Tuy ban khoin, song chua du co so thyc te de quyet dinh thay d6i phuong chim ddnh nhgnh, thdng nhanh nhu bg phin cin bg chuin bi lien phuong vi c6 vin quin sy Tnmg Qu6c da lya chgn k[r]
Trang 1DIEN BIEN PHU
THANG LOI CUA TRI TUE VIET NAM
PGS LE MAU HAN*
Vi doc Idp cua ddn tdc vd tu do cua nhdn ddn, cd nude da dimg len thuc hien cuoc chien tranh nhdn ddn, todn ddn, todn dien, lau ddi, bang sire mgnh ddn toe vd tri tue cua con nguoi Viet Nam de chong lgi ddi qudn xdm luac nhd nghe ciia thuc ddn Phdp duoc My giiip sire Dd Id bi quyet khdng chien thdng lai ciia ddn tdc Viet Nam, md dinh cao Id chien cong Dien Bien Phii
N gay 2-9-1945, sau khi
giinh lai dgc lap tir tay
phat xit Nhit bing mgt cuoc T6ng
khcii nghia din tgc de lip nen
nuac Viet Nam Din chu Cgng
boa, Chu rich Chinh phu Lim thai
nuac Viet Nam Din chu Cgng
boa da trinh trgng friyen b6 voi
loan the d6ng bao Viet Nam vi
the gioi mgt chin ly ve quyen co
bin cua cic din tgc li: " tit ci
cac dan tgc tren the gioi deu sinh
ra binh ding, din tgc nio cung co
quyen s6ng quyen sung sucmg va
quyen ty do'"' Vi "Nuoe Viet Nam c6 quyen
buong ty do vi dgc lip, va sy that da fro thinh
mgi nuoc tu do dgc lip Toan tiie din tgc Viet
Nam quyet dem tit ca tinh than vi lyc lugng
Dai hgc Quoc gia Ha Noi
Bo Chinh tri quyet dinh chii truang kelwgch tdc chien Dong - Xudn 1953-1954 vd ma chien dich Dien Bien Phii
tinh mang vi ciia cii de giir viing quyen ty do, dgc lip iy"l
Trii qua hon ba ngin ngiy khing chien diy gian kh6 vi by sinh, dit nuoc bi tan phi ning
ne nhung vcA y cbi "thi hy sinh tit ci, chir
nhat dinh kh6ng chiu mil nuoc nhit dinh
TAP CHi LICH SU' D A N G - S6 5/2009
Trang 2KY NIEM 55 NAM CHIEN T H A N G DIEN BIEN PHU
kh6ng chiu lam no le" ci din tgc Viet Nam da
dimg len trieu nguoi nhu mgt, chip nhin cuoc
chien (3iu kh6ng cin sue, nhu "chiu chiu (3i
vol" tu nhirng ngiy diu cua cuoc t6ng giao
chien lich sir, giinh thing Icri timg buoc tir nh6
den Ion, tien len dinh cao la chien tiling Dien
Bien Phu vi dm, bugc Chinh phu Phip phii
chim dirt chien franh lap lai hoa binh fren co so
cam ket t6n frgng quyen din tgc co bin ciia Viet
Nam (ciia ci Lio vi Campuchia) li dgc lip chu
quyen, th6ng nhit vi toin ven linh th6
Qui frinh linh dao vi 16 chirc khing
chien la qui trinh sing tao khoa hgc va
nghe thuat quin sy phuong thirc tic chien
phu hgp voi thyc tien cua dat nuoc vi con
nguoi Viet Nam li chu yeu, d6ng thai biet
hgc tap sing tao ly luin quin sy lien hen
cua thai dai, biet hgc tip co chgn Igc kinh
nghiem cua Lien X6 vi Trung Qu6c song
kb6ng giio dieu, rip khu6n
Thing 1-1953, HNTlT 4 (Khoa II) da ri6p
tuc khing dinh phuong chim chung cua cuoc
chien franh giii ph6ng din tgc cua ta li khing
chien liu dai, dya vao sire minh la chinh Ta
khong chu quan khinh dich, kh6ng nong voi,
khong mao hiem Trinh ch6 manh, dinh ch6
