1. Trang chủ
  2. » Nghệ sĩ và thiết kế

Điều chỉnh chính sách của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc dưới thời tổng thống G.W.Bush.

8 34 0

Đang tải... (xem toàn văn)

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 8
Dung lượng 583,23 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Trong chien dich van ddng ciia minh, iing cU vien Bush da vai lan vi Trung Qud'e nhU "dd'i thu canh tranh chien lUde" eiia Hoa Ky^ Khai niem nay dUdc nha'n manh trdng Bad ca[r]

Trang 1

DIEU CHINH CHINH SACH CUA HOA KY

DOI V6l TRUNC OUOC

Dl/dl THCll TONC THONC C W BUSH

Trung Qud'e ke tii chuyen tham

cua Tdng thd'ng R.Nixon (1972)

cho tdi khi ket thiic Chien tranh Lanh

dUde hinh thanh tren cd sd cd nhUng

xem xet chien lUde Idn hdn va dUde thiic

hien thdng qua nhUng nd liic hdp tac

giUa hai ben Sii kien Thien An Mdn

thang 6 nam 1989 da d i n tdi bUde

ngoat trong quan he hai ben va de lai

mot sd' 'di san' v&n edn tac ddng manh

tdi viec hoach dinh chinh sach ciia Hoa

Ky dd'i vdi Trung Qud'e hien nay 'Di

san' thii nha't, nhU Kenneth Lieberthal

ndi, mang lai "cdi nhin lech lac ciia Hoa

Ky ve Trung Qudc'' Trong khi nhUng

van de ve he tU tUdng da hi gat sang

ben khi Chien tranh Lanh ket thiic, thi

nhiing va'n de mdi nhu ldi ich chien

lUde qudc gia hay nhan quyen ngay

cang cd anh hudng den quan he hai

ben Ndi chung, khac biet giUa hai nUde

ve he thd'ng, gia tri xa hdi, chinh tri va

kinh te trd thanh nhUng yeu td ngay

cang tac ddng manh den hoach dinh

chinh sach dd'i vdi Trung Qud'e cua Hoa

Ky Di san thii ba la sii ma't niem tin

chung giiia hai ben, thay vao dd la mdi

nghi ngd lan nhau ve y dinh eiia mdi

ben, nhUng ba't ddng ve nhan thiic, ldi

ich ve nhUng van de chung nhU trat tii

chinh tri the gidi sau Chien tranh

Lanh, hay nhU van de kiem soat va

ca'm phd bien vu khi hat nhan, va'n de

Nguyen Lan Hiiofng

Vien Nghien ciiu Chau My

lien quan den thUdng mai hay thiie day nhan quyen Va ngoai ra nhan thiic ve

sU "ndi len cua Trung Qudc" se tac ddng tdi ldi ich chien lUdc ciia Hoa Ky d khu vUe Chau A - Thai Binh DUdng, khien chd quan he hai nUde cang trd nen phiie tap hdn

Hau he't cac va'n de gay ban tam che cac nha hoach dinh chinh sach Hoa Ky deu lien quan tdi mdt thiic te rang Trung Qud'e dang ndi len thanh mdt nUdc Idn tren trUdng qudc te', bdi vay Washington se phai tinh den viec giai quye't va dieu chinh quan he My -Trung nhu the nao Ta't ea deu thd'ng nha't d diem Trung Qud'e dang ndi len thanh cUdng qudc ve kinh te va quan sii, nhUng lai khdng thd'ng nhat dUde ve miic do siic manh eua Trung Qud'e va nhUng tac ddng ciia nd, va chinh sach

an ninh ma Bac Kinh se theo dudi Cac chinh quyen Hoa Ky tU nhUng nam 1990 lien tue cd nhUng each giai thich va chinh sach khac nhau ve va'n

de ndi len eua Trung Qudc TrUdng phai "Trung Qud'e la md'i de do?i" cho rang mdt nUde Trung Qud'e ndi len, ciing vdi td'e dp tang trUdng kinh te nhanh, tang eUdng siic manh quan sii, thiic day yeu cau thd'ng nha't lanh thd,

va chinh quyen "ddc tai' trong nUde se ngay cang ciing ran va cd tinh dd'i dau hdn, ve lau dai se thach thUc hien trang va dao Idn can bang quyen liic

