Su phat triln kinh te NN,NT d cac tinh trung du miin nui phfa Bdc ndi chung va d Phu Thg ndi ridng vdn cdn nhirng khd khan: co cdu kinh te NN,NT chuyin dich cham, kem hidu qua; eo sd[r]
Trang 1KINH NGHIEM THl/C TI^N
DAU 11/ CHO COf sd H4 TANG VA (»NG NGHl|P CHE BIEN
oi PHAT TRIEN NONG NGHIEP HANG HOA
^ T i N H P H I J T U p
ThS NGUYEN THANH HAI
1 Thuc tidn kinh nghidm cua nhiiu
nudc trdn the gidi cho thdy phdt triln ndng
nghiep hang hod (NNHH), thuc hidn quan
hd hang hod - tiin te trong ndng nghiep,
ndng thdn (NN,NT) la phuong thttc tdi uu
thuc day nhip do tang trudng kinh te, tao
CO sd, ddng lyc cho tid'n trinh cdng nghidp
hod va hidn dai hod ddt nudc; ddng thdi, la
con dudng dl giai phdng luc lugng san
xudt, giai phdng ndng dan, ndng thdn ra
khdi tinh trang lac hau La mdt qudc gia cd
diiu kidn tu nhidn tuong dd'i thuan lgi dl
phat trien mdt nin ndng nghidp san xudt
idn nhu Viet Nam thi vide thuc hidn phat
triln san xudt ndng nghiep theo hudng san
xudt hang hod la quy luat tdt yd'u dl phdt
trien kinh te - xa hdi
Trong nhiing nam qua Dang va Nha
nudc ta ludn coi phat triln toan dien kinh
t l - xa hdi ndng thdn la vdn dl cd tfnh
chien lugc va da nd luc trong vide xay
dung chu truong, chfnii sach, thuc hidn
nhiiu giai phap dl khdng ngttng ddi mdi
QLNN dd'i vdi su phat triln ndng nghiep
theo hudng san xudt hang hod Ttt nhttng
nam 1990 trd lai day, ndng nghidp va kinh
te ndng thdn nudc ta da ed nhung bude tid'n
manh me va dat dugc nhieu thanh tim,
ndng nghidp da va dang ehuyin manh ttt
nin san xudt nhd, tu tuc tu cdp, theo
phuong thttc truyin thdng sang san xudt
hang hoa, dya theo tfn hidu cua thi trudng
va hudng vao xudt khau
Phat trien NNHH la thuc day qua trinh
chuyin ddi nin ndng nghiep nudc ta ttt mdt nin ndng nghiep vdi co cdu san xudt don didu, ehu yd'u la ddc canh luong thuc thanh mdt nin NNHH nhiiu thanh phdn, vdi CO cdu san xudt va kinh doanh da dang, gan vdi cdng nghiep ehe' bid'n, vdi dich vu
va phdt trien nganii nghi khac trong ndng thdn; td chttc san xudt va phan cdng lao ddng ngay cang hgp ly; cdng cu lao ddng
va nhttng thanh tuu khoa hgc - Id thuat mdi dugc stt dung vao san xudt ngay cang nhiiu
Su phat triln cua cac loai hinh kinh te NNHH, ttt cde khdu san xudt, che bid'n, va tidu thu deu gan lien vdi cac diiu kien kit cdu ha tdng nhu he thdng giao thdng, cung cap didn, he thdng thuy lgi, thdng tin Udn lac, chg, trung tdm thuong mai, co sd chl^ bie'n Ddy la nhdn to cd tfnh quyd't dinh dd'n sii phdt triln kinh te hang hod ndi chung va piiat triln kinh doanh ndng san hang hod ndi ridng
Ndng san hang hoa san xudt ra phai dugc bao quan, van chuyen kip thdi den noi tidu thu, chd' bid'n, dam bao dugc tfnh chdt hang lioa cua san phdm (nhdt la mdt
so hang tuoi sdng), vi vay, cdn phai cd dieu kien giao thdng thuan lgi Nd'u he thdng dudng giao thdng hoac phuang tidn van tai khdng phdt triln thi cho du san xudt ndng san cd phdt trien cung khd cd thi ddy