yeu de phin tin lyc Iu<3ng dich vi rieu diet
sinh lyc dich mo rgng vimg tu do "Dinh in
chic, lien an chic Chic thing thi kien quylt
dinh cho ky thing Kh6ng chic thing thi kien
quyet kh6ng danh Neu chu quan, mao hiem
ma mgt lin thua nang, thi se tai hai l(3n"^
Vao thing 5-1953, voi sy tb6a thuin cua
My Chinb phu Phip da cir Nava (Navane)
sang lim chi huy lyc lugng quin viln chinh
Phip 6 Dong Duong Ke hoach quan sy Nava
ra dci voi tham vgng gianh thing lgi Idn ve quin sy bugc ta phii chip nhin thuong lugng theo nhirng dieu kien ciia Phip de ket thuc chien franh frong danh dy Ke hoach quin su
Nava vai ci ban d6 do tinh bio cria Tnmg
Qu6c thu thip dugc da chuyen cho Viet Nam Truoc tinh hinh moi thing 9-1953, Bg Chinh fri Trung uong Ding da de ra chu truong tic chien D6ng - Xuin 1953-1954
vi vach ra phuong cham: Tich eye, chu dgng, CO dgng, linh boat
Ket thuc hgi nghi, Chu tich H6 Cbi Minh neu ro: ve hu(Dng boat dgng, lay Tay Bic la hucmg chinh, cic hucmg khic Ii ph6i hgp Hu(5ng chinh hien nay kh6ng thay d6i nhung frong boat dgng co the thay d6i Phep dung binh li phii "thien bien van hoa"''
Vio giira thing 11-1953, quan ta bit diu trien khai ke hoach di dugc xic dinh Bj dgng d6i pho voi ta, ngiy 20-11-1953, Nava da dieu dgng dgi quin co dgng nhiy
du chiem dong Dien Bien Phu
Quin dgi Phip nhiy du xu6ng Dien Bien Phu, tuy ta kh6ng phin doin dugc cy the ve thoi gian va dia diem nhung nhu Dai tuong V6 Nguyen Giip da noi: "ciing nim trong pham vi phin doin truoc cua ta la: neu Tay Bic bi uy hiep thi dich se ting vien len bu(mg d6 "^ Quin dgi Phip nhiy du, chiem dong Dien Bien Phu da lam cho Tiy Bic thyc sy tro thinh hu(frig chinh trong ke hoach D6ng - Xuan 1953-1954
Bg phin hen phuong da len duong di Tiy Bic ngiy 26-11-1953 Tin d6ng voi chu tmong chien luge cua ta chgn Tay Bic lam huong chinh, doan c6 vin quin sy cua Tmng
TAP CHI LICH SU' OANG - SO 5/2009
Trang 3Qu6c di cu Mai Gia Sinh c6 vin tham muu,
cung di truoc voi Hoang Van Thii Bg phin
lien phuong nghien cim tinh hinh cy the cua
chien tmong de xuit phuong in tic chien
Trong Iric do ducM sy cbi dao true tiep ciia
T6ng Quin uy, Bg T6ng tham muu khin
tmong nghien cim vach ke hoach tic chien 6
mat trin Tiy Bac Ngay 6-12-1953, T6ng
Quan uy da de trinh Bg Chinh tri phuong in
tic chien 6 Tay Bic T6ng Quin riy nhin dinh:
" frin Dien Bien Phri se li mgt Iran c6ng kien
Icm nhit tir truoc den nay, kh6ng kem Ni Sin
va duong si con xa hon Vi viy, sy chuin bi c6
nhieu kh6 khin, cin rio riet tip tmng lyc lucmg
mcM lim kip, nhung neu kien quyet khic phyc
kho khin, hoin thinh dugc chien dich thi thing
Igi nay se li mgt thing lgi rit lan"^
Ve binh lye, quin s6 t6ng quit cua chien
dich la 42.750 nguoi
Ve thoi gian chia lim 2 dgt:
Dot 1: Dinh dich o Lai Chiu va se kel
thuc vio khoing cu6i thing I-1954 Sau d6
