Tae ddng tich cue ciia hien tugng hdn nhan da van hoa (lay vg thien ha, lay chdng nuoc ngoai) de nhan thay nhat la tao nen sir giao thoa van hoa va gdp phan nang cao chat lugng cude s[r]
Trang 16 XA DAI HOP
(huyen Kien Thuy - Tp Hdi Phdng)
H O A N G B A THINH*
1 Mo- dau
LL • Gioi thieu
Ddi vai ngud'i Viet Nam va nhieu dan tdc d' cac qudc gia chau A, hdn nhan va gia
dinh la ehuyen he trpng cua dd'i ngud'i Trong xa hdi hpc, hdn nhan va gia dinh la chu de
dugc cac nha xa hdi hgc quan tam nghien ciiu ban mdt the ky qua Cae van de lien quan
den hdn nhan va gia dinh cd nhiing bien ddi theo thd'i gian, tuy thudc vao bdi canh phat
trien kinh te, van boa, xa hdi CJ Viet Nam, da cd nhieu nghien ciiu ve hdn nhan, gia
dinh tir gdc do xa hgi hgc, nhan hgc xa hdi, tam ly hgc, nhung cdn thieu vang cdng trinh
tiep can tir phuang dien thi tmdng hdn nhan Bai viet nay de cap den thi trudng hdn
nhan d' mgt xa thugc vimg ven bien, tren co so ket qua khao sat eiia de tai Thuc trgng
phu nie Viet Nam lay chong Hdn Quoc, dugc thuc hien thang 8 nam 2009
L2 Vdi net ve dgc diem kinh te - xa hgi
Dai Hgp la xa ven bien, cd vi trf quan trgng ve kinh te, qude phdng ciia huyen Kien
Thuy, thanh phd Hai Phdng Dien tich tu nhien la 1.097, 78 ha, trong do dat ndng
nghiep: 278,9 ha, rimg ngap man: 450 ha, cdn lai la dat thd cu va khac
Ve kinh te, nam 2008, tdng thu nhap ciia xa la 136,8 ty ddng, ty trpng ca cau kinh te:
ndng nghiep 30,5%, ngu nghiep 43,5%; dich vu thuong mai 26% Ve miic sdng, nam
2009, hd ngheo 7%, hd giau 10%, kha 60%, hd trung binh 23% (UBND xa, 2008a) Xa
Dai Hpp la mdt trong nhiing xa phat trien kinh te thudc vao loai kha nhat trong huyen,
thu nhap binh quan 13 trieu/ngud'i (2008), 6 thang dau nam 2009, thu nhap binh quan 8
trieu/nguoi So vai eac xa khac, dimg vao nhat, nhi cua huyen ve miic sdng Huyen
Kien Thuy cd hai xa kinh te manh ban ca la xa Tii Son (manh ve ndng nghiep, chan
nudi), edn xa Dai Hpp manh ve danh bat hai san va kieu hdi "Ve khoan nay khdng tinh
dugc, vi cd hon ngan ngud'i d' nuoc ngoai, neu mdi ngudd chi giri ve 10.000 ddla con sd
nay da len den hang trieu do la, miic thu nhap binh quan se rat eao, cd trudng hpp giri
ve tien ty cho bd me xay nha Cdn neu tfnh lugng kieu hdi trong mdt nam thi sd lugng
rdt ldn" (Chu tich UBND xa)
v l hanh chfnh, xa Dai Hpp ed 4 lang la Dai Lpc, Ddng Tac, Quan Muc, Viet Tien,
mdi lang lai chia lam nhieu thdn, tdng sd 14 thdn Theo sd lieu Tdng dieu tra dan sd va
nha a 1/4/2009, xa Dai Hgp cd 2.663 hd voi 9.385 nhan khau ed mat vao thd'i diem dieu
tra, trong dd ed 4.597 nam gioi va 4.788 nir gioi Nam 2008, sd sinh ciia ea xa la 164
chau, ty le sinh con thii ba tra len la 19 ngud'i (tang hon nam 2007 la 6 trudng hgp), ty
sudt sinh la 1,67% (UBND xa, 2008a)
* PGS.TS.; Truang Dai hpc Khoa hoc xa hpi va Nhan van, Dai hpc Qu6c gia Ha Npi
Trang 22 Thi trutmg hon nhan: Tiep can Iy thuyet