Trang 2

ciia khu vUc va the gidị Theo ly

thuyet cd cáu hien thiic, cac qudc gia

se rat nhay cam vdi kha nang thich

ling trong he thd'ng qud'e te va tim

each thay đi cd cáu qud'e te theo each

phue vu td't hdn va thiic day ldi ich

qudc gia ciia minh Khi yeu siic, ho cd

the mien eUdng cháp nhan nhiing ban

che ap dat len ho, nhUng mdt khi da

dii siic, ho cd xu hUdng theo dudi

quyen liic va tim each thay đi hien

trang Ndi chung theo trUdng phai

nay, quan he Trung My tif chuyen

tham eua Chu tich Giang Trach Dan

va Tdng thd'ng Bill Clinton vao cudi

nhUng nam 1990, chii yeu la dUdc td

ve them; nhUng bát đng ed ban gay

ra nhUng nguy ed xung dot trong

tUdng lai se khdng cd each nao giai

quyet dUdệ Cach td't nhát la kiem

che Trung Qud'e trUde khi nUdc nay

trd nen qua manh, bdi khi đ mdi

kiem che thi qua td'n siic

TrUdng phai "can dii", tuy hdan

toan nhan thiie dUdc siic manh cua

Trung Qud'e, nhUng van cho rang do

anh hudng ciia truyen thd'ng lich sU,

van boa va dao Khdng, Trung Qud'e cd

the khdng lam thay đi he thd'ng qud'e

te cho dii Trung Qudc ed trd nen manh

hdn nUạ Them vao đ, tang sii phu

thudc l l n nhau trong cdng đng qud'e

te va tham gia vao cac td chiie qud'e te

cd the khuyen khich eac hanh vi hdp

tac hdn eua Bac Kinh Vi vaỵ thed

trUdng phai nay, tha}^ vi kiem che thi

nen giiip đ Trung Qud'e gia nhap he

thd'ng quóc tẹ Ld gich an sau ván de

can du toan dien vdi Bac Kinh la: mdt

chien lUde nhU vay se tao dieu kien

gan ket nhan thiic siic manh khu viic

va toan cau vao he thd'ng khu viic,

qudc te va ngan chan xung dot toan

cau nhu da tifng xay ra vdi sii ndi len

ciia Diic, Nhat Cud'i cung trUdng phai

nay cho rang hai nUde nen chia se ldi

ich chien lUdc de chiing td hdp tac la can thiet va kha thị

TrUdng phai thii ba, cho rang hai each hieu tren dan tdi nhUng quan niem, chinh sach thai qua ve hdp tac hay đ'i daụ NhUng ngUdi thiie dung than trong tap trung vao kha nang eiia sU can bang quyen liic trong khu vUc hdn vao y dinh Ho cho rang dii cd

sU tang trUdng va phat trien manh ve kinh te, quan sii trong 2 thap ky qua, Trung Qudc van edn đ'i mat vdi nhieu ván de trong nUdc va quóc tẹ Do khoang each giUa tham vong va kha nang, chinh sach cua Trung Qud'e vdi cac nUde lang gieng can mem mong hdn; than trong hdn, tranh nay sinh xung dot Chien lUde td't nhat vdi Trung Qud'e la thich iing vdi ldi ich ciia Trung Qud'e trong khi dieu chinh hanh vi ciia Trung Qudc thdng qua bien phap ldi keo cac nha hoach dinh chinh sach ciia nUdc nay bang phan thudng va đi dau vdi nhUng hanh vi khdng hdp tac thdng qua lien minh an ninh trong khu vUc

Chinh sach đ'i vdi Trung Qud'e do Chinh quyen Bill Clinton de ra viia nham muc dich thiic day nhUng muc tieu chinh sach phue vu cho Uu the vUdt trdi ciia Hda Ky (sU thinh vUdng kinh te, tang ldi ich qudc gia, anh hudng), viia thiic day md rong dan chii, thi trUdng tren toan the gidị Chinh sach đi vdi Trung Qudc ciia Clinton khdng thd'ng nhát do khuynh hudng eiia Chinh quyen Clinton mud'n xoa diu ca cac nhdm ldi ich va Qud'e hoị Clinton tim each gan viec cap quy che tdi hue qudc cho Trung Qudc vao muc tieu thiic day nhan quyen, mdt nhiem vu ma sau đ dng da phai thifa nhan la khdng thẹ Khi d giUa nhiem

ky hai, Clinton bat dau xay diing chinh sach đ'i vdi Trung Qudc tren mot khudn khd cd tinh xay diing hdn

Trang 3

mdt md'i quan he "dd'i tac chien lUde"

Nguyen nhan la do Chinh quyen

Clinton nhan ra rang: ho can cd quan

he hdp tac ciia Trung Qud'e trong viec

giai quye't va'n de cam phd bien vii khi

hat nhan, hoa binh va dn dinh tren

ban dao Trieu Tien, td chiic va phd'i

hdp giai quye't eac van de d cap do khu

vUc va toan cau NhUng ldi ich kinh te

eiia Hoa Ky d Trung Qud'e cung la

nhan td quan trong tac ddng tdi chinh

sach eua Chinh quyen Clinton Tdng

the ed the goi chinh sach dd'i vdi

Trung Qud'e eiia Chinh quyen Clinton

la chinh sach "can dii"