nghi, chin chinb bg dgi khoing 20 ngiy
cho tip trung diy du binh lyc, r6i bit diu
hen cong Dien Bien Phu
D0 2: Dinh dich 6 Dien Bien Phu uoc tinh
45 ngay Chien dich se ket thric vio dku thing
4-1954 Sau do dai bg phin chu lyc se nit mgt
bg phin se a lai tiep tuc phit trien sang Thu(3ng
Lao, uy hiep Lu6ng Phabing
Quan riy cung di de trinh ve nhu ciu nhin
luc luong thyc, dan dugc, ke hoach lim
duong su'a duong vi phuong lien van chuyen^
Phuong in danh Dien Bien Phu cua T6ng
Quan uy de trinh Bg Chinh fri dugc chuin bi
theo tinh thin "dinh chic, tien chic"
Bg Chinb tri di quyet dinh chgn Dien Bien Phu lim diem quyet chien chien luge Dai tucDng V6 Nguyen Giip dugc cbi dinh lim Bi thu Ding uy kiem Chi huy chien dich
Trao quyen cho Dai tu(5ng V6 Nguyen Giip, Chri tich H6 Chi Minh cin din: "T6ng tu lenh
ra mat frin, "Tu(Dng quin tai ngoai" Trao cho chu loan quyen C6 vin de gi kho khin ban
th6ng nhit frong Ding uy, tii6ng nhit vai c6 van,
thi cir quyet dinh, r6i bio cio sau Trin niy rit
quan frgng, phii dinh cho thing, chic tiling mai
(3inh, kh6ng chic tiling tiii kh6ng dinh" Ngiy
5-1-1954, Dai Vuong V6 Nguyen Giap len duong
di Tiy Bic Cimg (3i c6 Vi Qu6c Thanh, Tmcmg doin c6 vin quin sy Tnmg Qu6c
Dien Bien Phu li mgt tip doin cir diem song Iric diu quin Phip moi lim c6ng sy da chien, eon nhieu so ho Ve phia ta, bg dgi deu sung sire, tinh thin chien diu cao, dugc frang bj mgt s6 trgng phio moi Bg phin lien phuong cung e6 vin Mai Gia Sinh di chuin bi chien truang di lya chgn phuong
in "dinh nhanh, thing nhanh" Dinh nhanh, thing nhanh luc bg dgi con sung sue se do t6n thit vi kh6ng phii d6i ph6 voi kho khin
ve tiep te dan dugc, luong thyc cho hang van chien si va dan c6ng
VcM lii quan sy thao luge, nhung hieu biet sau sic thyc tien Viet Nam va nim chic ning lyc dgi quin ciia minh, Dai tucmg V6 Nguyen Giap thiy quan dgi la tuy (3a truang tiiinh, dang sung sue vi sin sang chien (3iu song vin con nhieu kh6 khan, chua du dieu kien de dinh
lieu diet mgt tip doin cir diem phong ngy lan
cua dich lien tyc frong hai, ba ngay dem bing chien thuat "thgc vio hm" Lya chgn phuong
TAP CHI LICH SU OANG - SO 5/2009
Trang 4KY NIEM 55 NAM CHIEN T H A N G DIEN BIEN PHU
in dinh nhanh, thing nhanh li qui mao hiem
Tmoc bin khoin do, Dai tu(5ng V6 Nguyen
Giip da frao d6i vai c6 van Vi Qu6c Thanh ve
sy mao hiem cria cich ddnh nhanh, thdng
nhanh Vi Qu6c Thanh can nhic r6i noi: "Neu
kh6ng dinh som, nay mai dich tang them quin
vi cung c6 c6ng sy thi cu6i cimg se kh6ng co
dieu kien c6ng kich quin dich"^ Tuy ban
khoin, song chua du co so thyc te de quyet dinh
thay d6i phuong chim ddnh nhgnh, thdng
nhanh nhu bg phin cin bg chuin bi lien phuong
vi c6 vin quin sy Tnmg Qu6c da lya chgn khic
v(5i phuong in cua T6ng Quin uy d& de trinh
Bg Chinh tri tmoc do nen ngiy 14-1-1954 Dai
txxong da ph6 bien ke hoach chuin bi theo