Cd the xem G Becker (1981) la ngud'i dau tien sir dung thuat ngii "thi tmdng hdn nhan" (Maniage Markets) vai nghTa la "Thi trud'ng hdn nhan dugc sir dung nhu la mdt phep an du va nhirng dau hieu ve ngud'i ban dd'i trong co eau dan sd" (1991:81) Khi phan tieh vl chi dp da hdn, G Becker cho rang: nhiing ngud'i chua ket bdn thudng khdng thl hien kha nang ciia minh trong thi trudng gidng nhu nhiing ngud'i mua ban cd philu, nhung hp thudng sir dung nhirng "ngud'i mdi giai", tham du cac hoat ddng cua nha thd, tham gia vao cae boat ddng cua nha tmdng,v.v
Theo chiing tdi khi diing thuat ngii "thi trudng hdn nhan" tir quan diem xa hpi hpc la
ham y rang, hon nhdn ve mgt phuong dien ndo do (cd ngud'i cdn cho la ban chat) Id mgt
su trao ddi xd hdi va hdn nhan ciing la "thi trudng" nhu bao nhieu thi trudng khac, cd
nhiing ddi tac tham gia "dau tu" - chi cd dieu la dau tu sd phan, eudc sdng tinh cam ciia
hp - va nd ciing cd liic ddng vui, nhdn nhip, liic thi gidng nhu chg chieu, co hdi cd the hiem hoi vdi mdt sd nguai vi nhiing ly do khae nhau (mai hpc hanh, phan dau; lam viec d' noi mat can bang giai tinh, nhieu nir it nam boac ngugc lai; dieu kien lam viee it cd co hdi giao tiep,.v.v.) ma cham tre buoc vao thi trudng hdn nhan (Hoang Ba Thinh, 2008) Cudi ciing, da la dau tu vao thi tmdng thi cd thanh cdng, nhung ciing cd that bai (Hoang
Ba Thinh, 2007)
IGii tham gia vao thi trudng hdn nhan, mdi ngud'i deu mang theo nhiing "ngudn luc"
ma hg nghT rang nhiing ngudn lire dd tao nen gia tri cho ban than hg trong thi tmdng hdn nhan Trong xa hgi tmyen thdng, gia tri ciia mdt nam giai la cua cai va dia vi xa hdi cua anh ta, cdn gia tri cua mdt phu nir dugc do bang ve dep, tudi thanh xuan va dac biet la su trinh trang ciia ngud'i eon gai, trong do su trinh tring dugc xem la gia tri quan trgng nhat (theo quan niem tmyen thdng) Vdd mdt sd dan tde, nlu cd gai khdng cdn trinh tiet thi cha hay anh cd gai cd the giet chit cd gai vi "danh du gia dinh" Nhirng xa hdi nhu vay cho thay sir tan nhan va thieu nhan van eiia thi tmdng hdn nhan, dilu nay van cdn trong xa hdi hien dai, d' mpt vai nuac nhu An Dp hay cac qudc gia chiu anh hudng cua Hdi giao (Hoang Ba Thinh, 2008)
Nhung thi trudng hdn nhan ciing van hanh voi nhiing mong dgi khac, dd la cae mli quan he va ngudn lire gan lien vai ea nhan nhu: cha me, gia dinh, dia vi xa hdi, kha nang kiem tien, sir hap dan v.v
Xin giai thieu mpt vai each tilp can ve hdn nhan nhin tir quan dilm xa hpi hpc va kinh te hpc/thi trudng
2.L Thuyet trao ddi xd hdi
Gia dinh nen tang cua thuyet trao ddi xa hpi la bdt ky sir tuong tae xa hdi nao giira hai ngud'i dugc dua tren su nd lue cua moi ca nhan dl ed dugc nhiing phdn thuang tii
da ya ehi phi tdi thieu Va ea nhan chi tilp tuc mdi quan he khi nhan dugc phdn thudng nhieu hon chi phi Trong ITnh vue hdn nhan gia dinh, ca nhan bud'c vao thi tmdng hdn nhan vai nhiing ngudn lire khae nhau (tuy thudc mdi ea nhan sd' hiru nhieu hay it) nhu: tai chinh, vat chdt, tai nang, hinh thiic, tudi tre, quyln lire.v.v Theo ly thuyet trao ddi, -nhirng ngudn luc nay cd thl dugc "ddu tu kinh doanh" vai muc dfch sinh ld'i nhilu hon, tdt hon cac ngudn luc khac ma ca nhan khac dang sd' hiiu Tir quan diem trao ddi xa hdi
2 g Nghien cdu Con ngudi sd3 (48) 2010
Trang 3khi ma ehi phi nhilu ban phdn thudng thi hdu hit cac cude hdn nhan se dan den ly than
hoac ly hdn Bai vi, mgt hoac ca hai vg chdng cam thdy hg khdng dugc bdt cii dieu gi tir