Ngay tii dau, Chinh quyen Bush cd

each tiep can khac hoan toan trong

viec giai quye't cac va'n de qud'e te

Trong chien dich bau eif nam 2000,

cac ed' va'n eiia Tong thd'ng Bush ung

hd each sii dung siic manh ciia My de

thiic day ldi ich qud'e gia, xay diing eac

lien minh an ninh va eUdng quyet vdi

cac dd'i thu tiem nang Trif mdt sd'

ngoai le, hau bet cd' va'n cao ca'p ve

chinh sach dd'i ngoai deu la nhUng

ngUdi ed tU tUdng bao thii, ciing ran,

tifng phue vu trong Chinh quyen

Reagan va Bush cha trifdc day Ho

phe phan each tiep can ciia Chinh

quyen Clinton la qua mem mong,

thieu quye't doan, chi quan tam tdi

chii nghia da phifdng ma khdng tap

trung vao ket qua cud'i ciing Dieu nay

cung cd the la do thien hUdng eiia nen

chinh tri Hoa Ky Dd la cac tdng

thd'ng mdi se dUa ra chinh sach khac

vdi tdng thd'ng tien nhiem, ban dau ed

the la nham chiing td sii khac bi|t,

tham chi la trai ngifdc vdi quan diem

eiia tdng thd'ng tien nhiem Theo

James Mann, "Sau Chinh quyen

Nixon, tat ca nhiing ai dUde bau vad

Nha Trang khi nham chiic deu ed y

dinh thay ddi phong each hoac chinh

sach dd'i vdi Trung Qudc".'

it nha't ed hai khac biet ed ban giUa hai Chinh quyen Clinton va Bush trong hoach dinh chinh sach cua Hoa

Ky dd'i vdi Trung Qud'e Dd la: thit

nhat, thay vi xem Trung Qud'e nhU

mot "dd'i tac chien lUde"\ Chinh quyen Bush neu dac trUng quan he vdi Trung Qud'e mdt each phUe tap hdn trong dd hai nUde viia cd the hdp tac tren met sd' va'n de cu the, nhifng nhin chung cd xu hudng canh tranh hdn tren eac van de khac Trong chien dich van ddng ciia minh, iing cU vien Bush da vai lan vi Trung Qud'e nhU

"dd'i thu canh tranh chien lUde" eiia Hoa Ky^ Khai niem nay dUdc nha'n manh trdng Bad cao qud'e phdng bd'n nam mdt lan (QDR) va bao cao Tdng quan tinh hinh hat nhan (NPR), trong

dd coi Trung Qudc vUa la dd'i thii canh tranh quan sii tiem tang eua Hoa Ky tai chau A - Thai Binh DUdng va vUa

la muc tieu ma Hoa Ky nen suy ngam

ve viec sii dung vii khi hat nhan eiia nUde nay

ThiC hai Id khac biet ve each tiep

can chinh sach Neu Clinton tim each gan nhUng tien bd ve nhan quyen vdi ca'p quy che td'i hue qudc cho Trung Qud'e hoac dieu chinh nhUng bat ddng trong cac va'n de cu the nham xem xet nhUng bd'i canh rong hdn trong quan

he hai ben, thi Bush thdng qua mdt chinh sach phan doan gan vdi tifng va'n de cu the Ndi each khac, Hoa Ky

se tim kiem sii hdp tac vdi Trung Qud'e d nhUng linh viic ed the, nhUng

se Cling ran trong giai quyet d nhUng va'n de can phai ciing ran Dieu nay cd the giai thich tai sao ifng cii vien Bush lai iing hd viec ca'p quy che quan

he thUdng mai binh thUdng vinh vien cho Trung Qudc (PNTR), nhUng Chinh quyen Bush cung san sang ap dung lenh trifng phat (it nhat 7 lan cho tdi gan day) vdi nhung gi ma