phuong in dinh nhanh, thing nlianb cho cic
can bg cao cip, tnmg cip cic dai doin tham gia
chien diu, d6ng tiioi vin tiep tyc tiieo doi tinh
hinh de chgn cich dinh bio dam yeu ciu nhu
chi dao cua Chri tich H6 Cbi Minh: dinh chic
thing kh6ng chic thing thi kli6ng dinh
Thai gian n6 simg du dinh ngay 20-1-1954,
song chimg la chua luong bet fro ngai nhit la
dung sue nguoi keo phio kh6ng kip vio den vi
tri qu>' dinh Sau nhieu ngiy dem chit vit phio
moi xich gin den frin dia D6ng chi Pham
Kiel Cyc pho Cyc Bao ve theo doi viec keo
phao a phia Ti)' di bio cao vai Dai tuong:
phao cua ta deu dit tren frin dia di chien dia
hinli fr6ng frii neu bi phin phio hoac miy bay
dinh phi se kho frinh khoi t6n thit Mgt s6
phao \'in chua keo dugc vao frin dia
Thai gian n6 sung dugc quyet dinh li 17
gia ngiy 25-1-1954
Gin den ngay n6 sring Bg Chi huy chi6n
dich quyet dinh hoin thoi gian n6 sung them
mgt ngiy nira Tinh hinh dich di thay d6i nhieu Tip doin cir diem Dien Bien Phu da dugc dich t6 chirc phong ngy vung chic Nhifrig kh6 khin cria quin dgi ta trong chuin
bi dinh tip doin cir diem phong ngy lc5n boc
16 khi ro ret Voi trich nhiem toin quyen cua
vi chi huy chien dich, Dai tuong thiy ro kh6ng the thyc hien phuong in dinh nhanh, thing nhanh nhu da lya chgn nen quyet dinh chuyen sang phuong in dinh chic, lien chae
Vi viy, Dai tU(Dng, Bi thu Dang uy chien dich di frieu tip Hgi nghi Ding uy Mat Iran hgp vao sing 26-1-1954 Tmoc khi hgp Dai
txxong da frao d6i ro y kien ven Jvuong doan
c6 vin quin sy Vi Qu6e Thanh tinh binh phii
chuyen sang phuong in ddnh chdc, tiin chde
Vi Qu6c Thanh vi cic co van quin sy Tmng Qu6c 6 mat Iran Tiy Bic chic chin bieu dugc kb6 khin cua viec trien khai chuin bj vi tinh
mao hiem cua ke hoach ddnh nhgnh, thdng nhgnh nen sau mgt hoi suy nghi di n6i: "Toi
d6ng y v(Di Vo tong Toi se lim c6ng tic tu tuong voi cic d6ng chi trong doin c6 vin"
Vi Qu6c Thanh dien ve xin chi thi cua Uy ban Tmng uong Ding Cgng sin Tmng Qu6c (nhung den ngiy 27-1-1954, 6ng moi nhin dugc dien cua Uy ban Tmng uong Ding Cgng sin Tmng Qu6c chip nhin viec thay
d6i cich ddnh nhanh, thdng nhanh)
Hgi nghj Ding uy Mat Iran di thio luin va
di t(M nhit tri chuyen phuong in tic chien tu
ddnh nhanh, thdng nhanh sang ddnh chde, tiin chdc nhu phuong in cua T6ng Quin uy de
trinh Bg Chinh tri ngay 6-12-1953
Quyet dinh thay d6i phuong in tic chien va nhiem \ai moi di dugc lenh tmyen den cac don
TAP CHi LICH SU' O A N G - S6 5/2009
Trang 5vi nga\' trong ngay 26-1-1954 Ngay trong dem
niy Dai tuong da viet thu h6a t6c bao cio len
Chu tich H6 Chi Minh vi Bg Chinb tri Den
ngiy 30-1-1954 lai c6 bio cio giii trinh cy tiie
\c)i Chu tich H6 Chi Minh, T6ng Bi tiiu
Tmong - Chinb vi Bg Chinb tri ve sy thay d6i
phuong chim tic chien vi ke hoach chuan bi
theo cich dinh moi
Bio cio neu ro: "Ngiy 25, bg dgi ta da