* Chu tjch UBND huygn Doan Hung, tinh Phu Tho
Trang 2KINH NGHIEM THUC TIEN
manh phat triln san xudt hang hod
Vai trd quan ly cua Nha nudc la phai
ddu tu CO sd ha tdng ndng thdn; cung ttng
cac dich vu va hd trg xdy dung kit edu ha
tdng, dac bidt la co sd che bid'n, bao quan
sau thu hoach va tidu thu ndng san hang
hod cua ndng ddn
Kd't cdu ha tdng tao diiu kidn thuc day
vide san xudt luu thdng hang hod Vi vay,
trong phat trien kinh t l - xa hdi thi ha tdng
phai di trudc mdt budc Cac loai hinh san
xudt NNHH trong NN,NT khdng thi tdn
tai mdt each ddc lap va chu trang trai cung
kiidng the san xudt - kinh doanh mdt each
cd hidu qua nd'u thid'u su hd trg ttt phfa Nha
nude khdng chi vl vd'n, vl khoa hgc ki
thudt va cdng nghd, vl thdng tin thi trudng
ma cdn ca vl kit cdu ha tdng ndng thdn
Vdi vai trd la nha quan ly, Nha nudc phai
ddu tu va cd chfnh sach hd trg xay dung co
sd ha tdng ndng thdn
2 Su phat triln kinh te NN,NT d cac
tinh trung du miin nui phfa Bdc ndi chung
va d Phu Thg ndi ridng vdn cdn nhirng khd
khan: co cdu kinh te NN,NT chuyin dich
cham, kem hidu qua; eo sd vat chdt ki thuat
cho NNHH va kit cdu ha tdng ndng thdn
chua ddp img ydu cdu; td chttc san xudt
cdn yd'u kem; hd thdng thi trudng thie'u
ddng bd; ti sudt hang hod, chdt lugng va
kha nang canh tranh cua nhiiu san pham
cdn thdp, kiidng bin vttng; san xudt ndng
nghidp d nhiiu noi cdn mang nang tinh
chdt tu nhidn; cdng nghiep d ndng thdn,
nhdt la cdng nghidp chi bid'n ndng, ldm san
phat triln cham, nganh nghi va dich vu
chua thu hut dugc nhiiu lao ddng; mdt bd
phan khdng nhd hd ndng dan gap nhiiu
khd khan trong san xudt hang hod; chdt
lugng ngudn nhan luc trong NN,NT cdn
han che
Trong nhttng nam qua, thitc hidn chu
truong, chfnh sach eua Dang va Nha nudc
vl phdt triln NN,NT (Nghi quyd't Trung
uong 5 khod XI, Nghi quyd't sd 03/2000/
NQ-CP ngay 02-02-2000 cua Chfnh phu
vl phat trien kinh te trang trai; Quyit dinh
sd 132/200 l/QD-TTg ngdy 07-9-2001 vl
CO ehe tai chfnh phat triln cac tuydn dudng ndng thdn, co sd ha tdng nudi trdng thuy san, cd sd ha tdng cac lang nghi d khu vuc ndng thdn), Chfnh phu, cac bd, nganh d trung uong da ban hanh chfnh sach, ddu tu thuc hidn nhiiu dy an nham xdy dyng kit cdu ha tdng ndng thdn, hd trg tfch cue cho
su phat triln cua NN,NT ndi chung va san xudt NNHH tren cac linh vyc ndi ridng Thye hidn cac chu truang, chfnh sach cua trung uong, tinh Phu Thg da quan tdm ddu tu xdy dung co sd ha tdng ndng thdn phuc vu phat triln ndng tiidn ndi chung va nhu cdu san xudt NNHH ndi ridng Kit qua eu thi nhu sau:
' - Ve thuy loi, dugc su ddu tu bdng nhiiu
ngudn vd'n kiiac nhau dd'n nay hd thdng thuy lgi cua tinh da phat triln, ddp ting dugc niiu cdu tudi, tieu cho san xudt ndng nghidp va phdng chd'ng bao lut hang nam Ttt nam 2001 dd'n nam 2007, da nang cdp, cai tao, xdy dung 30 tram bom, 12 hd dap,