Trang 4

Bush cao budc Trung Qudc vi pham

quy che ca'm phd bien vii khi hat

nhan Them vao dd, cac quan chiic

cua Chinh quyen Bush, ke ca tdng

thd'ng, cung chi ra rang, hdp tac hai

ben trong va'n de chd'ng khung bd' se

khdng dUdc sii dung la cd cho Trung

Qud'e bien minh cho nhUng vi pham

ve tdn giao va nhan quyen eiia minh*^

Nguyen nhan cua sii thay ddi chinh

sach nay dUde Co' va'n chinh sach ddi

ngoai Condoleezza Rice giai thich la

do Trung Qud'e cd "nhiing lai ich sdng

con khong dUdc gidi quyet" vdi Dai

Loan va bien Ddng, Trung Qudc ba't

man vdi vai trd ciia My, Trung Qud'e

khdng phai la qud'e gia thich sii

nguyen trang ma mud'n thay ddi can

bang quyen liic d chau A theo mong

mud'n ciia minh Ba Rice cho rang,

chinh sach ap dung dd'i vdi dd'i thii

chien lUdc la nen theo dudi sU hdp tac

bat cii khi nao cd the, nhUng Hoa Ky

cung "khong bao gid nen s(S ddi dau

vdi Bac Kinh" khi ldi ich bi xung ddt.^

Viec xac dinh lai md'i quan he My

-Trung nay cung phu hdp vdi chien

lUdc toan cau do cac thanh vien chinh

ciia ndi cac nhU Dick Cheney va Paul

Wolfowitz vach ra vai nam trUde dd

Chien lUdc nay nham muc tieu duy tri

vi tri doe tdn eiia Hoa Ky tren the

gidi Nd vach ra mot trat tii the gidi

trong dd Hoa Ky can ngan chan khdng

de cho bat ki qudc gia nao hay lien

minh nao trd t h a n h cUdng qudc va

khdng cho ba't ki qud'e gia nao ndi len

thanh dd'i thii toan cau bat ke liic nao

Vdi quan diem chien lUdc nay, bat ki

qudc gia nao du ehi gan d vi tri thach

thiic vi tri ba quyen eua My nhU

Trung Qud'e, ciing se la dd'i thu chien

lUdc: "Muc tieu dau tien cda chung ta

Id nhdm ngan chdn mot doi thu mdi

lai ndi len Day la doi hoi xem xet sii

thd'ng tri ddng sau chien liicfc quo'c

phong khu viic mdi vd doi hdi chung

ta no liic ngan chan bdt ki ciidng qudc thil dich nao thdng tri khu viic cd cdc nguon liic, diidi si/ kiem sodt chat che,

du de tao ra ciidng qudc toan cdu Cdc khu viic do bao gom Tdy Au, Dong A, lanh thd Lien Xd cu, vd Tdy Nam A."^

Vu khiing bd' 11/9 vao nUdc My tac ddng ra't Idn tdi quan he My - Trung

Thu^ nhat, nd lam thay ddi tU duy

chien lUde trong xay diing chinh sach dd'i ngoai eua nUde My Nd khie'n Chinh quyen Bush dot nhien kham pha ra mot ke thii mdi hien thiie hdn -mdt md'i de doa tiic thdi hdn dd'i vdi an ninh My, chii khdng chi la mot dd'i thu tiem tang va lau dai - Trung Qudc Tren thiic te, trong tUdng lai gan, md'i

de doa an ninh chii yeu vdi Hoa Ky khdng phai bat nguon tii cac eUdng qud'e Idn ma tii "nhUng mang ludi ngam" eiia chii nghia khiing bd' qud'e

te Trong bai phat hieu tai West Point vao thang 6/2002, Bush ehi ra r i n g hdp tac ciia cac nUde Idn trong cude chien ehd'ng khiing bd' thuyet phue

dng rang: "chung ta cd cd hdi td't nhat

ke tii khi cd sii xuat hien cua cdc nhd niidc ddn toe trong the ky XVH trong viec xay diing mot the gidi, ndi md cdc ciidng qudc canh tranh trong hod binh thay vi chudn bi cho chien tranh."'''

Ban Chien lUdc An ninh qud'e gia (NSS) eua Nha Trang nam 2002 cung

khang dinh lai y tUdng nay: "Hien

nay, cdc ciidng qudc the gidi nhan thay ho d ciing phia - thd'ng nhdt bdi nhiing de doa chung tii bao loan vd khung bd'."'" Diia tren nhUng nhan

thiic mdi nay, Ngoai trUdng Powell phat trien "chien lUdc quan he dd'i tac" trUde khi he't nhiem ky Ong cho rang cuoc chien chd'ng khiing bd' va viec xay diing quan he mang tinh xay diing giiia cac cUdng qud'e khdng loai trif lan

Trang 5

nhau Hoa Ky thiie hien cude chien

ehd'ng khiing bd' "vdi mdt mdt hiCdng

ve sii hdp tdc giUa cdc ciidng qudc.""