den du a vi tri tip ket phin Icfri phao binh
ciing da vao Iran dia Chring t6i nghien cim
lai lin cu6i cung tinh hinh dich ta de ra
lenh n6 sung thi nhin thiy:
a Dich ting den 15 heu doan, mgt s6
phio; sy b6 tri 6 phia Bic vi Tiy da manh
hon truoc; vi tri H6ng Cum o phia Nam
truoc chi c6 2 lieu doin thi nay da co 4 lieu
doin them 12 khiu lim phio c6 tmong bay
moi lam bien thanh nigl tip doin cir diem
thu hai yem hg cho Muong Thanh
b Lyu phio vi cao phio cua ta b6 tri a Bic
vi Tiy Bic cbi hcDp voi ke hoach ddnh nhanh,
kh6ng hgp vcri ke hoach ddnh Hmg biroc, vi tu
duong 616 keo vao phii dung fren mgt dai doin
bg binh keo trong 8 dem (tnrac bio cio la chi
cin 2 dem), neu chien sy phit trien kb6ng thuin
IcTi ihi hen lui deu kho
c Viec chuin bi ve mgi mat deu phii
ling cuong moi bio dim dinh liu dugc
Chung t6i nhin thiy d6i vcii mgt kce dich da
ting cuong nhu 6 Dien Bien Phu thi phii
dung cich dinh lieu diet timg bucVc Trong
giai doan diu lieu diet sinh lyc chung 6 ngoai
vi d6ng thai tim cich rieu hao chung, kh6ng
che sin bay de ban che hoac triet duong tiep
te cua chung trong mgt thoi gian kha dai Vi
vay chiing toi qu\ et dinh:
- Tam dinh ngiy n6 sung, dieu chinb lai
bg dgi cho hcpp voi ke hoach moi Van chuyen cao phio vi frgng phio tro lai phia D6ng de co the sir dyng co dgng vi dgi khi nio th6ng duong keo phio phia D6ng Dien Bien Phu lim xong se su dyng Lenh chuyen phio da dugc thi hinh trong dem 26, cin phii 7 h6m moi hoin thinh
- Nghien ciru ke hoach tiep tyc chuin bi ve cic mil tin binh dan dugc luong thyc, du dinh cho den cu6i thing 4 Duong si tir Yen Bii den Dien Bien Phu phii dim bio cho xe chay dugc frong ci thoi gian d6 Lim them nhieu con duong cho xe keo phio chay den Dien Bien Phu de co tiie dieu dgng phio theo nhu cau chien diu Ke hoach niy chia timg buoc de lien hanh, dinh den ngiy 10-2 thi hoan thinh buoc thu nhit
- Trong luc o diy tiep tyc chuin bi thi nhanh chong va bi mil dieu dgng toin Dai doin 308 sang phia luu vyc s6ng Nam Hu, bao vay vi lieu diet lir 4 den 5 lieu doin djch bien dong tir Muong Khoa den Muong Ngoi Chieu 26, Trung doin diu tien cua
308 da lip tu-c xuit pbil ngay 27 loan bg xuit phit, dy lieu khoing 30 bay 31 thi hoan thinh bao viy dich Neu djch b6 chay thi truy kich Neu ta thing 6 man do ibi tinh hinh 6 Dien Bien Phu va 6 Lu6ng Phabing
CO the thay d6i it nhieu"'"
Bao cio cung di xic dinh chu truong quin
sy cua la tren cic chien truong loan qu6c vi Lao - Mien, phuong chim boat dgng tren timg chien truong cy the 0 Dien Bien Phu thi bao vay, kiem che dich, lieu diet timg bg phin, tao dieu kien lieu diet loan bg Tmong hgp dich rinh bien boa c6 loi thi c6 the dune cich danh
TAP CHi LICH SU' OANG - SO 5/2009
Trang 6KY NIEM 55 NAM CHIEN THANG OlEN BIEN PHU
nhanh de lieu diet dich Tmong hcpp dich tang