mdi quan he dd Mat khac, mdt sd ngudd sdng trong canh hdn nhan khdng hanh phiic
bdd vi phdn thudng dudng nhu can bing vai chi phi, nhung hp vdn duy tri vi "dilu dd
tdt hon la song mpt minh" hoac "khdng mudn lam con cai dau khd"
Lgi ich hogc lgi nhudn tdi da: Dugc dinh nghTa nhu la ty le vl phdn thudng ddi vdd
chi phi eho bdt eii quylt dinh/hanh dgng nao Vi thl, tae nhan tfnh toan hgp ly ty le nay
ddi vdd tat ca mgi kha nang lira chgn trong mdt hoan canh va sau do chgn hanh ddng ma
hg tinh toan se dem lai phan thudng ldn nhat hoac chi phf ft nhat
Cdp do so sdnh (CL) vd cdp do so sdnh de thay ddi/lua chgn (CL-^): theo eac nha
nghien ciiu, cd hai cap do so sanh ma tac nhan cd the lira chgn de di den hanh ddng:
- Cap do so sanh (CL): so sanh eai ma nhiing ngudd khac cd vi trf gidng minh va lam
gi de ed dugc quan he tdt voi hg
- So sanh de thay ddi/lua chgn (CL-i-): So sanh vdd nhirng ngud'i khac ben ngoai vi trf,
hoan canh cua minh (D Klein va J White; 1966: 66)
Vai trd cua sir so sanh trong lupng gia ve nhiing lira chpn da dugc Thibaut va Kelley
(1959) va Nye (1979) nhan manh Dieu nay dac biet hiiu fch cho nhung ai nghien ciiu
gia dinh muon giai thich hien tugng nhu quyet dinh ly hdn Quyet dinh ly hdn cd the la
mpt minh chiing tdt ve hai cap dp so sanh Vf du, mpt ngudd chdng ed the so sanh (CL)
mue dp" lgi ich ve hdn nhan vai cai anh ta nhan thay a nhiing ngudd chdng khac ma anh
ta biet Cap do so sanh lira chpn (CL+) se so sanh lgi ich cua anh ta nhu mpt ngudd
chdng vdd nhiing ngud'i khac chua ket hdn, ciing nhu nhirng ngudd chdng da ly hdn va
tai hdn Theo ly thuyet nay, neu anh ta tinh toan thay lgi fch cua CL-i- cao hgn, nhieu
anh ed kha nang chgn quyet dinh ly hdn
Mac du cd nhiing y kien phe phan cho rang, cae nha ly thuylt trao ddi quan tam qua
miic vao su hpp ly ciia hanh vi, bd'i vi con ngud'i khdng phai liie nao ciing tfnh toan
Idgic ve ehi phi va lgi fch trong timg quyet dinh Nhung quan diem ciia thuylt trao doi
van dugc xem la mdt trong nhiing ly thuyet quan trgng trong nghien eiiu xa hdi hpc vl
hdn nhan va gia dinh
2.2 Thuyet lua chgn hgp ly hay Id Phdn tich chi phi - lgi ich
Su hgp ly (Rationality): la mdt mpt gia dinh ca ban can thiet cho su tfnh toan ve ty le
ciia nhiing phan thudng ddi vd'i chi phi Tuy nhien, gia tri cua nhirng phan thudng nay
bien ddi vdd thd'i gian va tuy theo hoan eanh Hon nira, can thay rang khdng phai tat ca
cac phan thudng la gia tri nhu nhau Vi du: khi ngudfi ta khat thi khdng phai tat ca eae
dd udng cd gia tri nhu nhau vai con khat Them niia, gia tri ciia phan thudng cd the
giam neu nhu ban da cd nhieu ve nd (dat tdi da lgi fch): 1 dd la vai ngud'i giau it cd gia
tri neu so vai 1 do la cua nguai ngheo, nhu ngudd Viet Nam van ndi "Mdt mieng khi ddi
bang mpt gdi khi no"
Theo G Becker thi eae ca nhan se quyet dinh di den hdn nhan hay la khdng tuy thudc
hp nhan thay dieu gi cd lgi hon: sdng dgc than hay ket hdn? Ngudd ta se di den quyet
dinh kit hdn neu lgi ieh cd dugc tir hdn nhan nhieu hon so vdd duy tri cude sdng dpc
than (1991:82)