ThiC hai vu khiing bd' 11/9 da mang

lai cd hdi cho Trung Qudc diing gan

My hdn Chac chan Washington

khdng can mdt "dd'i thii chien lUdc" d

Ddng A khi ho dang hi mac vao cude

chien tranh du kich d Iraq Trai lai,

Washingtdn can sii hdp tac ciia Trung

Qud'e hdn bao gid he't de duy tri sii dn

dinh tai chau A - Thai Binh DUdng

Quye't dinh chien lUde eiia Trung

Qud'e nhanh ehdng iing hd cude chien

chd'ng khiing bd cua Hoa Ky mot lan

nUa lai dat Bac Kinh (it nha't la be

ngoai) vao vi tri dd'i tac quan trong

cua Washington Dieu nay da cd tac

ddng den sii dieu chinh chinh sach dd'i

vdi Trung Qud'e eiia Bush Va de dap

lai thien chi eiia Trung Qud'e, Bush

quye't dinh dii hdi nghi APEC tai

ThUdng Hai, ba't cha'p cude chien tai

Afghanistan dang tiep diln, day cung

la chuyen tham nUde ngoai dau tien

tii sau vu khung bd 11/9 Bush tuyen

bd neu hdi nghi khdng dUde td chiie d

Trung Qudc, dng cd the se khdng

tham du.'' Sau dd, vao thang 2/2002,

Bush sang tham chinh thiie Bac Kinh

trong chuyen tham ba nUde chau A O

Trung Qudc, Bush ca ngdi nd liic eiia

Trung Qud'e trong cude chien chd'ng

khung bd (WOT) va khuyen khich

tang eUdng hdp tac an ninh va kinh te

trong linh vUc nay Day la dieu quan

trong va khdng binh thifdng ve viec

mdt Tdng thd'ng My tham mot nUde

hai lan trong vai thang Nd cho thay

sU quan tam va thay ddi trong thai do

eiia Bush ddi vdi Trung Qud'e Cd the

coi dd la bUdc dao dau cho viec thay

ddi tiet tau chii dao trong chinh sach

ciia My dd'i vdi Trung Qudc

Trong cude gap dau tien vdi Chii

tich Trung Qud'e, Bush chinh thiic tif

bd viec sii dung cum tii "dd'i thii chien lUdc" Bush bat dau gdi Trung Qud'e la

"mdt nUde Idn va khdng phai la mdt ke

thu ciia My" Bush khang dinh "coi

Trung Qud'e nhU mdt ngUdi ban ciia My" va tuyen bd' Hoa Ky tim kiem mdt md'i quan he "thang than, xay diing va hdp tac" (Candid, Constructive and Cooperative) Tinh tii "xay diing" va

"hdp tac" la nhUng gi ma Trung Qudc mdng mud'n trong khi tinh tif "thang than" dUde Hoa Ky them vao nhu sii

du phdng cho kha nang xau ciia mdi quan he trong tUdng lai Khai niem 3C nay cung lam sang td tU bat nguon tU thuat ngU IC (competitive) la canh tranh trUde dd Trong phien dieu tran trUde Qud'e hdi thang 4/2002, Ngoai trUdng C Powell khang dinh lai cdng thiic 3C de md ta quan he My - Trung Ong giai thich quan he 3C nay cu tlie

la: "mdt mdi quan he mang tinh thdng

thdn, xay diing vd hdp tdc Id nhiing gi chiing ta dang xay dUng vdi Trung Qudc: thdng thdn d nhiing chd chiing

ta bdt dong; xay diing d nhiCng cho chung ta hieu ra tii nhiing viidng mac triidc do; vd hdp tdc d nhiing chd chiing

ta CO chung ldi ich kinh te, khu viic hay toan cau."'' Trong budi tiep Thii tUdng

On Gia Bao tai My vao thang 12/2003, Powell nha'n manh hdn vao quan he

3C nay: "Cdc ong thdng thdn, xay

diing vd cdc ong tim kiem quan he hdp tdc vd dd chinh xdc la nhiing dieu chiing toi tim thay d Trung Qudc" Ong

ndi rd: "chung toi can mot quan he nhU

vay cho cdc the he trong tiidng lai de tdng ciidng vd md rong hod binh."''

