaêquaên lyâ vađ hoaơt ăöơng cuêa hoơ(Höơp 15.4) Caâc biïơn phaâp nađybao göìm: trònh bađy roô rađng húncaâc muơc tiïu hoaơt ăöơng cuêa mònh;caâc quy trònh tađi chñnh vađ quaên lyâchùơt cheô hún; taơo cú höơi bònhăùỉng cho phuơ nûô vađ nam giúâiặúơc tham gia úê moơi cíịp cuêa töíchûâc; caâc thuê tuơc töịt hún ăïí phaâttriïín nguöìn nhín lûơc; quaên lyâ vađăaânh giaâ töịt hún caâc hoaơt ăöơngcuêa töí chûâc; tiïịp cíơn thöng tinnhiïìu hún; vađ thiïịt líơp maơng lûúâichùơt cheô hún giûôa caâc NGO.Caâc NGO coâ khaê nùng giuâp chocaâc dõch vuơ cuêa chñnh phuê hiïơuquaê hún bùìng viïơc xaâc ắnh caâcnhoâm muơc tiïu möơt caâch cöngkhai vađ khaâch quan, taơo thuíơn lúơicho caâc nhoâm coâ thïí tiïịp cíơn caâc