711 km kdnh muong dugc kidn cd hda Tdng kinh phi ddu tu cho cac chuong trinh thuy lgi la 467.123 tridu ddng Ngoai ra, tinh edn thue hidn edc chuong trinh hd trg ddu tu phat trien kd't cdu ha tdng NN,NT khde nhu Chuong trinh xay dung cdng trinh phan lft, nang cdp co sd ha tdng vung phdn lu, cham lu bao vd Thu dd Ha Ndi duoc Chfnh phu phe duyet tai Quyd't dinh
sd 132/QD-Trg ngay 07-02-2002
- Ve giao thdng, da lam mdi 208 km; cai
tao nang cdp 37.860 km giao thdng ndng tiidn; lam mdi 106 cdu, cdng cac loai vdi tdng kinh phf 827.600 tridu ddng Ddng thdi, Nha nudc ddu tu, cai tao cde dudng qud'c Id chay qua dia ban tinh nhu qud'c id 2; qud'c Id 32A va 32C, dang tid'n hanh xdy dung dudng cao tdc Ndi Bai Lao Cai -Cdn Minh
Cac cdng trinh co sd ha tdng khac cung dugc quan tam ddu tu nhu xay dyng mdi, cai tao, nang cdp, hidn dai hod hd thdng
Trang 3KINH NGHIEM THl/C TIEN
didn ndng thdn phuc vu san xudt va ddi
sd'ng vdi tdng kinh phf 154.892 tridu ddng
Cac chfnh sach hd trg ddu tu co sd ha tdng
chudng trai phuc vu chan nudi, xay dyng
chg ddu mdi, lid trg phat triln eae kiiu,
cum cdng nghidp, tiiu hut cac doanh
nghidp san xudt, che bid'n vao khu vuc
ndng thdn, tao diiu kidn cho NNHH phat
triln Ngoai ra, tinh cdn quan tam ddu tu
vl nudc sach va ve sinh mdi trudng ndng
thdn ndn vl eo ban 100% sd xa va 97,3%
sd thdn cd didn ludi qud'c gia; 100% so xa
cd dudng d td dd'n tru sd xa; 90% so xa cd
didn thoai
- Phdt trien cdng nghiep phuc vu ndng
nghiep
Xac dinh rd vai trd cua cdng nghidp dd'i
vdi ndng nghidp, Chfnh phu da ban hanh
Nghi dinh sd 66/2006/ND-CP ngay
07-7-2006 vl hd trg phat triln ngdnh nghi ndng
thdn va nhiiu van ban khac khuyd'n khfch
phat triln cdng nghidp d vung ndng thdn
UBND tinh da cd Quyd't dinh sd
2121/QD-UBND ngay 24-8-2007 phd duyet quy
hoach phat triln ngdnh nghi ndng thdn
tinii Phu Thg vdi muc tidu tao su gan kit
gifta san xudt ndng nghidp vdi chi bid'n,
phat trien NNHH hidu qua, bin vftng,
ehuyin dieh co cdu kinh te, eo cdu lao
ddng trdn dia ban tinh Quy hoach dang
dugc cac edp, cac nganh trong tinh triln
khai thuc hidn Cu the, tinh da cd quy
hoach piidt triln cac khu, cum cdng nghiep
trdn dia ban; trong dd, quan tam thu hut
cac nganh che bid'n ndng, lam, thuy san
nhu chi bid'n bdt gidy, che bid'n ehe, chi
bid'n san phdm lam nghidp Trdn dia ban
tinh, hidn cd hai doanh nghidp trdng va chi
bid'n che cd vdn ddu tu nudc ngodi la Cdng
ty che Phu Da va Cdng ty che Phu Bin vdi
didn tfch trdn 3.000 ha, thu hut hang nghin
lao ddng, hang nam ehi bid'n trdn 32.000
ta'n che bup tuoi xudt khau Cac nha may
gidy tidu thu khoang 400 - 500 ngan tan gd
nguyen lidu/nam Trdn dia ban tinh, edn cd
148 doanii nghidp tu nhan, tap trung chu