Tuy nhien, nhU da de cap d tren, trong quan he My - Trung khdng ehi

bao gdm khia canh "xay diing vd hdjj

tdc', ma edn bao gdm ca khia canh

"thdng thdn" d nhUng van de bat ddng

ha>' nghi ngd giiia hai nUdc Chinh \i vav, khi cac nha ngoai giao dang nd lUc

Trang 6

tang CUdng phat trien quan he chinh tri

giiia hai nUdc thi cac nha hoach dinh

chien lUde quo'c phdng My van ludn can

than de phdng vdi sU phat trien kinh te

va siic manh quan sii eua Trung Qud'e

Ndi each khac, bdng ma ve "md'i de doa

Trung Qud'e" khdng bao gid bien ma't

trong tam ly ciia mot sd' ngUdi My

Nam dau tien trong nhiem ky hai cua

Bush, va'n de Trung Qudc, sau khi da

lang diu di mdt each dang ke tii ba nam

trUdc dot nhien lai trd thanh tam diem

eiia cdng luan My

Treng suo't nam 2005, phUdng tien

truyen thdng My danh sd' lUdng thdi

gian dang ke dUa tin ve Trung Qud'e

va quan he My - Trung Vd sd' cac

tieu de bai bao, tin thdi sii, bai tap

chi va sach tap trung vao eac van de

kinh te - quan sii cd khiic mac trong

quan he hai nUde Chang ban ve kinh

te, nhUng lo ngai nay sinh tii cac hau

qua "toan cau hoa", tang dang ke ve

gia dau do sii trdi day cua Trung

Qud'e; cac vu mua lai cac cdng ty My

ciia cac cdng ty Trung Qudc (nhU Tap

doan Chinese National Offshore Oil

Corporation (CNOOC) mua lai cdng

ty dau Unocal, Haier mua cdng ty

san xuat Maytag eiia My va Lenovo

mua lai chi n h a n h may tinh ca nhan

IBM) Ve quan sii, vd sd' bao cao cua

Bd Qud'e phdng va Qud'e hdi deu

mang am dieu dang ngai trUdc viec

Trung Qud'e day manh xay diing

quan ddi hien dai Mot sd' ngUdi cdi

dieu nay nhif la lan sdng khac ve "edn

sd't Trung Qudc" trong cdng chiing

My NhUng ngUdi khac gdi la sii quay

trd lai ciia sU bai ngoai "md'i de doa

Trung Qud'e" NhUng dii ba't cii dien

ta nao, ly do that sii dang sau cua lan

sdng mdi nay la nhan thiic ve sii trdi

day ciia Trung Qud'e nhU cUdng quo'c

khdng Id ve kinh te va quan sii Rd

rang, mot sd chinh khach va lanh dao

quan sii va gidi tinh hoa My dang lo lang ve td'e do trdi day cua Trung Qud'e, dac biet ve quan sU Viec sa lay tai Iraq ciing lam tang them sU lo ngai nay cua ho

Nam bat dUdc va'n de nay, nhUng nha hoach dinh chinh sach dd'i ngoai Trung Qudc tim each lam diu di md'i

lo ngai tii phia My va eac nUde khac Bdi vi, ho hieu rang neu khdng nd ciing se khdng mang lai sii dn dinh trong md'i quan he hai ben Vi vay, tii nam 2002, gidi tinh hoa Trung Qud'e, dai dien la Zheng Bijian, tifng la Trd

ly cho Chii tich Hd Cam Dao bat dau phat trien ly thuyet mdi ve "sii trdi day hda binh" nham giai quye't nguon gd'e sau xa sU hoai nghi ve Trung Qudc ciia phUdng Tay ndi chung va Hda Ky ndi rieng Trong phat hieu nhan chuyen tham Hoa Ky, Tdng bi thu Giang Trach Dan cd' gang leo lai luan diem: Hoa Ky can mot khung chien lUdc mdi de nhin sU trdi day eiia Trung Qud'e nhu mot cUdng qud'e Zheng Bijian tuyen bd' Trung Qud'e se nam lay con dUdng mdi trdi day hda binh hoan toan khac vdi Diie, Nhat va Lien Xd cu Con dUdng mdi dUde dac trUng bdi sii gan ket hdn la tach biet khdi tien trinh tdan eau hda kinh te Toan eau hda kinh te khien sii trdi day hda binh eiia Trung Qud'e la ed the Su phat trien ciia Trung Qud'e can mdi trUdng hda binh, ddi lai, sii phat trien dd se cung cd' hdn nUa hda binh qud'e te Tdm lai, sii trdi day hda binh ciia Trung Qudc mang lai nhUng

cd hdi hdn la thach thiie chd cdng ddng qud'e te

Thuyet "sii trdi day hoa binh" ciia Trung Qud'e rd rang cd tac ddng den nhan thiie eiia quan ehiic va gidi tinh hoa My Thii trUdng Ngoai giao My Robert B Zoellick cho rang: "Viec lam the nao ddi phd vdi siic manh dang

Trang 7

khdng ngiing trdi day eiia Trung Qud'e

la mot va'n de quan trong trong chinh

sach ngoai giao eiia My." Va dng neu

ra quan diem "My phai thay ddi chinh

sach "hoa nhap" trong 30 nam qua"

nham "giiip Trung Qud'e van dung

hanh dong mang tinh xay diing."'''

Phat bieu ciia Thii trUdng Ngoai giao

Rober Zoellick ve md'i quan he hai

nude vao thang 9/2005 la sii cu the

hoa cho sii thay ddi nay'^ Trong phat

bieu cua minh, Zoellick dat ra mot sd

nen tang mdi trong quan he My

-Trung 6 n g dUa ra thuyet ve "Ben

lien quan ldi ich cd trach nhiem"