Trang 4-Ben canh hai ly thuylt tren cdn ed thl dl cap din ly thuylt v l lire hut va ddy Theo do, dieu kien sing a eac vimg/qudc gia phat triln tao nen luc hut, siic hdp ddn nhung ngudd
mudn thay ddi eudc ddd, hy vpng hdn nhan se dem lai cude sdng tit hon Trong khi, nhiing khd khan a dia phuang (dilu kien kinh tl, ea hdi tim kilm ngudd ban ddd ly tudng, viec
lam ) la luc ddy nhiing ngudd tre tuli tim kilm thi tmdng hdn nhan a ben ngoai ; ,
3 Thi trircmg hon nhan ff xa Dai Hop: Dac diem va xu hirong
Nghien ciiu cua chiing tdi cho thdy dac dilm quan trpng nhdt ciia thi tmdng hdn nhan
a day xa Dai Hgp la: nit thanh nien cd xu huong ldy chdng nuoc ngodi, ddn den nam
thanh nien phdi tim kiem bgn doi ngodi phgm vi cua xd
S.L Hdn nhdn cd yeu td nuoc ngodi
Trong dilu 8 (Giai thich tir ngil) ciia Luat Hdn nhan va gia dinh (nam 2000) ed dinh nghla quan he hdn nhan va gia dinh cd ylu td nuae ngoai, nhu sau:
""Quan he hdn nhdn vd gia dinh cd yeu td nuoc ngodi Id quan he hdn nhdn vd gia dinh: a) giita cdng ddn Viet Nam vd nguoi nuoc ngodi; b) giiia ngudi nuoc ngodi voi nhau thuong tru tgi Viet Nam; c) giiia cdng ddn Viet Nam voi nhau md cdn cu de xac lap, thay ddi, chdm dut quan he do theo phdp lugt nudc ngodi hogc tdi sdn lien quan den quan he do o nuoc ngodi"
Trong bai viet nay, chiing tdi xem van de hdn nhan cd yeu td nud'c ngoai a nghia thii
nhat cua thuat ngO nay, dd la hdn nhan ''giiia cdng ddn Viet Nam vd ngudi nuoc ngodi", va
ciing gidd ban a pham vi hep hon nira: phu nil Viet Nam lay chdng nuac ngoai, chii khdng xem xet khia canh nam gidd Viet Nam lay vg nuac ngoai (Hoang Ba Thinh, 2006)
Hdn nhan cd yeu td nuac ngoai kha da dang nhu: Hoa Ky, Nhat Ban, Na Uy, Canada, Tmng Qudc, nhung nhilu nhdt la sd lugng phu nir lay chdng Dai Loan va Han Qudc
Theo so heu thing ke cua Uy ban nhan dan xa Dai Hgp, tinh hinh nay thod gian qua nhu sau: - ; ,; ;^ >- r
Bang 1: Phu nir xa Dai Hgp lay chong nuo'c ngoai,
N a m
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009 (den 20/8/2009)
Tong
Dai Loan
5
1
12
6
45
23
40
31
159
82
31
28 22/24
487
Han Qudc
3
16
9
12
14
81
52/53
188
giai doan 1997-2009
Cac nuae khac
2
2
2
5
7
4
7
3
4
10
46
Tdng
5
1
14
6
47
25
48
54
172
101
48
112
87
721
Ngudn: Tae gia xir ly lai tir sd lieu thdng ke ciia UBND xa Dai Hpp
30 Nghien ciiu Con ngudi sd3 (48) 2010
Trang 5Bang 1 cho thdy, phu nil ldy chdng nuac ngoai a xa Dai Hgp khd'i ddu tir nam 1997, nhung thuc sir "phat triln" va tra thanh mpt hien tupng xa hgi k l tir nam 2003 den nay Huyen Kiln Thuy ed 18 xa, thi trdn diu cd phu nil ldy chdng nuac ngoai Tinh den thang 9 nam 2008, ea huyen ed 1423 phu nii ldy chdng nuac ngoai (Hgi phu nil huyen Kiln Thuy, 2008) chi cd hai xa cd phu nil ldy chdng nuac ngoai nhieu nhat la Dai Hgp
va Doan Xa N I U so sanh sd lieu tir bang 1 vdd sd lieu ciia ca huyen thi phu nir Dai Hgp chilm 50,66% s6 phu nii ldy chdng nud'c ngoai ciia ca huyen Kiln Thuy
Nhu sd lieu bang 1 cho thay, sd phu nir lay chdng Dai Loan nhieu nhat vdd 487 ngudd (chilm 67,54% tdng sd phu nil lay chdng nuac ngoai), tiep theo la phu nil lay chdng Han Qude, voi 188 nguai (26,07%), cdn lai cac nuac khac chi cd 46 ngudd (6,38%) Neu tinh tir nam 2003 thdi gian cd phu nir Dai Hgp lay chdng Han Qudc -den 8 thang dau nam 2009, thi sd phu nir lay chdng Han Qudc chiem 30,2% tdng sd phu