yd'u trong ITnh vuc che' bid'n gd, che bdp tuci va mdt sd san phdm khac vdi tdng sd vd'n dang kf 640 ti ddng, giai quye't vide lam cho 5.200 lao ddng; cd trdn 23.000 hd gia dinh tham gia che bid'n, bao quan ndng, lam san, thu hut va giai quye't vide lam cho 40.900 lao ddng Trong nhihig nam qua, tinh cdn quan tam chi dao phat triln cac nganh nghi ndng thdn, phat triln tiiu thu cdng nghidp stt dung nguydn lieu tai chd, giai quyd't vide lam cho lao ddng ndng thdn Nganh nghi ndng thdn d tinh qua dd
da cd budc phat trien ddng ke, gia tri san xudt thye te tang binh quan 17,4%/nam; mdt so nganh ed tdc do tang trudng kha nhu che bid'n gd nguyen lieu, san xudt hang mdc gia dung tang 26,2%; khai thdc
va che bid'n cao lanh tang 57,8% Mdt sd san phdm cd khd'i lugng ldn nhu che chi bid'n, gd, gach nung, gidy edc loai
Cd the thdy vide ddu tu xay dyng kit cdu ha tdng ndng thdn va cdng nghidp chi bid'n d tinh Phu Thg trong thdi gian qua cd
y nghia rdt quan trgng, khdng ehi gdp phdn thuc day phdt triln kinh t l - xa hdi d dia phuong ma cdn hd trg phdt triln ndng nghidp theo hudng hang hoa
Bdn canh nhihig kit qua trdn day, cdng tdc xay dung vd chi dao thuc thi chfnh sdeh ddu tu xay dung kd't cdu ha tdng d tinh Phu Thg trong nhttng nam qua cung cdn nhung han che He thdng kit cdu ha tdng ndng thdn d edc vung nui, nhdt la cac xa vung cao dac bidt khd khan cdn nhiiu han chi
va yd'u kem so vdi ca nudc (cdn 4/250 xa
cd dudng d td dd'n try sd xa nhung khdng
di dugc quanh nam) Nhiiu tuyen dudng,
ke ca qud'c Id, tinh Id xudng cdp nghidm trgng, tu bd cham, gay can trd cho vide luu thdng hang hod Dudng giao thdng lang
xa, nhdt la dudng lidn khu d cac xa vung cao cdn rdt khd khan He thdng ha tdng thdng tin edn yd'u kem (sd chu trang trai kd't ndi internet chiem ti Id thdp, khoang 1%, cdn khoang 10% sd xa chua cd didn thoai) Cd thi thdy, cac chu thi san xudt
Trang 4KINH NGHIEM THL/C T I I N
ehu trang trai stt dung dich vu intemet dl
tim hiiu thdng tin, thi trudng va nghien
city kl thudt la rdt han che Ddu tu xay
dimg CO sd ha tdng mdi tap trung chu yd'u
vao thuy lgi trong ndng nghiep, xay dung
cdng trinh giao thdng ndng thdn, xay dimg
va tu bd de diiu, nudc sach ndng thdn,
chua quan tam tdi thuy lgi vung ddi, chua
ed cac cdng trinh hd trg cho tiiu thu ndng
san nhu chg ndng san vdi quy md ldn hoac
ddu tu xay dung co sd che bid'n ndng, lam
san (Tac vung nudi trdng thuy san chua
dugc quy hoach ha tdng, do dd, ve lau dai
se gay d nhidm mdi trudng nudc, anh
hudng den vide ttng dung khoa hgc Id thuat
va phdng trtt dich bdnh, lam giam nang
sudt, chdt lugng san piiam Vide quy hoach
cu the cac cdng trinh chua ddng bd, cdn
chdng cheo gitta cac nganh Trong qua
trinh phat triln ha tdng, chua quan tam dd'n
quy hoach ddu tu cac co sd chi bid'n, bao
quan sau thu hoach, anh hudng dd'n hidu
qua san xudt cua ca ngudi san xudt va chi
bid'n
Cdng tac quy hoach phat trien cdng
nghiep che bien chua gan vdi phdt triln
vung nguyen heu; nhiiu eo sd chi bid'n