Chinh sach nay nham dUa Trung

Qud'e trd t h a n h "ben lien quan ldi ich

cd trach nhiem" trong he thd'ng qudc

te dang tdn tai do My giU vai trd chii

dao Trong dd, lan dau tien trong

tuyen bd chinh thifc eua chinh quyen,

dng chi ra rang, Trung Qudc khdng cd

he tu tUdng ciic doan va chd'ng My va

khdng tim each lat do he thdng quo'c

te dang tdn tai Ket luan nay cd ban

cha'm diit sii tranh cai lau nay trdng

cdng chiing My ve viec lieu Trung

Qudc ed thanh mot Lien Xd ke tiep

hay khdng trong ky nguyen hau

Chien tranh Lanh ZoeUick cung

tuyen bd la Trung Qudc khdng con

diing ngoai he thd'ng qud'e te Sau hai

thap ky cai each va md cifa, Trung

Qudc da trd t h a n h thanh vien tdan

dien cua he thd'ng qudc te Dii Trung

Qudc van chUa phai la mot nen dan

chii, nhUng ban than Trung Qudc

khdng bao gid tham gia vao cude chien

chd'ng dan chu Vi vay, Hoa Ky khdng

can loai bd hdp tac lau dai vdi Trung

Qud'e k h a i niem thii vi nha't dUdc de

ra trong phat hiiu nay la keu goi

Trung Qudc trd thanh "ben lien quan

ldi ich cd trach nhiem" trong he thdng

qudc te dii dng khdng thiic sii giai

thich cum nay cd nghia la gi

Cum tii mdi "ben lien quan ldi ich

ed trach nhiem" gay ra sii tranh luan sdi ndi trong gidi quan sat ve Hoa Ky ciia Trung Qud'e Tranh luan trd nen thii vi hdn do tinh md hd ciia cum tU nay va khd khan trong viec dich sang tieng Trung Qud'e vdi mdt cum tU tUdng iing Xua't hien mdt vai each dich khac nhau tren cac phUdng tien truyen thd'ng eiia Trung Qud'e Mdt sd nha phan tich Trung Qud'e ehi ra rang Hoa Ky dang hinh thanh nen mdt chien lUdc mdi vdi Trung Qud'e va Hoa

Ky s i n sang cha'p nhan sii trdi day cua Trung Qudc NhUng ngUdi khac hoai nghi y dinh thiic sU ding sau khai niem nay Ho chi ra ring, trong khi khai niem nay cho tha'y Washington chinh thiic cdng nhan Trung Qudc nhU thanh vien hdp phap ciia he thd'ng qud'e te hien thdi, nd cung cd nghia la hien thdi Washington se dat ra mdt bang ehuln cao hdn cho cac va'n de trong nUde va qudc te ciia Trung Qudc Trong qua khii Hoa Ky cd the cho Trung Qud'e mot sd dd'i xif dac biet ve thUdng mai, nhan quyen, phd bien hat nhan khi Trung Qud'e v l n la nUde diing ngoai

he thd'ng, sU dd'i xii dac biet dd khdng edn dUde dam bao cho mdt ben hen quan ldi ich ed trach nhiem

Cude dd'i thoai nhan thiie cdng khai nhu vay la ehUa tiing thay trong lich sif quan he My - Trung Nd chi ra

r i n g ea hai nUdc nhan tha'y sU cln thiet va tam quan trong eua viec tim^

ra khung nhan tbilc chien lUde mdi

n h i m xac dinh va dn dinh quan he

nay My mud'n tim ra mdt \i do nhan

thifc hdp ly de chap nhan va d niiic do nao dd tham ehi giiip dd sii trdi day eiia Trung Qudc vdi tU each la mdt cUdng qudc Idn Dan dan, khai niem

"ben hen quan ldi ich cd trach nhiem"

n i m trdng ngdn ngii ciia My ve Trung

Trang 8

Qud'e Cum tii nay n I m trong nhiing

van kien chinh thiic d eac ca'p khac

nhau trong Bo Ngoai giao, Nha T r l n g

va Lau Nam gdc nhU dUdc phan anh

trdng hai van kien gan day eiia chinh

quyen la QDR va NSS Trong chuyen

tham My gan day eua Chu tich Trung

Qud'e Ho Cam Dao, cac nha lanh dao

hang dau hai nUdc rd rang cung cha'p

thuan each ndi nay Trong nhan xet

hoan nghenh luat South Lawn cua Nha

Trang, Tdng thd'ng Bush lan dau tien

tu dung cum tii nay.'^ Doi lai, nhan xet

ciia Chu tich Hd Cam Dao trong bUa an

trUa tai Nha Trang cung de cap cum tii

nay dii dng nhanh ehdng them rang

Trung Qudc va My nen trd thanh "dd'i

tac mang tinh xay diing".^^

Bat dau vdi khai niem ben lien

quan ldi ich cd trach nhiem, cd ve cac

nha hoach dinh chinh sach cap cao

trong Chinh quyen Bush ed' dUa ra

mot tap hdp ngdn ngU mdi de dinh

nghia ve Trung Qud'e va quan he cua

My vdi nUde nay Gan day, Hoa Ky

van chUa san sang vdi sii trd lai cua

ngdn ngU dudi thdi Clintdn va goi

Trung Qudc la mdt "dd'i tac chien lUdc"