na df xa Dai Hpp lay chdng nud'c ngoai Nhung tir nam 2007, sd phu nil lay chdng Dai Loan cd xu hudng giam va gia tang sd phu nir lay chdng Han Qudc So sanh hai nam gan day, sd phu nil lay chdng Han Qudc nhieu hon phu nu lay chdng Dai Loan la 2,85 ldn (nam 2008) va 2,36 ldn (8 thang ddu nam 2009)
Ca 4 lang cua xa Dai Hgp deu cd phu nil lay chdng nuac ngoai, tap tmng nhieu nhat
a lang Quan Muc, thir hai la lang Ddng Tac (la hai lang cd vi tri tiep giap bien), tiep
theo la lang Viet Tien, it nhat la lang Dai Lpc Da sd phu nii ket hdn trong dp tudi 18 den 22, mpt sd it trong dp tudi tren dudd 30 Trong sd 721 tmdng hpp lay chdng nuoc ngoai, chi ed 5 tmdng hgp (0,6%) la lay chdng Viet kieu
3.2 Hdn nhdn trong nuoc
May nam gan day, van de ket hdn cua cac chang trai a xa Dai Hgp da tro nen khd khan hon so voi truac, cd nhieu ly do nhung mdt nguyen nhan quan trgng la bdd con gai a day da phan deu cd mong mudn lay chdng nuac ngoai Tir nam 1997 den 8 thang dau nam 2009, sd lupng phu nil lay chdng nuac ngoai d' xa Dai Hgp len den 721 ngudd, dieu nay ciing ddng nghTa trong khoang thd'i gian dd cd 721 chang trai den do tudi ket hdn khd tim dugc ban ddd a cimg xa Vi the, den tudi ket hdn, chang trai nao khdng tim dugc ban ddd eung xa thi phai tim kiem a nod khac, ndi theo ngdn ngii cua dan gian la lay vg thien ha
Bang 2: Tinh hinh lay \a cua nam gioi Dai Hop theo khu vuc dia ly,
giai doan 2007-2009
N a m
2007
2008
2009 (din
20/8/2009)
T6ng
Lay vg cimg xa
32
43
12
87
Lay vg khac
xa
30
23
14
67
Lay vg khac huyen
24
23
21
68
Lay vg khac tinh
14
28
13
55
Tdng
100
117
60
277
Ngudn: Tae gia thing ke va xir ly tren co sd' Sd dang ky kit hdn cua xa Dai Hpp
Trang 6Bang 2 cho thdy, thuc trang va xu hudng ldy vg khac xa cua nam giai a Dai Hgp, theo
dd, sd nam gidd den tudi xay dimg gia dinh lay dugc vg df cimg xa dao ddng trong khoang
tir 32% (nam 2007) din 50% (nam 2008) va 20% (8 thang ddu nam 2009) Tir nam 2007
din thang 8 nam 2009, trong sd 277 nam gidd dang ky kit hdn, chi cd 31,4%) ldy vg cimg
xa, cdn lai 27,7% ldy vg khac xa; 24,5%) ldy vg khac quan/huyen va 19,8% ldy vg khac
tinh Nhu vay, tir nam 2007 den nay cd gan 70% nam gidd df xa Dai Hgp vi nhiing ly do
khac nhau, ldy vg ngoai xa Sd Ueu 8 thang dau nam cho thay, trong sd 105 tmdng hpp lam
thil tuc kit hdn, kit hdn trong nuac chi cd 14 tmdng hpp (13,3%) ma thdi
Voi nhiing nam gioi lay vg khae xa trong huyen Kien Thuy, sd lieu dang ky ket hdn
cho thay, da sd lay vg df cae xa giap ranh, nhu xa Tii Son, Doan Xa, Ngii Phiic
Cac trudng hgp lay vg khac huyen, tap tmng vao cac huyen: An Lao, Thuy Nguyen,
VTnh Bao va cac quan Dd Son, An Duong (Tp Hai Phdng)
Cdn nhiing tmdng hgp ldy vg khac tinh thi kha da dang: tir dia phuong thugc viing
phia bac nhu Lao Cai, Tuyen Quang, Lang Son, Phii Thg, Bae Kan, cae tinh viing ddng
bang sdng Hdng nhu: Bac Giang, Hai Duong, Nam Dinh, Thai Binh, Hung Yen, Ha
Tay (eii), va eac tinh mien Trung nhu Thanh Hoa, Nghe An va Quang Nam
Mgt khi thi trudng hdn nhan dia phuong trd' nen khd khan do sir khan hiem nir gidd