khdng quan tam ddu tu xay dimg vung
nguydn lieu Toan tinh hidn cd 65 co sd chi
bid'n che cdng sudt ttt mdt tdn bup tuoi trd
len va khoang 750 co sd che bien che xanh
thu cdng vdi tdng cdng sudt thid't ke
khoang 1.200 tdn bup tuoi/ngay San lugng
che bup tuoi hidn nay chi dap ttng dugc
30% cdng sudt, ddn dd'n tinh trang tranh
mua tranh ban gifta cac co sd chd' biin
Nguyen lieu kem chdt lugng cung vdi cdng
nghd ehe bie'n khdng cao da anh hudng ldn
dd'n chdt lugng san phdm, gdy khd khan
cho tidu thu san phdm Tinh trang tranh
chdp hgp ddng gifta ndng dan va cac cdng
ty da xay ra nhiiu ldn nhimg cac cdp chinh
quyin chua cd bien phdp giai quyd't tridt
de Vdn dl nay cdn dugc cac co quan chttc
nang quan tam nhiiu hon trong thdi gian
tdi
54
3 Dl nhanh chdng phat trien Phu Thg trd thanh mdt trong nhung tinh NNHH trgng diim eua vung, cdn huy ddng cde ngudn luc de ddu tu phat triln nhanh chdng he thdng kit edu ha tdng giao thdng;
bd sung quy hoach, tap trung ddu tu hd thdng thuy lgi vung ddi, dam bao dd'n nam
2015 tudi cho 30% didn tfch che va cdy an qua; hoan thien, nang cdp mang ludi didn tdi cac cum dan cu, cum kinh te ki thuat va vung trgng diim; nang cdp va md rdng he thdng tiidng tin lidn lac, tang cudng hd thdng thdng tin qua intemet
Thue hidn nhung nhidm vu ndu trdn, cdn tap trung nd luc vao cac giai phap chii yeu:
- Cd nhung hinh thttc phu hep dl ddng vien, khuyen khfch cac chu the san xudt ddng gdp nhiiu hon cho quy ddu tu phat trien co sd ha tdng ndng thdn
- xay dung va hoan thidn co ehe hoat ddng eua hd thdng quy ddu tu phat trien ndng thdn tdi cac co sd xa, phudng Do vd'n ddu tu phat triln co sd ha tdng ndng thdn cd nhiiu ngudn khac nhau va dugc stt dung cho ddu tu nhiing cdng trinh ha tdng khac nhau, ndn su hoat ddng cd hieu qua cua hd thdng nay se tao diiu kidn huy ddng ede ngudn vd'n triet de hon va stt dung hidu qua hon
- Cd nhung chfnh sach iru dai ddu tu cu thi dl huy ddng cac ngudn luc trong va ngoai nudc ddu tu xdy dung ha tdng ndng thdn, nhdt la ddu ttt xdy dung he thdng giao thdng, cac co sd so che, chl^ bid'n va bao quan ndng san sau thu hoach Nha nudc cdn cd chfnh sach uu dai phu hgp nham khuyen khfch cac ddi tugng (kl ca chu trang trai), cac nha ddu tu quan tam ddu tu vao llnli vyc cdng nghidp che bid'n
va bao quan sau thu hoach Tinli cdn tang mttc hd trg ddu tu, ra soat, diiu chinh mdt
sd chfnh sach cd lidn quan dl khuyin khfch, thu hut ddu tu vao llnh vuc nay Hidn nay, chfnh sach thud' gia tri gia tang dd'i vdi ndng san hang hod cua trang trai la
TAP CHI QUAN LY NHA NU6c - SO 174 (7-201 0)
Trang 5KINH NGHIEM THL/C TIEN
chua hgp ly N^u ndng san cua trang trai
dugc ban ra dudi dang thd, chua qua che
bien thi khdng dp dung thud' gia tri gia
tang, nhung cung vdi iihftng san phdm nay
ma chu trang trai da eh^ bid'n thi phai chiu
mttc thu^ gia tri gia tang la 10% Chfnh