cuong thi CO the dung mgt bg phin chu lyc
hen ve phia Lu6ng Phabing, Ph6ng Xa Ly
rieu diet dich va giii phong dia phuong, c6 lip
dich a Dien Bien Phu''
Quyet dinh hoan cuoc tien c6ng vio tip
doin cur diem Dien Bien Phu theo phuong
an ddnh nhanh, thdng nhanh de chuyen sang
ddnh chdc, Hin chdc cua Dai tucDng V6
Nguyen Giip li mgt quyet dinh diing cim,
sing su6t, khoa hgc voi trich nhiem cao cua
vi chi buy tai mat Iran, vi T6ng Tu lenh da
dugc Chu tich H6 Cbi Minb giao toin
quyen quyet dinh tran dinh truoc khi Ien
duong ra mat Iran
Quyet dinh thay d6i phuong in ddnh
nhanh, thdng nhanh chuyen sang ddnh chdc,
tiin chdc cua Dai tucmg V6 Nguyen Giip di
dugc Chu rich H6 Chi Mmh, Bg Chinh tri
Trung uong Ding nhit tri cho ring: "Quyet
dinh thay d6i cich dinh nhu viy li hoan toin
dung" Tmng uong Ding vi Chinh phu se
dgng vien toin din d6c sire chi vien cho
Dien Bien Phu giinh thing lgi hoin loan
Chgn cich ddnh chdc, tiin chdc, Bg Chi
huy chien dich thyc hien phuong in:
"Xiy dyng Iran dia bao viy, chia cit quan
djch dua phio vio nhung vi tri an loan, dit
cic cu diem trong tim bin, kh6ng ch6 sin
bay, hep den se tien hinh mgt loat Iran c6ng
kien, lieu diet timg trung tim de khing, bit
diu tir tieu diet phin khu Bic, ma duong dua
bg dgi vio cinh d6ng Muong Thanh, cit dirt
sin bay, hep den b6p ngbet con nhim Dien
Bien Phu"'-
Mgi c6ng viec chuin bj de tri§n khai
cich dinh moi di hoan tit Dung 17 gio 05
phut ngiy 13-3-1954, toan bg lyc lugng phio binh cua ta g6m 40 khiu phio co 75 den 120 Iy di d6ng loat nha dan mo diu chien dich Chien dich Dien Bien Phri li mgt chien dich dinh cong kien gom mgt loat tran dinh dien ra thanh 3 dgt trong 56 ngiy dem, tip tmng binh lyc tieu diet timg bg phin, tien len heu diet toan bg tip doan cir diem vio ngay 7-5-1954
Chien thing Dien Bien Phu Ii mgt m6c vang ch6i lgi frong lich sur din tgc Viet Nam nhu mgt Bach Ding, mgt Chi Lang, mgt D6ng Da the ky XX Diy li "Lin dau tien frong lich su, mgt nuoc thugc dia nb6 yeu da dinh thing mgt nuoc thyc din hung manh
Do Ii mgt thing Igi ve vang cua nhan din Viet Nam, d6ng thoi ciing la mgt thing Igi cua cic lyc lugng boa binh, din chri vi xa hgi chu nghia tren the gi(5i"'^
\,2.Ho Chi Minh Toan tap, CTQG, H, 1995, T.4,
tr.l, 4
3 Dang Cong san Viet Nam: Vdn kien Ddng Todn
/a/?,CTQG, H, 2000,1.14, tr 59
4, 5,8,9,12 Dai tircjng V6 Nguyen Giap: Dien Bien
Phil, diem hen lich su, NXB QDND, H, 2000, tr.29,
594,96,208,146
6 Dang Cong san Viet Nam: Vdn kien Dang Toan
/fl;j,CTQG, H,2001,T.14,fr594
7 Xem Dang Cong san Viet Nam: Vdn kien Ddng
Toan tap, CTQG, H, 2001, T 14, tr.594-595
10, 11 Himg (V6 Nguyen Giap): Bdo cdo mat so 2
Kinh giri Ho Chit tich, dong chi Truang Chinh va Chinh trj
Bo, ngay 30-1-1954 Luu Van phong Tmng ucmg Dang
\3.Ho Chi Minh Todn kip, CTQG H 1996 T 10, tr 12
TAP CHI LICH SU-' O A N G • SO 5/2009