theo nghia rd rang Cd ve Nha Trang

v l n lo lang nhieu ve viec sii dung tif

"chien lUdc" de md ta quan he vdi

Trung Qud'e gid'ng nhU nghia ciia cum

tii "dd'i tac chien lUdc" vd'n dUde danh

cho nhUng ddng minh cua My va cac

nen dan chii (theo dinh nghia ciia

My) Tuy nhien, do anh hUdng cua

khai niem ben lien quan ldi ich cd

trach nhiem, Hoa Ky hien san sang

thao luan nhUng va'n de "chien lUdc"

trong quan he hai nUdc va cdng nhan

Hoa Ky va Trung Qud'e cd mot so' "ldi

ich chien lUdc" chung NhUng dieu

chinh chinh sach nay phan anh mot

thiie te la quan he My - Trung da vUdt

xa pham trii quan he song phUdng,

hai nUde can phai hdp tac trong cac

cdng viec chung de dd'i phd vdi muon

van thach thiie ciia qudc te thdi ky hau Chien t r a n h Lanh •

Chu thich:

1) Kenneth Lieberthal (1996), "A New China Strategy,"

in Agenda 1996: Critical Issues in Foreign Policy (New York: Council on Foreign Relations, 1996), p 183 2) Susan M Puska (1998), New Century Old Thinking:

The Dangers of The Perceptual Gap in U.S.-China Relations (CarHsle Barracks, PA: Strategic Studies Institute, U.S Army War College, April 10, 1998)

3) James Mann (1999), About Face: A History of America's Curious Relationship with China, from Nbcon to Clinton(New York: Alfred A Knopf, 1999), p 130

4) Ramon Hawley M\ers Michel Oksenberg, and David L

Shambaugh (eds.), Making China Policy: Lessons from the Bush and Clinton Administrations (New York:

Rowman & Littlefield 2001)

5) Council on Foreign Relations' website "Campaign 2000: the Candidates, Their Supporters & E.xperts Debate Foreign Policy" [http://www foreignpolicy2000.org/library/index.html]

6) Rosemaiy Foot (2003) "Bush, China and Human Rights,"

Survival, Vol 45, No 2 (Summer 2003) pp 167-186

7) Rice, Cxjndoleezza (2000), "Promoting the National Interest,"

Foreign Affairs, Januaiy/February 2000, tr 56

8) Frontline (2005) The War Behind Closed Doors

httpy/ \v\\-N\ pbs.org/wgbh/pages/fronlline/shows/ii'aq/ctc'wolf html 9) Bush, George W (2002) "Remarks by the President at

2002 Graduation Exercise of the United States Military Academy," J u n e 1, 2002, http://www.whitehouse.gov/news/releases/2002/06/200 20601-3.html

10) White House (2002), "The National Security Strategy

of the United States of America," September 2002, http://www.whitehouse.gov/nsc/nss.pdf

11) Powell, Colin (2004), "A strategy of partnerships"

Foreign Affairs, January/February, 2004, tr 4, http://www.foreignaffairs.org/20040101

facssay83104-p50/colin-l-powell/a-strategy ofpartnerships.html

12) Zhiqun Zhu (2006), US - China Relations in the 21st Century, Routledge, Taylor & Francis, tr 113 13) Powell, Colin (2002a) Testimony Before the Senate Appropriations Subcommittee on Foreign Operations, Export Financing, April 24, 2002, http://www.state.gov/secretary/former/powell/remarks/

2002/9685.htm

14) Powell, Colin (2003) Remarks at dinner honoring Chinese Premier Wen Jiabao, December 8, 2003, http://www.state.gov/secretary/former/powell/remarks/

2003/26973.htm

15) "Xu hil6ng dieu chinh chien lUdc cua Chinh quyen Bush doi vdi Trung Quoc" TTXVN, TLTKDB, Trl-9,2006

16) Zoellick, Robert (2005a) "Whither China: from membership to responsibility," remarks to National Committee on U.S.-China Relations, September 21,

2005, http://www.ncuscr.org /articlesandspeeches/Zoellick.htm

17) Bush, George W and Hu Jingtao (2006a) , "President Bush and President Hu of People's Republic of China participate in arrival ceremony," April 20, 2006

http://ww\v.whitehouse.gov /news/relcascs'2006/04/images/20060420_v042006db-0046jpg515h.html

18) Bush, George W, and Hu Jingtao (2006b), "President Bush and People's Republic of China President Hu change luncheon toasts," April 20, 2006, http://www.whitehouse.gov/news/releases/2006/04/200 60420-2.html

Ngày đăng: 14/01/2021, 06:43

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w