trong dp tudi ket hdn thi nam gioi phai tim kiem ban dd'i a nod khac Day la quy luat tat
yeu trong hdn nhan va gia dinh, nhat la voi van hoa Viet Nam, dac biet la a cac vung
ndng thdn, ngudfi dan cdn ehua quen voi ldi sdng ddc than Xem xet bdi canh thi tmdng
hdn nhan a xa Dai Hpp, chiing ta khdng the loai tni cac yeu td di eu, hpi nhap trong
phat trien kinh te ciing gdp phan thiie day sir ket hdn ngoai edng ddng Tuy nhien, mdt
diem dang chii y rang, mac du Dai Hgp la mgt xa kinh t l phat triln manh nhdt huyen
Kien Thuy, nhung tren dia ban xa khdng ed mdt xf nghiep, doanh nghiep nao, va xa
Cling khdng cd nha nghi, khach san, nha hang Vi thl, khdng cd lao dgng di cu tir nod
khac din Dai Hgp, khiln cho nam gioi din dp tuli kit hdn phai tim kilm ddi tac a cac
dia phuong khae
3.3 Thi trudng hdn nhdn o Dgi Hgp: mdi lien he giUa hdn nhdn trong nudc vd hdn
nhdn cd yeu td nuoc ngodi j-isis:
De di den khang dinh ve mdi lien he manh hay ylu giiia xu hudng ldy chong nudc
ngoai cua phu nir va ldy vg thien ha ciia nam giai Dai Hpp cdn cd nhiing nghien cilu
tilp theo Tuy nhien, tir nhiing phat hien ban ddu, dua tren s l lieu thong ke va phdng
vdn sau ma chiing tdi cd dugc, cung cd thl chi ra mdi lien he nay
Bang 3: So sanh ldy ching nuffc ngoai va lay vff thien ha 6- Dai Hop, 2007-2009
Phu nil lay chdng nuae ngoai
Nam giai lay vg thien ha
Phu nil, nam gioi ket hdn ciing xa
2007
48
68
32
2008
112
74
43
2009(8 thang dau nam)
87
48
12
Tdng
247
190
87
Ngudn: Tac gia tap hpp va xir ly tir sd lieu thing ke eua xa Dai Hpp
Trang 7Bang 3 cho thdy, so nam gioi ldy vg la ngudd ciing xa chi bing 45,7% sd nam gidd
ldy vg thien ha, ndi each khac, cii 1 nam gidd ldy vg cimg xa thi cd 2 nam gidd ldy vg
ngoai xa Trong khi dd, sd phu nil ldy chdng cimg xa chi bang 35,2% sd phu nil lay
chdng nuoc ngoai, nghTa la s l phu nil ldy ching nuoc ngoai nhieu gdp gdn ba lan sd phu
nil lay chdng trong xa Nhu mdt quy luat tdt yeu, khi ma sd ddi tupng ket hdn df dia ban
giam manh thi nam giai phai tim kilm ban ddd df noi khac Gia dinh rang, neu khdng cd
"lan sdng" ldy chdng nuac ngoai thi nam gidd a Dai Hgp den do tudi xay dung gia dinh
cbac se khdng cd xu hudng lay vg thien ha nhieu nhu vay Ro rang, thi tmdng hdn nhan
b Dai Hgp tra nen khan hiem ddi vdd nam gidd, trong khi vdd phan ldn phu nil a day hg
lai hudng den mdt thi trudng hdn nhan xa hon: nuoc ngoai, ma chii yeu la hai nuac Dai
Loan va Han Qudc Dd la chua ke trong sd phu nil lay chdng trong nuac, mdt sd lai lay
chdng thien ha, khien cho su khan hiem phu nil d' Dai Hgp lai cang tra nen khan hiem
hon
Nhan dinh ve hien tugng lay chdng nuac ngoai tae ddng den co hdi ket hdn ciia nam
gioi, Bi thu Dang uy xa Dai Hpp cho rang "Hau qua la hien nay cd tinh trang khan hiem
phu nil d' dp tudi ket hdn, nam gioi den tudi ket hdn phai di lay vg xa, khac dia phuang
va khd lay vg Cimg vai viec sinh de chenh lech ve gioi tfnh, cbac chan la se ed sd nam
gioi khdng lay dugc vg trong nhiing nam toi" (trich phdng van sau) Tai dia phuang
nay, gid' day nhirng gia dinh cd con trai den do tudi lay vg ciing canh eanh ndi lo, nhu