sach nay khdng nhung khdng khuyin
khich ma cdn can trd vide thu hut cde
ngudn luc ddu tu vao linh vuc nay
Kinh nghiem cho thdy, phuong cham co
ban dd'i vdi vide xay dung mdt chfnh sach
phii hgp cho phdt triln co sd ha tdng d
ndng tiidn la piiai huy ddng tdi da nang lue
cua cac chu thi, dd'i tugng cd hen quan de phuc vu yeu cdu phat triln, thuc hidn phuong chdm "Nha nudc va nhdn ddn cung lam" Bf quye't thanh cdng cua phuang cham ndi trdn la tfnh hgp ly, cdng khai va dan chu trong huy ddng, stt dung cac ngudn luc ddng gdp cua nhan dan Tuy nhidn, vide huy ddng sttc dan trong vide ddu tu xay dung co sd ha tdng ndng thdn phai tfnh tdi diiu kidn kinh td', sinh hoat cua ndng ddn, dam bao hgp tinh, hgp ly va hgp long ddnQ
^
PHAT TRIEN KHOA HOC VA CONG NGHE
(Tie'p theo trang 33)
thuc te tttng dia phuang, cd thi thaiih ldp
cac chi hdi chuydn nganh nhu chi hdi khoa
hgc ndng nghidp, chi hdi khoa hgc cdng
nghidp - xdy dung, chi hdi khoa hgc xa hdi
va nhdn van dl tao mdi trudng cho can
bd KH&CN sinh hoat, cung trao ddi
nghilp vu va phd'i hgp thuc hidn cac dl tai
nghidn cttu khoa hgc Bd tri dl mdi huydn,
thanh phd cd ft nhdt mdt can bd bien chd'
chuyen trach lam cdng tdc quan ly nha
nudc ve KH&CN; tang cudng cdng tac dao
tao trong va ngoai nudc kid'n thttc vl
KH&CN cho can bd KH&CN b dia
phuang; tid'p tuc hd trg triln khai cac du an
thude Chuang trinh ndng thdn miin nui va
Chuong trinh 68 vl phat trien tai san tri
tue; stta ddi mdt sd co chi, chfnh sach ve
tai chfnh cho KH&CN; cdn ddi, tang mttc
ddu tu kinh phf su nghidp KH&C3^ dam
bao dat 2% tdng chi ngan sach cua dia
phuong Danh ti le kinh phf thda dang ttt
ngan sdeh cdp tinh va huydn dl phuc vu
cho cde hoat ddng KH&C3<r, nhdt la thue
hidn cac dl tai nghidn cttu khoa hgc dugc
"dat hang" Sdm thanh lap Quy hd trg phat
trien KH&CN nham tai trg ed thu hdi mdt
phdn va cho vay uu dai, gdp vd'n vdi doanh nghidp dl uom tao cdng nghe va san xudt san pham mdi Ddng thdi, tang phdn ddu tu cua cac doanh nghidp dd'i vdi linh vuc
KH&C:N. Ca nudc hidn cd gdn 200 nghin doanh nghidp thude cac thanh phdn, trong
dd cd kha lihilu tap doan, nhiiu hang ldn
d nhiiu nudc, ti Id gitta phdn vdn nha nudc
va phdn vd'n doanh nghidp ddu tu cho KH&CN phd bie'n la 1:3,'hoac 1:4, hay 1:5 Cdn d nudc ta, ti id nay dang dugc thuc hidn theo hudng ngugc lai: 5:1 Theo ehinh sach thue hien nay cua Nha nudc, doanh nghiep dugc dl lai 10% thu nhap trudc thu^dl ddu tu cho KH&CN va dugc trfch 50% phdn thu nhap tang them cho ttng dung tid'n bd KH&CN (phdn nay khdng phai chiu thud') dl chi thudng va chi tai ddu tu cho KH&CN Tfnh ra, hang nam, chi riing cac tap doan kinh te' ldn va mdy chuc van doanh nghiep vtta trd len, da
cd ngudn dl chi cho KH&(ZN hang chuc nghin ti ddng
Nghidn ciiu cac hinh thttc tdn vinh, khen thudng xiing dang nhung ea nhdn, don vi cd thanh tfch trong hoat ddng nghien cttu KH&CNU