ldi mgt ngud'i me cd ba con trai tudi ngoai hai muoi:
"Nha tdi cd 3 cau con trai 27, 25 va 23 tudi Chua cau nao yeu duong gi ca Tdi ciing
mong chiing nd lay vg lam rdi Tdi ciing mudn cac con tdi lay vg lang, vi lay vg lang
ciing don gian ma con nha tdi diia nao ciing cao to, dep trai Chang ai lai mudn cho con
lay vg xa ca, vi lay vg gan ciing it tdn kem hon Nhitng nguoi cd con trai thi ciing lo
ldng nhu tdi Chdc bdy gio chiing mudn lay vg thi phdi sang xd khdc hogc di xa hon moi
lay dugc vg" (Nil, 52 tudi, hgc van ldp 7, nghe dan luoi)
Trong bdi canh hien nay va khoang nam, mudi nam tiep theo, theo du bao eiia chiing tdi,
xu hudng phu nii Dai Hgp lay chdng nud'c ngoai van khdng giam, va do vay, nam gidd a
Dai Hgp tiep tuc gap nhiing khd khan trong qua trinh tim kiem ban ddd Do thi tmdng hdn
nhan trong xa "cung" phu nii it hon "cau", nen nam gidd a day se phai tim kiem vg a nhiing ^
thi tmdng khae ngoai pham vi cua xa, ke ca cac tinh tren pham vi ca nuoc
4 Ket luan
Tren day la nhiing phan tich bud'c dau ve dac diem va xu hudng cua thi tmdng hdn
nhan df Dai Hgp, mgt xa vung ven bien thudc huyen Kien Thuy, Tp Hai Phdng Tae
ddng tich cue ciia hien tugng hdn nhan da van hoa (lay vg thien ha, lay chdng nuoc
ngoai) de nhan thay nhat la tao nen sir giao thoa van hoa va gdp phan nang cao chat
lugng cude sdng (phu nil lay chdng nuac ngoai giri tien ve cho gia dinh sam sira, xay
nha )
Theo chung tdi, can cd nhitng nghien cim tiep theo xung quanh van de hdn nhan, gia
dinh a noi nay tir each tiep can thi tmdng hdn nhan Tuy vay, ciing cd the tam ket luan
mpt vai y sau day:
Trang 8Mdt Id, nghien ciiu nay cho thay, hdn nhan trong boi canh da van hoa va hdi nhap
qudc te dien ra kha ro net d' mdt xa vimg ven biin Su da van boa nay khdng chi the hien a hdn nhan trong nuac (nam giai ldy vg tir 22 tinh, thanh phd) ma ca hdn nhan qudc t l (phu nil Dai Hpp ldy chdng d' 12 qudc gia thudc eac chau A, Au va Bic My, trong do nhieu nhat la Dai Loan va Han QuIc) Cd thl xem Dai Hgp la dia phuang cd
xu hudng kit hdn vai ngud'i nuoc ngoai hit silc da dang, nlu khdng ndi la diin hinh
so voi eac dia phuang khac
Hai Id, nghien eiiu gdp phan khing dinh hdn nhan trong bdi canh da van hoa la mpt
xu the tat yeu, dien ra duoi tae ddng ciia nhieu ylu td kinh tl, van boa, xa hdi eiing nhu su bien ddi quan niem, gia tri, chuan muc truyin thing v l hdn nhan va gia dinh Ngan chan, cam doan hien tugng nay la viee lam thilu tfnh kha thi, duy y ehi va vi pham quyen tu do ket hdn •
Ba la, tiep can ly thuyet ve thi trud'ng hdn nhan, tir trudng hgp nghien eiiu tren day
cd the thay tae ddng ciia sir khan hiem phu nii den quy luat Cung - Cau trong viee tim kiem ban dd'i ciia nam giai Day cd the coi la mpt thach thirc ldn ddi vai nhiing chang trai dang buae vao tudi truang thanh, ed y dinh tim kiem ban doi ngay tren que huong minh Su thach thiic nay se cang gia tang trong bdi canh mat can bang gioi tfnh trong sinh de a Viet Nam
Bdn Id, dien bien cua thi trudng hdn nhan ndi tren se tao nen nhiing gia dinh da van
hoa Dd la su ket hgp giiia cae tieu van hoa (hdn nhan trong nuoc, lay vg lay chdng d cac dia phuang khac nhau) hoac su ket hop giiia cac nen van hoa (hdn nhan cd yeu td nuac ngoai) Vai nhirng gia dinh "da van hoa" theo nghTa nay, thi rat cd the dan den nhirng xung dot do sir khac biet ve tieu van hoa giiia cac viing, mien, dan tdc (vdd trudng hpp hdn nhan trong nuoc) hoac do ngdn ngil bat ddng, xa la ve phong tuc, tap quan, ldi sdng (vai trudng hpp hdn nhan cd yeu td nuae ngoai) Dieu nay cd the lam tang nguy co bat hoa, mau thuan trong dd'i sdng vg chdng, giua cac thanh vien gia dinh, dan den bao lire gia dinh, ly hdn v v
Ndm Id, trud'c hien tugng nhung phu nil lay chdng nuoc ngoai giri tien ve cho gia
dinh sam sira tien nghi, xay dung nha cira, tao nen nhirng "phd mai", "lang Kieu", nhieu gia dinh cd con gai deu mong mudn cd chang re ngoai qudc Va hg dang "dau tu" cho con gai (cac cd gai khdng phai lao dpng, hpc dd' dang hoac het THPT la chi viSc chai, an mac dep, hpc nau an va hpc tieng Han Qude hay Dai Loan) de tim kiem
chdng nuac ngoai Dieu nay dan den xu hudng cac cd gai tre b day deu nudi "gide mo
ddi dd'i" bang con dudng ket hdn vai ngud'i nud'c ngoai, cho dii con dud'ng hdn nhan
"xa van dam" chua biet may nii ra sao
Sdu Id, hien tugng kit hdn "da van boa" ciing la mdt van d l ddi vai dia phuang
trong quan ly xa hdi, do viec di lai, tham hdi va tam trii, tam vang ciia cac thanh vien trong eac gia dinh cd con gai lay chdng nuoc ngoai, con trai lay vg thien ha Dilu nay cang khd khan hon khi ma ngud'i dan chua thuc hien tdt viec khai bao tam ving, tam
tni • ,
34 lighten ciiu Con ngudi sd3 (48) 2010
Trang 9Tai lieu tham khao
1 Ludt Hon nhdn vd Gia dinh ndm 2000, Nxb CTQG, Ha Noi 2000
2 David W Pearce(1999): Tir diin kinh ti hgc Men dqi, Nxb CTQG - Dai hpc Kinh te quoc
dan, Ha Noi
3 Hoi Phu nil huyen Kiln Thuy (2008): Bdo cdo Tdng sd Phu nU ket hdn nudc ngodi den
thdng 9/2008
4 Lan Huong: Ngiedi My sdng chung khdng kit hdn vl sg thui; bao Tien phong cuoi tuan,
s l 41, ngay 14/10/2007
5 Hoang Ba Thinh (2009): Thuc trqng phu nit Viet Nam lay chong Hdn Qudc; de tai nghien
ciiu - Trung tam Ho trg Nghien ciiu chau A va Quy giao due cao hoc Han Quoc (Dai hoc Quoc
gia Ha Noi) 2009-2010
6 Hoang Ba Thjnh (2008): 77;/ trudng hdn nhdn - Mdt vdi cdch tiep can ly thuyit; Tap chi
Xa hoi hoc, so 2
7 Hoang Ba Thinh (2007): Nhdn vu ly hdn 1000 ty - NghT vi thj trudng hdn nhdn d Viet
Nam; Bao Tuoi tre cuoi tuan, so 12 , ngay 1.4.2007
8 Hoang Ba Thinh (2006): Du ludn xa hdi ve hon nhdn cd yeu td nudc ngodi; Tap san Khoa
hoc xa hoi va Nhan van, DHQG Tp H I Chi Minh, s l 36, thang 9/2006
9 Uy ban nhan dan xa Dai Hpp (2009): Sd ddng ky kit hdn
10.Uy ban nhan dan xa Dai Hop (2008b): Sd ddng ky kit hdn
11 Uy ban nhan dan xa Dai Hop (2008a/- Bdo cdo Thuc hiin nhiim vu kinh ti - xa hdi, qudc
phdng- an ninh ndm 2008 vd Nhiim vu, gidi phdp thuc hiin ndm 2009
12.Uy ban nhan dan xa Dai Hop: Danh sdch phu nie ket hdn vdi ngudi nudc ngodi, 1997- 8/
2009
13.Gary S Becker (1991): A Treatise on the Family; Harvard University Press
14.Robert C Guell (2008): Issues in Economics Today, 4* Edition, McGraw - Hill
Companies, Inc
15.David M Klein - James M White (1996): Famlily Theories An Introduction; Sage
Publication London, New Delhi